Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Làm mới dân ca

Nghĩa Hiệp - 09:40, 27/10/2020

Những năm qua, nhiều loại hình âm nhạc của đồng bào các DTTS trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang có nguy cơ bị mai một, để góp phần bảo tồn các làn điệu dân ca, các nghệ nhân văn hóa đã tích cực sáng tác những lời mới, làm phong phú thêm kho tàng dân ca dân tộc.

Nghệ nhân Phàn Văn Phú đang truyền dạy làn điệu dân ca páo dung cho thế hệ trẻ
Nghệ nhân Phàn Văn Phú đang truyền dạy làn điệu dân ca páo dung cho thế hệ trẻ

Lời mới cho làn điệu cũ

Tỉnh Tuyên Quang là nơi sinh sống của nhiều dân tộc anh em, cùng với đó là sự đa dạng về văn hóa, đặc biệt là các làn điệu dân ca. Người Tày có then, cọi, người Dao có páo dung, người Cao Lan có sình ca, người Nùng có sli, người Sán Dìu có soọng cô... Những lời dân ca cổ vô cùng quý, nhưng lại hạn chế về số lượng bài. Để di sản sống được trong đời sống đương đại thì cần có những làn điệu dân ca gần gũi với đời sống mới của người dân. Chính vì vậy, những nghệ nhân dân ca tại tỉnh Tuyên Quang đã được tỉnh, cơ quan chuyên ngành khuyến khích đặt lời mới cho dân ca và truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Ông Lộc Minh Tân, nguyên Trưởng phòng Văn hóa huyện Na Hang, là một trong những nghệ nhân tâm huyết với hát then. Từ 300 bài then cổ được ông sưu tầm, đến nay ông đã sáng tác 100 bài then lời mới, như: “Côn Lôn đổi mới”, “Bản em ngày mới”, “Na Hang tươi đẹp”… Trong những bài then do ông sáng tác, bài then “Na Hang tươi đẹp” luôn được các nghệ nhân và đội văn nghệ trong tỉnh lựa chọn biểu diễn. Tại Cuộc thi hát then, đàn tính toàn tỉnh năm 2014, bài then “Na Hang tươi đẹp” đã đạt giải tiết mục xuất sắc nhất. 

Hay làn điệu hát páo dung của dân tộc Dao cũng được nhiều nghệ nhân đặt lời mới. Trong đó phải kể đến những nghệ nhân: Bàn Xuân Triều (TP. Tuyên Quang), Chu Tuần Ngân (Yên Sơn), Phàn Văn Phú (Hàm Yên)... Với tư duy mạnh lạc và cách lựa chọn diễn đạt bằng trực quan sinh động, dùng sự vật thân quen, gần gũi để liên tưởng cảm xúc của mình. Chính những lời ca gần gũi, phù hợp với cách cảm, cách nghĩ của con người trong thời đại mới đã tạo được sức hấp dẫn cho thế hệ trẻ. 

Em Bàn Thị Nhị là hạt nhân văn nghệ ở xã Yên Phú, huyện Hàm Yên cho biết: “Làn điệu páo dung truyền thống rất mượt mà nhưng vẫn có một số lời bài khó thuộc, khó hiểu. Vậy nên khi được hát và biểu diễn làn điệu páo dung với ca từ mới, em cảm thấy rất thân thuộc, dễ cảm nhận và dễ hát”. 

Để chứng minh cho những cảm nhận của mình về hát páo dung bằng lời mới, Nhị đã hát tặng chúng tôi bài hát “Quê em đổi mới” của nghệ nhân Chu Tuấn Ngần. Trong đó có đoạn viết: “Quê em ngày xưa hoang vắng/Nghèo đói tăm tối bủa vây bản làng/Toán cướp hoành hành bắt bò, trâu vô cớ/... Ơn Đảng, Bác Hồ soi dẫn đường chỉ lối/Trung Minh giờ ánh sáng mở rộng khắp muôn nơi/Cơm no, áo ấm, bản làng bình an/Rừng xanh rì rào tiếng chim hót ngày đêm...” 

Một buổi sinh hoạt của CLB hát soọng cô cụm Hội Kế, xã Ninh Lai (huyện Sơn Dương). Ảnh TL
Một buổi sinh hoạt của CLB hát soọng cô cụm Hội Kế, xã Ninh Lai (huyện Sơn Dương). Ảnh TL

Hướng đi đúng đắn

Chia sẻ về kinh nghiệm sáng tác, nghệ nhân Lộc Minh Tân cho biết: “Để đặt lời mới cho dân ca, nghệ nhân cần am hiểu làn điệu dân ca cổ, phải có kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ và khả năng sử dụng vốn từ một cách phong phú. Ông thường sáng tác thơ thể loại 7 chữ, câu thơ nhuần nhuyễn vần điệu, luật bằng trắc. Từ đó, bài thơ dễ dàng chuyển thành giai điệu dân ca. Chủ đề sáng tác lời mới khá phong phú, trong đó, xuyên suốt là mạch nguồn xúc cảm về tình yêu quê hương, làng bản với cách cảm, cách nghĩ, cách nói của người miền núi, lối tư duy theo mạch thẳng, dễ hiểu và thân thuộc...

Không chỉ làn điệu then, cọi của người Tày, páo dung của người Dao mà hát soọng cô của người Sán Dìu, hát sli của người Nùng cũng được những nghệ nhân dân tộc sáng tác lời mới, tạo nên sự phong phú cho văn hóa dân tộc. Việc đặt lời mới cho các làn điệu dân ca đã mở thêm con đường để âm nhạc dân gian có sức sống lâu bền, trường tồn theo thời gian. 

Đây cũng chính là hướng đi hợp lý, bởi di sản văn hóa phi vật thể luôn có sự vận động theo đời sống, thời gian. Nhà nghiên cứu văn hóa Tống Đại Hồng (Hội Văn nghệ dân gian tỉnh Tuyên Quang) khẳng định, khi ngôn ngữ, sinh hoạt thay đổi thì nghệ thuật cũng biến đổi. Để di sản có sức sống trường tồn trong đời sống đương đại thì cần có những yếu tố phù hợp với đời sống mới.

Tin cùng chuyên mục
Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Múa trống là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, có từ lâu đời của đồng bào dân tộc Giáy ở huyện Mèo Vạc (Hà Giang). Cũng như nhiều loại hình nghệ thuật dân gian khác, nghệ thuật múa trống của người Giáy đang đứng trước nguy cơ bị mai một trong xu thế hội nhập và phát triển.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ đội Biên phòng Cao Bằng: Gắn kết quân dân, giữ bình yên biên giới

Bộ đội Biên phòng Cao Bằng: Gắn kết quân dân, giữ bình yên biên giới

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3), chúng tôi có dịp trở lại các bản làng vùng biên giới tỉnh Cao Bằng, tìm hiểu về cuộc sống của đồng bào các dân tộc và các chiến sĩ biên phòng (BP) đang làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới nơi đây. Lần trở lại nào cũng vậy, điểu mà chúng tôi luôn cảm nhận được là tình quân dân thắm thiết, là những việc làm ý nghĩa mà người lính biên phòng dành cho đồng bào các dân tộc thiểu số có cuộc sống ngày càng tốt hơn; và hơn hết là vai trò, trách nhiệm của người lính quân hàm xanh ngày đêm chắc tay súng giữ gìn cho biên cương Tổ quốc luôn yên bình.
Ngân hàng CSXH tỉnh Sóc Trăng: Tập trung nâng cao chất lượng tín dụng chính sách

Ngân hàng CSXH tỉnh Sóc Trăng: Tập trung nâng cao chất lượng tín dụng chính sách

Tin tức - Lan Anh - 21:11, 02/03/2021
Trong năm 2020, NHCSXH chi nhánh tỉnh Sóc Trăng đã tập trung nâng cao hiệu quả tín dụng, kết quả doanh số cho vay trên 861 tỷ đồng, doanh số thu nợ trên 711 tỷ đồng, tăng 5,32% so với năm 2019. Tổng dư nợ đạt trên 3.696 tỷ đồng, tăng so với đầu năm 2020 trên 138 tỷ đồng, với 151.018 khách hàng còn dư nợ.
Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2021

Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2021

Tin tức - Hoàng Quý - 21:05, 02/03/2021
Ngày 2/3, tại Hà Nội, Văn phòng Chính phủ đã tổ chức họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2021. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Người phát ngôn của Chính phủ Mai Tiến Dũng chủ trì buổi họp báo.
12 giờ qua không có thêm ca mắc mới COVID-19

12 giờ qua không có thêm ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 20:55, 02/03/2021
Bản tin 18 giờ ngày 2/3 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết, không có ca mắc COVID-19. Như vậy, đã 12 giờ qua, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc mới.
Ủy ban Dân tộc làm việc với Tỉnh ủy Sóc Trăng

Ủy ban Dân tộc làm việc với Tỉnh ủy Sóc Trăng

Tin tức - Như Tâm - 20:52, 02/03/2021
Ngày 2/3, Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc (UBDT) do Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy Sóc Trăng về công tác chuẩn bị Hội thảo cấp khu vực sẽ được tổ chức tại Sóc Trăng vào trung tuần tháng 3 này.
Tổ chức các hoạt động tháng 3

Tổ chức các hoạt động tháng 3 "Mùa xuân nho nhỏ" tại "Ngôi nhà chung"

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 16:57, 02/03/2021
Trong tháng 3/2021, nhân các ngày kỷ niệm: Quốc tế phụ nữ 8/3, Quốc tế hạnh phúc 20/3, thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh 26/3. Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam tổ chức các hoạt động với chủ đề “Mùa xuân nho nhỏ”, diễn ra từ ngày 1 đến 31/3.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Mang sâm Ngọc Linh giả về Kon Tum tiêu thụ

Mang sâm Ngọc Linh giả về Kon Tum tiêu thụ

Pháp luật - PV - 16:50, 02/03/2021
Lực lượng chức năng tỉnh Kon Tum vừa phát hiện 14kg củ, lá cây gần giống sâm Ngọc Linh được vận chuyển bằng xe khách đến tỉnh Kon Tum và chuẩn bị mang đi tiêu thụ.
Phát động

Phát động "Tuần lễ Áo dài" 2021 trên toàn quốc

Tin tức - Nguyệt Anh - 16:31, 02/03/2021
Nhân kỷ niệm 111 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3/1910 - 8/3/2021), Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động "Tuần lễ Áo dài" 2021 trên toàn quốc.
Phát triển nguồn nhân lực y tế vùng DTTS và miền núi: Thực tế và nhu cầu còn khoảng cách khá xa (Bài 2)

Phát triển nguồn nhân lực y tế vùng DTTS và miền núi: Thực tế và nhu cầu còn khoảng cách khá xa (Bài 2)

Dân tộc - Miền núi - Thúy Hồng - 15:10, 02/03/2021
Mặc dù, Nhà nước đã có nhiều chính sách và tạo ra những thay đổi tích cực để tăng số lượng, chất lượng nguồn nhân lực y tế, nhưng trên thực tế, ngành y tế, nhất là y tế ở vùng sâu vùng xã vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong phát triển cả về nhân lực, vật lực dẫn đến những hạn chế trong chăm sóc sức khỏe của người dân.
Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Múa trống- Nét văn hoá độc đáo của người Giáy cần được bảo tồn

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 14:52, 02/03/2021
Múa trống là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, có từ lâu đời của đồng bào dân tộc Giáy ở huyện Mèo Vạc (Hà Giang). Cũng như nhiều loại hình nghệ thuật dân gian khác, nghệ thuật múa trống của người Giáy đang đứng trước nguy cơ bị mai một trong xu thế hội nhập và phát triển.
Tốc độ gia tăng số ca nhiễm và tử vong do COVID-19 tiếp tục giảm

Tốc độ gia tăng số ca nhiễm và tử vong do COVID-19 tiếp tục giảm

Tin tức - PV - 14:13, 02/03/2021
Đến sáng 2/3, thế giới có tổng số 114.986.722 ca nhiễm và 2.549.724 ca tử vong vì dịch COVID-19, sau khi ghi nhận thêm lần lượt 289.964 và 6.602 ca chỉ trong vòng 24 giờ qua. Mỹ vẫn là nước có số ca nhiễm bệnh và tử vong nhiều nhất do đại dịch này.