Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người gìn giữ văn hóa dân tộc Co

Nguyễn Văn Sơn - 10:03, 29/06/2021

Trong chuyến công tác tại xã vùng cao Trà Kót, có dịp gặp gỡ già Trần Văn Trân, chúng tôi được nghe chuyện về già Trân người được cho là bao năm qua luôn sống trọn với niềm đam mê, nhiệt huyết và ước nguyện để gìn giữ và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Co.

Già Trần Văn Trân (người ngồi cầm micro) tại Lễ Cầu mưa và thả cá sông Tranh huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) tháng 2/2019.
Già Trần Văn Trân (người ngồi cầm micro) tại Lễ Cầu mưa và thả cá sông Tranh huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) tháng 2/2019.

Già Trân (80 tuổi), dân tộc Co ở thôn 1, xã Trà Kót, huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) có dáng người cao, đôi mắt sáng, khuôn mặt đôn hậu. Già Trân kể, tuổi thơ của già sinh ra và lớn lên rồi gắn bó với núi rừng Trà My, nương rẫy, nay ngọn núi này, mai quả đồi khác theo tập quán du canh, du cư.

Già yêu những mùa lễ hội của làng trong tiếng cồng chiêng, yêu tiếng sáo ta lía, đàn vơró, vui vẻ bên ché rượu cần và những phong tục tập quán quen thuộc của dân tộc mình qua điệu múa kađấu và những làn điệu dân ca Co mộc mạc, trữ tình. Nên từ khi lên 10 tuổi, già đã được những người già trong làng truyền dạy cách làm dây Nài trâu (vơrá gấc ốpiêu). Đây là phần để lồng vào cổ con vật hiến sinh trâu, đến làm cây nêu (Gơr ố) và thực hiện nghi thức dựng cây nêu trong Lễ Cúng cầu mưa, Lễ Mừng được mùa, nghi thức cúng hiến sinh trâu, thường gọi là lễ ăn trâu huê, thực hiện nghi lễ Tết mùa... và nghệ thuật đấu chiêng, thấm dần vào máu thịt của già lúc nào không hay.

Lớn lên và nay ở tuổi “thất thập cổ lai hy”, với niềm say mê, tình yêu mãnh liệt với văn hóa dân tộc mình, già Trân là người tham gia rất nhiệt tình và nhanh nhẹn như con chim rừng trong các hoạt động văn hóa của cộng đồng. Được biết, mỗi khi các gia đình trong thôn có lễ hội, già Trân đi khắp các thôn giúp cho gia chủ thực hiện nghi lễ truyền thống.

Mỗi khi nhắc đến già Trân, cán bộ và người dân trong thôn 1 và cả xã Trà Kót đều thể hiện sự kính trọng, quý mến bởi già am hiểu tường tận các phong tục tập quán và những nét văn hóa độc đáo của người Co. Sự gần gũi, giản dị, chân thành của già Trân đã tạo thêm niềm tin, chỗ dựa vững chắc cho đồng bào dân tộc Co nơi đây. Già Trân thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con, đặc biệt là thế hệ trẻ dân tộc Co phải biết yêu quý vốn văn hóa truyền thống của dân tộc, bảo tồn, lưu giữ và tiếp nối công tác truyền dạy cho thế hệ sau.

Đội văn nghệ của thôn 1 là một trong những đội tiêu biểu của xã Trà Kót, do già Trân làm tổ trưởng, thường xuyên được chọn đi tham gia biểu diễn trong ngày hội văn hóa các dân tộc miền núi của huyện, tỉnh và tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Đồng Mô (Sơn Tây, Hà Nội). Dưới sự dẫn dắt của già Trân, Đội văn nghệ thôn 1 đã vinh dự nhận được Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vì đã có nhiều thành tích xuất sắc trong đợt biểu diễn tại Làng Văn hóa Đồng Mô nhân dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Già Trần Văn Trân (mặc áo xanh đậm đứng chính giữa), cùng các nghệ nhân trong thôn 1 trang trí cho cây nêu.
Già Trần Văn Trân (mặc áo xanh đậm đứng chính giữa), cùng các nghệ nhân trong thôn 1 trang trí cho cây nêu.

