Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Linh thiêng tiếng khèn Mông

PV - 09:44, 23/07/2020

Dân tộc Mông ở Tuyên Quang tuy số dân không đông như các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Cao Lan nhưng là một dân tộc có tính cộng đồng cao và có bản sắc văn hóa đậm nét. Đồng bào Mông rất yêu thích văn nghệ. Người con trai Mông ngoài việc giỏi làm nương còn phải biết thổi sáo, múa khèn. Người thổi khèn giỏi sẽ có uy tín trong bản.

Ảnh sưu tầm
Ảnh sưu tầm

Trong tiếng Mông, khèn được gọi là “chúa kềnh”. “Chúa kềnh” rất quan trọng và được xem là vật mang giá trị tâm linh, gắn liền với cuộc sống tinh thần của người Mông. Cây khèn rất quan trọng với người Mông, có những thứ không thể nói bằng lời được thì dùng tiếng khèn để thay cho lời nói. Cây khèn vừa là nhạc cụ, vừa là đạo cụ để múa, có cấu tạo phù hợp với dáng khum người và các thế quay, nhảy với những bước nhún, bước đảo, bước quay hoặc vừa ôm khèn, vừa lăn mình trên đất tạo nên vũ đạo rất đẹp.

Tiếng khèn người Mông ẩn chứa những thông điệp sâu xa, thầm kín của con người.
Tiếng khèn người Mông ẩn chứa những thông điệp sâu xa, thầm kín của con người.

Chiếc khèn do chính những người đàn ông Mông kỳ công chế tác. Để làm ra một chiếc khèn tốn không ít thời gian, từ khâu đục bầu, lựa ống khèn, rèn lưỡi gà bằng đồng với nhiều công đoạn hết sức phức tạp, đòi hỏi sự kỳ công của người thợ. Khèn gồm 6 ống trúc nằm ngang nối với 1 ống trúc dọc qua bầu gỗ nhỏ, mỗi ống trúc ngang đều có khoét lỗ và gắn 1 lá đồng để tạo âm thanh, riêng ống to và ngắn nhất gắn 2 lá đồng. Khi thổi, âm thanh trầm, bổng, bay cao vút phụ thuộc vào độ dài, ngắn của các ống trúc này.

Khèn dùng để thổi trong đời sống hàng ngày (trừ đám cưới) như: ngày hội xuân, chợ phiên, văn nghệ, gọi người yêu (người phụ nữ Mông phân biệt rất giỏi, biết được tiếng khèn nào của người mình yêu). Đặc biệt, cây khèn là vật không thể thiếu trong tang lễ, bởi người Mông quan niệm, tiếng khèn là công cụ để người sống và người chết có thể giao tiếp với nhau. Có tiếng khèn thì linh hồn người chết mới được đưa về tổ tiên. Khèn trong đám tang của người Mông có hơn 60 bài, tùy theo hoàn cảnh gia đình và sự ra đi của người chết, người thổi khèn sẽ tấu những bài phù hợp.

Nghệ thuật trình diễn khèn thể hiện đặc sắc, kết hợp giữa âm thanh và động tác của người múa với cây khèn. Người múa say sưa thể hiện các bài khèn, kèm theo là các động tác nhuần nhuyễn. Khèn thổi đi đôi với múa, đã thổi khèn là không để đôi chân đứng yên. Không chỉ múa khèn một người mà đến bốn người hoặc hơn, khi múa khèn với nhau chân đá rất đều và khỏe phù hợp với điệu khèn.

Múa khèn thể hiện bản sắc văn hóa riêng, độc đáo của cộng đồng người Mông, ghi dấu ấn sâu sắc trong các lễ nghi. Đồng thời, nhắc nhở con cháu nhớ về cội nguồn, mang ý nghĩa thiết thực về tính nhân văn, tính cộng đồng cao, là nét đẹp văn hoá góp phần thúc đẩy và làm giàu cho nền văn hóa của các dân tộc ở mỗi địa phương.

Tin cùng chuyên mục
Múa dân gian Tây Nguyên trong đời sống đương đại

Múa dân gian Tây Nguyên trong đời sống đương đại

Múa dân gian của các tộc người thiểu số ở Tây Nguyên luôn gắn với các phong tục, lễ hội truyền thống. Vốn văn hóa đặc sắc và độc đáo này là nguồn cảm hứng bất tận cho nhiều nghệ sĩ, biên đạo múa tìm hiểu, khám phá để dàn dựng nên những tác phẩm nghệ thuật trứ danh, phục vụ công chúng trong đời sống đương đại.
Gian nan chuyện học của học sinh người Mông ở Cư Drăm

Gian nan chuyện học của học sinh người Mông ở Cư Drăm

Giáo dục - PV - 19:39, 08/08/2020
Năm 1996, thôn Yang Hăn, xã Cư Drăm, huyện Krông Bông, tỉnh Đăk Lăk được thành lập với hơn 100 hộ đồng bào Mông di cư từ các tỉnh phía Bắc vào. Sau gần 25 năm định cư, đến nay dân số ở đây đã lên đến 550 hộ, 5.000 khẩu và thôn Yang Hăn đã được tách ra thành 6 thôn. Hằng năm ở các thôn này có khoảng 1.500 học sinh các cấp từ mầm non đến THPT. Việc học hành của học sinh nơi đây vẫn còn rất nhiều khó khăn.
Tiếp tục tiến hành và xét nghiệm thật nhanh để kiểm soát dịch

