Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tìm chỗ đứng cho văn học dân tộc thiểu số

Hồng Phúc - 10:50, 11/03/2020

Kho tàng văn học của đồng bào DTTS đã từng có thời điểm phát triển rực rỡ. Nhưng hôm nay, trước những thách thức về hội nhập văn hoá trong thời đại 4.0, văn học DTTS đang loay hoay tìm chỗ đứng cho chính mình.

Một số tác phẩm văn học về đề tài các DTTS.
Một số tác phẩm văn học về đề tài các DTTS

Nhắc đến văn học DTTS không thể không nhắc tới truyện thơ “Tiễn dặn người yêu” (Sống chụ son sao) - thiên trường ca trữ tình kết hợp giữa truyện dân gian và thơ ca dân gian, đồng bào dân tộc Thái. Đây là câu chuyện tình của một đôi trai gái ở bản Panh và bản Sái thuộc xã Tranh Đấu, huyện Thuận Châu (tức Mường Muổi, Sơn La ngày nay).

Nhà thơ Nguyễn Khôi, dịch giả chuyển thơ Việt của truyện thơ “Sống chụ son sao” nhận xét rằng, những phong tục tập quán, văn hoá truyền thống, bao nỗi lao đao thăng trầm, … được dồn nén trong thiên bi tình sử này và nó đã trở thành bộ từ điển bách khoa của đời sống tinh thần dân tộc Thái. Người Thái thuộc và hát “Tiễn dặn người yêu” trong những cảnh huống giống như người Kinh thuộc và bói Kiều vậy.

Theo nhà thơ Nguyễn Khôi, trong “Sống chụ son sao”, ngôn ngữ thơ được đánh giá đã đạt đến trình độ điêu luyện. Hầu hết các thể thơ Thái thông dụng đã được sử dụng trong “Sống chụ son sao”, từ thể câu dài 11, 12 chữ, đến thể câu ngắn 5, 6 chữ. Các thể thơ này được dùng xen kẽ với nhau khá nhuần nhuyễn.

Còn trong nền văn học đương đại, chúng ta có thể thấy những tên tuổi của Nông Quốc Chấn - nhà thơ dân tộc nổi tiếng, là tác giả văn học DTTS được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Cùng với đó là các nhà văn, nhà thơ như Nông Minh Châu, Cầm Biêu, Bàn Tài Ðoàn, Vương Anh, Lương Quy Nhân, Mã Thế Vinh, Nông Viết Toại, Mã A Lềnh,…

Không chỉ có đội ngũ văn nghệ sĩ người DTTS mà đề tài này cũng đã thu hút nghệ sĩ người Kinh qua các thời kỳ. Đề tài DTTS và miền núi được phản ánh rõ nét qua các tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng như: Tô Hoài, Nguyên Ngọc, Thu Bồn, Nguyễn Khoa Ðiềm, Mạc Phi, Ma Văn Kháng, Trung Trung Ðỉnh,...

Từ thực tế có thể thấy, văn học DTTS có một chỗ đứng nhất định trong lòng độc giả. Nhà văn người DTTS và nhà văn viết về đề tài DTTS, miền núi vẫn đang ghi những dấu ấn quan trọng của mình trong đời sống văn học đương đại. Không chỉ có những tên tuổi gạo cội, gần đây liên tiếp xuất hiện những cây bút gặt hái nhiều thành công với “mảnh đất” giàu tiềm năng này.

Ví dụ trong truyện ngắn “Gốc gội xù xì” của tác giả trẻ Hà Thị Cẩm Anh đăng trong cuốn “Văn xuôi dân tộc và miền núi thế kỷ XXI”, người đọc cảm nhận được sự hồn hậu, hồn nhiên với hạnh phúc giản dị, bình yên; có khi dữ dội, đau thương trước những nghiệt ngã của số phận bởi hủ tục của cô gái Mường ở thung lũng Si Dồ - Mường Vang phải đối diện.

Sinh ra có khuôn mặt dị dạng, nên cô gái phải trốn vào trong rừng. Nhưng cô vẫn kiên cường tiếp tục sống với tình yêu bản thân, sức sống tiềm tàng mạnh mẽ. Trong cô, những khát khao mãnh liệt có hạnh phúc lứa đôi đã giúp cô vượt qua định kiến, hủ tục bản thân để tìm hạnh phúc của riêng mình.

Dẫn chứng như vậy để thấy, ngay trong một tác phẩm nhỏ, ta đã thấy được sự chuyển mình từ những vấn đề nhân sinh trong thời đại mới. Nó không hề đao to búa lớn, mà phản ánh được những góc cạnh hiện thực đời sống của đồng bào DTTS.

