Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đại ngàn Tây Nguyên trong nhạc sĩ Kpa Ylăng

Lương Định - 14:52, 09/12/2021

Nhạc sĩ Kpa Ylăng được mệnh danh là cánh chim Ch’rao của núi rừng Tây Nguyên. Những sáng tác của ông dù là âm nhạc, thơ hay công trình nghiên cứu văn hóa đều thấm đẫm "chất" Tây Nguyên. Ông cũng là người có công đầu trong việc đưa trống đôi, cồng ba, chiêng năm của người Ba Na, người Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Chân dung nhạc sĩ Kpa Ylăng
Chân dung nhạc sĩ Kpa Ylăng

Sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, nhưng nhạc sĩ Kpa Y Lăng luôn không nguôi nhớ về quê nhà Phú Yên, mảnh đất thấm đẫm âm nhạc của dân tộc Ba Na và Chăm mà ông đã dành gần trọn đời mình gắn bó. Nơi đó, ông từng chung tay với dân làng xây dựng nhà văn hóa, xây dựng nếp sống văn hóa mới, tổ chức phục dựng lễ hội đâm trâu để nghiên cứu âm nhạc cồng chiêng của đồng bào Ba Na, đồng bào Chăm ở Phú Yên. Để rồi năm 2016, nghệ thuật trình diễn "trống đôi, cồng ba, chiêng năm" của dân tộc Ba Na, dân tộc Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được nhiều người biết đến.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng, dân tộc Ba Na (tên khai sinh là La Mai Chửng), sinh năm 1942 ở xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Ông tham gia đánh giặc giữ buôn làng từ nhỏ, sau đó tập kết ra Bắc rồi vào Đoàn Ca múa Tây Nguyên làm diễn viên. Năm 1962, ông thi đỗ vào Trường Âm nhạc Việt Nam, học đàn Accordéon và sáng tác, năm sau đó, cùng Đoàn Ca múa Giải phóng miền Nam Việt Nam vào mặt trận B2 phục vụ chiến trường, tham gia biểu diễn và sáng tác tiết mục cho Đoàn, lấy bút danh là Kpa Y Lăng. Năm 1975, Kpa Y Lăng công tác tại Đoàn Ca múa Bông Sen, rồi chuyển về công tác nghiên cứu tại Phân viện Văn hóa - Nghệ thuật tại TP. Hồ Chí Minh cho tới lúc nghỉ hưu.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng bắt đầu sáng tác âm nhạc từ năm 1968, trở thành nhạc sĩ đầu tiên của dân tộc Ba Na. Tuy ông viết không nhiều, nhưng âm nhạc của ông có phong cách độc đáo, vì được phát triển trực tiếp từ vốn sống và thấm nhuần những chất liệu dân ca các dân tộc ít người vùng Tây Nguyên như: Ba Na, Ê Đê, Gia Rai… Đó là những ca khúc tiêu biểu như: "Buôn mới”, “Tây Nguyên quê em”, “Nhạc đàn T’rưng”, “Hoa Pơ lang thành phố”, “Cao nguyên xanh”, “Nhớ mưa cao nguyên”, “Gió ru em”, “Xuân Tây Nguyên”… Trong số đó, nổi tiếng nhất, tạo được tiếng vang ấn tượng nhất chính là ca khúc “Suối hát Ây - Rey”, được Giải Nhất năm 2002 của Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng và Đội cồng chiêng Ba Na làng Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên)
Nhạc sĩ Kpa Ylăng và Đội cồng chiêng Ba Na làng Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên)

Nhạc sĩ Kpa Ylăng là người đa tài, ngoài sáng ca khúc, nghiên cứu, sưu tầm âm nhạc dân gian, ông còn là một nhà thơ. Những tác phẩm thơ của ông cũng thấm đẫm màu sắc văn hóa Tây Nguyên, trong đó có một số bài thơ đã được phổ nhạc, tạo được tiếng vang như tập thơ “Mặt trời” (2004).

Dù là nhạc sĩ, nhưng Kpa Ylăng được biết đến nhiều hơn với tư cách là một chuyên gia nghiên cứu âm nhạc dân tộc. Vì vậy, trong các lễ hội lớn của các dân tộc ở Trường Sơn - Tây Nguyên, ông thường được mời làm cố vấn cho việc tổ chức, đạo diễn chương trình. Các nghiên cứu khoa học âm nhạc của ông, đặc biệt đề tài “Âm nhạc cồng chiêng trong lễ hội đâm trâu của dân tộc Ba Na ở Phú Khánh và Nghĩa Bình" được trình bày tại hội thảo Nhạc hội liên hoan cồng chiêng Gia Lai - Kon Tum năm 1985, rất có giá trị học thuật. Từ cơ sở ban đầu đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Yên lập hồ sơ đề nghị và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghệ thuật trình diễn trống đôi, cồng ba, chiêng năm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Giờ đây, đã ngoài 70 tuổi, nhạc sĩ Kpa Ylăng dù không có mảnh vườn, đám rẫy nào, nhưng ông có cả Tây Nguyên rộng lớn. Trong câu chuyện với chúng tôi, Kpa Ylăng chia sẻ, âm nhạc truyền thống của đồng bào Tây Nguyên rất giá trị. Tây Nguyên sẽ không còn là chính mình nếu mất đi cồng chiêng, mất đi tiếng đàn T’rưng, đàn goong… Trong giọng nói của ông, người nghe vẫn thấy nhiệt huyết của con người lội suối, băng rừng đi tìm đàn đá của mấy mươi năm trước...

