Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ thuật múa trống đôi của người Chăm H’roi

Lê Phương - 14:43, 12/10/2020

Với người Chăm H’roi sinh sống ở huyện Vân Canh (Bình Định), múa trống đôi (còn gọi là kơ-toang) là di sản văn hóa độc đáo. Tuy nhiên, trước nguy cơ mai một ở huyện Vân Canh hiện tại vẫn còn một số nghệ nhân tâm huyết với loại nhạc cụ này nên ngày đêm ra sức gìn giữ và truyền dạy cho con cháu.

Già làng Lê Văn Ru (người cầm cây nêu) là một trong số ít những người am hiểu trống kơ-toang và văn hóa truyền thống của người Chăm H’roi huyện Vân Canh
Già làng Lê Văn Ru (người cầm cây nêu) là một trong số ít những người am hiểu trống kơ-toang và văn hóa truyền thống của người Chăm H’roi huyện Vân Canh

Tinh tế nghệ thuật múa trống bằng tay

Đây là hình thức song tấu trống, kết hợp khéo léo, tài tình giữa âm nhạc và hình thể, tạo nên một không khí tràn đầy hứng khởi, cả nhạc cụ và người chơi cùng toát lên cái phóng khoáng, ngẫu hứng, độc đáo. Kơ-toang là nhạc cụ có từ lâu đời của người Chăm H’roi, được làm bằng thân cây khoét rỗng, bịt da bò, hoặc da ngựa. Múa trống kơ-toang diễn tấu theo cặp (gồm trống đực và trống cái). Các động tác múa trống thường được mô phỏng theo dáng đi, kiểu chạy nhảy của muông thú, hòa quyện với tiếng chiêng, tiếng cồng, tiếng trống lúc trầm, lúc bổng, khi nhịp nhàng, lúc lại dồn dập, sôi nổi, gửi tới các vị thần linh lời cầu an, cầu phúc, cầu sức khỏe cho cả buôn làng. 

Với kơ-toang, người ta không chỉ đánh trống, chơi trống mà còn múa trống, đấu trống. Qua múa trống đôi, người Chăm H’roi có thể trò chuyện, tâm tình, trao gửi tâm tư, tình cảm, khát vọng và kết nối cả cộng đồng, kết nối quá khứ với tương lai…

Theo già làng Lê Văn Ru, người am hiểu về trống kơ-toang ở làng Hiệp Hội, thị trấn Vân Canh, trong những dịp lễ hội lớn của người Chăm H’roi như Lễ đâm trâu, Lễ cưới, Lễ mừng sức khỏe... không thể thiếu màn múa trống kơ-toang với dàn cồng 3 và chiêng 5. Khi diễn tấu kơ-toang, hai người đứng đối diện nhau, trống được đeo nằm ngang trước bụng. Người Chăm H’roi không dùng dùi trống gõ vào mặt trống mà dùng bốn đầu ngón tay, bàn tay để ve, vuốt, vỗ trên bề mặt trống, tạo ra các âm sắc và tiết tấu khác nhau. Để tạo nên màn diễn tấu trống đôi sôi động, cuốn hút người xem, cặp đôi múa trống phải có kỹ năng múa trống thực thụ, phải là một cặp ăn ý, hiểu ý nhau. 

Các nghệ nhân ở Vân Canh trình diễn trống kơ-toang trong lễ cúng mừng nhà ông mới
Các nghệ nhân ở Vân Canh trình diễn trống kơ-toang trong lễ cúng mừng nhà ông mới

Tiếng trống se duyên 

Già làng Lê Văn Ru năm nay đã 83 mùa rẫy, nhưng tình yêu dành cho kơ-toang và văn hóa truyền thống của đồng bào mình vẫn luôn nồng cháy. Già Ru cho biết, ông đã học cách đánh trống kơ-toang lúc 18 tuổi. 

“Các thế hệ ông, bà hoặc cha, mẹ của tôi trước đây có tác hợp được với nhau cũng nhờ tiếng trống kơ-toang se duyên. Nét văn hóa đặc sắc, giàu cảm hứng từ tiếng trống kơ-toang là thế, nhưng các thế hệ trẻ hiện nay lại đam mê nhạc Rock hơn”, già Ru trăn trở.

Vì lo nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình mai một, nên ông Ru đã thuyết phục và dạy trống cho con trai mình là anh Lê Văn Tây (43 tuổi). Đến nay, anh Tây đã chơi thành thạo loại nhạc cụ này và là người trẻ hiếm hoi của khu phố Hiệp Hội giữ được nhịp trống kơ-toang. 

