Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Có một không gian cồng chiêng rất riêng ở Cà Lúi

Cao Vĩ Nhánh - Lê Ngọc - 15:55, 04/08/2021

Xã Cà Lúi (huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên) có những ngôi làng nhỏ, xinh xắn ẩn hiện trên những dãy núi trập trùng hư ảo. Có dịp về đây, chúng ta được hoà vào lễ hội văn hóa cồng chiêng của địa phương cứ hai năm tổ chức một lần. Vào những dịp trình diễn cồng chiêng, các diễn viên, nghệ nhân đã biểu diễn các tiết mục đánh cồng chiêng, chơi các loại nhạc cụ, hát dân ca truyền thống tái hiện các lễ hội truyền thống như mừng lúa mới, xoay cột con trâu, lễ bỏ mả…

Rượu cần là thứ không thể thiếu trong các sự kiện quan trọng của làng Plei H No
Rượu cần là thứ không thể thiếu trong các sự kiện quan trọng của làng Plei H No

Đêm Cà Lúi. Bên ánh lửa mờ tỏ, những chàng trai nổi nhạc từ dàn cồng chiêng A ráp vạm vỡ tràn trề sức sống, khuôn mặt đỏ bừng vì men rừng, vì lửa thiêng như càng thăng hoa, cuồng nhiệt hơn trong điệu cồng chiêng. Những cô sơn nữ tuổi mười tám, đôi mươi căng tràn sức sống, diện bộ váy truyền thống, tay trong tay uyển chuyển trong điệu xoan mượt mà theo nhịp cồng chiêng đều tắp, di chuyển xung quanh cây nêu. Cây nêu mang biểu tượng cho bình yên nơi buôn làng. Đội cồng chiêng nhịp nhàng di chuyển xung quanh cây nêu, đồng thanh hát những  bài dân ca truyền thống của dân tộc.

Theo Nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Ka Sô Liễng, đằng sau mỗi chiếc cồng, chiếc chiêng đều ẩn chứa một vị thần. Không chỉ là một nhạc cụ, cồng chiêng còn có chức năng như một sợi dây linh thiêng, nối liền giữa con người với thần linh. Cồng chiêng có mặt trong mọi giai đoạn sống của con người từ khi sinh ra, trưởng thành cho đến khi giã biệt cõi đời. Tiếng cồng chiêng trong lễ cầu hôn nhắc nhở trai gái yêu thương bền chặt, thủy chung, giữ trọn đạo nghĩa vợ chồng; trong lễ mừng lúa mới thì thánh thót, vui tươi; chiêng đâm trâu thì nhịp điệu giục giã; chiêng bỏ mả thì chậm rãi, man mác buồn… 

Đồng bào Ba Na biểu diễn cồng chiêng
Đồng bào Ba Na biểu diễn cồng chiêng

Tại Liên hoan văn hóa cồng chiêng, các lễ hội chỉ được mô phỏng lại nhưng lạ lùng thay, hình ảnh những vòng người nhảy múa quanh đống lửa, bên những vò rượu cần trong tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng cứ ánh lên không khí cổ xưa, huyền ảo. So Y Síu sinh ra, lớn lên, được "tắm táp" trong bầu không khí cồng chiêng Cà Lúi không sao diễn tả hết được sức hút ma mị từ thứ âm thanh này: “Em lớn lên ở vùng rừng núi Cà Lúi. Từ khi sinh ra, tiếng cồng chiêng của ông cha đã gõ nhịp trong máu rồi. Cồng chiêng là cầu nối của người buôn làng với giàng và thần linh. Cồng chiêng kết nối trái tim với trái tim, thể hiện tinh thần đoàn kết giữa những người trong làng. Lễ thôi nôi, mừng nhà mới, mừng lúa mới, cúng bến nước, cúng rừng đầu nguồn… đều có cồng chiêng”.

Ông Kpă Vương, nguyên Phó Chủ tịch UBND xã Cà Lúi, một người rất am hiểu văn hóa lễ nhạc của buôn làng lý giải: “Âm thanh cồng chiêng truyền đi thông điệp về một sự kiện quan trọng của cộng đồng, buôn làng, dòng họ nên không có lý do gì khi nghe tiếng cồng chiêng mà người ta không sắp xếp công việc để tham dự. Lễ hội văn hóa cồng chiêng không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa cồng chiêng độc đáo mà còn là hình thức sinh hoạt cộng đồng xây dựng tình đoàn kết dân tộc. Sau khi có sự quan tâm của Nhà nước, chính quyền địa phương, lễ hội cồng chiêng ở xã Cà Lúi ngày càng được nâng cao và tổ chức bài bản”.

