Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tìm chỗ đứng cho văn học dân tộc thiểu số

Hồng Phúc - 10:50, 11/03/2020

Kho tàng văn học của đồng bào DTTS đã từng có thời điểm phát triển rực rỡ. Nhưng hôm nay, trước những thách thức về hội nhập văn hoá trong thời đại 4.0, văn học DTTS đang loay hoay tìm chỗ đứng cho chính mình.

Một số tác phẩm văn học về đề tài các DTTS.
Một số tác phẩm văn học về đề tài các DTTS

Nhắc đến văn học DTTS không thể không nhắc tới truyện thơ “Tiễn dặn người yêu” (Sống chụ son sao) - thiên trường ca trữ tình kết hợp giữa truyện dân gian và thơ ca dân gian, đồng bào dân tộc Thái. Đây là câu chuyện tình của một đôi trai gái ở bản Panh và bản Sái thuộc xã Tranh Đấu, huyện Thuận Châu (tức Mường Muổi, Sơn La ngày nay).

Nhà thơ Nguyễn Khôi, dịch giả chuyển thơ Việt của truyện thơ “Sống chụ son sao” nhận xét rằng, những phong tục tập quán, văn hoá truyền thống, bao nỗi lao đao thăng trầm, … được dồn nén trong thiên bi tình sử này và nó đã trở thành bộ từ điển bách khoa của đời sống tinh thần dân tộc Thái. Người Thái thuộc và hát “Tiễn dặn người yêu” trong những cảnh huống giống như người Kinh thuộc và bói Kiều vậy.

Theo nhà thơ Nguyễn Khôi, trong “Sống chụ son sao”, ngôn ngữ thơ được đánh giá đã đạt đến trình độ điêu luyện. Hầu hết các thể thơ Thái thông dụng đã được sử dụng trong “Sống chụ son sao”, từ thể câu dài 11, 12 chữ, đến thể câu ngắn 5, 6 chữ. Các thể thơ này được dùng xen kẽ với nhau khá nhuần nhuyễn.

Còn trong nền văn học đương đại, chúng ta có thể thấy những tên tuổi của Nông Quốc Chấn - nhà thơ dân tộc nổi tiếng, là tác giả văn học DTTS được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Cùng với đó là các nhà văn, nhà thơ như Nông Minh Châu, Cầm Biêu, Bàn Tài Ðoàn, Vương Anh, Lương Quy Nhân, Mã Thế Vinh, Nông Viết Toại, Mã A Lềnh,…

Không chỉ có đội ngũ văn nghệ sĩ người DTTS mà đề tài này cũng đã thu hút nghệ sĩ người Kinh qua các thời kỳ. Đề tài DTTS và miền núi được phản ánh rõ nét qua các tác phẩm của các nhà văn nổi tiếng như: Tô Hoài, Nguyên Ngọc, Thu Bồn, Nguyễn Khoa Ðiềm, Mạc Phi, Ma Văn Kháng, Trung Trung Ðỉnh,...

Từ thực tế có thể thấy, văn học DTTS có một chỗ đứng nhất định trong lòng độc giả. Nhà văn người DTTS và nhà văn viết về đề tài DTTS, miền núi vẫn đang ghi những dấu ấn quan trọng của mình trong đời sống văn học đương đại. Không chỉ có những tên tuổi gạo cội, gần đây liên tiếp xuất hiện những cây bút gặt hái nhiều thành công với “mảnh đất” giàu tiềm năng này.

Ví dụ trong truyện ngắn “Gốc gội xù xì” của tác giả trẻ Hà Thị Cẩm Anh đăng trong cuốn “Văn xuôi dân tộc và miền núi thế kỷ XXI”, người đọc cảm nhận được sự hồn hậu, hồn nhiên với hạnh phúc giản dị, bình yên; có khi dữ dội, đau thương trước những nghiệt ngã của số phận bởi hủ tục của cô gái Mường ở thung lũng Si Dồ - Mường Vang phải đối diện.