Ở Vân Canh còn có một nghệ nhân cũng dành hết tâm huyết cho kơ-toang đó là bà Nguyễn Thị Ngọc Hương, 54 tuổi, ở khu phố Hiệp Hà (thị trấn Vân Canh). Bà Hương là phụ nữ đầu tiên biết chơi nhạc cụ này. Tuy nhiên, hiện nay, bà rất trăn trở vì thanh, thiếu niên bây giờ ít quan tâm đến nhạc cụ này, phần vì loại nhạc cụ này khó học, phần vì phải đánh trống trực tiếp bằng tay (không dùng dùi) nên khá đau tay, mất sức. Phần nữa, nghệ thuật trình diễn trống kơ-toang chưa được chính quyền địa phương và ngành Văn hóa của huyện quan tâm đúng mức. Các lớp đào tạo, hướng dẫn cách chơi trống kơ-toang cho các thế hệ trẻ người Chăm H’roi lâu nay không được tổ chức. Hiện nay, việc truyền nghề chỉ diễn ra trong gia đình, theo kiểu cha, mẹ truyền, con theo học.

Theo tìm hiểu của phóng viên, số nghệ nhân chơi thạo trống kơ-toang hiện nay chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ngoài già Lê Văn Ru, bà Nguyễn Thị Ngọc Hương chỉ có anh Lê Văn Tây, Nguyễn Văn Anh (khu phố Canh Tân), Đinh Thị Mãnh (khu phố Tân Thuận), Đinh Văn Bằng (làng Canh Tiến, xã Canh Liên), Thanh Văn Oải (làng Canh Thành, xã Canh Hòa)…

Để bảo tồn, lưu giữ tiếng trống kơ-toang, các nghệ nhân mong muốn chính quyền địa phương, ngành Văn hóa tỉnh, huyện quan tâm hỗ trợ một phần kinh phí sửa chữa trống hoặc mua các đôi trống mới thay thế cho các trống đã cũ, hư hỏng. Đồng thời, cơ quan chức năng quan tâm mở các lớp đào tạo, truyền dạy cách đánh trống kơ-toang cho thế hệ trẻ có niềm đam mê, nhằm giữ gìn nét văn hóa truyền thống này.

Ông Nguyễn Xuân Việt, Phó Chủ tịch UBND huyện Vân Canh cho biết: Huyện cũng đã có chủ trương, khuyến khích phát triển công tác truyền dạy loại nhạc cụ trống kơ-toang truyền thống trong cộng đồng người Chăm H’roi. Có chính sách hỗ trợ đào tạo, hướng dẫn cho lớp trẻ thông qua các khóa học chơi trống; bình xét và đề nghị cấp có thẩm quyền công nhận nghệ nhân trống kơ-toang cho những người có nhiều đóng góp trong việc gìn giữ và phát triển loại nhạc cụ độc đáo này.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Sơn La: Miền quê cổ tích Ngọc Chiến sẵn sàng cho Ngày hội hoa Sơn Tra

Sơn La: Miền quê cổ tích Ngọc Chiến sẵn sàng cho Ngày hội hoa Sơn Tra

Theo Kế hoạch của UBND huyện Mường La, tỉnh Sơn La, Ngày hội hoa Sơn Tra năm 2024, sẽ diễn ra vào ngày 9, 10/3, tại bản Nậm Nghiệp, xã Ngọc Chiến, với các hoạt động hấp dẫn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Tin nổi bật trang chủ
Trăm năm bờ xe nước bên sông

Trăm năm bờ xe nước bên sông

Phóng sự - Tiêu Dao - 20:22, 01/03/2024
Bờ xe nước - cỗ máy bằng tre là biểu tượng một thời bên dòng sông Trà Khúc ngày đêm quay đều, mang nước tưới cho ruộng đồng xanh tốt. Hơn 50 năm trôi qua, ở TP. Quảng Ngãi vẫn có một nghệ nhân cần mẫn dựng tạo “kỳ quan đồng ruộng” để di sản này không bị biến mất.
Tin trong ngày - 1/3/2024

Tin trong ngày - 1/3/2024

Media - BDT - 20:00, 01/03/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 1/3, có những thông tin đáng chú ý sau: Việt Nam trong Top 10 điểm đến tốt nhất năm 2024 cho sinh viên tốt nghiệp. Quảng bá phở Việt qua Festival Phở 2024. Sầu riêng OCOP giữa vùng sâu Hang Ka. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi
Đội đua thuyền máy F1 H2O Bình Định - Việt Nam đứng đầu phân hạng UIM F1H2O Grand Prix of Indonesia

Đội đua thuyền máy F1 H2O Bình Định - Việt Nam đứng đầu phân hạng UIM F1H2O Grand Prix of Indonesia

