Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Văn học các DTTS Việt Nam: Hòa chung một mạch nguồn

Hồng Minh - 07:08, 14/11/2020

Văn học các DTTS Việt Nam là một bộ phận quan trọng của nền văn học Việt Nam. Từ nền văn học cổ truyền dân gian đến văn học viết thời kỳ hiện đại, văn học các DTTS luôn có mặt và đã góp phần tạo nên diện mạo của một nền văn học dân tộc Việt Nam phong phú, giàu bản sắc.

Phong cảnh bản làng vùng cao. Ảnh TL
Phong cảnh bản làng vùng cao. Ảnh TL

Cùng với chiều dài lịch sử, dân tộc Mông sớm có một nền văn học dân gian phong phú, đa dạng, phản ánh đời sống văn hoá cũng như tâm tư, tình cảm và nguyện vọng của cộng đồng.

Trong thơ của người Mông hiện đại, xu hướng sử dụng liên tiếp nhiều hình ảnh để biểu đạt sự so sánh, ví von đang dần phổ biến. Chẳng hạn, để nói về cuộc sống bi thảm của người Mông trong xã hội cũ, nhà thơ người Mông sử dụng hình ảnh “Như con ma không mẹ cha ăn của thừa”, “Như con ma mồ côi chăn trâu người”; ca ngợi cuộc sống đổi mới, nhà thơ sử dụng những hình ảnh liên tiếp “khác nào rắn xanh lột da”, “khác nào măng mai lột bẹ”... Các hình ảnh so sánh, ví von trùng điệp này tạo cho vấn đề được biểu đạt vừa cụ thể hơn, vừa sâu sắc hơn.

Thơ dân tộc Mông thời kỳ hiện đại là một thể loại thơ chân mộc, giản dị. Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh và nhạc điệu. Cấu trúc thơ vừa chịu ảnh hưởng của cấu trúc thơ ca truyền thống dân tộc Mông, vừa phát triển theo xu hướng cấu trúc thơ hiện đại. Lối tư duy, cách biểu đạt vừa gần gũi với cách nghĩ, cách cảm, cách diễn đạt của người DTTS, vừa bộc lộ rõ đặc trưng bản sắc của dân tộc Mông. Các nhà thơ người Mông đã không ngừng sáng tạo, tự đổi mới cho thơ, làm cho thơ ngày càng tiệm cận những chuẩn mực khắt khe về giá trị nghệ thuật của thơ ca đương đại.

Còn đối với những nhà văn thời kỳ hiện đại, dường như họ đã mang sẵn trong mình một tâm thế để hội nhập. Nhà văn Cao Duy Sơn, dân tộc Tày, quê huyện Trùng Khánh (Cao Bằng) thuộc thế hệ thứ hai trong đội ngũ các nhà văn DTTS Việt Nam hiện đại. Từ 1984 đến nay, nhà văn đã trình làng 5 tập truyện ngắn và 4 cuốn tiểu thuyết, nhưng chỉ với ngần ấy thôi, ông đã được đánh giá là cây bút tiêu biểu nhất của nền văn xuôi các DTTS hiện nay. Truyện ngắn của ông vừa xưa như cổ tích, lại vừa mang hơi thở của cuộc sống đương đại, đậm đặc chất tiểu thuyết trong tính đa dạng của chủ đề, trong những yếu tố đời tư, trong những nếm trải của nhân vật với những độc thoại nội tâm day dứt.

Hình ảnh về đời sống sinh hoạt văn hóa thường được biểu đạt phong phú trong thơ của các tác giả người Mông.
Hình ảnh về đời sống sinh hoạt văn hóa thường được biểu đạt phong phú trong thơ của các tác giả người Mông.

Hay thành tựu nổi trội nhất của văn học hiện đại Tây Nguyên có lẽ chính ở sự nỗ lực phục dựng một bức tranh về đời sống sinh hoạt, tinh thần của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Các tác giả thường lựa chọn những đề tài như cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc với sự gan dạ, hy sinh quật cường của con người Tây Nguyên, tình yêu thời chiến, nét đẹp phong tục quê hương…

Nhìn từ góc độ thể loại, văn học DTTS Tây Nguyên cũng có những điểm đáng chú ý. Ở thể loại tiểu thuyết, dù số lượng không nhiều, đề tài không thực sự phong phú, nhưng một bức tranh kỳ vĩ, đa sắc màu được tạo dựng.

Ngoài ra, đáng chú ý là sự xuất hiện của thể lục bát trong các sáng tác của các tác giả là người DTTS ở Tây Nguyên (vốn quen sáng tác thơ tự do) như nhà thơ Hồ Chư, người Vân Kiều - đây là tín hiệu đáng mừng cho thấy, thơ của các tác giả người DTTS Tây Nguyên đã “hòa nhịp” với thơ ca miền xuôi: “Tình yêu như lửa mới nhen/Đã nghe xao xuyến tiếng khèn tìm nhau/Chợ tình không có trầu cau/Lòng người nối nhịp qua bầu rượu thơm”.

Có thể thấy, những tìm tòi, sáng tạo của các văn nghệ sĩ người DTTS đã chứng tỏ bản lĩnh, tài năng, những đổi mới trong cách nghĩ, cách viết và tinh thần dân tộc trên hành trình hội nhập.