Là người con của Cà Lúi, trưởng thành đi học xa, mang theo hành trang là âm thanh mê đắm của cồng chiêng, Y Hải cho hay: “Từ lúc mới sinh ra tôi đã quen với tiếng cồng chiêng của bản làng. Thuở nhỏ hay theo ba đến dự hội cồng chiêng, được hòa mình vào những điệu nhảy của mọi người nơi tôi sống. Lớn lên, đi học ở thành phố, phải tập quen với cuộc sống ồn ào, vội vã, tất bật nhưng chưa bao giờ thôi nhớ tiếng cồng chiêng của buôn làng. Những lần về đúng dịp lễ hội cồng chiêng của buôn làng, trong không gian rộn rã ấy, nhìn những người thân yêu của bản làng hòa mình vào điệu nhảy, tôi cũng nhảy theo những bước chân của họ. Hình ảnh ngọn lửa thiêng, tiếng nổ của than lửa, tiếng cồng chiêng nhịp nhàng làm ấm lòng những người con xa quê như chúng tôi. 

Các đội chiêng của Cà Lúi trong ngày hội
Các đội chiêng của Cà Lúi trong ngày hội

Từ khi “không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” đã trở thành kiệt tác truyền khẩu và là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2005, thì nhạc cụ cồng chiêng các dân tộc miền núi Phú Yên nói chung và của Cà Lúi nói riêng cũng là một bộ phận góp phần làm phong phú, đa sắc, đa thanh loại hình nghệ thuật này.

Để gìn giữ vốn quý văn hoá cồng chiêng cho muôn đời sau, Nhà nghiên cứu Ka Sô Liễng cho rằng, Nhà nước cần phục dựng một số lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số liên quan đến văn hóa cồng chiêng; giáo dục người dân, lớp trẻ biết sử dụng, biết múa, biết nhảy, biết đánh cồng chiêng; thành tập các đội cồng chiêng, đưa hoạt động này trở thành sinh hoạt hàng tuần, hàng tháng.

Đồng quan điểm với ông Ka Sô Liễng, Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Sơn Hoà-Nguyễn Thiện Tình đánh giá: “Xã Cà Lúi là địa phương hiếm hoi trên địa bàn huyện Sơn Hòa còn giữ gìn khá nguyên vẹn cồng chiêng lễ nhạc. Đây cũng là địa phương đầu tiên trên địa bàn huyện tổ chức và duy trì thường xuyên liên hoan văn hóa cồng chiêng cấp xã. Phong trào văn nghệ ở xã Cà Lúi đã tạo cảm hứng để các xã khác trong huyện bắt đầu tổ chức lễ hội cồng chiêng. Kết quả này có được cũng là nhờ vào những con người tài hoa giàu tâm huyết của buôn làng Cà Lúi. Sắp tới, huyện Sơn Hòa sẽ có những chương trình, đề án tạo điều kiện cho các xã biểu diễn, giao lưu cồng chiêng, từ đó thúc đẩy ý thức bảo tồn loại hình nghệ thuật quý giá này”.

Tin cùng chuyên mục
Tin nổi bật trang chủ
Dừng các cuộc họp không thật sự cấp bách để chống bão NORU

Dừng các cuộc họp không thật sự cấp bách để chống bão NORU

Thời sự - PV - 22:18, 25/09/2022
Chiều nay, 25/9, chủ trì họp triển khai công tác ứng phó với Noru - siêu bão có thể đổ bộ vào nước ta trong những ngày tới, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành nêu rõ tuyệt đối không chủ quan. Dừng các cuộc họp không thật sự cấp bách để tập trung chỉ đạo, triển khai công tác ứng phó bão, lũ.
Các địa phương khẩn cấp triển khai các phương án ứng phó với bão Noru

Các địa phương khẩn cấp triển khai các phương án ứng phó với bão Noru

Tin tức - Nguyệt Anh (T/h) - 20:13, 25/09/2022
Để chủ động ứng phó với cơn bão số 4 (bão NORU), ngay từ sáng ngày 25/9, các địa phương ven biển miền Trung đồng loạt triển khai các phương án phòng chống, ứng phó với cơn bão được dự báo là cực mạnh với sức gió cấp 15, giật cấp 17.
Lâm Đồng: Phạt hành chính thanh niên phát tán thông tin giả mạo

