Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Quẩy tấu trong cuộc sống của người Mông

Văn Hoa - 18:12, 15/09/2021

Trong nhịp sống hiện đại, chiếc quẩy tấu vẫn giữ một vai trò không thể thay thế, là “vật bất ly thân”, là người bạn gần gũi trong đời sống đồng bào Mông nơi vùng cao núi đá, cho dù đã xuất hiện những công cụ mới, phương tiện mới...

Ra mắt tổ liên kết dùng quẩy tấu đi chợ để bảo vệ môi trường tại Hà Giang
Ra mắt tổ liên kết dùng quẩy tấu đi chợ để bảo vệ môi trường tại Hà Giang

Vật dụng đa năng

Tôi có dịp quay trở về Cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) sau nhiều năm xa cách, cuộc sống của người dân nơi đây đã có nhiều đổi khác. Những con đường đã được mở rộng hơn, nhiều ngôi nhà khang trang hơn, xuất hiện nhiều ô tô và xe máy hơn. Nhưng chiếc quẩy tấu trên lưng mỗi người Mông, vẫn là hình ảnh quen thuộc, dù cuộc sống có nhiều đổi thay.

Với địa hình hiểm trở, những dốc cao, vực thẳm, gập gềnh đá tai mèo, khó khăn trong việc đi lại, nên người Mông đã sáng tạo ra chiếc quẩy tấu. Chiếc quẩy tấu gọn gàng như chiếc balo đặt lên lưng, là vật hữu dụng nhất, thuận tiện cho việc mang, vác, có thể di chuyển trên mọi địa hình, khi đi nương hay xuống chợ.

Tùy theo nhu cầu sử dụng, mà người ta đan quẩy tấu to hay nhỏ. Người Mông coi chiếc quẩy tấu là phương tiện đa năng, hầu hết mọi thứ mang vác đều được đựng trong quẩy tấu. Khi lên nương dùng để đựng cuốc, đựng dao; khi về đựng thêm rau, củ, quả; hay có thể mang nông sản xuống chợ và để đựng những vật dụng cần thiết mua từ chợ về.

Với người Mông, quẩy tấu đồng hành từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành. Các em nhỏ thường được mẹ đặt lên quẩy tấu địu trên lưng, theo mẹ đi làm nương hay đi chợ; khi đeo trên lưng, chiếc quẩy tấu thể hiện sự đảm đang, vun vén của người phụ nữ. Cứ như vậy, quẩy tấu gần gũi, không thể tách rời trong cuộc sống đồng bào Mông từ đời này qua đời khác.

Người Mông cho rằng, khi đeo quẩy tấu trên lưng, họ cảm thấy tự tin giữa thiên nhiên núi rừng hùng vĩ. Quẩy tấu còn được coi như là một đồ trang sức, góp phần làm nên vẻ đẹp khỏe khoắn, nết na của phụ nữ người Mông.

Chính vì thế, những ngày tết truyền thống, chiếc quẩy tấu cùng một số vật dụng quen thuộc quan trọng khác của người Mông, như: Cuốc, dao, được đặt ở vị trí trung tâm bàn thờ để thắp hương cúng vái tổ tiên.

Đặc biệt, trong gia đình có người khuất, người ta sẽ cho người mất ngồi trên quẩy tấu để vệ sinh và mặc quần áo. Chiếc quẩy tấu đó vẫn dùng, người Mông coi nó là một vật may mắn, là lộc của người mất để lại.

Nhịp sống hiện đại, chiếc quẩy tấu bằng chất liệu nhựa thay thế nhưng vẫn gần gũi, không thể tách rời trong cuộc sống đồng bào Mông
Nhịp sống hiện đại, chiếc quẩy tấu bằng chất liệu nhựa thay thế nhưng vẫn gần gũi, không thể tách rời trong cuộc sống đồng bào Mông

Quẩy tấu trong thời hiện đại 

Đến nay, khi cuộc sống đã khá lên, nhiều gia đình đã sắm được xe máy, những chiếc quẩy tấu bằng nhựa với giá thành rẻ hơn, nhiều màu sắc hơn cũng được người dân ưa chuộng, nhiều người không còn đan quẩy tấu nữa. Một phần nguyên nhân cũng do cây trúc vàng ngày càng khan hiếm.

Thế nhưng không vì thế mà chiếc quẩy tấu mất đi giá trị ngàn đời của nó. Theo anh Sùng Mí Tính, dân tộc Mông, thôn Ngài Lầu, xã Pải Lủng, huyện Mèo Vạc, quẩy tấu đan bằng tre trúc có độ bền cao, có thể gùi những đồ nặng mà không sợ bị hỏng, tuy nhiên không giữ được màu như ban đầu và hay bị gỉ tre sắc ngọn đâm vào tay, nhất là khi địu trẻ em nhỏ. Còn quẩy tấu bằng nhựa đa dạng màu sắc đẹp mắt, tuy nhiên độ bền không cao, dễ bị vỡ.

Theo anh Tính, dù làm bằng những vật liệu khác nhau, song chiếc quẩy tấu vẫn là vật dụng cần thiết đối với cuộc sống người Mông. Ngoài quẩy tấu, tùy vào công việc, người Mông có thể dùng bao tải hoặc dây buộc, song quẩy tấu vẫn là vật dụng dễ sử dụng và hữu ích nhất. Và ngay cả khi đi chợ, ngồi trên xe máy, người ta vẫn thích gùi quẩy tấu ở đằng sau, vừa gọn gàng, vừa thuận tiện.

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, nhiều người Mông đã biết dành những khoảng đất để trồng tre trúc đan quẩy tấu. Nhiều hộ gia đình, hợp tác xã đã biết phát huy nghề đan quẩy tấu truyền thống, để tạo ra những sản phẩm mang tính hàng hóa bán ra thị trường, vừa phục vụ nhu cầu của người dân địa phương, vừa tạo thành những sản phẩm du lịch, mang lại thu nhập kinh tế cho gia đình.

Ngoài ra, quẩy tấu đan tre trúc còn góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế việc dùng rác thải nhựa và túi nylon. Hiện nay, Hà Giang đang có phong trào dùng quẩy tấu đi chợ, thu hút được sự quan tâm tham gia, hưởng ứng của nhiều chị em phụ nữ.

Có thể nói rằng, chiếc quẩy tấu tạo nên vẻ đẹp không thể pha trộn của đồng bào dân tộc Mông nơi vùng cao núi đá. Dù cuộc sống có nhiều thay đổi, nhưng quẩy tấu vẫn là vật dụng gần gũi, tiện dụng, gắn liền với đời sống đồng bào Mông.

Tin cùng chuyên mục
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Giàng A Sáu- tỷ phú người Mông trên rẻo cao Sài Lương

Giàng A Sáu- tỷ phú người Mông trên rẻo cao Sài Lương

Khởi nghiệp - Mai Hương - 2 giờ trước
Từng bỏ bản làng để tìm nơi lập nghiệp, nhưng rồi chàng trai dân tộc Mông Giàng A Sáu nhận ra, không nơi nào thuận lợi bằng lập nghiệp trên chính quê hương mình. Với nghị lực quyết tâm và ý chí vươn lên, anh đã thành công với mô hình khởi nghiệp từ cây quế ngay trên đồi núi quê anh- bản Sài Lương 3, xã An Lương, huyện Văn Chấn (Yên Bái).
Ngày 19/9, Việt Nam ghi nhận 10.040 ca nhiễm COVID-19 và có 233 ca tử vong

Ngày 19/9, Việt Nam ghi nhận 10.040 ca nhiễm COVID-19 và có 233 ca tử vong

Tin tức - BĐT - 2 giờ trước
Ngày 19/9, Việt Nam có thêm 10.040 ca mắc mới COVID-19 trong đó có 5.894 ca trong cộng đồng. TP HCM vẫn nhiều nhất với 5.496 ca, tiếp sau là Bình Dương 2.332 ca. Trong ngày có 9.137 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Bánh ống - đặc sản truyền thống của dân tộc Mường

Bánh ống - đặc sản truyền thống của dân tộc Mường

Ẩm thực - PV - 3 giờ trước
Cũng như bánh chưng của người Kinh, trong mâm cỗ ngày Tết dâng lên bàn thờ tổ tiên của người Mường không thể thiếu loại bánh này.
Nghề làm bánh đa nem ở làng cổ Thổ Hà

Nghề làm bánh đa nem ở làng cổ Thổ Hà

Nghề nghiệp - Việc làm - Hồng Nguyễn - 3 giờ trước
Thổ Hà là làng cổ trù phú ven sông Cầu còn giữ được khá nguyên vẹn những nét văn hóa đặc trưng của một làng Việt cổ với nghề truyền thống làm gốm, bánh đa nướng, bánh đa nem. Đặc biệt, bánh đa nem ở Thổ Hà đã trở thành thương hiệu nổi tiếng khắp trong Nam, ngoài Bắc, thậm chí vươn ra cả thị trường thế giới.
Những con đường hoa ở ấp Tân Thuận

