Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Múa nghi lễ của đồng bào DTTS

Ngọc Ánh (T/h) - 19:22, 11/09/2021

Trong lĩnh vực múa dân gian, có những điệu múa của đồng bào DTTS chỉ xuất hiện trong các nghi lễ truyền thống, gắn với không gian linh thiêng nên ít khi xuất hiện trên các sân khấu biểu diễn. Tiêu biểu như điệu múa chiêu của dân tộc Xơ Đăng và các điệu múa chuông, múa rùa, múa dao, múa kiếm... của dân tộc Dao.

Đồng bào Ca Dong (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) ở vùng cao Quảng Nam múa chiêu trong Lễ hội Ăn trâu
Đồng bào Ca Dong (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) ở vùng cao Quảng Nam múa chiêu trong Lễ hội Ăn trâu

Già làng Hồ Văn Ruổi ở nóc Đắk Ta (thôn 4), xã Trà Nam, huyện Nam Trà My, Quảng Nam cho biết, điệu múa chiêu là múa nghi lễ có từ thời xa xưa, là phương tiện giao tiếp biểu hiện sự thành kính của dân làng đối với các vị thần linh thông qua ngôn ngữ. Điệu múa chiêu của người Xơ Đăng chỉ xuất hiện ở những lễ hội có các con vật hiến sinh thần linh như: Lễ hội Ăn trâu huê, Lễ mừng cơm mới, Lễ mừng sức khỏe cộng đồng... 

Khi tham gia múa chiêu, đội múa phải mang số chẵn, thường mỗi đội có từ 8-16 người. Trong đội múa chiêu, nam nữ Xơ Đăng tay nắm chặt tay trong vòng chiêu đối diện nhau, nhún theo nhịp chiêng, thanh la và trống xoay từ từ đến 180 độ, rồi xoay trở lại về vị trí ban đầu. Theo quy trình, vòng múa chiêu di chuyển chậm quanh cây nêu hoặc nơi đặt mâm lễ cúng theo hướng ngược chiều kim đồng hồ. Bàn chân của người múa gần như không chạm đất, mà chỉ dùng gót chân và mũi bàn chân nhích dần theo hướng dịch chuyển.

Đồng bào Xơ đăng thường múa chiêu trong các nghi lễ hiến tế (Ảnh TL)
Đồng bào Xơ đăng thường múa chiêu trong các nghi lễ hiến tế (Ảnh TL)

Điệu múa chiêu mang tính nghệ thuật rất cao, đậm đặc ngôn ngữ múa dân gian. Yếu tố tạo hình được kết hợp với động tác vô cùng uyển chuyển, linh hoạt của đàn ông, phụ nữ Xơ Đăng. Khi hòa cùng với nhịp chiêng, thanh la và trống trong các lễ hội truyền thống thì múa chiêu không dồn dập, rộn rã thúc giục mà luôn chậm rãi khoan thai, đĩnh đạc. Người múa dù xoay về hướng nào thì hai cánh tay đều đưa vòng ra trước ngực, lòng bàn tay hướng vào trong, các đầu ngón tay chạm nhau với vẻ mặt luôn cung kính, mời thần linh nhận những vật hiến tế, đồng thời cầu xin thần linh, tổ tiên phù hộ cho cộng đồng luôn khỏe mạnh, đoàn kết, mùa màng bội thu... thóc lúa đầy kho, trâu bò, gà đầy chuồng. Sự thành kính trong động tác múa chiêu của người múa làm tăng thêm yếu tố tâm linh, huyền bí của lễ hội.

Còn múa chiêu trong đám tang ma khi gia đình có người chết thì hai tay của đàn ông, phụ nữ Xơ Đăng bao giờ cũng giang rộng tấm choàng, giống như cánh bướm dập dìu, bay lượn. Nửa thân người phía trên chao nhẹ theo nhịp cồng chiêng, thanh la tạo cảm giác lâng lâng, bay bổng.

