Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trang phục truyền thống của đồng bào Xơ Đăng

Lam Anh (t/h) - 16:19, 19/11/2021

Cũng như các dân tộc khác ở Tây Nguyên, trang phục của đồng bào Xơ Đăng thường có màu đen và màu chàm. Hoa văn trên trang phục chủ yếu được trang trí xung quanh áo, váy. Các thiếu nữ Xơ Đăng đến tuổi trưởng thành thường dùng tấm choàng khoác qua người như một tín hiệu ngầm của thông điệp “tôi chưa lấy chồng”.

Già làng dân tộc Xơ Đăng (nhánh Ca Dong) ở Nam Trà My
Già làng dân tộc Xơ Đăng (nhánh Ca Dong) ở Nam Trà My

Xơ Đăng là một trong 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Người Xơ Đăng có 5 nhóm địa phương chính: Xơ Teng, Tơ Đrá, Mơ Nâm, Ca Dong và Hà Lăng, cư trú tập trung ở các huyện Đắk Tô, Sa Thầy, Đắk Glây, Kon Plông, Ngọc Hồi, Đắk Hà (tỉnh Kon Tum), huyện Sơn Hà (tỉnh Quảng Ngãi), huyện Bắc Trà My, Nam Trà My (tỉnh Quảng Nam), huyện Cư M’gar, Krông Pắk (tỉnh Đắk Lắk).

 Trong quá trình hình thành và phát triển, người Xơ Đăng còn bảo lưu được các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, trong đó có nét đẹp trên những bộ trang phục truyền thống.

Từ xa xưa, người Xơ Đăng đã biết lấy vỏ cây làm “vải” và làm chỉ khâu. Để làm được chiếc áo bằng vỏ cây, các thiếu nữ trong làng phải vào tận những cánh rừng già nguyên sinh để tìm cây l’oongkapoong (một loại cây giống cây mít rừng). Tìm được cây rồi, đồng bào đem về, đập giập lớp vỏ bên ngoài, lột lấy lớp vỏ phía trong rồi đem ngâm nước, rồi phơi khô. Tiếp tục lấy những lớp vỏ khô cho vào nước sôi, nấu lên, đập lại một lần nữa mới tách thành sợi để đan, dệt ra áo quần.

Tìm được vỏ cây đã khó, tìm được loại cây để chế tạo chỉ khâu lại càng khó hơn, lấy được cây pasănlapần về, chủ nhân của những chiếc áo cặm cụi chẻ nhỏ ra, tách thành sợi dài rồi bỏ vào cây lồ ô đem nướng trên bếp, nướng càng lâu thì sợi chỉ càng bền. Phải dùng đến 5 cây l’oongkapoong và 1 cây pasănlapần mới làm được một bộ đồ có chiều dài từ 1,2-1,5m.

Thông thường, áo được may theo kiểu dáng cổ tròn, không có tay, toàn bộ chiếc áo chỉ có hai đường khâu kín đáo ở hai bên nách, mặt trong rất láng vì được mài nhẵn, còn mặt ngoài sần sùi hơn.

Về sau, người Xơ Đăng biết trồng bông để kéo sợi, dệt vải. Khung cửi của đồng bào Xơ Đăng nói chung cũng giống như khung dệt của đồng bào Ba Na hay Gia Rai. Họ chủ yếu dệt vải khổ hẹp từ 30 - 40cm, nhưng cũng có khi dệt khổ vải rộng tới 80cm.

Nhờ nghề dệt, đồng bào dân tộc Xơ Đăng vẫn giữ được các loại hình trang phục với những nét đặc trưng theo từng nhóm địa phương. Trang phục của đồng bào Xơ Đăng chủ đạo là màu chàm, màu đỏ được nhuộm từ quả phum nhu (quả cà ri của người Kinh), màu đỏ từ củ nghệ và màu chàm từ lá của cây bằng lăng trộn chung với bùn.

Trang phục Xơ Đăng (nhánh Xơ Teng) huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum
Trang phục Xơ Đăng (nhánh Xơ Teng) huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum

Trang phục đậm chất Tây Nguyên của dân tộc Xơ Đăng là các loại khố, áo của đàn ông; áo chui đầu tay áo được khoét sát nách và váy quấn của phụ nữ, khăn đội đầu, tấm choàng, tấm địu trẻ em. Xưa kia, nam giới Xơ Đăng thường đóng khố, cởi trần. Khố là một tấm vải dài, khổ hẹp luồn qua háng, quấn quanh thắt lưng, thả mành mành hai đầu buông dài trước và sau đến gần cổ chân. Trong các lễ hội, người đàn ông thường quấn chéo thêm một tấm vải trên ngực, nhìn như một chiến binh đang ra trận.

