Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tìm sự chuyển mình cho văn học đề tài dân tộc miền núi

PV - 12:26, 27/07/2018

Đề cập về đề tài dân tộc và miền núi trong sáng tác văn học, nhiều nhà văn cho rằng, đó là một mảnh đất màu mỡ vô tận, khai thác mãi cũng không bao giờ cạn. Tuy nhiên trên thực tế, số lượng các tác phẩm văn học về đề tài DTTS và miền núi vẫn còn hạn chế. Để bắt nhịp được với xu thế của văn chương, mảng văn học đề tài dân tộc và miền núi cần phải có sự chuyển mình mạnh mẽ.

dân tộc miền núi Phong tục, tập quán, nếp sống văn hóa lâu đời của đồng bào các dân tộc luôn là những đề tài bất tận trong văn học.(Trong ảnh: Lễ hội Xăng khan của đồng bào dân tộc Thái, tỉnh Nghệ An).

Dấu ấn vàng son

Trong nền văn học Việt Nam đã từng ghi dấu những tác phẩm có giá trị sâu sắc về đề tài dân tộc và miền núi. Có thể kể đến tác phẩm “Rừng xà nu”, “Đất nước đứng lên”, “Rẻo cao” của nhà văn Nguyễn Trung Thành (bút danh Nguyên Ngọc); “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài; “Xa Phủ” của Ma Văn Kháng; “Đàn trời” của Cao Duy Sơn; “Cưỡi ngựa đi săn”, “Trăng Mã Pì Lèng” của Dương Thuấn; “Những ngọn gió Hua Tát” của Nguyễn Huy Thiệp...

Sau gần 30 năm đổi mới, văn học-nghệ thuật các DTTS Việt Nam đã có bước trưởng thành rất đáng tự hào. Nếu như trước kia, các tác giả DTTS và miền núi chỉ sáng tác bằng tiếng dân tộc rồi tự dịch sang tiếng Việt thì nay đã chọn cách sáng tác bằng song ngữ để tác phẩm đến với độc giả dễ dàng và nhanh hơn. Đây được xem như một điểm đổi mới quan trọng của văn học DTTS và miền núi.

Nhạc sĩ Nông Quốc Bình, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật các DTTS Việt Nam từng nhận xét rằng: Từ năm 1991 đến nay, đã có nhiều tác phẩm ra đời phục vụ nhu cầu thưởng thức văn học-nghệ thuật của đồng bào các dân tộc. Hầu hết các tác giả sáng tác văn học, sưu tầm, nghiên cứu văn học dân gian đều có sách xuất bản. Không ít tác giả xuất bản hơn 10 đầu sách; có họa sĩ tổ chức tới gần mười cuộc triển lãm tranh cá nhân. Nhiều ca sĩ, nhạc sĩ xuất bản băng đĩa tác phẩm riêng. Trong các ngành nghệ thuật thì văn học và mỹ thuật có sự phát triển nhanh về đội ngũ và chất lượng sáng tạo. Ðáng chú ý là văn xuôi thế hệ trước mới hình thành thì nay đã có lực lượng khá đông. Một số nhà văn tiêu biểu như: Dương Khâu Luông, Hoàng Chiến Thắng, Bùi Thị Ngọc Lan, Nông Tô Hường, Nông Thị Ngọc Hòa, Kim Nhất, Hơ Vê, Chu Thùy Liên, Triệu Kim Văn, Tằng A Tài…

Cần dấn thân và bứt phá

Bàn về vấn đề thiếu các tác phẩm

văn học viết về đề tài dân tộc và miền núi, nhà văn Y Phương đã từng chia sẻ: “Mảng lý luận phê bình văn học các DTTS Việt Nam thiếu trầm trọng. Số người viết lý luận phê bình là người DTTS chuyên về mảng văn học của DTTS có thể đếm trên đầu ngón tay. Trong số hơn 1.000 hội viên của Hội Nhà văn Việt Nam, có hơn 50 nhà văn là người DTTS. Số nhà văn toàn tâm, toàn ý đầu quân cho mảng lý luận phê bình cũng thật khiêm tốn. Vốn là “mảnh đất màu mỡ”, vậy tại sao vẫn thiếu những tác phẩm văn học viết về dân tộc và miền núi?

dân tộc miền núi Cần nhiều hơn những tác phẩm văn học về đề tài dân tộc và miền núi. (Ảnh minh họa)

Nhà văn Tống Ngọc Hân, một trong những nhà văn trẻ đã sớm khẳng định tên tuổi với đề tài viết về miền núi với những áng văn đẹp, thấm đẫm chất trữ tình, chia sẻ: “Viết về đề tài dân tộc và miền núi không dễ. Nó đòi hỏi vốn văn hóa vùng cao của người viết phải rộng lớn. Thậm chí có những người sống ở vùng cao lâu năm, nhưng không có điều kiện tìm hiểu thì cũng không viết được. Ngược lại những người thích khám phá thì lại không có khả năng viết. Văn hóa là thứ không thể bịa đặt, người viết không thể hư cấu. Vậy, để có thể viết được những tác phẩm văn học về dân tộc và miền núi, tác giả cần phải nghiên cứu, tìm hiểu và thấm nhuần giá trị văn hóa của dân tộc”.