Thể thao - T.Nhân - 19:58, 01/03/2024
Thông tin từ Ban Tổ chức giải, ngày đua đầu tiên (1/3), đội thuyền máy F1 H2O Bình Định - Việt Nam đã giành được thành tích đáng nể ở ngày đua phân hạng UIM F1H2O Grand Prix of Indonesia đang diễn ra ở hồ Toba. Trong đó, Đội trưởng Jonas Andersson giữ vững phong độ của đương kim vô địch mùa giải 2023, khi là tay đua đứng đầu bảng xếp hạng. Đứng sau là các tay đua Erik Stark của đội Victory (U.A.E) và Rusty Wyatt đội Sharjah (U.A.E).
Sơn La: Miền quê cổ tích Ngọc Chiến sẵn sàng cho Ngày hội hoa Sơn Tra

Sơn La: Miền quê cổ tích Ngọc Chiến sẵn sàng cho Ngày hội hoa Sơn Tra

Tin tức - Minh Nhật - 19:55, 01/03/2024
Theo Kế hoạch của UBND huyện Mường La, tỉnh Sơn La, Ngày hội hoa Sơn Tra năm 2024, sẽ diễn ra vào ngày 9, 10/3, tại bản Nậm Nghiệp, xã Ngọc Chiến, với các hoạt động hấp dẫn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dự Lễ kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng, 35 năm Ngày Biên phòng toàn dân

Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dự Lễ kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng, 35 năm Ngày Biên phòng toàn dân

Thời sự - Thúy Hồng - 19:53, 01/03/2024
Sáng 1/3, tại Hà Nội, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) long trọng tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì, Kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống BĐBP (3/3/1959 - 3/3/2024), 35 năm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3/1989 - 3/3/2024). Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam Võ Văn Thưởng dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.
Tin trong ngày - 29/2/2024

Tin trong ngày - 29/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Đà Lạt được nhận giải thưởng Thành phố lễ hội của châu Á. Chiêm ngưỡng tòa thành độc nhất vô nhị tại xứ Thanh. Những lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Gia Lai: Tổ chức Trưng bày áo dài và Hội thi dân vũ

Gia Lai: Tổ chức Trưng bày áo dài và Hội thi dân vũ

Xã hội - Ngọc Thu - 19:44, 01/03/2024
Sáng 1/3, tại Nhà Thiếu nhi Tp. Pleiku, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Gia Lai đã tổ chức Trưng bày Áo dài “Tôi yêu Áo dài Việt”; đồng diễn dân vũ và Hội thi dân vũ “Phụ nữ Gia Lai duyên dáng, khỏe, đẹp” nhằm chào mừng Kỷ niệm 1984 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng, 114 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3/1910 - 8/3/2024), 49 năm Ngày giải phóng tỉnh Gia Lai (17/3/1975 - 17/3/2024).
Phú Yên: Bắt tạm giam Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Cầu

Phú Yên: Bắt tạm giam Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Cầu

Pháp luật - T.Nhân - 19:41, 01/03/2024
Cơ quan Cảnh sát Điều tra (CSĐT) Công an thị xã Sông Cầu (Phú Yên) cho biết, đã tống đạt quyết định khởi tố bị can, đồng thời thực thi lệnh bắt tạm giam về tội danh “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” đối với ông Tôn Thất Thịnh (SN 1969, trú ở khu phố Bà Triệu, phường 7, Tp. Tuy Hòa) là Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ (QLRPH) Sông Cầu.
Hà Giang: Gần 1.000 lao động là con em đồng bào DTTS tham gia Hội chợ việc làm

Hà Giang: Gần 1.000 lao động là con em đồng bào DTTS tham gia Hội chợ việc làm

Nghề nghiệp - Việc làm - Vũ Mừng - 19:36, 01/03/2024
Sáng 1/3, UBND huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang tổ chức Hội chợ việc làm năm 2024. Sự kiện đã thu hút sự tham gia của 14 doanh nghiệp và gần 1.000 lao động, học sinh là con em đồng bào DTTS tham gia Hội chợ việc làm trên địa bàn.
Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh 2024 đánh dấu 10 năm phát triển

Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh 2024 đánh dấu 10 năm phát triển

Tin tức - Minh Nhật - 19:33, 01/03/2024
Sáng 1/3, Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh phối hợp với các đơn vị tổ chức họp báo thông tin về Lễ hội Áo dài lần thứ 10 năm 2024.
Trao tặng 200 lá cờ Tổ quốc và Bản đồ Việt Nam cho người dân xã biên giới

Trao tặng 200 lá cờ Tổ quốc và Bản đồ Việt Nam cho người dân xã biên giới

Tin tức - Vũ Mừng - 19:31, 01/03/2024
Tại Lễ ra quân Tháng Thanh niên, Tháng 3 Biên giới năm 2024 , Tỉnh đoàn và Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam tỉnh Hà Giang đã phối hợp với Tỉnh đoàn tỉnh Đồng Nai trao tặng 200 lá cờ Tổ quốc và Bản đồ Việt Nam cho người dân xã biên giới Xín Mần, huyện Xín Mần.