Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tình yêu và trách nhiệm với Then của Mo Thức

Vũ Lợi - 20:36, 07/07/2021

Dưới hiên ngôi nhà sàn mái đá đen hướng ra mặt hồ Nậm Lay xanh ngắt, ngày ngày vẫn vang lên lời Then của nghệ nhân Vàng Văn Thức làm say đắm lòng người. Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm nhưng ông vẫn say sưa chép, hát và trao truyền tình yêu hát Then cho người con trai út của mình và nhiều thế hệ trẻ trong cộng đồng người Thái ở Mường Lay, tỉnh Điện Biên.

Nghệ nhân Vàng Văn Thức say sưa ngân nga lời hát then của dân tộc
Nghệ nhân Vàng Văn Thức say sưa ngân nga lời hát then của dân tộc

Cha truyền, con nối

Nghệ nhân Vàng Văn Thức ở bản Na Nát, phường Na Lay, thị xã Mường Lay (tỉnh Điện Biên) là một trong những người có công lớn trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa kết tinh trong những điệu Then cổ. Trong cộng đồng dân tộc Thái trắng nơi đây, ông được mọi người kính trọng gọi là "Mo Thức". Từ nhiều năm nay, không kể ngày nắng hay ngày mưa, mỗi khi gia đình nào cần cúng giải hạn, cầu mùa, cúng cưới hỏi hay làm lễ cấp sắc..., mo Thức đều lặn lội đến tận nơi để “hành lễ".

Nghệ nhân Vàng Văn Thức kể, từ lúc còn nhỏ, ông đã được nghe ông nội và cha (cũng là thầy Mo) ca những điệu Then của dân tộc Thái trắng. Lớn lên, được theo cha đi làm lễ cho cộng đồng người Thái trắng ở khắp các bản, làng trong vùng, ông càng thêm hiểu và yêu hơn với những câu hát Then. Theo ông Thức chia sẻ: "Hát Then không chỉ gắn bó với cuộc đời mỗi người, mỗi gia đình, mỗi dòng họ mà đó còn là một nghi lễ văn hóa cổ truyền của cộng đồng". Có lẽ vậy, khi trưởng thành, với sự truyền dạy của người cha và sự nỗ lực bản thân, mo Thức đã sử dụng thành thạo đàn tính và thuộc nhiều điệu Then cũng như việc sử dụng chúng linh hoạt trong những nghi lễ khác nhau, như lễ giải hạn, lễ mừng nhà mới, lễ chúc thọ, lễ cầu bình an...

Lớn lên một chút, được theo cha đi làm lễ  khắp các bản, làng trong vùng, ông Thức càng thấy yêu hơn những câu hát Then, bởi nó gắn bó mật thiết với mỗi đời người, mỗi gia đình, mỗi dòng họ và trong những lễ nghi cổ truyền của cộng đồng đã trường tồn qua hàng ngàn năm lịch sử. Những làn điệu Then dần dần ngấm vào tâm hồn ông lúc nào không hay. Khi lớn lên, ông Thức được cha mình hướng dẫn cách sử dụng đàn Tính tẩu và truyền dạy nhiều bài Then như cầu bình an, chúc thọ, mừng nhà mới, giải hạn, an ủi người ốm, động viên người gặp nạn… Từ đó ông chính thức kế nghiệp thầy Mo của cha ông và tên gọi “mo Thức” cũng bắt đầu từ đó.

Câu lạc bộ những người yêu hát then của thị xã Mường Lay
Câu lạc bộ những người yêu hát then của thị xã Mường Lay

Mong lời Then mãi vang xa

Trong cộng đồng dân tộc Thái trắng, thầy Mo hay các ông Then, bà Then rất được tin tưởng, tôn trọng. Họ được cho là người đại diện nhà trời, đầu thai xuống trần cứu nhân, độ thế. Dân bản tin tưởng cũng vì họ là những người thông tuệ. Nhưng bản thân “Mo Thức” thì không cho là như vậy, mang lại niềm vui, chia sẻ những mất mát, rủi ro được với mọi người và gìn giữ tinh hoa văn hóa truyền thống của dân tộc mình, cộng đồng mình chính là trách nhiệm, là niềm hạnh phúc. Bản thân mình đã được cha ông hướng dẫn, truyền dạy thì phải thực hiện cho tốt, chứ đâu phải chỉ vì một danh xưng, Mo Thức cho biết.