Sinh ra có khuôn mặt dị dạng, nên cô gái phải trốn vào trong rừng. Nhưng cô vẫn kiên cường tiếp tục sống với tình yêu bản thân, sức sống tiềm tàng mạnh mẽ. Trong cô, những khát khao mãnh liệt có hạnh phúc lứa đôi đã giúp cô vượt qua định kiến, hủ tục bản thân để tìm hạnh phúc của riêng mình.

Dẫn chứng như vậy để thấy, ngay trong một tác phẩm nhỏ, ta đã thấy được sự chuyển mình từ những vấn đề nhân sinh trong thời đại mới. Nó không hề đao to búa lớn, mà phản ánh được những góc cạnh hiện thực đời sống của đồng bào DTTS.

Trong thời đại công nghệ 4.0 như ngày nay, mạng xã hội, internet là một thế giới giải trí muôn màu. Nó là thách thức chung cho mọi loại hình văn học chứ không chỉ riêng mảng đề tài về DTTS. Thế nhưng, đây cũng đồng thời là cơ hội bởi thế giới phẳng, văn học DTTS cũng hội nhập nhanh chóng mạng xã hội, không chỉ trong phương thức tiếp cận, truyền thông mà còn có cơ hội quảng bá rộng rãi khi được chuyển thể thành phim.

Ở góc độ này, ta có thể nhắc đến nhà văn Đỗ Bích Thuý, tác phẩm của chị đã gây tiếng vang lớn khi chuyển thể thành bộ phim “Lặng yên dưới vực sâu”. Vì thế, trong khó khăn cũng có thể nhìn ra cơ hội, chúng ta cần những cú hích để tạo thành một làn sóng mới, có chỗ đứng trong nền văn học hiện đại.


Tin cùng chuyên mục
Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Lâm Bình (Tuyên Quang): Đưa du lịch thành mũi nhọn kinh tế

Những năm qua, du lịch huyện Lâm Bình (Tuyên Quang) đã và đang thu hút được nhiều du khách trong và ngoài nước. Với nhiều cảnh đẹp về thiên nhiên cùng bản sắc văn hóa dân tộc đậm đà, đã tạo nên những lợi thế để huyện Lâm Bình phát triển kinh tế từ khai thác du lịch.
Tin nổi bật trang chủ
Khảo sát công tác phát hành báo cho Người có uy tín tại Hà Giang, Tuyên Quang

Khảo sát công tác phát hành báo cho Người có uy tín tại Hà Giang, Tuyên Quang

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 1 giờ trước
Từ ngày 19-22/10/2020, Đoàn công tác Báo Dân tộc và Phát triển do ông Nguyễn Văn Phong, Phó Tổng Biên tập làm Trưởng đoàn đã có chuyến khảo sát công tác phát hành Báo cho Người có uy tín tại hai tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang.
Dịch COVID-19: Nhiều nước ghi nhận số ca nhiễm mới cao nhất trong một ngày

Dịch COVID-19: Nhiều nước ghi nhận số ca nhiễm mới cao nhất trong một ngày

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Trang thống kê trực tuyến worldometers.info tiếp tục cập nhật các số liệu mới nhất tính đến sáng 22/10 cho thấy, tổng số ca nhiễm COVID-19 trên thế giới hiện là 41.420.059 ca, trong đó 1.134.863 ca tử vong và 30.829.452 ca đã được chữa khỏi.
Bão giật cấp 14, hướng vào miền Trung, sóng cao 6-8m, biển động dữ dội

Bão giật cấp 14, hướng vào miền Trung, sóng cao 6-8m, biển động dữ dội

Tin tức - PV - 3 giờ trước
Hồi 7 giờ ngày 22/10, vị trí tâm bão ở khoảng 16,8 độ Vĩ Bắc; 116,3 độ Kinh Đông, cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 400km về phía Đông. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 11 (100-115km/giờ), giật cấp 14.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gửi thư tới cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gửi thư tới cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Sáng 22/10, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có thư gửi toàn thể cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Báo Tin tức (TTXVN) trân trọng giới thiệu thư của Thủ tướng Chính phủ.
Doanh nghiệp và thanh niên tìm tiếng nói chung trong giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa

Doanh nghiệp và thanh niên tìm tiếng nói chung trong giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa

Môi trường sống - PV - 7 giờ trước
“Thanh niên đưa ra ý tưởng, đẩy mạnh truyền thông tạo các phong trào lan tỏa các thông điệp giảm thiểu rác thải nhựa; Doanh nghiệp đã bắt đầu hành động và cần các cầu nối để các hoạt động có sự tham gia ngày càng nhiều hơn của cộng đồng doanh nghiệp và thanh niên- chủ nhân tương lai của đất nước”.
Lũ lớn, 2 vai đập Thủy điện Hố Hô vẫn an toàn

Lũ lớn, 2 vai đập Thủy điện Hố Hô vẫn an toàn

Đời sống - Xã hội - Vũ Lanh - 7 giờ trước
Vai đập được xem là điểm xung yếu nhất của công trình Thủy điện Hố Hô, nhưng đến thời điểm này vẫn đảm bảo an toàn dù mưa và lưu lượng nước lũ về hồ rất lớn trong những ngày gần đây.
10 quốc gia thành viên ASEAN tham dự triển lãm trang phục truyền thống

10 quốc gia thành viên ASEAN tham dự triển lãm trang phục truyền thống

Tin tức - PV - 7 giờ trước
Chiều 21/10, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Đại sứ quán các nước ASEAN tại Việt Nam tổ chức Triển lãm Trang phục truyền thống các nước ASEAN.
Chi nhánh NHCSXH TP. Hà Nội: Phổ biến ứng dụng giáo dục tài chính trên điện thoại

Chi nhánh NHCSXH TP. Hà Nội: Phổ biến ứng dụng giáo dục tài chính trên điện thoại

Khoa học - Công nghệ - Thu Hiền – Mai Hương - 8 giờ trước
Sau khi thử nghiệm thành công tại một số tỉnh thành phố, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Việt Nam đã triển khai ứng dụng giáo dục tài chính trên điện thoại trên phạm vi toàn quốc từ tháng 9/2020. Chi nhánh NHCSXH Hà Nội đã triển khai tập huấn hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng trên điện thoại di động tới tất cả cán bộ, nhân viên để triển khai trên toàn thành phố.
Người dân cần cẩn trọng với điện trong thời tiết mưa lũ phức tạp

Người dân cần cẩn trọng với điện trong thời tiết mưa lũ phức tạp

Đời sống - Xã hội - PV - 8 giờ trước
Tổng cục Khí tượng Thủy văn nhận định từ nay đến hết năm 2020, thời tiết còn diễn biến phức tạp. Cụ thể, khu vực Bắc Bộ, từ nay đến ngày 31/10 sẽ chịu tác động của khoảng 3 đến 4 đợt không khí lạnh. Ngày 15 - 17/10, Bắc Bộ có mưa diện rộng. Tháng 11 miền Bắc có khả năng chịu ảnh hưởng của 4 đến 6 đợt không khí lạnh. Tháng 12 xuất hiện đợt rét đậm, rét hại đầu tiên của mùa đông.
Già làng Bá Kiêu làm dân vận khéo

Già làng Bá Kiêu làm dân vận khéo

Người có uy tín - Thành Nhân - 8 giờ trước
Từng làm Bí thư Ðảng ủy xã Vĩnh An, huyện Tây Sơn (Bình Định) 2 nhiệm kỳ, năm 2012 nghỉ hưu, già làng Đinh Đen, tên thường gọi là Bá Kiêu luôn hăng hái tham gia công tác dân vận, hòa giải tại cơ sở, bảo tồn văn hóa truyền thống, góp phần giúp bà con vùng cao nơi đây có cuộc sống bình yên, no ấm.