Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Để tiếng cồng chiêng Vân Kiều ngân xa

PV - 14:49, 23/07/2021

Cứ vào mỗi dịp địa phương có những sự kiện hay lễ hội trọng đại hoặc liên hoan văn hóa thì các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Cồng chiêng thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị luôn góp mặt để biểu diễn tiết mục múa cồng chiêng mang đậm bản sắc văn hóa của cộng đồng người Vân Kiều trên dãy núi Trường Sơn hùng vĩ. Với niềm đam mê vô bờ cùng kinh nghiệm dày dặn và ước vọng cồng chiêng được lưu truyền mãi mãi, những thành viên trong CLB đang sát cánh bên nhau để gìn giữ những giá trị truyền thống của dân tộc mình.

Các thành viên CLB cồng chiêng thị trấn Lao Bảo biểu diễn trong Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc tại địa phương (ảnh chụp trước ngày 27-4-2021). Ảnh: Nguyễn Thành Phú
Các thành viên CLB cồng chiêng thị trấn Lao Bảo biểu diễn trong Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc tại địa phương (ảnh chụp trước ngày 27-4-2021). Ảnh: Nguyễn Thành Phú

Khát vọng đam mê

Thành lập từ năm 2010, suốt 11 năm qua, cứ mỗi tháng một lần, các thành viên CLB Cồng chiêng thị trấn Lao Bảo cùng nhau tập trung đông đủ tại nhà sinh hoạt cộng đồng, khi thì ở khóm Ka Tăng, khi thì ở khóm Khe Đá, khi lại vào tận khóm Ka Túp để tập luyện với những nhạc cụ đặc trưng của đồng bào Vân Kiều như: Cồng, chiêng, tù và, khèn bè, trống... Đàn ông say sưa theo nhịp cồng, nhịp chiêng, nhịp trống, phụ nữ thì uyển chuyển trong từng động tác múa, thi thoảng, những tiếng hây... hây... hây được cất lên đồng loạt bằng sự chỉ huy của người cầm trịch... Cứ như vậy, họ miệt mài tập luyện cho đến khi mảnh trăng cuối tháng gác trên đầu núi phía dòng sông biên giới Sê Pôn, họ mới chia tay nhau về nghỉ để ngày hôm sau đi nương, đi rẫy.

Ông Hồ Ăm Liêm, 87 tuổi, ở khóm Khe Đá, phụ trách CLB cồng chiêng thị trấn Lao Bảo chia sẻ: “Với cộng đồng người dân tộc thiểu số Vân Kiều thì cồng chiêng là một báu vật vô cùng thiêng liêng, là phương tiện để cộng đồng bản làng giao lưu với nhau và cả với linh hồn những người đã khuất, đồng thời đây chính là sợi dây nối kết với các đấng thần linh. Cồng chiêng đã có từ rất lâu đời và ăn sâu trong mọi sinh hoạt của đồng bào dân tộc Vân Kiều. Ở bản có chuyện vui hay hôm gia đình ai đó có chuyện buồn, lúc nhàn rỗi hay khi khó khăn, khi ông trời cho mưa gió thuận hòa hay lúc mùa rẫy bị chuột, sâu bệnh phá hoại... thì tiếng cồng chiêng vẫn được cất lên theo lễ cúng của thầy mo trong bản. Vì thế, cồng chiêng chính là di sản văn hóa của cộng đồng dân tộc Vân Kiều”.

Thông thường, trong một tiết mục biểu diễn múa cồng chiêng của người Vân Kiều được chia thành 2 bộ phận được phân công rõ ràng. Đàn ông sử dụng các loại nhạc cụ truyền thống, còn phụ nữ thì múa phụ họa. Dàn nhạc cụ trong biểu diễn múa cồng chiêng cũng khá đa dạng, bao gồm: Thanh la (Pờrana), chiêng núm (cuông), trống (xầng crờ), khèn... Ngoài ra, trong nhịp múa cồng chiêng của người Vân Kiều còn có một đạo cụ không thể thiếu, đó là xà rờ, đây là đạo cụ dùng trong lễ hội đâm trâu và mừng lúa mới. Xà rờ được thiết kế từ một cây tre vừa tay cầm dài khoảng 2,5-2,8 mét, phần trên là 2 nẹp tre được uốn hình vòng cung, nối qua 2 sợi dây gai buộc chéo đối xứng nhau, chính giữa là 1 ống cây, bên trong là những lục lạc bằng gỗ cứng, sao cho khi vận động thì xà rờ phát ra những âm thanh lóc cóc tạo cho không khí lễ hội thêm phần nhộn nhịp.

