Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Đại ngàn Tây Nguyên trong nhạc sĩ Kpa Ylăng

Lương Định - 14:52, 09/12/2021

Nhạc sĩ Kpa Ylăng được mệnh danh là cánh chim Ch’rao của núi rừng Tây Nguyên. Những sáng tác của ông dù là âm nhạc, thơ hay công trình nghiên cứu văn hóa đều thấm đẫm "chất" Tây Nguyên. Ông cũng là người có công đầu trong việc đưa trống đôi, cồng ba, chiêng năm của người Ba Na, người Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Chân dung nhạc sĩ Kpa Ylăng
Chân dung nhạc sĩ Kpa Ylăng

Sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, nhưng nhạc sĩ Kpa Y Lăng luôn không nguôi nhớ về quê nhà Phú Yên, mảnh đất thấm đẫm âm nhạc của dân tộc Ba Na và Chăm mà ông đã dành gần trọn đời mình gắn bó. Nơi đó, ông từng chung tay với dân làng xây dựng nhà văn hóa, xây dựng nếp sống văn hóa mới, tổ chức phục dựng lễ hội đâm trâu để nghiên cứu âm nhạc cồng chiêng của đồng bào Ba Na, đồng bào Chăm ở Phú Yên. Để rồi năm 2016, nghệ thuật trình diễn "trống đôi, cồng ba, chiêng năm" của dân tộc Ba Na, dân tộc Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được nhiều người biết đến.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng, dân tộc Ba Na (tên khai sinh là La Mai Chửng), sinh năm 1942 ở xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Ông tham gia đánh giặc giữ buôn làng từ nhỏ, sau đó tập kết ra Bắc rồi vào Đoàn Ca múa Tây Nguyên làm diễn viên. Năm 1962, ông thi đỗ vào Trường Âm nhạc Việt Nam, học đàn Accordéon và sáng tác, năm sau đó, cùng Đoàn Ca múa Giải phóng miền Nam Việt Nam vào mặt trận B2 phục vụ chiến trường, tham gia biểu diễn và sáng tác tiết mục cho Đoàn, lấy bút danh là Kpa Y Lăng. Năm 1975, Kpa Y Lăng công tác tại Đoàn Ca múa Bông Sen, rồi chuyển về công tác nghiên cứu tại Phân viện Văn hóa - Nghệ thuật tại TP. Hồ Chí Minh cho tới lúc nghỉ hưu.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng bắt đầu sáng tác âm nhạc từ năm 1968, trở thành nhạc sĩ đầu tiên của dân tộc Ba Na. Tuy ông viết không nhiều, nhưng âm nhạc của ông có phong cách độc đáo, vì được phát triển trực tiếp từ vốn sống và thấm nhuần những chất liệu dân ca các dân tộc ít người vùng Tây Nguyên như: Ba Na, Ê Đê, Gia Rai… Đó là những ca khúc tiêu biểu như: "Buôn mới”, “Tây Nguyên quê em”, “Nhạc đàn T’rưng”, “Hoa Pơ lang thành phố”, “Cao nguyên xanh”, “Nhớ mưa cao nguyên”, “Gió ru em”, “Xuân Tây Nguyên”… Trong số đó, nổi tiếng nhất, tạo được tiếng vang ấn tượng nhất chính là ca khúc “Suối hát Ây - Rey”, được Giải Nhất năm 2002 của Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Nhạc sĩ Kpa Ylăng và Đội cồng chiêng Ba Na làng Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên)
Nhạc sĩ Kpa Ylăng và Đội cồng chiêng Ba Na làng Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân (Phú Yên)

Nhạc sĩ Kpa Ylăng là người đa tài, ngoài sáng ca khúc, nghiên cứu, sưu tầm âm nhạc dân gian, ông còn là một nhà thơ. Những tác phẩm thơ của ông cũng thấm đẫm màu sắc văn hóa Tây Nguyên, trong đó có một số bài thơ đã được phổ nhạc, tạo được tiếng vang như tập thơ “Mặt trời” (2004).