Nghệ nhân Vàng Văn Thức chia sẻ: Với ông hát Then ngày xưa không phải là để biểu diễn, mà chỉ dùng trong hành lễ. Hát Then chỉ được truyền miệng, những người có thể hát được chỉ là các thầy Mo. Thế nhưng ngày nay, hát Then không còn được duy trì trong các buổi lễ, tết nên cứ thế dần xa khỏi đời sống đồng bào dân tộc Thái trắng. Thậm chí, có thời kỳ, hát Then đã bị lãng quên. Khi kinh tế phát triển, lớp trẻ có nhiều cơ hội tiếp xúc với các loại hình nghệ thuật khác thì văn hóa truyền thống dần bị mai một. Có thể bắt gặp những buổi biểu diễn nhạc trẻ khắp nơi, nhưng lại thiếu vắng những buổi biểu diễn âm nhạc dân tộc. Lớp trẻ say mê với những giai điệu hiện đại, nhưng phần nào còn thờ ơ với bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Nghệ nhân Vàng Văn Thức (bên trái) và con trai hát then trong Lễ hội Kin Pang Then truyền thống
Nghệ nhân Vàng Văn Thức (bên trái) và con trai hát then trong Lễ hội Kin Pang Then truyền thống

Bản thân ông Thức có 3 người con, nhưng mỗi người đều có ngành nghề riêng, không ai có nguyện vọng nối nghiệp cha. Lo rằng những thế hệ sau này sẽ không biết đến hát Then nên ông Thức đã lặn lội khắp các bản trong, làng ngoài tìm người đam mê hát Then để truyền dạy, nhưng đều thất bại.

Tưởng chừng như những điệu hát Then cổ có nguy cơ thất truyền, thì ông đã tìm được “truyền nhân”. Cậu con trai út của ông, qua nhiều lần được theo ông đi làm lễ, đã tự mình gắn bó với đàn tính tẩu và mong muốn được ông truyền dạy những làn điệu Then cổ. Vậy là bao nhiêu tâm huyết dày công lưu giữ, ông tận tình truyền đạt lại cho người “mo trẻ” với mong muốn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống quý báu cha ông để lại.

Giờ đây, tuy đã bước sang tuổi “cổ lai hy” nhưng trong những lễ hội quan trọng của dân tộc như: Lễ hội Kin Pang Then, Lễ hội đua thuyền đuôi Én, tiếng hát Then của nghệ nhân Vàng Văn Thức vẫn luôn được lựa chọn lĩnh xướng. Đó là niềm hạnh phúc lớn lao đối với người nghệ nhân già như mo Thức và tự hào với những người yêu, đam mê và luôn mong muốn hát Then sẽ mãi có sức sống trường tồn vượt thời gian.

Tin cùng chuyên mục
TP. Hồ Chí Minh: Rực rỡ sắc màu khinh khí cầu chào mừng Xuân mới

TP. Hồ Chí Minh: Rực rỡ sắc màu khinh khí cầu chào mừng Xuân mới

Chiều ngày 22/1/2022, Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh, phối hợp UBND TP. Thủ Đức tổ chức “Ngày hội Khinh khí cầu, du thuyền và các hoạt động thể thao dưới nước” trong 2 ngày (ngày 22 và 23/1/2022) tại Công viên nóc hầm vượt sông Sài Gòn, TP. Thủ Đức - TP. Hồ Chí Minh.
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Chính phủ sẽ có giải pháp để "đường về quê gần hơn" với kiều bào

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Chính phủ sẽ có giải pháp để "đường về quê gần hơn" với kiều bào

Phát biểu tại cuộc gặp mặt kiều bào tham dự Xuân Quê hương năm 2022, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Đảng, Nhà nước, Chính phủ thấu hiểu, chia sẻ, luôn đặt ra trách nhiệm và sẽ có giải pháp để làm cho "đường về quê gần hơn" với kiều bào, gồm các chính sách căn cơ hơn để chăm lo, hỗ trợ và huy động trí tuệ, nguồn lực của bà con cho sự nghiệp phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng, cả các giải pháp trước mắt cần làm ngay như sớm mở lại các đường bay thương mại.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Vượt lên khó khăn, bà con Kiều bào đã có nhiều đóng góp quý báu cho đất nước

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Vượt lên khó khăn, bà con Kiều bào đã có nhiều đóng góp quý báu cho đất nước

Thời sự - PV - 23:18, 22/01/2022
Nhân dịp đón Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, tối 22/1, tại Nhà hát Lớn (Hà Nội), Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) tổ chức Vhương trình nghệ thuật “Xuân Quê hương 2022”. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và phu nhân tới dự chương trình.
TP. Hồ Chí Minh: Rực rỡ sắc màu khinh khí cầu chào mừng Xuân mới

TP. Hồ Chí Minh: Rực rỡ sắc màu khinh khí cầu chào mừng Xuân mới

Sắc màu 54 - Lê Vũ - Trần Linh - 21:51, 22/01/2022
Chiều ngày 22/1/2022, Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh, phối hợp UBND TP. Thủ Đức tổ chức “Ngày hội Khinh khí cầu, du thuyền và các hoạt động thể thao dưới nước” trong 2 ngày (ngày 22 và 23/1/2022) tại Công viên nóc hầm vượt sông Sài Gòn, TP. Thủ Đức - TP. Hồ Chí Minh.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải tặng quà cho công nhân đồng bào DTTS tại Gia Lai

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải tặng quà cho công nhân đồng bào DTTS tại Gia Lai