Trong thời đại công nghệ 4.0 như ngày nay, mạng xã hội, internet là một thế giới giải trí muôn màu. Nó là thách thức chung cho mọi loại hình văn học chứ không chỉ riêng mảng đề tài về DTTS. Thế nhưng, đây cũng đồng thời là cơ hội bởi thế giới phẳng, văn học DTTS cũng hội nhập nhanh chóng mạng xã hội, không chỉ trong phương thức tiếp cận, truyền thông mà còn có cơ hội quảng bá rộng rãi khi được chuyển thể thành phim.

Ở góc độ này, ta có thể nhắc đến nhà văn Đỗ Bích Thuý, tác phẩm của chị đã gây tiếng vang lớn khi chuyển thể thành bộ phim “Lặng yên dưới vực sâu”. Vì thế, trong khó khăn cũng có thể nhìn ra cơ hội, chúng ta cần những cú hích để tạo thành một làn sóng mới, có chỗ đứng trong nền văn học hiện đại.


Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Đề án 1163 quy định, nguồn lực thực hiện Đề án là từ ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án này theo quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn thực hiện Đề án bố trí không đủ, không kịp thời; thậm chí có địa phương không bố trí được kinh phí riêng để thực hiện Đề án.
Tập trung nguồn lực để phát triển thị trường lao động đúng hướng, linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững, hội nhập *

Tập trung nguồn lực để phát triển thị trường lao động đúng hướng, linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững, hội nhập *

Thời sự - BDT - 4 phút trước
Sáng nay (20/8), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị "Phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập". Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Thủ tướng tại Hội nghị quan trọng này.
Độc đáo mặt nạ Kađong của người Dao ở Ba Chẽ

Độc đáo mặt nạ Kađong của người Dao ở Ba Chẽ

Sắc màu 54 - Thiên An - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Mặt nạ Kađong của người Dao ở huyện Ba Chẽ (tỉnh Quảng Ninh). không chỉ là tác phẩm điêu khắc độc đáo, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời sống sinh hoạt văn hóa tâm linh của đồng bào
Phổ Yên (Thái Nguyên): Người dân bức xúc vì nước thải mỏ đá không qua xử lý 'tuồn

Phổ Yên (Thái Nguyên): Người dân bức xúc vì nước thải mỏ đá không qua xử lý 'tuồn" ra môi trường

Tiếng nói từ cơ sở - Nguyễn Kiều - 1 giờ trước
Thời gian gần đây người dân xã Phúc Thuân, Thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên liên tục phản ánh về việc nước thải từ mỏ đá Cát Kết của Công ty TNHH Hằng Ngọc Tú không qua xử lý, “tuồn” ra môi trường làm ảnh hưởng đến đời sống của nhiều hộ dân nơi đây.
Trở lại Nậm Sin

Trở lại Nậm Sin

Phóng sự - Thuý Hồng - 1 giờ trước
Sau 3 năm trở lại Nậm Sin, bản của đồng bào dân tộc Si La ở xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, điều chúng tôi cảm nhận được là diện mạo nơi đây đã có nhiều đổi khác. Từ Đề án "Hỗ trợ phát triển kinh tế -xã hội dân tộc Si La", đã giúp cho cuộc sống người dân nơi đây đang dần khởi sắc.
Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Tin tức - Thiên An - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Ngày 19/8, tại Tp. Hạ Long (Quảng Ninh), Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị phổ biến, tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc.
Trải nghiệm Cao Bằng

Trải nghiệm Cao Bằng

Cao Bằng được ví như “viên ngọc xanh” vùng Đông Bắc bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Đây còn là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử với hệ thống di tích, trong đó phải kể đến di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; công viên Địa chất Cao Bằng. Ngoài ra, Cao Bằng còn ghi dấu trong lòng du khách nhờ các làn điệu dân ca, phong tục tập quán, lễ hội văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Tin tức - N. Tâm - 1 giờ trước
Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Lễ công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Phó trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Trưởng Ban Dân tộc tỉnh.
Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tin tức - N.Tâm - H.Diễm - 1 giờ trước
Ngày 19/8, tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Bộ Y tế tổ chức Khai giảng lớp bác sĩ chuyên khoa cấp 1, lớp 4 cho 30 bác sĩ trẻ trong khu vực các tỉnh Tây Nam Bộ.
Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Người có uy tín - Lê Vũ - Trần Linh - 1 giờ trước
Ngày 19/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc (UBDT) tại TP. Hồ CHí Minh đã có buổi gặp mặt, giao lưu với Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS của tỉnh Đồng Nai. Đoàn có 25 người, do ông Nguyễn Văn Khang - Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Đồng Nai làm Trưởng đoàn.
Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Tin tức - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Chiều 19/8, thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) long trọng tổ chức Lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2020.
Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Tin tức - N. Tâm - 1 giờ trước
Ngày 19/8, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo các ngày lễ lớn của tỉnh Vĩnh Long cho biết, UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày sinh Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt (23/11/1922 - 23/11/2022), với mục đích nhằm khẳng định công lao và tôn vinh những đóng góp to lớn của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt - người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long, của Nam Bộ thành đồng đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.