Bởi vì lẽ đó, mỗi khi biểu diễn tiết mục múa cồng chiêng thì công tác chuẩn bị khá mất thời gian. Tuy nhiên, với các thành viên trong CLB cồng chiêng thị trấn Lao Bảo thì chỉ cần được biểu diễn để giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình là họ vui lắm rồi, còn việc được bồi dưỡng bao nhiêu, mọi người không quan trọng.

Mong mỏi văn hóa cồng chiêng đừng bị mai một

Quân số của CLB không cố định nhưng những người tham gia đều đã gắn bó lâu năm với các loại nhạc cụ hay điệu múa, trong khi thế hệ trẻ bây giờ ít quan tâm đến nhạc cụ và điệu múa truyền thống. Bà Hồ Thị Lim, 80 tuổi, ở khóm Khe Đá, người biết và hiểu nhiều điệu múa cồng chiêng chia sẻ trong tâm trạng trầm buồn: “Mình lo mai này sẽ không có người kế tục múa cồng chiêng vì nhiều người biết đánh cồng, chiêng, thổi khèn bè, hát dân ca, quen điệu múa... của đồng bào dân tộc Vân Kiều hầu hết đã già. CLB luôn có từ 20 đến 24 người nhưng thanh niên tham gia ít lắm”.

Văn hóa dân gian vật thể hay phi vật thể đều giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống thường nhật của mỗi cộng đồng người. Văn hóa cồng chiêng của người Vân Kiều cũng không thể ngoại lệ. Để văn hóa cồng chiêng của cộng đồng dân tộc Vân Kiều “sống” được trong dòng chảy văn hóa hiện đại thì công tác truyền lại cho thế hệ sau là vô cùng quan trọng.

Bà Võ Thị Thúy, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Lao Bảo phụ trách về văn hóa, xã hội cho biết: “Việc thành lập CLB cồng chiêng thị trấn Lao Bảo là cụ thể hóa nghị quyết lãnh đạo của Đảng ủy thị trấn Lao Bảo về công tác bảo tồn, gìn giữ sự đa dạng của văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, để truyền lại cho thế hệ sau thì phải có những chính sách cụ thể để làm sao những người tham gia CLB có được nguồn thu nhập nhằm hỗ trợ một phần cuộc sống “cơm, áo, gạo, tiền” của họ. Trước mắt, UBND thị trấn Lao Bảo vẫn tiếp tục duy trì hoạt động của CLB trên tinh thần sự đam mê của các thành viên và sẽ tìm ra những giải pháp hữu hiệu để “truyền nghề” cho thế hệ trẻ”.

Thời gian đi qua, cuộc sống hiện đại đang diễn ra với sự xuất hiện của nhiều loại nhạc cụ mới đã làm cho thế hệ trẻ mai một với văn hóa, nhạc cụ truyền thống, song bằng niềm đam mê của mình, những lớp người cao tuổi vẫn đang kiên trì gìn giữ và truyền dạy những tiếng cồng, nhịp chiêng, điệu múa... cho thế hệ mai sau. Bởi, mỗi tiết mục cồng chiêng với những giai điệu trầm hùng và khoáng đạt, trữ tình và nồng nàn từ các loại nhạc cụ sẽ góp phần chuyển tải ước mong cho mùa màng được tươi tốt, cho bản làng thêm yên vui, cho tình yêu đôi lứa nhân đôi niềm hạnh phúc của cộng đồng dân tộc Vân Kiều.

Tin cùng chuyên mục
Khám phá Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quốc gia Hoa Kỳ

Khám phá Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quốc gia Hoa Kỳ

Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quốc gia Hoa Kỳ có tên tiếng Anh là American Museum of Natural History, viết tắt là AMNH. Bảo tàng được mệnh danh là “Kho báu của New York”, xứng đáng với tên gọi “Bách khoa toàn thư” về sự phát triển kỳ diệu của nhân loại. Đến với Bảo tàng, du khách sẽ được thu vào tầm mắt toàn bộ sự vận hành của thế giới từ thời cổ đại tới nay.
Hàng triệu cổ động viên cả nước xuống đường mừng chiến thắng của U23 Việt Nam

Hàng triệu cổ động viên cả nước xuống đường mừng chiến thắng của U23 Việt Nam

Thể thao - Giải trí - BĐT (T/h) - 22:46, 22/05/2022
Tối nay (22/5), hàng triệu người hâm mộ bóng đá trong cả nước đã có một bữa tiệc ăn mừng chiến thắng khi U23 Việt Nam giành chiến thắng trong trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31.
Đưa các anh về với quê hương

