Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Trống đồng báu vật thiêng trong nghi lễ của người Lô Lô

PV - 17:30, 13/03/2018

Trong dịp về Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam để tái hiện Lễ cúng Tổ tiên cùng một số nét sinh hoạt văn hóa của dân tộc Lô Lô, nhóm nghệ nhân và đồng bào Lô Lô ở xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang đã giới thiệu đến công chúng Thủ đô về di sản trống đồng gắn với những nghi lễ tâm linh và những điệu múa trống độc đáo.

Nghệ nhân Vương Việt Dũng, chủ trì Lễ cúng Tổ tiên cho biết, trước đây, mỗi dòng họ người Lô Lô ở Lũng Cú đều có một bộ trống đồng để dùng vào việc tang tế và các nghi lễ sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Trống đồng thường do người trưởng họ giữ, được treo cẩn thận trong nhà bếp. Người Lô Lô coi trống là vật thiêng nên mỗi tháng, gia chủ giữ trống phải thắp hương cúng khấn ba lần. Khi mang trống ra sử dụng cũng phải thắp hương xin phép tổ tiên rồi mới được hạ trống xuống.

Người Lô Lô sử dụng trống đồng thường có đôi, có cặp: một trống đực và một trống cái. Người Lô Lô sử dụng trống đồng thường có đôi, có cặp: một trống đực và một trống cái.

 

Đôi trống đồng được đồng bào Lô Lô mang về “Ngôi nhà chung” để tái hiện nghi lễ gồm một trống đực và một trống cái. Trống to (trống cái) tiếng Lô Lô gọi là dảnh mo; trống bé (trống đực) gọi là dảnh pố.

Trống đực được cấu tạo tang nở, thân eo, chân choãi, có đường kính mặt rộng khoảng trên 60cm, đường kính chân trống 56 cm, cao 37cm, có 4 quai bố trí thành 2 cặp đối xứng nhau qua trục thân. Chính giữa mặt trống là hoa văn hình ngôi sao 12 cánh. Trống được trang trí bằng nhiều loại hoa văn tiêu biểu như: đường thẳng song song hướng tâm, vòng tròn chấm, hình người hóa trang cách điệu. Nhìn kỹ nét hoa văn trên mặt trống đồng sẽ thấy có nhiều điểm tương đồng với hoa văn trên bộ trang phục truyền thống của dân tộc Lô Lô.

Nghệ nhân Vương Việt Dũng giải thích, điểm khác biệt giữa trống đồng Lô Lô với trống đồng của các dân tộc khác chính là những lỗ tròn thủng trên mặt trống. Người Lô Lô quan niệm, bố là trời, mẹ là đất, mặt trời là trung tâm vũ trụ.

Và trống đồng chính là biểu tượng của vũ trụ, bởi hình tròn giữa mặt trống chính là mặt trời, còn những tia trống là những con mắt của trời, các vành hoa văn xung quanh trống là các hành tinh vây quanh mặt trời.

Một điều đặc biệt là không phải người Lô Lô nào cũng được đánh trống. Người đánh trống phải được dòng tộc lựa chọn, đó là những thanh niên trai tráng khỏe mạnh chưa có vợ hoặc nếu có vợ thì người vợ phải không trong thời kỳ mang thai.

Khi đánh, chiếc trống đực bao giờ cũng được treo bên phải, trống cái treo bên trái. Hai đầu dây được buộc vào từng quai của hai chiếc, treo lên xà nhà, hai trống được buộc quay mặt vào nhau với khoảng cánh giữa hai trống là 30cm. Khi đánh trống, người đánh dùng tay phải cầm dùi to lia vào 2 mặt trống đực và cái, còn thanh tre dẹt bật ngang vào tang trống đực, vì vậy sẽ có 3 âm thanh cùng phát ra một lúc.

Người Lô Lô có tới 36 điệu đánh trống. Trong lễ tế trời thì dùng trống mồ dảnh (trống trời), lễ cúng thổ thần dùng trống po dảnh (trống ếch) và trong tang ma dùng trống múi dảnh, thắng dảnh. Trong các nghi lễ tang ma, âm thanh của trống đồng có vai trò giữ nhịp cho các điệu múa dân gian, đưa linh hồn người quá cố về với tổ tiên. Trong các điệu múa nghi lễ có điệu múa “người rừng” hay “ma cỏ”, tiếng Lô Lô gọi là gà lu. Số lượng người tham gia điệu múa gà lu thường từ 6 đến 8 người.

Những người này lên rừng lấy cây cỏ dương xỉ hóa trang thành người rừng. Người Lô Lô quan niệm, ma cỏ là nguồn cội của tổ tiên xưa ở trên rừng, lấy cây cỏ làm quần áo. Vì vậy khi làm lễ, muốn tổ tiên về được thì phải có ma cỏ dẫn đường, ma cỏ cũng là cầu nối giữa con cháu trên trần gian với tổ tiên.

Khi tham gia múa, họ phải thực hiện những kiêng kỵ nhất định, ví dụ như không được nói; đi đứng không được vấp ngã, vì nếu vấp ngã hoặc bị nhận dạng thì năm đó sẽ gặp xui xẻo…

Hiện nay, đồng bào Lô Lô ở Hà Giang vẫn bảo tồn những cặp trống đồng để phục vụ trong các nghi lễ sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Tuy nhiên, số lượng trống đồng trong cộng đồng cũng không còn nhiều do bị thất lạc hoặc mất trộm... Trước đây, mỗi dòng họ thường có đủ 3 cặp trống, nhưng nay, ít dòng họ có đủ 3 cặp. Thường mỗi dòng họ chỉ còn 1 hoặc 2 cặp, khi cần sử dụng thì phải mượn nhau...

NGỌC ÁNH

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bạc Liêu: Sớm xây dựng sản phẩm du lịch từ​ bản sắc văn hóa Khmer

Bạc Liêu: Sớm xây dựng sản phẩm du lịch từ​ bản sắc văn hóa Khmer

Sau khi Chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, Tp. Bạc Liêu) được công nhận là điểm du lịch tiêu biểu của Đồng bằng sông Cửu Long, không ít ý kiến cho rằng, Bạc Liêu có nhiều lợi thế để xây dựng sản phẩm du lịch từ văn hóa Khmer. Sớm làm được điều này sẽ góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh cho du lịch của tỉnh Bạc Liêu, cũng như bảo tồn và phát huy hiệu quả những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer.
Tin nổi bật trang chủ
Triển khai Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2023

Triển khai Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2023

Ngày 1/2, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, đã chủ trì Hội nghị với các ban đảng, đảng đoàn, ban cán sự đảng, các đảng ủy trực thuộc Trung ương về tình hình thực hiện Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2021, năm 2022 và việc xây dựng, tổ chức thực hiện Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2023.
Phát động Cuộc thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 3

Phát động Cuộc thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 3

Tin tức - PV - 21:12, 01/02/2023
Sáng 1/2, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Báo Nhân dân, Đài Truyền hình Việt Nam và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức họp báo phát động Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 3, năm 2023.
Tháng 1/2023, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 46,56 tỷ USD

Tháng 1/2023, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 46,56 tỷ USD

Kinh tế - Hoàng Minh - 19:24, 01/02/2023
Theo số liệu Tổng cục Hải quan vừa công bố, trong tháng 1/2023, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước đạt 46,56 tỷ USD, giảm 17,3% so với tháng trước (tương ứng giảm 9,77 tỷ USD).
Công an tỉnh Lạng Sơn bảo đảm ANTT dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu Xuân 2023

Công an tỉnh Lạng Sơn bảo đảm ANTT dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu Xuân 2023

Pháp luật - Tuấn Trình - 19:10, 01/02/2023
Nhằm chủ động phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với các loại tội phạm, tệ nạn xã hội, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội để người dân vui Xuân, đón Tết an toàn, lực lượng Công an Lạng Sơn đã thực hiện cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, tăng cường triển khai các biện pháp nghiệp vụ bảo đảm an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán Quý Mão và các lễ hội đầu Xuân năm 2023.
51 nghìn tỷ đồng chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp tháng 1 - 2/2023

51 nghìn tỷ đồng chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp tháng 1 - 2/2023

Xã hội - Hồng Phúc - 19:05, 01/02/2023
Tính đến ngày 30/1/2023, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã cấp số tiền trên 51 nghìn tỷ đồng để cơ quan BHXH 63 tỉnh, thành phố chi trả các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người tham gia.
BAC A BANK tiếp tục chào bán hơn 25 triệu trái phiếu phát hành ra công chúng đợt 2

BAC A BANK tiếp tục chào bán hơn 25 triệu trái phiếu phát hành ra công chúng đợt 2

Tài chính - Kinh doanh - Hồng Phúc - 18:58, 01/02/2023
Được sự ủng hộ của quý khách hàng, vào tháng 9/2022, BAC A BANK đã phát hành thành công trái phiếu đợt 1. Với mục tiêu đa dạng danh mục đầu tư và tối ưu lợi ích Khách hàng, Ngân hàng TMCP Bắc Á (BAC A BANK) tiếp tục chào bán 25.646.000 trái phiếu từ ngày 30/1/2023 đến ngày 27/2/2023.
Lễ cúng rừng đầu năm mới của đồng bào Dao ở Lào Cai

Lễ cúng rừng đầu năm mới của đồng bào Dao ở Lào Cai

Từ lâu, Lễ cúng thần rừng đã trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Dao ở Lào Cai. Lễ cúng diễn ra trong những ngày đầu năm, với mong muốn cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân bản khỏe mạnh, cây rừng xanh tươi. Với người Dao, đây là nghi lễ hết sức linh thiêng.
Tăng mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa từ 1/7/2023

Tăng mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa từ 1/7/2023

Xã hội - BĐT - 18:01, 01/02/2023
Từ ngày 1/7/2023 thực hiện tăng lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức lên mức 1,8 triệu đồng/tháng, do vậy mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa cũng sẽ tăng.
Sơn Động (Bắc Giang): Khai mạc Hội trại Văn hóa - Du lịch

Sơn Động (Bắc Giang): Khai mạc Hội trại Văn hóa - Du lịch

Tin địa phương - Mỹ Dung - 17:33, 01/02/2023
Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Xuân Tây Yên Tử và Tuần Văn hóa - Du lịch tỉnh Bắc Giang năm 2023, ngày 1/2/2023 (tức 11 tháng Giêng năm Quý Mão), UBND huyện Sơn Động tổ chức khai mạc Hội trại Văn hóa - Du lịch huyện năm 2023.
Bảng lương công chức, viên chức áp dụng từ ngày 1/7/2023

Bảng lương công chức, viên chức áp dụng từ ngày 1/7/2023

Xã hội - BĐT - 17:16, 01/02/2023
Ngày 11/11/2022, Quốc hội thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2023. Theo đó, từ ngày 1/7/2023 thực hiện tăng lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức lên mức 1,8 triệu đồng/tháng, tương đương tăng 20,8% so với mức lương cơ sở hiện hành. Hiện nay, mức lương cơ sở đang áp dụng là 1,49 triệu đồng/tháng.
Sân khấu Cải lương: Tín hiệu khả quan cho năm mới

Sân khấu Cải lương: Tín hiệu khả quan cho năm mới

Giải trí - PV - 16:31, 01/02/2023
Đó là nhận định của hầu hết giới nghệ sĩ, đạo diễn, người làm sân khấu khi dự báo về “diện mạo” của Cải lương trong năm 2023. Thực tế cho thấy, năm qua, sân khấu Cải lương đang trên đà khởi sắc trở lại, đặc biệt là sau các kỳ liên hoan, hội diễn rầm rộ, tạo nên luồng sinh khí mới…
Kon Tum: Để cồng chiêng ngân mãi

Kon Tum: Để cồng chiêng ngân mãi

Tìm trong di sản - PV - 15:59, 01/02/2023
Khi tiết trời dần se lạnh, những cơn gió hanh hao thi nhau mơn trớn, lay động những bụi hoa cúc quỳ vàng rực rỡ, ấy cũng là dấu hiệu của một mùa Xuân mới đã đến với mọi người, mọi nhà. Ở thôn Tê Rông, xã Văn Lem, huyện Đắk Tô, tỉnh Kon Tum, trong thời điểm chộn rộn, háo hức ấy, dưới mái nhà rông của làng, hàng chục bạn trẻ vẫn say sưa tập luyện. Tiếng cồng, tiếng chiêng rộn rã, ngân vang.