Dù là nhạc sĩ, nhưng Kpa Ylăng được biết đến nhiều hơn với tư cách là một chuyên gia nghiên cứu âm nhạc dân tộc. Vì vậy, trong các lễ hội lớn của các dân tộc ở Trường Sơn - Tây Nguyên, ông thường được mời làm cố vấn cho việc tổ chức, đạo diễn chương trình. Các nghiên cứu khoa học âm nhạc của ông, đặc biệt đề tài “Âm nhạc cồng chiêng trong lễ hội đâm trâu của dân tộc Ba Na ở Phú Khánh và Nghĩa Bình" được trình bày tại hội thảo Nhạc hội liên hoan cồng chiêng Gia Lai - Kon Tum năm 1985, rất có giá trị học thuật. Từ cơ sở ban đầu đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Yên lập hồ sơ đề nghị và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghệ thuật trình diễn trống đôi, cồng ba, chiêng năm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Giờ đây, đã ngoài 70 tuổi, nhạc sĩ Kpa Ylăng dù không có mảnh vườn, đám rẫy nào, nhưng ông có cả Tây Nguyên rộng lớn. Trong câu chuyện với chúng tôi, Kpa Ylăng chia sẻ, âm nhạc truyền thống của đồng bào Tây Nguyên rất giá trị. Tây Nguyên sẽ không còn là chính mình nếu mất đi cồng chiêng, mất đi tiếng đàn T’rưng, đàn goong… Trong giọng nói của ông, người nghe vẫn thấy nhiệt huyết của con người lội suối, băng rừng đi tìm đàn đá của mấy mươi năm trước...

Với những cống hiến không mệt mỏi nhạc sĩ Kpa Ylăng đã vinh dự đón nhận Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Nhì và Ba, Huân chương Lao động hạng Ba, Huy chương Vì sự nghiệp Âm nhạc Việt Nam, Huy chương Vì sự nghiệp Văn học - Nghệ thuật Việt Nam, Huy chương Chiến sĩ Văn hóa; giải Nhất ca khúc năm 2002 (Hội Nhạc sĩ Việt Nam).

Tin cùng chuyên mục
“Trường Sơn Xanh” mở lối cho phụ nữ Pa Kô làm du lịch

“Trường Sơn Xanh” mở lối cho phụ nữ Pa Kô làm du lịch

Tiếng khèn bè, điệu múa Ra Zooc và nhiều hoạt động trải nghiệm khác của người Pa kô ở làng A Nôr, xã Hồng Kim (A Lưới, Thừa Thiên- Huế) trong những Homestay, đã níu bước chân du khách. Từ dự án Trường Sơn Xanh tập huấn làm du lịch, những người phụ nữ Pa kô dần biến ngôi làng thân yêu của mình trở thành địa điểm du lịch hấp dẫn.
Tin nổi bật trang chủ
Đề phòng lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh

Đề phòng lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh

Tin tức - Nguyệt Anh - 3 phút trước
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ 8 giờ 15 phút đến 13 giờ 15 phút ngày 2/10, tại khu vực các tỉnh Yên Bái, Quảng Ninh, Lào Cai tiếp tục có mưa với lượng mưa tích lũy phổ biến từ 30-50mm, có nơi trên 80mm. Vùng miền núi thuộc các tỉnh Yên Bái, Lào Cai, Quảng Ninh tỉnh đề phòng lũ quét, sạt lở đất...
Đoàn Thiên Ân đăng quang Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022

Đoàn Thiên Ân đăng quang Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022

Giải trí - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Vượt qua 49 thí sinh đến từ mọi miền đất nước, người đẹp Đoàn Thiên Ân, sinh năm 2000, tại tỉnh Long An, đã đăng quang ngôi vị Hoa hậu Hòa bình Việt Nam 2022.
Tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng khởi nghiệp, sáng tạo của thanh niên

Tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng khởi nghiệp, sáng tạo của thanh niên

Tin tức - Thúy Hồng - 3 giờ trước
Đó là phát biểu của Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tại Diễn đàn thanh niên khởi nghiệp quốc gia lần thứ 3, được tổ chức ngày 1/10, tại Hà Nội.
Gia Lai: Tặng Bằng khen cho 38 tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động tình nguyện vì cộng đồng

Gia Lai: Tặng Bằng khen cho 38 tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động tình nguyện vì cộng đồng

