Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Khoa học - Công nghệ

Gìn giữ nguồn gien cây thuốc quý, hiếm

PV - 15:15, 02/09/2022

Khai thác liên tục nhiều năm, không chú ý bảo vệ tái sinh và nhiều nguyên nhân tác động khác đã làm cho nguồn cây thuốc tự nhiên nước ta suy giảm nghiêm trọng. Hầu hết các cây thuốc có giá trị sử dụng và kinh tế cao bị khai thác cạn kiệt. Nhiều năm qua, các nhà khoa học đã nỗ lực bảo tồn bằng nhiều cách để giữ nguồn gien và giống cây thuốc cho mục đích nghiên cứu và đưa vào khai thác phát triển, thương mại hóa.


Mô hình trồng cây sa nhân đang mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Mường La, tỉnh Sơn La. (Ảnh: NGỌC VÂN)
Mô hình trồng cây sa nhân đang mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Mường La, tỉnh Sơn La. (Ảnh: NGỌC VÂN)

Công tác bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gien cây thuốc đã được nhiều cơ quan trong và ngoài ngành y tế tham gia thực hiện trong suốt hơn 30 năm qua. Hiện nay, Viện Dược liệu (Bộ Y tế) là đơn vị đầu mối thực hiện công tác bảo tồn nguồn gien và giống cây thuốc. Đến nay, đã xây dựng được hệ thống mạng lưới bảo tồn nguồn gien cây thuốc tại các vùng sinh thái khác nhau. Kết quả điều tra của Viện Dược liệu đến năm 2016 cho thấy, đã ghi nhận và thống kê được 5.117 loài và dưới loài thực vật được sử dụng làm thuốc.

Mỗi năm, thông qua công tác điều tra đánh giá nguồn tài nguyên dược liệu, Viện Dược liệu đã thu thập bổ sung hàng trăm nguồn gien đưa về trồng bảo tồn tại các vườn bảo tồn. Trong đó, thu thập được một số loài, nhóm loài theo tập đoàn phục vụ công tác chọn, tạo giống như: Sả, bạc hà, nghệ, đinh lăng, kim ngân, gấc, ba kích, đảng sâm, hà thủ ô đỏ, trinh nữ hoàng cung...

Một số loài, nhóm loài thuộc diện quý hiếm có tên trong sách đỏ cũng đã được thu thập, bổ sung, ưu tiên bảo tồn như: Bảy lá một hoa, ngũ vị tử hoa đỏ, ba gạc lá to, lan kim tuyến, ngân đằng, các loài thuộc chi Panax L…

Tính đến tháng 12/2021, hệ thống năm vườn bảo tồn của Viện Dược liệu đang bảo tồn và lưu giữ 1.180 nguồn gien cây thuốc, trong đó có 66 loài cây thuốc thuộc diện có nguy cơ bị tuyệt chủng. Đây là những nguồn vật liệu quan trọng cho nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, khai thác và phát triển nguồn gien, tạo nhiều giống dược liệu quý, có năng suất và chất lượng cao.

Công tác bảo tồn nguồn gien tại chỗ ở các vườn quốc gia hay khu bảo tồn thiên nhiên cũng đã được triển khai. Đến nay, đã bảo tồn tại chỗ hàng trăm loài cây thuốc, trong đó tập trung các loài đặc hữu, quý, hiếm của các địa phương, có giá trị y tế và kinh tế. Ngoài ra, bảo tồn nguồn gien còn được thực hiện ở trên trang trại và trong cộng đồng.

Viện Dược liệu và các đơn vị thành viên đã tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật, giúp đỡ các hộ nông dân ở các tỉnh như Thanh Hóa, Lào Cai, Hà Giang, Thái Nguyên... để bảo tồn 11 loài cây thuốc trong vườn rừng, vườn trang trại, như: ba kích, sâm báo, thảo quả, tam thất hoang, sâm Ngọc Linh, ngũ gia bì hương, ngũ gia bì gai, sì to, hà thủ ô đỏ, hoàng liên ô rô, sa nhân tím…

Từ kết quả đạt được của công tác bảo tồn nguồn gien, đã có hơn 50 loài được khai thác phát triển và một số loài đã được thương mại hóa. Nhiều nguồn gien được chọn lọc và đang được phát triển ở quy mô sản xuất và xây dựng vùng trồng ở quy mô lớn như: Sâm Ngọc Linh ở Kon Tum và Quảng Nam; sâm Lai Châu ở Lai Châu; sâm vũ diệp và tam thất hoang ở Hà Giang, Lào Cai; đảng sâm ở Kon Tum, Quảng Nam, Hà Giang, Lào Cai, Nghệ An, Thanh Hóa; đinh lăng ở Nam Định, Hòa Bình, Ninh Bình; bảy lá một hoa ở Lai Châu, Nghệ An...

Ngoài các vườn cây thuốc trong hệ thống mạng lưới của Viện Dược liệu làm đầu mối, còn có nhiều vườn cây thuốc ở các đơn vị khác đang triển khai, lưu giữ hàng trăm nguồn gien cây thuốc, như: Vườn cây thuốc của Trường đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh; vườn cây thuốc của Bệnh viện Quân y 103; vườn cây thuốc của Bệnh viện y học cổ truyền Quân đội; vườn cây thuốc của Trạm sinh học Mê Linh (thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật), vườn thực vật của Trường đại học Dược; một số vườn cây thuốc của các trường đại học, công ty…

Nhiều đơn vị đã tích cực tham gia các nhiệm vụ bảo tồn và khai thác các nguồn gien có giá trị kinh tế do Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế phê duyệt, như: Nguồn gien trinh nữ hoàng cung của Công ty TNHH Thiên Dược; nguồn gien ý dĩ và hoài sơn của Công ty cổ phần dược phẩm Traphaco; nguồn gien dây thìa canh lá to của Công ty cổ phần Dược Khoa; nguồn gien dây thìa canh của Công ty cổ phần Nam Dược; nguồn gien sâm nam núi Dành ở Bắc Giang; nguồn gien trà hoa vàng ở Tam Đảo.

Hiện nay, các đơn vị bảo tồn nguồn gien cây thuốc cũng chính là các đầu mối cung cấp giống ban đầu cho các vườn cây thuốc tại địa phương, bệnh viện, trường học và các lương y có nhu cầu trồng cây thuốc, cũng như xây dựng các mô hình trồng thuốc nam tại các địa phương.

Theo PGS,TS Phạm Thanh Huyền, Phó Giám đốc Trung tâm Tài nguyên dược liệu (Viện Dược liệu), những kết quả đạt được đã mở ra triển vọng lựa chọn được nhiều giống cây thuốc tiềm năng để sản xuất, tạo nguồn nguyên liệu làm thuốc và góp phần phát triển kinh tế-xã hội. Hiện nay, hoạt động bảo tồn dược liệu gặp các khó khăn như: Cơ sở vật chất của các vườn bảo tồn cây thuốc còn hạn chế, diện tích nhỏ, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; đội ngũ cán bộ làm công tác bảo tồn còn mỏng.

Đặc biệt, nguồn lực tài chính cho công tác bảo tồn và phát triển còn hạn chế so với tiềm năng và tầm quan trọng của nó; còn phụ thuộc nhiều vào ngân sách nhà nước, chưa huy động được nhiều sự tham gia của doanh nghiệp và chưa tạo ra được nguồn kinh phí từ chính các hoạt động bảo tồn.

Trong giai đoạn tới, để công tác bảo tồn nguồn gien cây thuốc quý, hiếm đạt được nhiều kết quả hơn, cần xác định danh mục các nguồn gien cây thuốc cần lưu giữ và bảo tồn; thu thập bổ sung các nguồn gien mới thuộc diện cần bảo tồn, chú trọng nguồn gien có nguy cơ bị tuyệt chủng và có giá trị kinh tế cao. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác đánh giá nguồn gien, đánh giá chất lượng nguồn gien và đa dạng di truyền nguồn gien.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đắk Nông: Phát hiện mới về hệ thống hang động núi lửa Krông Nô

Đắk Nông: Phát hiện mới về hệ thống hang động núi lửa Krông Nô

Ngày 28/11, Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông cho biết, trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế hang động núi lửa lần thứ 20 - ISV20 diễn ra tại Đắk Nông, từ ngày 22 - 26/11/2022, các chuyên gia quốc tế đã thực hiện khảo sát, thám hiểm một số hang động trong hệ thống hang động núi lửa Krông Nô (Đắk Nông) và có một số phát hiện mới về hệ thống hang động núi lửa này.
Tin nổi bật trang chủ
World Cup 2022: Hàn Quốc để thua Ghana đầy nuối tiếc

World Cup 2022: Hàn Quốc để thua Ghana đầy nuối tiếc

Thể thao - Giải trí - Hoàng Quý - 23:27, 28/11/2022
Ở lượt trận thứ 2 bảng H World Cup 2022, Hàn Quốc đã thất bại trước Ghana với tỷ số 3-2 dù đã nỗ lực rất nhiều trong việc rượt đuổi tỷ số.
Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 29/11/2022

Lịch thi đấu World Cup 2022 ngày 29/11/2022

Thể thao - Giải trí - B. Ngân - 23:11, 28/11/2022
Ngày 29/11/2022, vòng bảng World Cup 2022 diễn ra 4 trận đấu ở các bảng H và A . Sau đây là lịch thi đấu chi tiết vòng bảng World Cup 2022 ngày 29/11/2022 mời bạn đọc theo dõi.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp tài năng trẻ trong lĩnh vực văn học

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp tài năng trẻ trong lĩnh vực văn học

Thời sự - PV - 22:09, 28/11/2022
Chiều 28/11, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã gặp tài năng trẻ văn học Nguyễn Bình, 21 tuổi, là du học sinh Việt Nam tại Mỹ, vừa được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng Tác giả trẻ năm 2021 ở hạng mục Văn học dịch với tác phẩm dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh.
World Cup 2022: Đôi công hấp dẫn, Cameroon hòa Serbia trong trận cầu 6 bàn thắng

World Cup 2022: Đôi công hấp dẫn, Cameroon hòa Serbia trong trận cầu 6 bàn thắng

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 19:42, 28/11/2022
Serbia và Cameroon đã cống hiến cho người hâm mộ một trận đấu hấp dẫn nhất vòng bảng từ đầu World Cup 2022 với màn rượt đuổi tỷ số đầy kịch tính. Với 6 bàn thắng được ghi, 2 đội kết thúc trận đấu với tỷ số hòa 3-3 và cùng có được 1 điểm.
Xem xét, phân bổ vốn đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách Trung ương của 3 chương trình mục tiêu quốc gia

Xem xét, phân bổ vốn đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách Trung ương của 3 chương trình mục tiêu quốc gia

Thời sự - PV - 19:30, 28/11/2022
Chiều 28/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét việc phân bổ vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách Trung ương giai đoạn 2021 - 2025 còn lại của 3 chương trình mục tiêu quốc gia và bổ sung vốn nước ngoài cho Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025.
Thịt Trâu sấy - Nét đẹp văn hóa ẩm thực đồng bào Tày ở Bảo Yên

Thịt Trâu sấy - Nét đẹp văn hóa ẩm thực đồng bào Tày ở Bảo Yên

Trước kia, khi đời sống còn nhiều khó khăn, đồng bào các dân tộc ở huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai chỉ mổ trâu trong dịp lễ tết hay cúng bái, nên thịt trâu sấy cũng chỉ có nhiều trong những dịp đặc biệt. Nhưng giờ đây, thịt trâu sấy Bảo Yên đã có tên tuổi, được bảo hộ nhãn hiệu sản phẩm, người dân ở khắp mọi nơi có thể tiếp cận dễ dàng. Là người tiên phong trong việc khôi phục và phát triển thịt trâu sấy tại địa phương, anh Hoàng Văn Sử, bản Pác Mạc, xã Vĩnh Yên luôn cố gắng giữ gìn và phát huy nét đặc trưng của món ăn truyền thống này.
Bắc Giang: Hội nghị gặp mặt, tiếp xúc, đối thoại với 200 Người có uy tín tiêu biểu

Bắc Giang: Hội nghị gặp mặt, tiếp xúc, đối thoại với 200 Người có uy tín tiêu biểu

Người có uy tín - Thiên An - Mỹ Dung - 19:29, 28/11/2022
Ngày 28/11, tại huyện Lục Ngạn, Ủy ban MTTQ tỉnh Bắc Giang phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh, Huyện ủy Lục Ngạn tổ chức Hội nghị gặp mặt, tiếp xúc, đối thoại với 200 Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS thuộc các huyện: Lục Ngạn, Sơn Động và Lục Nam.
Online Friday2022 hứa hẹn sẽ đạt được 100 triệu lượt xem trên nền tảng TikTok

Online Friday2022 hứa hẹn sẽ đạt được 100 triệu lượt xem trên nền tảng TikTok

Kinh tế - Thúy Hồng - 19:28, 28/11/2022
Ngày 28/11, Bộ Công Thương (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số) đã tổ chức Họp báo giới thiệu và cung cấp thông tin về Chương trình Tuần lễ Thương mại điện tử (TMĐT) quốc gia và Ngày mua sắm trực tuyến Online Friday 2022 tới các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng các cơ quan, đơn vị truyền thông trên cả nước. Tuần lễ TMĐT quốc gia sẽ diễn ra từ ngày 28/11 - 4/12, trong đó ngày Thứ 6 đầu tiên của tháng 12 (2/12) sẽ là Ngày mua sắm trực tuyến lớn nhất trong trong năm.
Đắk Nông: Phát hiện mới về hệ thống hang động núi lửa Krông Nô

Đắk Nông: Phát hiện mới về hệ thống hang động núi lửa Krông Nô

Tìm trong di sản - Lê Hường - 19:27, 28/11/2022
Ngày 28/11, Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông cho biết, trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế hang động núi lửa lần thứ 20 - ISV20 diễn ra tại Đắk Nông, từ ngày 22 - 26/11/2022, các chuyên gia quốc tế đã thực hiện khảo sát, thám hiểm một số hang động trong hệ thống hang động núi lửa Krông Nô (Đắk Nông) và có một số phát hiện mới về hệ thống hang động núi lửa này.
Kiên Giang: Khám bệnh, tư vấn sức khỏe cho phụ nữ DTTS

Kiên Giang: Khám bệnh, tư vấn sức khỏe cho phụ nữ DTTS

Sức khỏe - Văn Linh - 19:26, 28/11/2022
Ban Dân tộc và Hội Nông dân Việt Nam tỉnh Kiên Giang vừa phối hợp cùng Đoàn y bác sĩ thiện nguyện TP. Hồ Chí Minh đến khám, điều trị và phát thuốc miễn phí cho chị em phụ nữ DTTS ở huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang.
Chương trình bố trí, ổn định dân cư vùng khó khăn, vùng đồng bào DTTS

Chương trình bố trí, ổn định dân cư vùng khó khăn, vùng đồng bào DTTS

Tin tức - Văn Yên - 19:25, 28/11/2022
Ngày 28/11, tại Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNN) chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị Sơ kết thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP của Chính phủ về ổn định dân di cư tự phát và triển khai Chương trình bố trí, ổn định dân cư theo Quyết định số 590/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.