Lâm Đồng: Phạt hành chính thanh niên phát tán thông tin giả mạo

Pháp luật - Văn Yên - 19:33, 25/09/2022
Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết vừa xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với T.B.H (24 tuổi, ngụ TP. Hồ Chí Minh) về hành vi phát tán thông tin giả mạo, sai sự thật, xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Vi phạm tốc độ, không xuất trình giấy tờ xe, còn

Vi phạm tốc độ, không xuất trình giấy tờ xe, còn "Livestream" Facebook

Pháp luật - Đ.Dương - T.Nhân - 19:33, 25/09/2022
Vi phạm tốc độ, không xuất trình giấy tờ xe, giấy chứng nhận kiểm định và giấy phép lái xe, tài xế ô tô du lịch còn sử dụng điện thoại để Livestream lên mạng xã hội.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung ứng phó khẩn cấp với bão số 4 (bão Noru)

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung ứng phó khẩn cấp với bão số 4 (bão Noru)

Tin tức - BĐT - 17:44, 25/09/2022
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành vừa ký Công điện số 855/CĐ-TTg ngày 25/9/2022 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các cơ quan và các địa phương liên quan tập trung chỉ đạo, triển khai công tác ứng phó bão số 4 theo phương châm "bốn tại chỗ" với tinh thần khẩn trương, quyết liệt nhất.
Xòe Thái - Tinh hoa miền di sản

Xòe Thái - Tinh hoa miền di sản

Tối 24/9, tại thị xã Nghĩa Lộ, UBND tỉnh Yên Bái phối hợp cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò, khám phá Danh thắng quốc gia đặc biệt ruộng bậc thang Mù Cang Chải năm 2022.
An Giang: Hơn 183 tỷ đồng đầu tư phát triển vùng DTTS và miền núi thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia

An Giang: Hơn 183 tỷ đồng đầu tư phát triển vùng DTTS và miền núi thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia

Tin địa phương - Nguyệt Anh - 17:26, 25/09/2022
Chủ tịch HĐND tỉnh An Giang Lê Văn Nưng vừa ký ban hành Nghị quyết số 21/NQ-HĐND ngày 15/8/2022 về việc Phân bổ kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 nguồn ngân sách trung ương và ngân sách địa phương thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh An Giang giai đoạn I (từ năm 2021 đến năm 2025).
Lạng Sơn: Khai mạc Đại hội thể dục thể thao tỉnh lần thứ IX, năm 2022

Lạng Sơn: Khai mạc Đại hội thể dục thể thao tỉnh lần thứ IX, năm 2022

Thể thao - Thiên An - Mỹ Dung - 14:59, 25/09/2022
Sáng 25/9, tại Sân vận động Đông Kinh, thành phố Lạng Sơn, UBND tỉnh Lạng Sơn đã tổ chức Lễ khai mạc Đại hội thể dục thể thao tỉnh lần thứ IX, năm 2022.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc lên đường sang Nhật Bản dự Lễ Quốc tang cố Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc lên đường sang Nhật Bản dự Lễ Quốc tang cố Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo

Thời sự - PV - 14:33, 25/09/2022
Sáng 25/9, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn đại biểu Cấp cao Đảng, Nhà nước ta đã rời sân bay Quốc tế Nội Bài, lên đường sang Nhật Bản dự Lễ Quốc tang cố Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo tại Thủ đô Tokyo, từ ngày 25 - 28/9/2022.
Thay đối đầu, tư duy “được - mất” bằng hợp tác quốc tế cởi mở

Thay đối đầu, tư duy “được - mất” bằng hợp tác quốc tế cởi mở

Thời sự - PV - 14:21, 25/09/2022
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh đề xuất cần loại bỏ xu hướng đối đầu, tư duy “được - mất” và thay vào đó, cần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và hợp tác quốc tế một cách cởi mở, bao trùm, công bằng và cùng có lợi.
Rực rỡ sắc màu các dân tộc tại Nghĩa Lộ

Rực rỡ sắc màu các dân tộc tại Nghĩa Lộ

Sắc màu 54 - Văn Hoa - Tuấn Ninh - 11:58, 25/09/2022
Chiều 24/9, hoạt động diễn diễu đường phố trên các tuyến đường thị xã Nghĩa Lộ đã mang đến cho khán giả một không gian văn hóa đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc. Chương trình có sự tham gia của các diễn viên chuyên và không chuyên từ các tỉnh Yên Bái, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên.