Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trống đồng báu vật thiêng trong nghi lễ của người Lô Lô

PV - 17:30, 13/03/2018

Trong dịp về Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam để tái hiện Lễ cúng Tổ tiên cùng một số nét sinh hoạt văn hóa của dân tộc Lô Lô, nhóm nghệ nhân và đồng bào Lô Lô ở xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang đã giới thiệu đến công chúng Thủ đô về di sản trống đồng gắn với những nghi lễ tâm linh và những điệu múa trống độc đáo.

Nghệ nhân Vương Việt Dũng, chủ trì Lễ cúng Tổ tiên cho biết, trước đây, mỗi dòng họ người Lô Lô ở Lũng Cú đều có một bộ trống đồng để dùng vào việc tang tế và các nghi lễ sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Trống đồng thường do người trưởng họ giữ, được treo cẩn thận trong nhà bếp. Người Lô Lô coi trống là vật thiêng nên mỗi tháng, gia chủ giữ trống phải thắp hương cúng khấn ba lần. Khi mang trống ra sử dụng cũng phải thắp hương xin phép tổ tiên rồi mới được hạ trống xuống.

Người Lô Lô sử dụng trống đồng thường có đôi, có cặp: một trống đực và một trống cái. Người Lô Lô sử dụng trống đồng thường có đôi, có cặp: một trống đực và một trống cái.

 

Đôi trống đồng được đồng bào Lô Lô mang về “Ngôi nhà chung” để tái hiện nghi lễ gồm một trống đực và một trống cái. Trống to (trống cái) tiếng Lô Lô gọi là dảnh mo; trống bé (trống đực) gọi là dảnh pố.

Trống đực được cấu tạo tang nở, thân eo, chân choãi, có đường kính mặt rộng khoảng trên 60cm, đường kính chân trống 56 cm, cao 37cm, có 4 quai bố trí thành 2 cặp đối xứng nhau qua trục thân. Chính giữa mặt trống là hoa văn hình ngôi sao 12 cánh. Trống được trang trí bằng nhiều loại hoa văn tiêu biểu như: đường thẳng song song hướng tâm, vòng tròn chấm, hình người hóa trang cách điệu. Nhìn kỹ nét hoa văn trên mặt trống đồng sẽ thấy có nhiều điểm tương đồng với hoa văn trên bộ trang phục truyền thống của dân tộc Lô Lô.

Nghệ nhân Vương Việt Dũng giải thích, điểm khác biệt giữa trống đồng Lô Lô với trống đồng của các dân tộc khác chính là những lỗ tròn thủng trên mặt trống. Người Lô Lô quan niệm, bố là trời, mẹ là đất, mặt trời là trung tâm vũ trụ.

Và trống đồng chính là biểu tượng của vũ trụ, bởi hình tròn giữa mặt trống chính là mặt trời, còn những tia trống là những con mắt của trời, các vành hoa văn xung quanh trống là các hành tinh vây quanh mặt trời.

Một điều đặc biệt là không phải người Lô Lô nào cũng được đánh trống. Người đánh trống phải được dòng tộc lựa chọn, đó là những thanh niên trai tráng khỏe mạnh chưa có vợ hoặc nếu có vợ thì người vợ phải không trong thời kỳ mang thai.

Khi đánh, chiếc trống đực bao giờ cũng được treo bên phải, trống cái treo bên trái. Hai đầu dây được buộc vào từng quai của hai chiếc, treo lên xà nhà, hai trống được buộc quay mặt vào nhau với khoảng cánh giữa hai trống là 30cm. Khi đánh trống, người đánh dùng tay phải cầm dùi to lia vào 2 mặt trống đực và cái, còn thanh tre dẹt bật ngang vào tang trống đực, vì vậy sẽ có 3 âm thanh cùng phát ra một lúc.

Người Lô Lô có tới 36 điệu đánh trống. Trong lễ tế trời thì dùng trống mồ dảnh (trống trời), lễ cúng thổ thần dùng trống po dảnh (trống ếch) và trong tang ma dùng trống múi dảnh, thắng dảnh. Trong các nghi lễ tang ma, âm thanh của trống đồng có vai trò giữ nhịp cho các điệu múa dân gian, đưa linh hồn người quá cố về với tổ tiên. Trong các điệu múa nghi lễ có điệu múa “người rừng” hay “ma cỏ”, tiếng Lô Lô gọi là gà lu. Số lượng người tham gia điệu múa gà lu thường từ 6 đến 8 người.