Điệu múa chuông của người Dao Quần chẹt (Quảng Ninh)- Ảnh TL
Điệu múa chuông của người Dao Quần chẹt (Quảng Ninh)- Ảnh TL

Đối với đồng bào Dao cũng có nhiều điệu múa nghi lễ như múa dao, múa chuông, múa chạy cờ, múa rùa... Thạc sĩ Lê Công Luận, Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Phú Thọ) cho biết, ở Phú Thọ, đồng bào Dao thường biểu diễn các điệu múa chuông, múa rùa, múa kiếm, múa cờ… trong Lễ Tết nhảy và Lễ Cấp sắc. Ở đó, các nghi lễ cúng tổ tiên đều có khấn tụng và nhảy múa được tổ chức liên tục suốt ngày. Nội dung các bài múa như là sự tái diễn quá trình Bàn Vương luyện binh kiếm để bảo vệ dân làng. (Bàn Vương là một nhân vật huyền thoại của người Dao).

Về điệu múa chuông có 2 hình thức múa: thầy cúng múa và mọi người cùng tham gia múa. Đầu tiên, hai ông thầy cúng đứng trước bàn thờ, tay phải cầm chuông lắc đi lắc lại từ trên xuống dưới rồi từ dưới lên trên, tay trái cầm ngửa que chèo chống nhẹ vào bụng, chân nhún nhẹ. Sau khi ông thầy cúng múa xong thì mọi người trong nhà cùng hòa theo nhịp trống, chiêng, kèn, xập xòe... múa theo vòng tròn đi ngược chiều kim đồng hồ. Mỗi người tham gia múa tay phải cầm chuông, tay trái cầm que vừa nhún bước lên, bước xuống vừa lắc chuông. Tốp này múa liên tục hết 2-3 bài hát thì lùi xuống nghỉ để tốp sau vào múa cho đến hết 18 bài.

Điệu múa rùa (múa bắt ba ba) trong Tết Nhảy của người Dao (Phú Thọ)
Điệu múa rùa (múa bắt ba ba) trong Tết Nhảy của người Dao (Phú Thọ)

Ngoài múa chuông, đồng bào Dao Quần Chẹt còn có điệu múa chạy rùa (còn gọi là múa bắt ba ba) trong Lễ Tết nhảy. Đội hình múa ba ba xếp lượn vòng nối đuôi nhau như múa chuông, ông thầy đi đầu. Khi múa, mọi người lúc đi, lúc chạy lom khom theo hình lượn vòng tròn quanh đàn cúng. Dưới sự chỉ huy của thầy cúng, đội múa diễn tả động tác bắt ba ba đem về mổ, băm, xào, nấu dâng lên Bàn Vương, thần thánh và tổ tiên. Theo quy định , trong mỗi đám Tết nhảy phải diễn 15 lượt động tác múa ba ba.

Những điệu múa tín ngưỡng trong các nghi lễ của các DTTS nói chung, dân tộc Dao, Xơ Đăng nói riêng thể hiện khát vọng của con người mong muốn có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, đồng thời thể hiện những quan niệm răn dạy mọi người về đạo đức, tình yêu thương, đoàn kết cộng đồng. Đây là những di sản văn hóa tinh thần quý giá của các dân tộc Việt Nam cần được bảo tồn, phát huy.

Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Thư chúc mừng năm mới của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc

Thư chúc mừng năm mới của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc

Nhân dịp đón Xuân Nhâm Dần 2022, thay mặt Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo Ủy ban Dân tộc, tôi thân ái gửi tới các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong hệ thống cơ quan công tác dân tộc từ Trung ương đến địa phương lời thăm hỏi thân thiết, lời chúc mừng tốt đẹp nhất.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình trao đổi thư chúc mừng năm mới

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình trao đổi thư chúc mừng năm mới

Thời sự - PV - 18:30, 25/01/2022
Ngày 25/1/2022 (tức ngày 23 tháng Chạp năm Tân Sửu), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc đã trao đổi thư chúc mừng năm mới nhân dịp nhân dân hai nước Việt Nam và Trung Quốc chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Nhâm Dần.
Ngày 25/1: Việt Nam có 15.743 ca mắc COVID-19 và 62.889 ca khỏi bệnh

Ngày 25/1: Việt Nam có 15.743 ca mắc COVID-19 và 62.889 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:27, 25/01/2022
Ngày 25/1, Việt Nam có 15.743 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 10.733 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 62.889 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Cao Bằng: Ban Dân tộc tỉnh triển khai nhiệm vụ năm 2022

