Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn múa dân gian DTTS: Hòa nhập nhưng không hòa tan

Hồng Minh - 11:17, 13/10/2020

Luôn giữ vai trò nền tảng quan trọng cho sự phát triển nghệ thuật múa chuyên nghiệp ở Việt Nam, hàng nghìn điệu múa dân gian của các DTTS đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận để các biên đạo múa vận dụng, sáng tạo vào những sáng tác mới mang hơi thở thời đại nhưng vẫn giữ được hồn cốt dân tộc...

Bảo tồn múa dân gian DTTS: Hòa nhập nhưng không hòa tan

Khơi nguồn của các tác phẩm múa

Nhìn lại hành trình hơn nửa thế kỷ sáng tạo các tác phẩm múa chuyên nghiệp đã qua, các biên đạo múa, các nhà nghiên cứu đều có chung nhận định, những điểm sáng, những dấu ấn lịch sử trong các tác phẩm múa thành công đều có cội nguồn sáng tạo từ múa dân gian DTTS.

Nhận định đó hoàn toàn đúng và vô cùng thuyết phục khi nhìn lại những tác phẩm múa chuyên nghiệp từng gây được tiếng vang. Đầu tiên phải nhắc đến tác phẩm múa “Tây Bắc vui tươi” của biên đạo múa Hoàng Châu. Đây là tác phẩm sử dụng chất liệu múa DTTS đầu tiên trong sáng tạo múa chuyên nghiệp ở Việt Nam. Tiếp theo đó, biên đạo Hoàng Châu cùng biên đạo Phùng Nhạn đã sáng tác múa “Chim Gâu”, dựa trên chất liệu từ múa dân gian Cao Lan…

Hay tác phẩm múa “Đàn chim công” của nghệ sĩ Ứng Duy Thịnh được lấy chất liệu múa dân tộc vùng Tây Nguyên, “Khúc biến tấu từ những pho tượng cổ” của dân tộc Chăm. Nghệ sĩ Đặng Hùng với những tác phẩm “Đoa pụ” (Đội bình), “Quạt Chăm”, “Khát vọng”, “Trống Baranưng”… đều lấy cảm hứng sáng tạo từ múa dân tộc Chăm. 

Tiếp nối thành công của các thế hệ đi trước, nhiều biên đạo múa trẻ cũng thành công trong việc vận dụng chất liệu dân tộc vào trong tác phẩm của mình. Múa “Khèn núi” của Mai Trung Hưng; hay “Men tình” của Quỳnh Dương - Kim Chung, vừa tôn vinh được nét văn hóa độc đáo của đồng bào Mông, vừa mang hơi thở cuộc sống đương đại. 

Tất cả các tác phẩm này đều giành huy chương trong các cuộc thi, hội diễn, liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp. Kết quả này thấy rằng, chất liệu múa dân gian DTTS luôn có một vị trí và đặc trưng riêng trong kho tàng múa Việt Nam. 

Theo đánh giá của Nghệ sỹ Nhân dân Lê Ngọc Canh, các biên đạo múa nhiều thế hệ đã thấu hiểu những giá trị văn hóa, giá trị thẩm mỹ, giá trị cấu trúc nghệ thuật và những đặc trưng, những bản sắc văn hóa, bản sắc nghệ thuật múa dân gian của các DTTS Việt Nam. Và chính những giá trị, những bản sắc ấy là nguồn cội, cảm hứng sáng tạo những tác phẩm múa có chất lượng. 

Các tác phẩm múa đương đại phải đảm bảo được yếu tố văn hóa của dân tộc muốn truyền tải trong tác phẩm múa (Ảnh tư liệu)
Các tác phẩm múa đương đại phải đảm bảo được yếu tố văn hóa của dân tộc muốn truyền tải trong tác phẩm múa (Ảnh tư liệu)

Sáng tạo phải dựa trên gốc rễ

Luôn có một vị trí, đặc trưng riêng là thế, nhưng thực tế hiện nay, vẫn xuất hiện những tác phẩm múa dân gian được biên đạo, dàn dựng dễ dãi, sử dụng ngôn ngữ múa lai tạp, vay mượn đến mức khiên cưỡng.

Ngôn ngữ múa dân tộc hiện đại, cũng là vấn đề rất đáng bàn trong sáng tác của một số biên đạo trẻ. Hiện nay, hòa trộn ngôn ngữ múa dân gian, dân tộc với múa hiện đại phương Tây đang trở thành trào lưu phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự khai thác quá đà ngôn ngữ múa hiện đại, đã khiến múa dân gian không còn là chính mình. Hình ảnh duyên dáng của những cô gái Tày, Thái, những bước xúng xính váy hoa của cô gái Mông xuống chợ thỉnh thoảng lại được xen kẽ với những cú “đá”, “xoạc chân”, “lăn”, “bò”... trên mặt sàn không phải hiếm và rất phản cảm.

