Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tìm chỗ đứng cho văn học dân tộc thiểu số

Hồng Phúc - 10:50, 11/03/2020

Kho tàng văn học của đồng bào DTTS đã từng có thời điểm phát triển rực rỡ. Nhưng hôm nay, trước những thách thức về hội nhập văn hoá trong thời đại 4.0, văn học DTTS đang loay hoay tìm chỗ đứng cho chính mình.

Một số tác phẩm văn học về đề tài các DTTS.
Một số tác phẩm văn học về đề tài các DTTS

Nhắc đến văn học DTTS không thể không nhắc tới truyện thơ “Tiễn dặn người yêu” (Sống chụ son sao) - thiên trường ca trữ tình kết hợp giữa truyện dân gian và thơ ca dân gian, đồng bào dân tộc Thái. Đây là câu chuyện tình của một đôi trai gái ở bản Panh và bản Sái thuộc xã Tranh Đấu, huyện Thuận Châu (tức Mường Muổi, Sơn La ngày nay).

Nhà thơ Nguyễn Khôi, dịch giả chuyển thơ Việt của truyện thơ “Sống chụ son sao” nhận xét rằng, những phong tục tập quán, văn hoá truyền thống, bao nỗi lao đao thăng trầm, … được dồn nén trong thiên bi tình sử này và nó đã trở thành bộ từ điển bách khoa của đời sống tinh thần dân tộc Thái. Người Thái thuộc và hát “Tiễn dặn người yêu” trong những cảnh huống giống như người Kinh thuộc và bói Kiều vậy.

Theo nhà thơ Nguyễn Khôi, trong “Sống chụ son sao”, ngôn ngữ thơ được đánh giá đã đạt đến trình độ điêu luyện. Hầu hết các thể thơ Thái thông dụng đã được sử dụng trong “Sống chụ son sao”, từ thể câu dài 11, 12 chữ, đến thể câu ngắn 5, 6 chữ. Các thể thơ này được dùng xen kẽ với nhau khá nhuần nhuyễn.

Còn trong nền văn học đương đại, chúng ta có thể thấy những tên tuổi của Nông Quốc Chấn - nhà thơ dân tộc nổi tiếng, là tác giả văn học DTTS được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Cùng với đó là các nhà văn, nhà thơ như Nông Minh Châu, Cầm Biêu, Bàn Tài Ðoàn, Vương Anh, Lương Quy Nhân, Mã Thế Vinh, Nông Viết Toại, Mã A Lềnh,…

Không chỉ có đội ngũ văn nghệ sĩ người DTTS mà đề tài này cũng đã thu hút nghệ sĩ người Kinh qua các thời kỳ. Đề tài DTTS và miền núi được phản ánh rõ nét qua các tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng như: Tô Hoài, Nguyên Ngọc, Thu Bồn, Nguyễn Khoa Ðiềm, Mạc Phi, Ma Văn Kháng, Trung Trung Ðỉnh,...

Từ thực tế có thể thấy, văn học DTTS có một chỗ đứng nhất định trong lòng độc giả. Nhà văn người DTTS và nhà văn viết về đề tài DTTS, miền núi vẫn đang ghi những dấu ấn quan trọng của mình trong đời sống văn học đương đại. Không chỉ có những tên tuổi gạo cội, gần đây liên tiếp xuất hiện những cây bút gặt hái nhiều thành công với “mảnh đất” giàu tiềm năng này.

Ví dụ trong truyện ngắn “Gốc gội xù xì” của tác giả trẻ Hà Thị Cẩm Anh đăng trong cuốn “Văn xuôi dân tộc và miền núi thế kỷ XXI”, người đọc cảm nhận được sự hồn hậu, hồn nhiên với hạnh phúc giản dị, bình yên; có khi dữ dội, đau thương trước những nghiệt ngã của số phận bởi hủ tục của cô gái Mường ở thung lũng Si Dồ - Mường Vang phải đối diện.