Xã hội - Ngọc Thu - 23:32, 01/10/2022
Ngày 1/10, tại Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi tỉnh, Tỉnh đoàn, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Gia Lai tổ chức Liên hoan các câu lạc bộ (CLB), đội, nhóm tình nguyện tỉnh Gia Lai lần thứ III và Ngày hội văn hóa thanh niên các dân tộc năm 2022. Tham gia có 20 CLB, đội, nhóm tình nguyện trên địa bàn tỉnh, với gần 200 đoàn viên, thanh niên.
Thái Nguyên: Trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp khuyến học cho 94 cá nhân tiêu biểu

Thái Nguyên: Trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp khuyến học cho 94 cá nhân tiêu biểu

Giáo dục - Thiên An - Mỹ Dung - 23:31, 01/10/2022
Ngày 1/10, Hội Khuyến học tỉnh Thái Nguyên tổ chức gặp mặt nhân kỷ niệm Ngày Khuyến học Việt Nam (2/10/1996 - 2/10/2022) và trao Kỷ niệm chương "Vì sự nghiệp khuyến học".
Sự kỳ diệu của âm thanh

Sự kỳ diệu của âm thanh

Foley Artist (người tái tạo âm thanh) chính là những nghệ sĩ thầm lặng phía sau màn ảnh nhỏ. Với những đạo cụ khá đơn giản như pít tông để mô phỏng âm thanh của tiếng vó ngựa, cần tây mô phỏng tiếng gãy xương, hay dẫm chân lên cát mô phỏng việc đi trên con đường đầy tuyết..., họ đã giúp mỗi thước phim, mỗi khung hình trở nên chân thực và sống động nhất. Hãy tìm hiểu cách tạo ra âm thanh đầy thú vị này cùng Báo Dân tộc và Phát triển nhé!
Đắk Lắk: Bế giảng, trao chứng nhận cho lớp truyền dạy cồng chiêng nữ Ê Đê Bih

Đắk Lắk: Bế giảng, trao chứng nhận cho lớp truyền dạy cồng chiêng nữ Ê Đê Bih

Tìm trong di sản - Lê Hường - 23:31, 01/10/2022
Ngày 1/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk phối hợp Trung tâm Hợp tác Quốc tế tỉnh Jeolabuk, Hàn Quốc tổ chức Lễ bế giảng lớp truyền dạy cồng chiêng trẻ Ê Đê Bih tại thị trấn Buôn Trấp, huyện Krông Ana.
Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9 năm 2022

Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9 năm 2022

Tin tức - Hoàng Quý - 21:53, 01/10/2022
Ngày 01/10, tại Hà Nội, Văn phòng Chính phủ tổ chức họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9, cung cấp thông tin cho báo chí về tình hình phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) tháng 9 và 9 tháng đầu năm. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn - Người phát ngôn của Chính phủ chủ trì họp báo.
Sau bão Noru, 150 y, bác sĩ tham gia tình nguyện hiến máu

Sau bão Noru, 150 y, bác sĩ tham gia tình nguyện hiến máu

Sức khỏe - Khánh Ngân - 20:00, 01/10/2022
Ngày 1/10, trước tình trạng thiếu hụt nguồn máu, tiểu cầu dự trữ tại Bệnh viện Trung ương Huế, 150 y, bác sĩ đã tình nguyện tham gia hiến máu, tiểu cầu để kịp thời cấp cứu và điều trị cho bệnh nhân.
Toàn văn bài phát biểu của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tại Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2022

Toàn văn bài phát biểu của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tại Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2022

Thời sự - BĐT - 19:05, 01/10/2022
Sáng 1/10, nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi, tại Hưng Yên, Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Hưng Yên tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2022 với chủ đề “Chung tay chăm sóc người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn”. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tham dự và phát biểu tại Lễ phát động. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Chủ tịch nước.
Ngày 1/10: Việt Nam có 671 ca mắc mới COVID-19

Ngày 1/10: Việt Nam có 671 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - BĐT - 17:55, 01/10/2022
Ngày 1/10, Việt Nam có 671 ca mắc mới COVID-19 và 727 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh. Trong ngày, cả nước có 01 ca tử vong tại Cần Thơ và 91 ca COVID-19 nặng đang điều trị.