Trên sân khấu múa hiện nay, một số biên đạo lấy trang phục dân tộc làm phương tiện để thông báo tới khán giả về dân tộc mình phản ánh, còn dường như chất liệu ngôn ngữ, phong tục dân tộc thì không được quan tâm. Có người đưa động tác múa dân gian của một dân tộc lên sân khấu, nhưng lại sử dụng âm nhạc, trang phục truyền thống của dân tộc khác; hoặc trang phục được làm mới, mất đi nét đặc trưng của dân tộc đó... 

Các biên đạo múa nhiều thế hệ đã thấu hiểu những giá trị văn hóa, giá trị thẩm mỹ, giá trị cấu trúc nghệ thuật và những đặc trưng, những bản sắc văn hóa, bản sắc nghệ thuật múa dân gian của các DTTS Việt Nam. Và chính những giá trị, những bản sắc ấy là nguồn cội, cảm hứng sáng tạo những tác phẩm múa có chất lượng.”

Theo đánh giá của Nghệ sỹ Nhân dân Lê Ngọc Canh

Đơn cử là câu chuyện của một vài năm trước, ngay trên sóng truyền hình quốc gia một nữ ca sĩ và các vũ công mặc trang phục Mông biểu diễn ca khúc dân ca Thái “Inh lả ơi”. Sự nhầm lẫn đã khiến nhiều người yêu văn hóa dân tộc cảm thấy đáng buồn.

NSƯT Cao Chí Hải cho rằng, để giữ gìn những giá trị cốt lõi, tinh túy của múa dân gian các DTTS, từ đó phát triển và bổ sung hoàn thiện hơn cho các tác phẩm múa chuyên nghiệp. Bên cạnh việc các cơ sở đào tạo cần nâng cao chất lượng trong quá trình giảng dạy cho các biên đạo trẻ thì bản thân các biên đạo cũng cần phải tự trau dồi kiến thức để hiểu sâu về văn hóa dân tộc nói chung, múa dân gian dân tộc nói riêng. Có như vậy, khi sáng tạo tác phẩm mới không mắc những sai lầm đáng tiếc.

Múa đương đại ra đời phù hợp với hơi thở thời đại, phản ánh được các nội dung mới mẻ của thời đại, tiếp thu tinh hoa của múa đương đại nước ngoài để làm giàu cho múa đương đại Việt Nam. Nhưng múa đương đại cũng cần tiếp thu tinh hoa của múa dân gian các dân tộc, làm cái gốc, làm hạt giống mà lai tạo, làm chủ đề mà phát triển vì múa dân gian là hồn cốt của dân tộc.

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Đề án 1163 quy định, nguồn lực thực hiện Đề án là từ ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án này theo quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn thực hiện Đề án bố trí không đủ, không kịp thời; thậm chí có địa phương không bố trí được kinh phí riêng để thực hiện Đề án.
Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cần đóng góp tích cực vào xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cần đóng góp tích cực vào xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ

Thời sự - PV - 19:24, 19/08/2022
Chiều 19/8, tại trụ sở Bộ Công Thương, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị trực tuyến với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài do Bộ Công thương phối hợp Văn phòng Chính phủ tổ chức, nhằm đánh giá tình hình, kết quả triển khai và bàn giải pháp thúc đẩy xúc tiến thương mại, phát triển thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu năm 2022, định hướng giai đoạn 2023 - 2025.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tiếp Chủ tịch Đại học Y tế và phúc lợi Nhật Bản

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tiếp Chủ tịch Đại học Y tế và phúc lợi Nhật Bản

Tin tức - PV - 19:05, 19/08/2022
Chiều 19/8, tại Trụ ở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh đã tiếp ông Takagi Kuninori - Chủ tịch Đại học quốc tế Y tế và phúc lợi (IUHW) của Nhật Bản, đang có chuyến thăm làm việc tại Việt Nam.
Phát hiện nhiều vật liệu kiến trúc cổ và di vật tại phế tích tháp Châu Thành