Công tác Dân tộc - Hà Đức Thành - 21:48, 22/01/2022
Chiều 22/1/2022, tại Công ty TNHH MTV Cao su Chư Păh (Gia Lai), Ông Nguyễn Đức Hải - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội đã đến thăm và trao tặng 200 suất quà cho 200 công nhân đồng bào DTTS có hoàn cảnh khó khăn của 4 công ty cao su trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
Test Covichek: Phát hiện kháng nguyên nhanh chóng và chính xác - “Chìa khóa” mở cửa các hoạt động cộng đồng

Test Covichek: Phát hiện kháng nguyên nhanh chóng và chính xác - “Chìa khóa” mở cửa các hoạt động cộng đồng

Sức khỏe - Hương Trà - 21:44, 22/01/2022
Chuyển trạng thái thích ứng an toàn với Covid-19 theo Nghị quyết 128 của Chính phủ, việc xét nghiệm tầm soát chủ động là biện pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh, kịp thời thực hiện các phương án khoanh vùng, cách ly, điều trị, hạn chế tối đa nguy cơ dịch bệnh lây lan, bùng phát ra cộng đồng. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp, tập đoàn tuy gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nhưng vẫn không quên trách nhiệm cộng đồng xã hội, chung tay cùng với các cấp, các ngành trong phòng, chống dịch, trong đó có việc viện trợ Kit xét nghiệm Covid-19, giúp việc chuẩn đoán, phát hiện kháng nguyên nhanh và chính xác.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thăm, chúc Tết tại Bình Thuận

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thăm, chúc Tết tại Bình Thuận

Tin tức - PV - 20:37, 22/01/2022
Sáng 22/1, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam và đoàn công tác Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam đến động viên, chúc Tết, tặng quà cho người nghèo, người lao động khó khăn, người bị dịch bệnh COVID-19; một số đơn vị quân đội, công an, y tế trên địa bàn tỉnh Bình Thuận.
Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022, những ngày vừa qua, tại chợ hoa Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) - một trong những chợ hoa lớn nhất của Thủ đô đã ngập tràn màu sắc của các loại hoa. Những loại hoa lê, hoa đào, hoa mận được các tiểu thương bày bán từ nhiều ngày trước khiến mỗi người đi qua không khỏi xốn sang, thích thú.
“Xuân biên phòng ấm lòng dân bản” ở Sơn La

“Xuân biên phòng ấm lòng dân bản” ở Sơn La

Tin địa phương - PV - 20:21, 22/01/2022
Ngày 22/1, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La đã chủ trì phối hợp Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam của tỉnh và các đơn vị tổ chức chương trình “Xuân biên phòng ấm lòng dân bản” tại một xã vùng biên giới của huyện Sông Mã. Đây là một hoạt động góp phần chia sẻ khó khăn với những hộ nghèo nơi biên giới, mang lại một cái Tết vui tươi, phấn khởi cho nhân dân.
Ngày 22/1: Việt Nam có 15.707 ca mắc COVID-19 và 3.512 ca khỏi bệnh

Ngày 22/1: Việt Nam có 15.707 ca mắc COVID-19 và 3.512 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:37, 22/01/2022
Ngày 22/1, Việt Nam có 15.707 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 10.986 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 3.512 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Đắk Lắk: Phát hiện xe khách vận chuyển gần 1.000 gói thuốc lá lậu

Đắk Lắk: Phát hiện xe khách vận chuyển gần 1.000 gói thuốc lá lậu

Pháp luật - Phan Trọng - 17:15, 22/01/2022
Ngày 22/1, Phòng Cảnh sát Giao thông (CSGT) Công an tỉnh Đắk Lắk thông tin, vừa phát hiện một xe khách vận chuyển gần 1.000 bao thuốc lá lậu từ Ninh Bình vào Đắk Lắk tiêu thụ.
Vụ Địa phương II trao quà Tết tại huyện Buôn Đôn

Vụ Địa phương II trao quà Tết tại huyện Buôn Đôn

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 17:14, 22/01/2022
Ngày 22/1/2022, thừa ủy quyền của Lãnh đạo Ủy Ban Dân tộc (UBDT), Vụ Địa phương II (thuộc UBDT) phối hợp cùng Ban Dân tộc tỉnh Đắk Lắk tổ chức đi thăm hỏi, chúc Tết và tặng quà hộ nghèo, gia đình chính sách đồng bào DTTS của 2 xã Ea Huar và Krông Na, Người có uy tín, Phòng Dân tộc, Trường THPT Dân tộc nội trú huyện Buôn Đôn (Đắk Lắk) nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần. Ông Điểu Mưu - Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương II dẫn đầu Đoàn công tác. Cùng đi với đoàn có ông Lê Ngọc Vinh - Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Đắk Lắk.
Chủ tịch nước cùng Kiều bào dâng hương tại Hoàng thành

Chủ tịch nước cùng Kiều bào dâng hương tại Hoàng thành

Thời sự - PV - 14:42, 22/01/2022
Sáng 22/1/2022 (tức 20 tháng Chạp Tân Sửu), Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cùng các Kiều bào tiêu biểu hội tụ tại điện Kính Thiên Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội, làm lễ dâng hương cầu cho quốc thái dân an, đón một năm mới an lành hạnh phúc.