Còn trang phục truyền thống của phụ nữ gồm áo, váy, tấm choàng (khăn vai) và địu em bé. Áo là kiểu áo chui đầu, không có tay. Tấm choàng hay còn gọi là khăn vai được dệt từ những sợi bông với nhiều màu sắc khác nhau. Các thiếu nữ Xơ Đăng đến tuổi trưởng thành thường dùng tấm choàng khoác qua người như một dấu hiệu cho những chàng trai biết mình chưa xây dựng gia đình để có thể trò chuyện, tìm hiểu.

Khi về nhà chồng, người con gái mang theo tấm choàng và giữ gìn như một vật kỷ niệm quý giá của thời con gái. Tấm choàng được dệt từ những sợi bông với nhiều màu sắc khác nhau. Để có tấm choàng, họ dệt 2 tấm vải sau đó ghép lại. Trên mặt phải của tấm choàng được trang trí hoa văn hình quả trám xen kẽ với các dải màu đen, trắng, đỏ.

Để tô điểm thêm, người Xơ Đăng còn sử dụng các loại hình trang sức như vòng đồng, vòng bạc, chuỗi hạt cườm, đặc biệt là các loại trang sức cổ xưa như nanh, vuốt thú...

Dù cuộc sống có nhiều đổi thay, đời sống phát triển, người Xơ Đăng có nhiều lựa chọn để may, mặc các bộ trang phục khác. Tuy nhiên trong các dịp lễ hội, đồng bào Xơ Đăng vẫn khoác trên mình những bộ trang phục truyền thống, để giữ gìn nét văn hóa và bản sắc của dân tộc mình.

Một số hình ảnh đặc sắc trang phục của đồng bào Xơ Đăng

Tấm choàng tín hiệu chưa chồng của thiếu nữ Xơ Đăng
Khố hoa – nét đặc trưng độc đáo của người Xơ Đăng
Trang phục cô dâu, chú rể người Xơ Đăng (ảnh: Tấn Vịnh)
Trang phục cô dâu, chú rể người Xơ Đăng (ảnh: Tấn Vịnh)
Trang phục trong hoạt động thường ngày của đồng bào Xơ Đăng (nhánh Mơ Nâm) xã Măng Cành, huyện Kon Plong, tỉnh Kon Tum
Trang phục trong hoạt động thường ngày của đồng bào Xơ Đăng (nhánh Mơ Nâm) xã Măng Cành, huyện Kon Plong, tỉnh Kon Tum
Tin cùng chuyên mục
Người "mang nợ" với cồng chiêng

Người "mang nợ" với cồng chiêng

Mái tóc búi cao, dáng người rắn rỏi, tiếng nói oang oang, là những gì chúng tôi ấn tượng ở Nghệ nhân Bùi Tiến Xô trong lần gặp ông tại Ngày hội Đại đoàn kết ở xứ Mường Động (huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình) vừa diễn ra vào cuối tháng 11/2021. Được biết, từ năm 2015, ông là 1 trong 8 nghệ nhân đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú vì sự miệt mài, tận tâm góp sức giữ cho những mạch ngầm văn hóa truyền thống dân tộc chảy mãi.
Tin nổi bật trang chủ
Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga đến năm 2030

Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga đến năm 2030

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, chiều 30/11/2021, tại Moscow, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc hội đàm với Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Kết thúc hội đàm, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Putin đã ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga đến năm 2030. Xin trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung.
Phú Yên: Mưa lớn nhiều ngày khiến gần 29 nghìn ngôi nhà bị ngập, 5 người chết

Phú Yên: Mưa lớn nhiều ngày khiến gần 29 nghìn ngôi nhà bị ngập, 5 người chết

Tin tức - Minh Ngọc – Đào Linh - 32 phút trước
Mưa lớn nhiều ngày ở Phú Yên đã khiến gần 29 nghìn ngôi nhà của người dân bị ngập, có 5 người thương vong do mưa lũ.
Năm 2021: Bộ Công an phát hiện 25.175 vụ và bắt giữ 37.056 đối tượng tội phạm về ma túy

Năm 2021: Bộ Công an phát hiện 25.175 vụ và bắt giữ 37.056 đối tượng tội phạm về ma túy