Phát hiện nhiều vật liệu kiến trúc cổ và di vật tại phế tích tháp Châu Thành

Tìm trong di sản - Nguyệt Anh - 19:01, 19/08/2022
Ngày 18/8, Viện Khảo cổ học Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Bình Định tổ chức Hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ phế tích Châu Thành lần thứ 3, năm 2022. Nhiều vật liệu kiến trúc cổ và di vật đã được phát hiện tại phế tích này.
Ngày 19/8: Việt Nam có 2.983 ca mắc COVID-19 và 6.975 ca khỏi bệnh

Ngày 19/8: Việt Nam có 2.983 ca mắc COVID-19 và 6.975 ca khỏi bệnh

Tin tức - Mộc Nhi - 18:20, 19/08/2022
Ngày 19/8, Việt Nam có 2.983 ca mắc mới COVID-19 và 6.975 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh. Trong ngày, cả nước có 0 ca tử vong và 86 ca COVID-19 nặng đang điều trị.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Cựu Đại sứ đặc biệt Việt Nam - Nhật Bản

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Cựu Đại sứ đặc biệt Việt Nam - Nhật Bản

Thời sự - PV - 17:14, 19/08/2022
Chiều nay, 19/8, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Cựu Đại sứ đặc biệt Việt Nam - Nhật Bản, ông Sugi Ryotaro.
Trải nghiệm Cao Bằng

Trải nghiệm Cao Bằng

Cao Bằng được ví như “viên ngọc xanh” vùng Đông Bắc bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Đây còn là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử với hệ thống di tích, trong đó phải kể đến di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; công viên Địa chất Cao Bằng. Ngoài ra, Cao Bằng còn ghi dấu trong lòng du khách nhờ các làn điệu dân ca, phong tục tập quán, lễ hội văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông huyện Nậm Pồ được tổ chức vào dịp 2/9

Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông huyện Nậm Pồ được tổ chức vào dịp 2/9

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 17:12, 19/08/2022
Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ nhất năm 2022 huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên sẽ được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 2 - 4/9.
Đại hội Chi bộ Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc tại TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2022 - 2025

Đại hội Chi bộ Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc tại TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2022 - 2025

Tin tức - Lê Vũ - Trần Linh - 17:10, 19/08/2022
Ngày 19/8, Chi bộ Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc tại TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức thành công Đại hội Chi bộ nhiệm kỳ 2022 - 2025. Đại hội đã bầu Bí thư chi bộ khóa mới và thông qua nghị quyết Đại hội Chi bộ nhiệm kỳ 2022 - 2025.
Những bản làng trù phú trên vùng đất Nghĩa Đô: Tự hào về vùng quê cách mạng (Bài 1)

Những bản làng trù phú trên vùng đất Nghĩa Đô: Tự hào về vùng quê cách mạng (Bài 1)

Phóng sự - Trọng Bảo - 17:05, 19/08/2022
Dọc bên dòng Nậm Luông yên bình ở xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, là những bản làng người Tày trù phú với màu xanh của sự ấm no, đủ đầy… Nghĩa Đô là vùng đất cách mạng - nơi quân và dân Nghĩa Đô đã mở cuộc tấn công và bức địch rút sạch quân khỏi đồn Nghĩa Đô vào ngày 23/2/1950, đánh dấu sự kiện huyện Bảo Yên sạch bóng quân thù, góp phần vào thắng lợi giải phóng Lào Cai.
Nghệ sĩ bản Tày sử dụng thuần thục 15 nhạc cụ dân tộc

Nghệ sĩ bản Tày sử dụng thuần thục 15 nhạc cụ dân tộc

Phóng sự - Giang Lam - 16:39, 19/08/2022
Ở cái tuổi thất thập, ông Lương Xuân Dán, thôn Đức Uy, xã Trung Sơn, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang vẫn giữ được nét duyên dáng, say sưa như chàng trai Tày tuổi đôi mươi đánh đàn, hát những bản tình ca tặng nàng sơn nữ. Ông còn khiến chúng tôi từ ngạc nhiên đến cảm phục khi lần lượt chơi thuần thục 15 nhạc cụ dân tộc. Và tài năng của “nghệ sĩ” Xuân Dán không chỉ dừng lại ở lĩnh vực âm nhạc.
Ngày mới ở Tủa Sín Chải

Ngày mới ở Tủa Sín Chải

Trang địa phương - Bùi Chiến - 16:20, 19/08/2022
Những năm gần đây, với sự nỗ lực vào cuộc của cấp uỷ Đảng, chính quyền và đồng bào các DTTS, xã Tủa Sín Chải (huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) đã có bước chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội. Điều này giúp địa phương có thêm động lực vượt khó, vững bước xây dựng nông thôn mới.