Tại “Ngày hội trình diễn nghi thức dựng cây nêu, giao lưu văn hóa và du lịch các DTTS Việt Nam” trong Chương trình Festival Di sản Quảng Nam lần thứ VI năm 2017 tại huyện Tây Giang (Quảng Nam), chúng tôi cũng gặp già Trân đang hối hả cùng các nghệ nhân hoàn tất trang trí dựng cho cây nêu, đến thực hiện Lễ Cầu mưa và thả cá sông Tranh tháng 2/2019 tại lòng hồ Thủy điện sông Tranh 2, huyện Bắc Trà My... mới biết những cống hiến của già Trân đối với văn hóa dân tộc Co.

Hiện nay, văn hóa truyền thống của các DTTS ở xã Trà Kót, huyện Bắc Trà My đang bị mai một dần theo thời gian và sự ảnh hưởng ồ ạt từ các luồng văn hóa khác. Văn hóa truyền thống của dân tộc Co không còn mấy hấp dẫn với giới trẻ. Bên cạnh đó, số người biết sử dụng cồng chiêng hay đàn vơró, sáo ta lía, múa ka đấu hiện nay phần lớn đã lớn tuổi và còn lại rất ít. Do đó, nguy cơ mai văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Co là điều khiến già Trân không khỏi lo lắng.

Già Trần Văn Trân luôn trăn trở bây giờ cuộc sống hiện đại với nhiều điều mới mẻ, nên người Co rất dễ quên đi truyền thống của dân tộc mình. Bên cạnh đó, già Trân luôn nhắc nhở thế hệ trẻ dân tộc Co về tầm quan trọng văn hóa dân tộc, cũng như trách nhiệm của cộng đồng trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Già Trân là biểu tượng tiêu biểu cho văn hóa truyền thống của cộng đồng dân tộc Co nơi đây. Quả thực, không có những người như già Trần Văn Trân thôn 1, xã Trà Kót thì những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Co để lại sẽ có nguy cơ bị thất truyền.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát động Tết trồng cây Xuân Quý Mão

Thủ tướng dâng hương tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát động Tết trồng cây Xuân Quý Mão

Thời sự - PV - 14 phút trước
Nhân Tết cổ truyền của dân tộc - Xuân Quý Mão 2023, sáng 27/1 (mùng 6 tháng Giêng), tại Khu di tích K9-Đá Chông, Ba Vì, Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và dự lễ phát động Tết trồng cây "Đời đời nhớ ơn Bác Hồ".
50 năm Hiệp định Paris (1973-2023): Ý nghĩa lịch sử của Hiệp định Paris

50 năm Hiệp định Paris (1973-2023): Ý nghĩa lịch sử của Hiệp định Paris

Sự kiện - Bình luận - PV - 1 giờ trước
Ngày 27/1/1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam đã được ký kết, kết thúc thắng lợi cuộc đấu tranh ngoại giao dài nhất, khó khăn nhất trong lịch sử ngoại giao Việt Nam thế kỷ XX đánh dấu thắng lợi lịch sử của nhân dân Việt Nam hơn 20 năm đấu tranh kiên cường, bất khuất trên các mặt trận chính trị, quân sự, ngoại giao chống Mỹ, cứu nước (1954-1975).
Cơ quan làm công tác dân tộc địa phương và dấu ấn trong tham mưu, thực hiện chính sách dân tộc

Cơ quan làm công tác dân tộc địa phương và dấu ấn trong tham mưu, thực hiện chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 1 giờ trước
Sau hơn hai năm ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, cơ quan công tác dân tộc các địa phương đang nỗ lực khắc phục khó khăn, tích cực triển khai các chương trình, dự án, chính sách dân tộc. Với vai trò tham mưu thực hiện chính sách dân tộc, Ban Dân tộc các địa phương đã góp phần đưa chính sách dân tộc đi vào cuộc sống, từng bước làm thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi và đời sống đồng bào DTTS.
Người dân Thanh Hóa và du khách nô nức đi lễ chùa cầu may