Những người này lên rừng lấy cây cỏ dương xỉ hóa trang thành người rừng. Người Lô Lô quan niệm, ma cỏ là nguồn cội của tổ tiên xưa ở trên rừng, lấy cây cỏ làm quần áo. Vì vậy khi làm lễ, muốn tổ tiên về được thì phải có ma cỏ dẫn đường, ma cỏ cũng là cầu nối giữa con cháu trên trần gian với tổ tiên.

Khi tham gia múa, họ phải thực hiện những kiêng kỵ nhất định, ví dụ như không được nói; đi đứng không được vấp ngã, vì nếu vấp ngã hoặc bị nhận dạng thì năm đó sẽ gặp xui xẻo…

Hiện nay, đồng bào Lô Lô ở Hà Giang vẫn bảo tồn những cặp trống đồng để phục vụ trong các nghi lễ sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Tuy nhiên, số lượng trống đồng trong cộng đồng cũng không còn nhiều do bị thất lạc hoặc mất trộm... Trước đây, mỗi dòng họ thường có đủ 3 cặp trống, nhưng nay, ít dòng họ có đủ 3 cặp. Thường mỗi dòng họ chỉ còn 1 hoặc 2 cặp, khi cần sử dụng thì phải mượn nhau...

NGỌC ÁNH

Tin cùng chuyên mục
Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Youtuber (người làm Youtube) đã trở nên rất thịnh hành trong xã hội ngày nay. Làm Youtube đang được coi là một nghề đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng về công nghệ thông tin cao để tạo ra các Video chất lượng. Lựa chọn chủ đề về văn hóa, bản sắc dân tộc, cùng cách thể hiện mộc mạc, chị Tằng Liên, dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh Y), xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã tạo nên một kênh Youtube thực thụ của bản Dao. Hiện tại, các Clip của chị đã góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Tin nổi bật trang chủ
Hà Tĩnh: Sản xuất nấm theo hướng công nghệ cao

Hà Tĩnh: Sản xuất nấm theo hướng công nghệ cao

Khoa học - Công nghệ - Hoài Phương - 15 phút trước
Dự án “Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật xây dựng mô hình sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu nhằm giải quyết việc làm và thu nhập cho các nhóm đối tượng bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển tại các huyện ven biển tỉnh Hà Tĩnh” được triển khai từ năm 2016, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Qua thực hiện Dự án, nhiều người dân đã có thêm việc làm, tăng thu nhập, nâng cao đời sống...
Kia Tăng - vị chè “quý tộc” xứ Tuyên

Kia Tăng - vị chè “quý tộc” xứ Tuyên

Kinh tế - Việt Hà - 2 giờ trước
Được trồng ở độ cao 1.200m so với mực nước biển với khí hậu quanh năm mây phủ, sương giăng, chè Kia Tăng ở xã Hồng Thái, huyện Na Hang (Tuyên Quang) mang một hương vị đặc biệt không nơi nào có được. Loại cây tiềm năng này đang khẳng định thương hiệu trên thị trường và góp phần thay đổi đời sống kinh tế của người dân miền núi nơi đây.
Mô hình mới trong xây dựng nông thôn mới

Mô hình mới trong xây dựng nông thôn mới

Kinh tế - Tùng Nguyên - 23:49, 11/08/2020
Việc xây dựng nông thôn mới (NTM) với cách làm phù hợp là rất quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, cũng như góp phần bảo tồn được bản sắc riêng cho vùng, miền. Mô hình “Làng nông thôn mới trong đồng bào DTTS” ở Gia Lai là một cách làm sáng tạo, mang lại hiệu quả để đưa các xã khó khăn vùng DTTS và miền núi “về đích” NTM.
Giải quyết đất sản xuất cho đồng bào Đan Lai ở Nghệ An: Còn nhiều vướng mắc

