Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đại ngàn Tây Nguyên trong nhạc sĩ Kpa Ylăng

Lương Định - 14:52, 09/12/2021

Nhạc sĩ Kpa Ylăng được mệnh danh là cánh chim Ch’rao của núi rừng Tây Nguyên. Những sáng tác của ông dù là âm nhạc, thơ hay công trình nghiên cứu văn hóa đều thấm đẫm "chất" Tây Nguyên. Ông cũng là người có công đầu trong việc đưa trống đôi, cồng ba, chiêng năm của người Ba Na, người Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Chân dung nhạc sĩ Kpa Ylăng
Chân dung nhạc sĩ Kpa Ylăng

Sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, nhưng nhạc sĩ Kpa Y Lăng luôn không nguôi nhớ về quê nhà Phú Yên, mảnh đất thấm đẫm âm nhạc của dân tộc Ba Na và Chăm mà ông đã dành gần trọn đời mình gắn bó. Nơi đó, ông từng chung tay với dân làng xây dựng nhà văn hóa, xây dựng nếp sống văn hóa mới, tổ chức phục dựng lễ hội đâm trâu để nghiên cứu âm nhạc cồng chiêng của đồng bào Ba Na, đồng bào Chăm ở Phú Yên. Để rồi năm 2016, nghệ thuật trình diễn "trống đôi, cồng ba, chiêng năm" của dân tộc Ba Na, dân tộc Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được nhiều người biết đến.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng, dân tộc Ba Na (tên khai sinh là La Mai Chửng), sinh năm 1942 ở xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Ông tham gia đánh giặc giữ buôn làng từ nhỏ, sau đó tập kết ra Bắc rồi vào Đoàn Ca múa Tây Nguyên làm diễn viên. Năm 1962, ông thi đỗ vào Trường Âm nhạc Việt Nam, học đàn Accordéon và sáng tác, năm sau đó, cùng Đoàn Ca múa Giải phóng miền Nam Việt Nam vào mặt trận B2 phục vụ chiến trường, tham gia biểu diễn và sáng tác tiết mục cho Đoàn, lấy bút danh là Kpa Y Lăng. Năm 1975, Kpa Y Lăng công tác tại Đoàn Ca múa Bông Sen, rồi chuyển về công tác nghiên cứu tại Phân viện Văn hóa - Nghệ thuật tại TP. Hồ Chí Minh cho tới lúc nghỉ hưu.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng bắt đầu sáng tác âm nhạc từ năm 1968, trở thành nhạc sĩ đầu tiên của dân tộc Ba Na. Tuy ông viết không nhiều, nhưng âm nhạc của ông có phong cách độc đáo, vì được phát triển trực tiếp từ vốn sống và thấm nhuần những chất liệu dân ca các dân tộc ít người vùng Tây Nguyên như: Ba Na, Ê Đê, Gia Rai… Đó là những ca khúc tiêu biểu như: "Buôn mới”, “Tây Nguyên quê em”, “Nhạc đàn T’rưng”, “Hoa Pơ lang thành phố”, “Cao nguyên xanh”, “Nhớ mưa cao nguyên”, “Gió ru em”, “Xuân Tây Nguyên”… Trong số đó, nổi tiếng nhất, tạo được tiếng vang ấn tượng nhất chính là ca khúc “Suối hát Ây - Rey”, được Giải Nhất năm 2002 của Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng và Đội cồng chiêng Ba Na làng Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên)
Nhạc sĩ Kpa Ylăng và Đội cồng chiêng Ba Na làng Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên)

Nhạc sĩ Kpa Ylăng là người đa tài, ngoài sáng ca khúc, nghiên cứu, sưu tầm âm nhạc dân gian, ông còn là một nhà thơ. Những tác phẩm thơ của ông cũng thấm đẫm màu sắc văn hóa Tây Nguyên, trong đó có một số bài thơ đã được phổ nhạc, tạo được tiếng vang như tập thơ “Mặt trời” (2004).

Dù là nhạc sĩ, nhưng Kpa Ylăng được biết đến nhiều hơn với tư cách là một chuyên gia nghiên cứu âm nhạc dân tộc. Vì vậy, trong các lễ hội lớn của các dân tộc ở Trường Sơn - Tây Nguyên, ông thường được mời làm cố vấn cho việc tổ chức, đạo diễn chương trình. Các nghiên cứu khoa học âm nhạc của ông, đặc biệt đề tài “Âm nhạc cồng chiêng trong lễ hội đâm trâu của dân tộc Ba Na ở Phú Khánh và Nghĩa Bình" được trình bày tại hội thảo Nhạc hội liên hoan cồng chiêng Gia Lai - Kon Tum năm 1985, rất có giá trị học thuật. Từ cơ sở ban đầu đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Yên lập hồ sơ đề nghị và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghệ thuật trình diễn trống đôi, cồng ba, chiêng năm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Giờ đây, đã ngoài 70 tuổi, nhạc sĩ Kpa Ylăng dù không có mảnh vườn, đám rẫy nào, nhưng ông có cả Tây Nguyên rộng lớn. Trong câu chuyện với chúng tôi, Kpa Ylăng chia sẻ, âm nhạc truyền thống của đồng bào Tây Nguyên rất giá trị. Tây Nguyên sẽ không còn là chính mình nếu mất đi cồng chiêng, mất đi tiếng đàn T’rưng, đàn goong… Trong giọng nói của ông, người nghe vẫn thấy nhiệt huyết của con người lội suối, băng rừng đi tìm đàn đá của mấy mươi năm trước...

Với những cống hiến không mệt mỏi nhạc sĩ Kpa Ylăng đã vinh dự đón nhận Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Nhì và Ba, Huân chương Lao động hạng Ba, Huy chương Vì sự nghiệp Âm nhạc Việt Nam, Huy chương Vì sự nghiệp Văn học - Nghệ thuật Việt Nam, Huy chương Chiến sĩ Văn hóa; giải Nhất ca khúc năm 2002 (Hội Nhạc sĩ Việt Nam).

Tin cùng chuyên mục
Điều khác biệt độc đáo ở trang phục người Bru - Vân Kiều

Điều khác biệt độc đáo ở trang phục người Bru - Vân Kiều

Người Bru - Vân Kiều phần lớn định cư ở vùng núi phía Tây các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế. Trang phục truyền thống là một trong những yếu tố quan trọng để làm nên bản sắc văn hóa của đồng bào Bru-Vân Kiều.
Tin nổi bật trang chủ
Sẽ có nhiều điểm mới tại Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Sẽ có nhiều điểm mới tại Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022

Đó là thông tin được đưa ra tại cuộc họp Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên (HSSV), thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2022 (gọi tắt là Lễ Tuyên dương), diễn ra ngày 11/8, tại Hà Nội. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh, Trưởng ban Chỉ đạo Lễ Tuyên dương chủ trì cuộc họp.
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Vươn lên từ thay đổi cách nghĩ, cách làm (Bài 2)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Vươn lên từ thay đổi cách nghĩ, cách làm (Bài 2)

Pháp luật - K.Thư – S.Vy - 3 giờ trước
Một trong những nhiệm vụ được Đề án 1163 đưa ra là tập trung tuyên truyền, vận động, từ đó ưu tiên triển khai các nguồn lực tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người, có điều kiện đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, địa bàn xảy ra nhiều vi phạm pháp luật. Sau 5 năm, những địa bàn từng là “điểm nóng” về an ninh trật tự, tỷ lệ nghèo cao, thì nay đã đổi thay rõ nét nhờ người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm.
Cuộc chiến chống

Cuộc chiến chống "cái chết trắng" nơi ngã ba Đông Dương: Hạ nhiệt “điểm nóng” (Bài 2)

Pháp luật - Huỳnh Đại - 3 giờ trước
Không để xã Pờ Y (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) mãi là điểm nóng về ma túy, các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng chức năng luôn trong tâm thế quyết liệt và bằng nhiều giải pháp để xóa bỏ những câu chuyện buồn, mang lại bình an cho Nhân dân.
Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc vùng ĐBSCL

Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc vùng ĐBSCL

Công tác Dân tộc - Hữu Trung - 3 giờ trước
Ngày 9/8, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã ký, ban hành Quyết định số 523/QĐ-UBDT về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 78/NQ-CP ngày 18/6/2022 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 2/4/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc

World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc

Thể thao - PV - 3 giờ trước
Nhiều tháng sau khi bốc thăm chia bảng, World Cup 2022 bất ngờ thay đổi ngày khai mạc để đẩy trận đấu giữa Qatar và Ecuador lên trước tiên.
Xăng dầu giảm lần thứ 5 liên tiếp

Xăng dầu giảm lần thứ 5 liên tiếp

Kinh tế - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Trong kỳ điều hành này, giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu có xu hướng giảm nhẹ (riêng dầu Mazut tăng).
Đọc sách trước khi ngủ - Lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Đọc sách trước khi ngủ - Lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe

Đọc sách trước khi ngủ được coi là một thói quen tốt, vừa giúp gia tăng kiến thức lại vừa giúp người đọc dễ dàng đi vào giấc ngủ nhanh hơn. Dưới đây là 8 điều tuyệt vời sẽ xảy ra khi bạn dành thời gian đọc sách trước khi ngủ.
Hàng chục tấn nhãn Việt vào thị trường Australia

Hàng chục tấn nhãn Việt vào thị trường Australia

Sản phẩm - Thị trường - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương và cơ quan đại diện, Thương vụ Việt Nam tại Australia đã phối hợp với các nhà nhập khẩu tổ chức Tuần lễ nhãn Việt Nam tại Australia. Đây là nỗ lực lớn của các doanh nghiệp trong bối cảnh vận chuyển vẫn còn nhiều thách thức.
Thừa Thiên Huế: Tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới

Thừa Thiên Huế: Tổ chức Hội thi Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới

Xã hội - Minh Thu - 3 giờ trước
Từ ngày 8 - 10/8, Ban Dân tộc tỉnh Thừa thiên Huế phối hợp cùng UBND huyện A Lưới tổ chức Hội thi “Tìm hiểu pháp luật về bình đẳng giới”.
Lâm Đồng: Khởi tố nhóm đối tượng trong vụ triệt hạ gần 400 cây thông ở Đà Lạt

Lâm Đồng: Khởi tố nhóm đối tượng trong vụ triệt hạ gần 400 cây thông ở Đà Lạt

Pháp luật - Văn Yên - 3 giờ trước
Ngày 11/8, Công an Tp. Đà Lạt (Lâm Đồng) cho biết, đã tống đạt quyết định khởi tố vụ án, bắt tạm giam đối với 3 bị can để điều tra về hành vi hủy hoại rừng.
Thanh Hóa chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

Thanh Hóa chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

Nhịp cầu nhân ái - Quỳnh Trâm - 3 giờ trước
Nhân dịp kỷ niệm 61 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam (10/8/1961 - 10/8/2022), Thường trực tỉnh Hội và Hội Nạn nhân chất độc da cam/Dioxin các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền tổ chức thăm và tặng quà cho 10.187 nạn nhân da cam, với tổng trị giá trên 3,141 tỷ đồng.
Cà Mau: Tổ chức Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022

Cà Mau: Tổ chức Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022

Tin tức - Minh Triết - 3 giờ trước
Ngày 11/8, tại xã Hưng Mỹ, huyện Cái Nước, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp với UBND huyện tổ chức điểm “Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”.