Sinh ra có khuôn mặt dị dạng, nên cô gái phải trốn vào trong rừng. Nhưng cô vẫn kiên cường tiếp tục sống với tình yêu bản thân, sức sống tiềm tàng mạnh mẽ. Trong cô, những khát khao mãnh liệt có hạnh phúc lứa đôi đã giúp cô vượt qua định kiến, hủ tục bản thân để tìm hạnh phúc của riêng mình.

Dẫn chứng như vậy để thấy, ngay trong một tác phẩm nhỏ, ta đã thấy được sự chuyển mình từ những vấn đề nhân sinh trong thời đại mới. Nó không hề đao to búa lớn, mà phản ánh được những góc cạnh hiện thực đời sống của đồng bào DTTS.

Trong thời đại công nghệ 4.0 như ngày nay, mạng xã hội, internet là một thế giới giải trí muôn màu. Nó là thách thức chung cho mọi loại hình văn học chứ không chỉ riêng mảng đề tài về DTTS. Thế nhưng, đây cũng đồng thời là cơ hội bởi thế giới phẳng, văn học DTTS cũng hội nhập nhanh chóng mạng xã hội, không chỉ trong phương thức tiếp cận, truyền thông mà còn có cơ hội quảng bá rộng rãi khi được chuyển thể thành phim.

Ở góc độ này, ta có thể nhắc đến nhà văn Đỗ Bích Thuý, tác phẩm của chị đã gây tiếng vang lớn khi chuyển thể thành bộ phim “Lặng yên dưới vực sâu”. Vì thế, trong khó khăn cũng có thể nhìn ra cơ hội, chúng ta cần những cú hích để tạo thành một làn sóng mới, có chỗ đứng trong nền văn học hiện đại.


Tin cùng chuyên mục
Phú Yên: Di sản văn hóa được bảo tồn và phát huy giá trị

Phú Yên: Di sản văn hóa được bảo tồn và phát huy giá trị

Phú Yên có hơn 30 dân tộc anh em cùng sinh sống, như: Kinh, Chăm, Ba Na, Ê Đê, Tày, Nùng...; cùng với vị trí địa lý, danh lam thắng cảnh, bản sắc riêng của mỗi dân tộc, đã tạo ra những giá trị văn hóa đa dạng và độc đáo cho vùng đất này. Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống, những năm qua, tỉnh Phú Yên đã triển khai nhiều giải pháp, mang lại những hiệu quả tích cực, qua đó góp phần nâng cao đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.
Thường trực Chính phủ họp về mô hình chính quyền đô thị tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng

Thường trực Chính phủ họp về mô hình chính quyền đô thị tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng

Thời sự - PV - 18:53, 01/03/2021
Chiều 1/3, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về dự thảo các nghị định quy định chi tiết thi hành các nghị quyết của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh, thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Đà Nẵng.
Chiều 1/3, có 13 ca mắc COVID-19 ở Hải Dương và Kiên Giang

Chiều 1/3, có 13 ca mắc COVID-19 ở Hải Dương và Kiên Giang

Tin tức - PV - 18:52, 01/03/2021
Bản tin 18h ngày 1/3 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết có 13 ca mắc COVID-19, trong đó 8 ca ghi nhận tại Hải Dương, 5 ca nhập cảnh tại Kiên Giang được cách ly ngay
Bộ đội Biên phòng Cao Bằng: Gắn kết quân dân, giữ bình yên biên giới

Bộ đội Biên phòng Cao Bằng: Gắn kết quân dân, giữ bình yên biên giới

Pháp luật - Minh Thu - 16:21, 01/03/2021
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3), chúng tôi có dịp trở lại các bản làng vùng biên giới tỉnh Cao Bằng, tìm hiểu về cuộc sống của đồng bào các dân tộc và các chiến sĩ biên phòng (BP) đang làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới nơi đây. Lần trở lại nào cũng vậy, điểu mà chúng tôi luôn cảm nhận được là tình quân dân thắm thiết, là những việc làm ý nghĩa mà người lính biên phòng dành cho đồng bào các dân tộc thiểu số có cuộc sống ngày càng tốt hơn; và hơn hết là vai trò, trách nhiệm của người lính quân hàm xanh ngày đêm chắc tay súng giữ gìn cho biên cương Tổ quốc luôn yên bình.
Thanh Hóa: Sản phẩm OCOP chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vùng DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Sản phẩm OCOP chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vùng DTTS và miền núi