Cao Bằng: Ban Dân tộc tỉnh triển khai nhiệm vụ năm 2022

Công tác Dân tộc - PV - 17:10, 25/01/2022
Ban Dân tộc tỉnh Cao Bằng vừa tổ chức Hội nghị tổng kết công tác dân tộc năm 2021, triển khai nhiệm vụ năm 2022. Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Nguyễn Trung Thảo, dự và chỉ đạo Hội nghị. Hội nghị được tổ chức trực tuyến đến điểm cầu các huyện, thành phố.
Các thư pháp gia viết liễn đối cho chữ làm từ thiện mừng Xuân

Các thư pháp gia viết liễn đối cho chữ làm từ thiện mừng Xuân

Tin tức - NA (T/h) - 17:06, 25/01/2022
Vừa qua, các nhà thư pháp người Hoa tại Sài Gòn - Chợ Lớn vừa đã tổ chức chương trình viết liễn đối cho chữ làm từ thiện mừng Xuân, trên sân Hội quán Hải Nam (276 Trần Hưng Đạo, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh).
Nghề chẻ lạt tất bật dịp Tết cổ truyền

Nghề chẻ lạt tất bật dịp Tết cổ truyền

Nghề nghiệp - Việc làm - PV - 16:36, 25/01/2022
Cứ mỗi dịp Tết đến Xuân về, người làm nghề chẻ lạt ở huyện Đạ Huoai (Lâm Đồng) lại tất bật tay chân tạo ra sợi lát dẻo dai để bà con gói những chiếc bánh chưng vuông vức, thể hiện tinh hoa của nền văn minh lúa nước.
Chủ tịch Quốc hội chúc Tết lực lượng Công an, tuyến đầu chống dịch Cà Mau

Chủ tịch Quốc hội chúc Tết lực lượng Công an, tuyến đầu chống dịch Cà Mau

Thời sự - PV - 16:32, 25/01/2022
Tiếp tục chuyến công tác tại tỉnh Cà Mau, sáng 25/1, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cùng Đoàn công tác và lãnh đạo tỉnh Cà Mau đến viếng, dâng hương và hoa Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, nằm trong công viên văn hóa Cà Mau.
Bước phát triển mới ở Hoài Ân

Bước phát triển mới ở Hoài Ân

Trang địa phương - Lê Công - 16:25, 25/01/2022
Hoài Ân là huyện trung du của tỉnh Bình Định, nơi có ba dân tộc sinh sống là Kinh, Ba Na và H’re. Trải qua các giai đoạn xây dựng và phát triển, diện mạo Hoài Ân đang đổi thay từng ngày.
Ban Dân tộc tỉnh Bình Thuận thăm và chúc Tết đồng bào DTTS huyện Hàm Thuận Bắc

Ban Dân tộc tỉnh Bình Thuận thăm và chúc Tết đồng bào DTTS huyện Hàm Thuận Bắc

Công tác Dân tộc - T.Minh (t/h) - 16:20, 25/01/2022
Thừa ủy quyền của Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc (UBDT), Ban Dân tộc tỉnh Bình Thuận vừa tổ chức đoàn thăm hỏi, trao quà chúc mừng Tết Nguyên đán Nhâm Dần năm 2022 đến các xã, thôn, già làng, Người có uy tín, chức sắc và các hộ nghèo, gia đình chính sách là đồng bào DTTS tại huyện Hàm Thuận Bắc.
10 đặc sản mua làm quà khi du xuân miền Trung

10 đặc sản mua làm quà khi du xuân miền Trung

Ẩm thực - Nguyệt Anh (T/h) - 16:15, 25/01/2022
Ngoài những sản phẩm từ thủy hải sản, du khách có thể mua bánh tráng xoài, mè xửng, tré, mứt sen... khi đi du lịch miền Trung.
Gia Lai: Phấn đấu đến năm học 2024 - 2025, tỷ lệ huy động trẻ em DTTS đi học đạt từ 86,96% trở lên

Gia Lai: Phấn đấu đến năm học 2024 - 2025, tỷ lệ huy động trẻ em DTTS đi học đạt từ 86,96% trở lên

Giáo dục dân tộc - PV - 15:59, 25/01/2022
UBND tỉnh Gia Lai vừa có quyết định ban hành Kế hoạch nâng cao chất lượng giáo dục học sinh DTTS trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 - 2025.