Đưa các anh về với quê hương

Xã hội - Quỳnh Trâm - CTV - 21:58, 22/05/2022
Sáng 22/5, tại Cửa khẩu Quốc tế Na Mèo, huyện Quan Sơn (Thanh Hóa) đã tổ chức lễ đón nhận và tiễn đưa 16 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại nước CHDCND Lào về nước an táng.
Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long: “ Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau

Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long: “ Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau"

Du lịch - Song Vy - 21:55, 22/05/2022
Tại Tp. Cao Lãnh (Đồng Tháp) đã diễn ra Diễn đàn kết nối du lịch lần thứ II năm 2022 giữa TP. Hồ Chí Minh và 13 tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), với sự chủ trì của lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp và TP. Hồ Chí Minh.
Nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình thăm, tặng quà tại tỉnh Yên Bái

Nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình thăm, tặng quà tại tỉnh Yên Bái

Tin tức - Trọng Bảo - 21:52, 22/05/2022
Ngày 22/5, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình đã đến thăm và tặng quà cho các hộ gia đình chính sách, hộ nghèo và học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Văn Chấn và Mù Cang Chải (tỉnh Yên Bái). Cùng đi có: Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh; Tổng Biên tập Báo Công an Nhân dân, Đại tá Phạm Quang Khải; lãnh đạo UBND tỉnh Yên Bái.
Mưa lớn vẫn kéo dài, Lai Châu tiếp tục sạt sụt trên các tuyến giao thông

Mưa lớn vẫn kéo dài, Lai Châu tiếp tục sạt sụt trên các tuyến giao thông

Tin địa phương - Hà Minh Hưng - 21:39, 22/05/2022
Theo thông tin từ Sở Giao thông vận tải tỉnh Lai Châu, ngày 21/5, tại nhiều tuyến giao thông trên địa bàn tỉnh tiếp tục xuất hiện các điểm sạt lở đất do mưa lớn kéo dài, đá rơi, gây ách tắc giao thông cục bộ.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 22/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về những hoạt động nổi bật kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022); cuộc chào xã giao của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh với Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Xỉn-la-vông Khút-phay-thun nhân chuyến công tác tháp tùng Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Các hoạt động khác của lãnh đạo UBDT. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết: “Thiêng liêng hội thề" của tác giả Nguyễn Thanh.
Mưa lớn khiến vựa lúa lớn nhất Đắk Lắk thiệt hại nặng nề

Mưa lớn khiến vựa lúa lớn nhất Đắk Lắk thiệt hại nặng nề

Môi trường sống - Lê Hường - 21:37, 22/05/2022
Ngày 22/5, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk thông tin, mưa lớn kéo dài mấy ngày qua đã khiến hàng trăm héc ta cây trồng trên địa bàn huyện bị ngập trong nước, gây thiệt hại nặng nề cho người dân trên địa bàn huyện.
Thông tin trước trận chung kết giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan

Thông tin trước trận chung kết giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan

Thể thao - Giải trí - PV - 18:38, 22/05/2022
Trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31 giữa U23 Việt Nam và U23 Thái Lan diễn ra lúc 19h ngày 22/5/2022 trên sân Mỹ Đình, Hà Nội.
Ngày 22/5: Việt Nam có 1.319 ca mắc COVID-19 và 8.945 ca khỏi bệnh

Ngày 22/5: Việt Nam có 1.319 ca mắc COVID-19 và 8.945 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:10, 22/05/2022
Ngày 22/5, Việt Nam có 1.319 ca mắc mới COVID-19 tại 42 tỉnh, thành phố trong đó có 1.093 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 8.945 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Hấp dẫn- Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Hấp dẫn- Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Du lịch - Nguyệt Anh - 17:54, 22/05/2022
Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022 đang diễn ra tại phố Lê Quang Đạo (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn. Đây là hoạt động hưởng ứng Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) đang diễn ra tại Hà Nội và một số địa phương lân cận.
Việt Nam có 2 VĐV được đề cử vào danh sách VĐV xuất sắc nhất SEA Games 31

Việt Nam có 2 VĐV được đề cử vào danh sách VĐV xuất sắc nhất SEA Games 31

Thể thao - Giải trí - Lam Anh - 16:15, 22/05/2022
Ngày 22/5, theo Phó trưởng Tiểu ban chuyên môn kỹ thuật SEA Games 31 Hoàng Quốc Vinh, Tiểu ban đã lựa chọn ra 4 gương mặt tiêu biểu để đề cử là VĐV xuất sắc nhất của SEA Games 31 lần này.