Những con đường hoa ở ấp Tân Thuận

Môi trường sống - Hoàng Hải Đăng - 3 giờ trước
Đến xã Long Tân, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu những ngày này, mọi người đều cảm thấy thích thú khi chiêm ngưỡng những con đường hoa rực rỡ sắc màu. Đặc biệt là những con đường hoa của ấp Tân Thuận, nơi có 135 hộ đồng bào dân tộc Châu Ro sinh sống.
Những bông hoa của núi rừng

Những bông hoa của núi rừng

Cùng với sự đầu tư của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, trong những năm gần đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều khởi sắc trên tất cả các lĩnh vực. Đóng góp vào những thành tựu đó là những bông hoa của núi rừng - họ vượt khó vươn lên, truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Tệ nạn ma túy trong vùng DTTS và miền núi vẫn diễn biến phức tạp

Tệ nạn ma túy trong vùng DTTS và miền núi vẫn diễn biến phức tạp

Pháp luật - Thiên Đức - 3 giờ trước
Vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, vốn được coi là vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Không những vậy, đây còn là điểm nóng của tình trạng nghiện ma túy. Thời gian gần đây, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 bùng phát, Nhân dân phải thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh, đặc biệt là thực hiện việc kiểm soát và giãn cách xã hội, song tình trạng này vẫn luôn diễn biến phức tạp.
Chuyện khởi nghiệp của hai thanh niên trên vùng đất nắng, gió

Chuyện khởi nghiệp của hai thanh niên trên vùng đất nắng, gió

Khởi nghiệp - Khánh Ngân - 3 giờ trước
Dải đất miền Trung đầy nắng và gió, lại lắm bão lũ thiên tai. Có lẽ vì thế mà con người ở miền đất này cũng “rẳn rỏi” và mang trong mình khát khao được vươn lên mạnh mẽ. Anh Trần Xuân Hiếu ở xã Gio Quang, huyện Gio linh (Quảng Trị), anh Thiều Quang Đường ở thôn Hoa Đông, xã Kỳ Hoa, thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh)...là những người như vậy.
TP. Hồ Chí Minh: Không để học sinh mất cơ hội học tập do Covid-19

TP. Hồ Chí Minh: Không để học sinh mất cơ hội học tập do Covid-19

Giáo dục - Lê Vũ - 4 giờ trước
Tuy đã có những bước đầu khả quan về việc kiểm soát dịch bệnh, nhưng trên thực tế, TP. Hồ Chí Minh hiện nay vẫn là tâm dịch lớn nhất cả nước. Điều này đồng nghĩa với việc khi năm học mới 2021 - 2022 đang bắt đầu, chính quyền, ngành Giáo dục, cả thầy và trò lẫn phụ huynh đều đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức cần phải vượt qua.
Thái Nguyên: Những kết quả bước đầu từ chuyển đổi số

Thái Nguyên: Những kết quả bước đầu từ chuyển đổi số

Khoa học - Công nghệ - Vân Khánh - 4 giờ trước
Thái Nguyên phấn đấu đến năm 2025 trở thành một trong 15 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số; đến năm 2030 vươn lên nằm trong nhóm 10. Thực hiện mục tiêu này, ngay từ đầu năm 2021, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai đồng bộ các giải pháp, bước đầu ghi nhận được những kết quả tích cực.
Nữ Bí thư chi bộ bản

Nữ Bí thư chi bộ bản "hiếm hoi"có bằng đại học

Gương sáng giữa cộng đồng - Thanh Hải - 4 giờ trước
“Cô Loan rất được việc, nhiệt tình, dân bản rất ưng cái bụng, tin tưởng lắm”. Đó là lời nhận xét của rất nhiều bà con bản Bua, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) về nữ Bí thư chi bộ bản Bua Lữ Thị Loan. Điều khiến chúng tôi ấn tượng hơn, là chị Loan sinh 1989, nhưng đã từng là Trưởng bản, đại biểu HĐND xã, hiện nay là Bí thư Chi bộ, và là một trong số hiếm hoi cán bộ thôn bản có bằng đại học.