Giải quyết đất sản xuất cho đồng bào Đan Lai ở Nghệ An: Còn nhiều vướng mắc

Bạn đọc - Cao Sơn - 23:41, 11/08/2020
Khu vực thượng nguồn Khe Khặng nằm trong vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát hiện có trên 220 hộ, với trên 1.000 nhân khẩu đồng bào Đan Lai (nhóm địa phương thuộc dân tộc Thổ) thuộc bản Búng và bản Cò Phạt của xã Môn Sơn, huyện Con Cuông (Nghệ An). Người Đan Lai sinh sống ở đây từ lâu, nhưng không có đất để sản xuất.
Đẩy mạnh Chương trình “mỗi xã, phường một sản phẩm” ở Ba Vì (Hà Nội): Thêm cơ hội cho nông sản địa phương

Đẩy mạnh Chương trình “mỗi xã, phường một sản phẩm” ở Ba Vì (Hà Nội): Thêm cơ hội cho nông sản địa phương

Kinh tế - Hoàng Thanh - 23:34, 11/08/2020
Sau hơn 1 năm thực hiện Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP), huyện Ba Vì đã có 9 sản phẩm được xếp hạng 3 sao và 4 sao. Trong năm 2020 này, huyện miền núi duy nhất của Thủ đô đang đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp để đạt mục tiêu có thêm 16 - 20 sản phẩm được xếp hạng.
Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Lưu giữ, quảng bá văn hóa dân tộc trên Youtube

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 19:15, 11/08/2020
Youtuber (người làm Youtube) đã trở nên rất thịnh hành trong xã hội ngày nay. Làm Youtube đang được coi là một nghề đòi hỏi sự sáng tạo, khả năng về công nghệ thông tin cao để tạo ra các Video chất lượng. Lựa chọn chủ đề về văn hóa, bản sắc dân tộc, cùng cách thể hiện mộc mạc, chị Tằng Liên, dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh Y), xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên (Quảng Ninh) đã tạo nên một kênh Youtube thực thụ của bản Dao. Hiện tại, các Clip của chị đã góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Triển khai chính sách an sinh xã hội trong đại dịch Covid-19: Vẫn yếu ở khâu thực thi

Triển khai chính sách an sinh xã hội trong đại dịch Covid-19: Vẫn yếu ở khâu thực thi

Sự kiện - Bình luận - Sỹ Hào - 19:10, 11/08/2020
Từ giữa tháng 7 đến nay, đại dịch Covid-19 bất ngờ quay trở lại và diễn biến phức tạp ở nhiều địa phương trong cả nước. Những dự báo không mấy lạc quan về tình hình lao động - việc làm những tháng cuối năm đang đặt ra yêu cầu bức thiết phải gấp rút đưa gói chính sách hỗ trợ an sinh đến tay người lao động; đồng thời bổ sung những cơ chế hỗ trợ phù hợp với tình hình mới.
Lào Cai: Tỉnh đầu tiên hoàn thành Đại hội cấp trên cơ sở

Lào Cai: Tỉnh đầu tiên hoàn thành Đại hội cấp trên cơ sở

Sự kiện - Bình luận - Trọng Bảo - 19:06, 11/08/2020
Lào Cai là tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành Đại hội Đại biểu Đảng bộ cấp trên cơ sở (gồm 14 Đảng bộ trực thuộc Tỉnh ủy Lào Cai). Các công tác nhân sự, tuyên truyền, khánh tiết, hậu cần… được chuẩn bị chu đáo, trong điều kiện bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 nhưng không để xảy ra sơ suất. Các Ủy viên Ban Chấp hành (BCH), Ban Thường vụ (BTV), Ủy ban Kiểm tra và các chức danh Phó Bí thư, Bí thư, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra đều trúng cử với số phiếu tín nhiệm cao.
Tạm đình chỉ công tác Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Tạm đình chỉ công tác Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Tin tức - PV - 17:29, 11/08/2020
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký Quyết định 1223/QĐ-TTg tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Đức Chung, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội.
Đà Nẵng tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 từ 0h ngày 12/8

Đà Nẵng tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 từ 0h ngày 12/8

Thời sự - PV - 17:17, 11/08/2020
Ngày 11/8, UBND TP Đà Nẵng đã có văn bản chính thức về việc toàn TP Đà Nẵng tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ từ 0 giờ ngày 12/8/2020 cho đến khi có thông báo mới (địa bàn huyện Hòa Vang thực hiện từ 13 giờ ngày 11/8/2020).