Kinh tế - Quỳnh Trâm - 16:03, 01/03/2021
Thanh Hóa có 11 huyện miền núi, với nhiều sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đặc trưng có giá trị kinh tế, thương mại cao, có thể phát triển thành các sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, sau hơn 2 năm triển khai thực hiện Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP), hiện tại khu vực miền núi tỉnh Thanh Hóa có 10 sản phẩm của 7 chủ thể, thuộc 5 huyện Như Xuân, Như Thanh, Thường Xuân, Thạch Thành và Quan Hóa, được công nhận là sản phẩm OCOP cấp tỉnh. Đây là con số quá nhỏ so với tiềm năng của địa phương.
Nhận giao khoán rừng-Lợi ích thấy rõ

Nhận giao khoán rừng-Lợi ích thấy rõ

Môi trường sống - Nghĩa Hiệp - 15:55, 01/03/2021
Phát triển rừng bền vững, tăng tỷ lệ che phủ rừng, đẩy mạnh liên kết trong sản xuất lâm nghiệp, chế biến, nâng cao thu nhập cho người dân và còn nhiều lợi ích khác, là những kết quả tích cực từ việc giao, nhận khoán rừng cho người dân những năm trở lại đây tại tỉnh Tuyên Quang.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Lào Cai: Khai trương phần mềm cuộc thi trắc nghiệm trên mạng internet về Văn kiện Đại hội Đảng

Lào Cai: Khai trương phần mềm cuộc thi trắc nghiệm trên mạng internet về Văn kiện Đại hội Đảng

Tin tức - Trọng Bảo - 15:43, 01/03/2021
Ngày 01/3/2021, Tỉnh ủy Lào Cai đã tổ chức ra mắt phần mềm cuộc thi trắc nghiệm trên mạng internet tìm hiểu văn kiện Đại hội Đảng.
Thủ tướng: Đà Nẵng phải hướng đến là Thành phố loại đặc biệt của Việt Nam

Thủ tướng: Đà Nẵng phải hướng đến là Thành phố loại đặc biệt của Việt Nam

Tin tức - PV - 15:02, 01/03/2021
Theo đó, Đà Nẵng có du lịch là mũi nhọn, là thành phố trung tâm của kinh tế biển Việt Nam, cổng vào của hành lang kinh tế Đông-Tây và là thành phố thông minh, đáng sống.
Chiều 28/2 có thêm 16 ca mắc mới COVID-19, trong đó 4 ca nhập cảnh tại Tây Ninh và Đồng Tháp

Chiều 28/2 có thêm 16 ca mắc mới COVID-19, trong đó 4 ca nhập cảnh tại Tây Ninh và Đồng Tháp

Tin tức - PV - 11:36, 01/03/2021
Tính từ 6 giờ đến 18 giờ ngày 28/2, Việt Nam ghi nhận thêm 16 ca mắc mới COVID-19 với 12 ca lây nhiễm trong cộng đồng tại Hải Dương và 4 ca nhập cảnh tại Tây Ninh, Đồng Tháp. Hà Nội đã 13 ngày không có ca mắc COVID-19 mới.
Dự kiến có 500 đại biểu Quốc hội khóa XV

Dự kiến có 500 đại biểu Quốc hội khóa XV

Tin tức - Hương Trà - 11:30, 01/03/2021
Theo Nghị quyết số 1185/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 11/1/2021, dự kiến tổng số đại biểu Quốc hội khóa XV là 500 đại biểu.
Dự báo thời tiết 1/3, miền Bắc đón không khí lạnh kèm mưa phùn và sương mù

Dự báo thời tiết 1/3, miền Bắc đón không khí lạnh kèm mưa phùn và sương mù

Tin tức - Nga Nhi - 11:16, 01/03/2021
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thời tiết ngày 3/1 ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa phùn và sương mù, Nam Bộ trời nắng.