Người dân Thanh Hóa và du khách nô nức đi lễ chùa cầu may

Xã hội - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Những ngày đầu năm mới, nhiều ngôi đền, đình, chùa nổi tiếng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nô nức người dân Thanh Hóa cũng như du khách đến tham quan, đi lễ đầu Xuân.
Toàn quốc xảy ra 152 vụ tai nạn giao thông trong dịp Tết Nguyên đán

Toàn quốc xảy ra 152 vụ tai nạn giao thông trong dịp Tết Nguyên đán

Xã hội - PV - 4 giờ trước
Trong 7 ngày nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, từ ngày 20/1 đến hết ngày 26/1/2023 Dương lịch (tức ngày 29 tháng chạp năm Nhâm Dần đến hết ngày mùng 5 tháng giêng năm Quý Mão), toàn quốc xảy ra 152 vụ tai nạn giao thông, làm chết 89 người và bị thương 111 người.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 12/1/2023

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 12/1/2023

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về: Chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại tỉnh Thái Nguyên; Chủ tịch nước tham dự chương trình Tết Nhân ái Xuân Quý Mão 2023 tại huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang; Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc thăm, chúc Tết đồng bào DTTS tại các địa phương… cùng một số thông tin về công tác dân tộc, tôn giáo, văn hóa - xã hội nổi bật khác tại các địa phương trên cả nước. Phần đọc báo hôm nay sẽ giới thiệu bài viết: Người dân ở Đăk Pao thoát nghèo nhờ từ bỏ "ma men" của tác giả Tiêu Dao
Quảng Ninh: Hàng vạn du khách thập phương về Đền Cửa Ông đầu năm

Quảng Ninh: Hàng vạn du khách thập phương về Đền Cửa Ông đầu năm

Tin địa phương - Mỹ Dung - 19:09, 26/01/2023
Trong những ngày đầu Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, hàng vạn lượt du khách thập phương về Đền Cửa Ông, Tp. Cẩm Phả (Quảng Ninh) cầu an, xin lộc đầu năm.
Thủ tướng biểu dương cao tốc Nha Trang - Cam Lâm vượt tiến độ 3 tháng

Thủ tướng biểu dương cao tốc Nha Trang - Cam Lâm vượt tiến độ 3 tháng

Thời sự - PV - 17:56, 26/01/2023
Chiều ngày 26/1 (mùng 5 Tết), Thủ tướng Phạm Minh Chính kiểm tra, đôn đốc dự án Nha Trang - Cam Lâm thuộc Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 1, thăm, chúc Tết cán bộ, công nhân viên tham gia Dự án.
Lễ chùa đầu năm, nét đẹp văn hóa của người Việt

Lễ chùa đầu năm, nét đẹp văn hóa của người Việt

Tìm trong di sản - PV - 16:06, 26/01/2023
Tết Nguyên đán là lễ tết quan trọng nhất của người Việt. Từ bao đời nay, Tết là dịp để mọi người hướng về nguồn cội, đoàn tụ sum vầy, nghỉ ngơi vui chơi sau một năm làm việc nhọc nhằn, vất vả.
Phú Yên: Cùng người Tày, Nùng đón Tết vui Xuân

Phú Yên: Cùng người Tày, Nùng đón Tết vui Xuân

Xã hội - PV - 15:49, 26/01/2023
Theo phong trào kinh tế mới, nhiều cộng đồng DTTS phía Bắc chọn xã Ea Ly, huyện Sông Hinh (Phú Yên) là nơi an cư lạc nghiệp. Tập quán, văn hóa có nhiều nét tương đồng, người Tày, Nùng ở đây sống xen kẽ nhau và đón tết Nguyên đán theo phong tục truyền thống của dân tộc.
Tự hào nữ sinh dân tộc thiểu số

Tự hào nữ sinh dân tộc thiểu số

Đường đến ước mơ - PV - 15:35, 26/01/2023
Năm 2022 khép lại với nhiều dấu ấn tích cực của ngành Giáo dục tỉnh Bình Phước. Trong đó, em Chu Thị Huyền, dân tộc Nùng, học sinh lớp 12D, Trường THPT chuyên Quang Trung (Tp. Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước) là 1 trong 142 học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022 được Ủy ban Dân tộc chủ trì phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức Lễ tuyên dương vào đầu tháng 12/2022.