Pháp luật - Mai Hương - 33 phút trước
Sáng ngày 01/12, tại Hà Nội, Cục Cảnh sát điểu tra tội phạm về ma túy (C04), Bộ Công an tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin tới các cơ quan báo chí kết quả công tác, phòng chống tội phạm về ma túy năm 2021. Thiếu tướng Nguyễn Văn Viện, Cục trưởng Cục C04 chủ trì Hội nghị. Dự Hội nghị còn có đại diện lãnh đạo Cục Công tác Đảng( X03), Cục Công tác chính trị (V01); Lãnh đạo và phóng viên một số cơ quan thông tấn báo chí.
Ấn tượng cuộc thi ảnh

Ấn tượng cuộc thi ảnh "Đất nước nhìn từ biển"

Photo - PV - 1 giờ trước
Các tác phẩm đoạt giải tại cuộc thi ảnh “Đất nước nhìn từ biển” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Viện Truyền thông và Phát triển nhân lực, Tạp chí Nhiếp ảnh và đời sống tổ chức là những tác phẩm xuất sắc nhất trong tổng số gần 4.000 ảnh gửi tham dự cuộc thi để trao giải. Những bức ảnh này sẽ được lựa chọn để in sách, xuất bản thành bộ lịch ảnh Biển đảo Việt Nam năm 2022, góp phần đẩy mạnh hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch của đất nước.
Cần chủ động các giải pháp cho việc nuôi thủy sản lồng bè mùa mưa lũ

Cần chủ động các giải pháp cho việc nuôi thủy sản lồng bè mùa mưa lũ

Khoa học - Công nghệ - T.Hợp - 2 giờ trước
Tổng cục Thủy sản đã có Văn bản số 2085/TCTS-NTTS đề nghị Sở NN&PTNT các tỉnh Nam Trung Bộ phối hợp với cơ quan liên quan chỉ đạo sản xuất và quản lý nuôi thuỷ sản lồng bè mùa mưa lũ.
Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 của sinh viên các trường đại học

Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 của sinh viên các trường đại học

Tin tức - P. Ngọc - 2 giờ trước
Mới đây, một số trường đại học đã có thông báo lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 của sinh viên. Theo đó, sinh viên các trường sẽ được nghỉ ít nhất là 2 tuần.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Toàn văn thư của Chủ tịch nước gửi cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Việt Nam

Toàn văn thư của Chủ tịch nước gửi cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Việt Nam

Thời sự - BĐT - 2 giờ trước
Nhân dịp Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, nhiệm kỳ 2021-2026 và Kỷ niệm 25 năm Ngày thành lập (02/10/1996 – 02/10/2021), Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có Thư gửi cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Việt Nam. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Thư của Chủ tịch nước.
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 12/2021

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 12/2021

Văn bản chính sách mới - T.Hợp - 2 giờ trước
Từ tháng 12/2021, nhiều chính sách mới liên quan đến hoạt động từ thiện, người lao động, đào tạo, thuế, bảo hiểm… có hiệu lực.
Ra mắt bộ tiểu thuyết trinh thám dành cho thiếu nhi

Ra mắt bộ tiểu thuyết trinh thám dành cho thiếu nhi

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 3 giờ trước
Nhà xuất bản Kim Đồng đã cho ra mắt trọn bộ tiểu thuyết trinh thám dành cho lứa tuổi thiếu nhi của Kristina Ohlsson (Thụy Điển). Đây sẽ là món quà tuyệt vời cho các em thiếu nhi trong dịp lễ Giáng sinh năm nay.
Từ ngày 1/12, tăng tần suất đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh lên 16 chuyến/ngày

Từ ngày 1/12, tăng tần suất đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh lên 16 chuyến/ngày

Tin tức - Cát Tường - 3 giờ trước
Bộ Giao thông vận tải vừa có quyết định cho phép tăng tần suất khai thác trên nhiều đường bay nội địa từ ngày 1/12. Trong đó, đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh được tăng lên 16 chuyến/ngày, từ ngày 15/12 không vượt quá 20 chuyến/ngày.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng Quốc khánh Rumani

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng Quốc khánh Rumani

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Nhân Kỷ niệm 103 năm Quốc khánh Rumani (1/12/1918-1/12/2021), thay mặt Quốc hội và nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã gửi Thư chúc mừng tới Chủ tịch Thượng viện Rumani, bà Anca Dana Dragu và Chủ tịch Hạ viện Rumani, Ngài Ion-Marcel Ciolacu.