Tiếp tục tiến hành và xét nghiệm thật nhanh để kiểm soát dịch

Thời sự - PV - 18:02, 08/08/2020
Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long đề nghị, thành phố Hà Nội phải coi vấn đề xét nghiệm là điểm mấu chốt, quan trọng đầu tiên trong kiểm soát dịch. Chỉ có xét nghiệm, mới có thể khoanh vùng được một cách nhanh chóng. Bộ sẽ hỗ trợ Hà Nội triển khai xét nghiệm RT- PCR.
Múa dân gian Tây Nguyên trong đời sống đương đại

Múa dân gian Tây Nguyên trong đời sống đương đại

Sắc màu 54 - PV - 16:43, 08/08/2020
Múa dân gian của các tộc người thiểu số ở Tây Nguyên luôn gắn với các phong tục, lễ hội truyền thống. Vốn văn hóa đặc sắc và độc đáo này là nguồn cảm hứng bất tận cho nhiều nghệ sĩ, biên đạo múa tìm hiểu, khám phá để dàn dựng nên những tác phẩm nghệ thuật trứ danh, phục vụ công chúng trong đời sống đương đại.
Phố trên đỉnh đèo

Phố trên đỉnh đèo

Phóng sự - Ký sự - PV - 10:39, 08/08/2020
Ấn tượng về Măng Đen luôn sâu đậm trong mỗi chuyến đi. Nhưng lần này không phải về một Măng Đen với những nốt trầm buồn, mà là một thị trấn chính thức nơi đỉnh đèo, đang dần sáng lên những màu sắc của phố thị.
Lễ Kin Pang Then của người Thái trắng Mường Lay

Lễ Kin Pang Then của người Thái trắng Mường Lay

Sắc màu 54 - PV - 10:17, 08/08/2020
Lễ Kin Pang Then là một trong những di sản văn hóa đặc biệt trong nghệ thuật hát Then của người Thái trắng TX. Mường Lay, cho đến nay vẫn được trao truyền, thực hành nghi lễ.
Thêm 5 ca mắc mới COVID-19, Việt Nam hiện có 789 bệnh nhân

Thêm 5 ca mắc mới COVID-19, Việt Nam hiện có 789 bệnh nhân

Tin tức - PV - 10:00, 08/08/2020
Bản tin 6h sáng ngày 8/8/2020 của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 cho biết, đã ghi nhận 5 ca mắc mới COVID-19, trong đó 3/5 ca liên quan đến Đà Nẵng. 2 ca nhập cảnh được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 789 bệnh nhân.
Bỏ thói quen cũ

Bỏ thói quen cũ

Cùng trao đổi - Hồng Phúc - 21:47, 07/08/2020
“Ổ dịch” Covid-19 ở Đà Nẵng đưa Việt Nam trở lại giai đoạn “đánh giặc” cam go lần 2. Theo thông tin tại cuộc làm việc trực tuyến của Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long và đơn vị thường trực chống dịch tại Đà Nẵng ngày 1/8, trong giai đoạn xuất hiện dịch, có khoảng 11.000 người đã đến Bệnh viện Đà Nẵng. Những người này đến khám chữa bệnh, thăm và chăm sóc người nhà. Sự thật là rất nhiều những trường hợp lây nhiễm chéo.
Nghệ nhân trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể: Trăn trở đằng sau một danh hiệu cao quý

Nghệ nhân trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể: Trăn trở đằng sau một danh hiệu cao quý

Sắc màu 54 - Hồng Minh - 21:39, 07/08/2020
Sau 2 đợt xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” và “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực Di sản văn hóa phi vật thể (năm 2015 và năm 2019) theo Nghị định 62/2014/NĐ-CP năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ, đã có tổng số 1.253 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu, gồm 66 Nghệ nhân Nhân dân và 1.187 Nghệ nhân Ưu tú. Tuy nhiên, sau vinh danh, câu chuyện đãi ngộ nghệ nhân, hay làm thế nào để nhận diện đúng đối tượng vinh danh vẫn là điều được dư luận, công chúng quan tâm hàng đầu.
Cuộc đời và sự nghiệp nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu

Cuộc đời và sự nghiệp nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu

Sự kiện - Bình luận - PV - 21:09, 07/08/2020
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, ở cương vị công tác nào, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cũng luôn hoàn thành xuất sắc trọng trách trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Thêm 34 ca mắc mới COVID-19

Thêm 34 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 20:39, 07/08/2020
Bản tin 18h ngày 7/8 của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 cho biết, đã có thêm 34 ca mắc mới COVID-19, trong đó 32 ca liên quan đến Đà Nẵng.