Tin cùng chuyên mục
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Tin nổi bật trang chủ
Nữ Bí thư chi bộ bản

Nữ Bí thư chi bộ bản "hiếm hoi"có bằng đại học

Gương sáng giữa cộng đồng - Thanh Hải - 1 phút trước
“Cô Loan rất được việc, nhiệt tình, dân bản rất ưng cái bụng, tin tưởng lắm”. Đó là lời nhận xét của rất nhiều bà con bản Bua, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An) về nữ Bí thư chi bộ bản Bua Lữ Thị Loan. Điều khiến chúng tôi ấn tượng hơn, là chị Loan sinh 1989, nhưng đã từng là Trưởng bản, đại biểu HĐND xã, hiện nay là Bí thư Chi bộ, và là một trong số hiếm hoi cán bộ thôn bản có bằng đại học.
Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Họa sỹ trẻ dân tộc Giáy: Vẽ cuộc đời mình bằng đam mê

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 25 phút trước
Bỏ học khi đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Lâm nghiệp để bắt đầu lại với ước mơ chinh phục hội họa từ ngày còn tấm bé, hoạ sỹ trẻ Vàng Hải Hưng (dân tộc Giáy, sinh năm 1995 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, Lào Cai) đã nỗ lực tự vẽ câu chuyện đời mình bằng đam mê, với quan niệm rất riêng về hội họa dù tuổi đời rất trẻ.
Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Phó Chủ tịch nước trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại An Giang

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng 19/9, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cùng Đoàn công tác đã tới thăm, động viên và trao quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 tại tỉnh An Giang.
Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Cần Thơ: Trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS nhân dịp Tết Trung thu

Tin địa phương - N. Tâm -H. Diễm - 3 giờ trước
Từ ngày 18 -19/9, Thành Đoàn Cần Thơ và Hội Liên Hiệp thanh niên TP. Cần Thơ đã tổ chức chương trình “Trung thu ấm áp nhé!” trao 850 phần quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em DTTS trên địa bàn các quận huyện, trẻ em tại Bệnh viện nhi đồng, khu cách ly, mái ấm tình thương, Trung tâm Công tác xã hội TP. Cần Thơ.
Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Phát hiện hổ đông lạnh nặng 160kg trong nhà dân

Pháp luật - N. Anh (T/h) - 5 giờ trước
Một cá thể hổ nặng 160kg cùng nhiều xương động vật được lực lượng chức năng phát hiện trong kho của một người dân tại huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Những bông hoa của núi rừng

Những bông hoa của núi rừng

Cùng với sự đầu tư của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, trong những năm gần đây, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều khởi sắc trên tất cả các lĩnh vực. Đóng góp vào những thành tựu đó là những bông hoa của núi rừng - họ vượt khó vươn lên, truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Nữ VĐV dân tộc Mông lọt top 100 người có sức ảnh hưởng nhất thế giới

Thể thao - Nguyệt Anh (T/h) - 6 giờ trước
Sunisa Lee, nhà vô địch Olympic người Mông (quốc tịch Mỹ) lọt top 100 nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất năm 2021.
1.000 suất quà dành tặng cho lao động tự do gặp khó khăn trên địa bàn Hà Nội

1.000 suất quà dành tặng cho lao động tự do gặp khó khăn trên địa bàn Hà Nội

Nhịp cầu nhân ái - Mai Hương - 7 giờ trước
Trước diễn biến phức tạp của đại dịch COVID-19 bùng phát lần thứ 4, thực hiện chủ trương của TP. Hà Nội “Không để ai bị bỏ lại phía sau”, Công đoàn Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đang tích cực triển khai thực hiện nhiều hoạt động an sinh xã hội ủng hộ, động viên các lực lượng tuyến đầu tham gia phòng, chống dịch trên địa bàn cũng như hỗ trợ, tiếp sức cho các đối tượng đang bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19.
Hà Giang tổ chức Chương trình truyền thông giới thiệu văn hóa các dân tộc gắn với ruộng bậc thang

Hà Giang tổ chức Chương trình truyền thông giới thiệu văn hóa các dân tộc gắn với ruộng bậc thang

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh (T/h) - 7 giờ trước
Một chương trình truyền thông lớn lần đầu tiên được tỉnh Hà Giang tổ chức trên nền tảng số. Chương trình sẽ đem đến "một hành trình du lịch online” với những cảm xúc thú vị cho du khách khắp mọi miền Tổ quốc cũng như bạn bè quốc tế.
Châu Á ghi nhận số ca nhiễm COVID-19 nhiều nhất thế giới

Châu Á ghi nhận số ca nhiễm COVID-19 nhiều nhất thế giới

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Tính đến sáng nay, thế giới đã ghi nhận 228,7 triệu ca mắc COVID-19, trong đó có hơn 4,6 triệu trường hợp tử vong. Châu Á là khu vực ghi nhận nhiều ca nhiễm nhất.
FPT xây trường nuôi dạy 1.000 em nhỏ mồ côi do Covid-19

FPT xây trường nuôi dạy 1.000 em nhỏ mồ côi do Covid-19

Nhịp cầu nhân ái - Nguyệt Anh (T/h) - 8 giờ trước
Chủ tịch Hội đồng Quản trị FPT cam kết sẽ nhận 1.000 em mất cha mẹ và đào tạo liên tục trong 20 năm tới, chi phí mỗi năm ước khoảng 80 tỷ đồng. FPT City Đà Nẵng là nơi để thực hiện cam kết này của FPT