Với những cống hiến không mệt mỏi nhạc sĩ Kpa Ylăng đã vinh dự đón nhận Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Nhì và Ba, Huân chương Lao động hạng Ba, Huy chương Vì sự nghiệp Âm nhạc Việt Nam, Huy chương Vì sự nghiệp Văn học - Nghệ thuật Việt Nam, Huy chương Chiến sĩ Văn hóa; giải Nhất ca khúc năm 2002 (Hội Nhạc sĩ Việt Nam).

Tin cùng chuyên mục
Nhiều hoạt động chào Xuân Nhâm Dần tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam

Nhiều hoạt động chào Xuân Nhâm Dần tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam

Hoạt động đón Tết Nguyên đán Nhâm Dần và chương trình “Gói bánh chưng xanh cùng người nghèo ăn Tết” năm 2022 sẽ diễn ra tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) từ ngày 21 - 24/1 với nhiều hoạt động ý nghĩa.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự Lễ khánh thành Nhà máy gạo xuất khẩu quy mô lớn ở An Giang

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự Lễ khánh thành Nhà máy gạo xuất khẩu quy mô lớn ở An Giang

Thời sự - PV - 22:26, 18/01/2022
Chiều 18/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đến huyện Tri Tôn, An Giang dự Lễ khánh thành dự án đầu tư Nhà máy gạo xuất khẩu Hạnh Phúc, tại Cụm Công nghiệp Lương An Trà, xã Lương An Trà, do Tập đoàn Tân Long đầu tư xây dựng.
Xếp hạng 5 di tích quốc gia đặc biệt

Xếp hạng 5 di tích quốc gia đặc biệt

Tìm trong di sản - Nguyệt Anh (T//h) - 22:01, 18/01/2022
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định số 93/QĐ-TTg xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (đợt 12) đối với 5 di tích.
Thủ tướng giao Bộ GD&ĐT hướng dẫn cho học sinh đi học trực tiếp sau Tết Nguyên đán sớm nhất có thể

Thủ tướng giao Bộ GD&ĐT hướng dẫn cho học sinh đi học trực tiếp sau Tết Nguyên đán sớm nhất có thể

Giáo dục - BĐT (T/h) - 21:38, 18/01/2022
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các địa phương cho học sinh từ 12 tuổi trở lên đi học trực tiếp an toàn trở lại sau Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 sớm nhất có thể, nhất là đối với các địa phương có tỉ lệ cao trong việc tiêm đủ liều vaccine cho đối tượng từ 12-17 tuổi.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét báo cáo công tác dân nguyện

Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét báo cáo công tác dân nguyện

Thời sự - PV - 21:30, 18/01/2022
Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 7, chiều 18/1, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét báo cáo công tác dân nguyện tháng 12/2021 của Quốc hội.
Triển lãm 20 bộ tranh chủ đề “Sắc xuân” qua sưu tập tranh dân gian

Triển lãm 20 bộ tranh chủ đề “Sắc xuân” qua sưu tập tranh dân gian "Tứ bình"

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 21:25, 18/01/2022
Mừng xuân Nhâm Dần 2022, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm “Sắc xuân" qua bộ sưu tập tranh dân gian "Tứ bình".
Hội nghị đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Quyết định 45/QĐ-TTg

Hội nghị đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Quyết định 45/QĐ-TTg

Vừa qua tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Quyết định 45/QĐ-TTg ngày 9/1/2019 của Thủ tướng Chính phủ về “Cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn” giai đoạn 2019 - 2021 và phương hướng triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2022 – 2025.
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Nỗ lực xây dựng thành công cơ sở dữ liệu lớn về người dân, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Nỗ lực xây dựng thành công cơ sở dữ liệu lớn về người dân, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia

Thời sự - PV - 21:20, 18/01/2022
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, phải thực hiện thành công Đề án đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử, xây dựng được cơ sở dữ liệu lớn về người dân, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, xây dựng kinh tế số, Chính phủ số, công dân số, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý Nhà nước và phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
Ngày 18/1: Việt Nam có 16.838 ca mắc COVID-19 và 8.692 ca khỏi bệnh

Ngày 18/1: Việt Nam có 16.838 ca mắc COVID-19 và 8.692 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:17, 18/01/2022
Ngày 18/1, Việt Nam có 16.838 ca mắc mới COVID-19 tại 63 tỉnh, thành phố trong đó có 12.151 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 8.692 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Cần có hình thức khen thưởng nhằm bao quát các đối tượng tham gia kháng chiến

Cần có hình thức khen thưởng nhằm bao quát các đối tượng tham gia kháng chiến

Thời sự - PV - 18:07, 18/01/2022
Sáng 18/1, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi).
Thừa Thiên Huế: Đồng bào DTTS phát triển kinh tế trang trại

Thừa Thiên Huế: Đồng bào DTTS phát triển kinh tế trang trại

Kinh tế - PV - 17:34, 18/01/2022
Các địa phương vùng DTTS của tỉnh Thừa Thiên Huế đã vận dụng nhiều cơ chế, chính sách nhằm phát triển loại hình kinh tế trang trại, gia trại cho đồng bào, mở ra hướng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm...
Nhiều hoạt động chào Xuân Nhâm Dần tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam

Nhiều hoạt động chào Xuân Nhâm Dần tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam

Sắc màu 54 - Cát Tường (t/h) - 17:32, 18/01/2022
Hoạt động đón Tết Nguyên đán Nhâm Dần và chương trình “Gói bánh chưng xanh cùng người nghèo ăn Tết” năm 2022 sẽ diễn ra tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) từ ngày 21 - 24/1 với nhiều hoạt động ý nghĩa.