Cũng theo nhà văn Tống Ngọc Hân, để tăng lên số lượng cũng như chất lượng các tác phẩm văn học viết về dân tộc và miền núi, cách duy nhất là vận động những cây bút người DTTS, người sinh sống ở miền núi tham gia sáng tác. Quan tâm, bồi dưỡng, tạo điều kiện giúp họ sáng tác. Không ai có thể thay họ nói lên tiếng nói, khát vọng của dân tộc họ.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thị trường, sự bùng nổ của thông tin len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống, kể cả vùng sâu, vùng xa cũng không nằm ngoài xu hướng này. Đứng ở góc độ những người cầm bút, các nhà văn dấn thân vào phản ánh hiện thực với ngòi bút nhân văn, sâu sắc hay đi vào những giá trị xưa cũ, tìm sự an toàn trong những áng văn đẹp là lựa chọn của mỗi người. Tuy vậy, sự dữ dội, khốc liệt của đời sống không phải không tạo nên những áng văn bất hủ.

“…Trong đói nghèo, lam lũ hay trong thay đổi chóng mặt không phải không có những khoảng lặng, những khoảnh khắc đẹp, kích thích lòng hướng thiện, khơi gợi khát vọng đổi đời. Những nhà văn cầm bút càng phải chú trọng đến những yếu tố nhân văn này để hoàn thành sứ mệnh của mình và tạo nên dấu ấn thực sự của mình với văn đàn, với bạn đọc.Vì thế, để đi sâu vào đời sống, nhà văn viết về đề tài dân tộc và miền núi hôm nay cần sự dấn thân quyết liệt hơn nữa và càng cần sự bứt phá ngoạn mục với những cú hích để tạo thành một làn sóng mới trong nền văn học hiện đại...”, nhà văn Tống Ngọc Hân chia sẻ.

HỒNG MINH

Tin cùng chuyên mục
Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, Làng văn hóa du lịch các dân tộc Việt Nam (VHDLCDTVN), Đồng Mô, Sơn Tây (Hà Nội) đã đón một số đồng bào ở các bản làng vùng DTTS và miền núi về sinh sống. Mô hình này không chỉ giúp quảng bá văn hóa của đồng bào mà còn tạo ra những giá trị kinh tế bền vững.
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Đỗ Văn Chiến làm việc với Đoàn công tác Học viện Chính trị Công an Nhân dân

Sáng 8/7/2020, tại Hà Nội, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Đỗ Văn Chiến đã có buổi làm việc với Đoàn công tác của Học viện Chính trị Công an Nhân dân (CAND) do Trung tướng Trần Vi Dân, Giám đốc Học viện làm Trưởng đoàn. Cùng dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông; Lãnh đạo các Vụ, đơn vị thuộc UBDT và Học viện Chính trị CAND.
Xét tuyển giáo viên ở Yên Thành (Nghệ An): Mập mờ hai chữ “đặc cách”

Xét tuyển giáo viên ở Yên Thành (Nghệ An): Mập mờ hai chữ “đặc cách”

Giáo dục - Sỹ Hào - 19:44, 11/07/2020
Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, các địa phương được phép xét đặc cách đối với những giáo viên (GV) đã có hợp đồng lao động (HĐLĐ) và đóng BHXH bắt buộc theo quy định từ năm 2015 trở về trước. Tuy nhiên, khi thực hiện chủ trương này, UBND huyện Yên Thành (Nghệ An) lại có cách xét tuyển “đặc cách” rất lạ thường.
Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Gặp những cư dân trong “Ngôi nhà chung”

Sắc màu 54 - Hiếu Anh - 18:22, 11/07/2020
Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS, Làng văn hóa du lịch các dân tộc Việt Nam (VHDLCDTVN), Đồng Mô, Sơn Tây (Hà Nội) đã đón một số đồng bào ở các bản làng vùng DTTS và miền núi về sinh sống. Mô hình này không chỉ giúp quảng bá văn hóa của đồng bào mà còn tạo ra những giá trị kinh tế bền vững.
Mua sắm thiết bị ở Cục Công nghệ Thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Nhiều nghi vấn cần được làm rõ

Mua sắm thiết bị ở Cục Công nghệ Thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Nhiều nghi vấn cần được làm rõ

Bạn đọc - Phóng viên Điều tra - 18:04, 11/07/2020
Báo Dân tộc và Phát triển số 47, ra ngày 13/6 có đăng tải bài viết: Cục Công nghệ thông tin, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Có đi ngược chủ trương tiết kiệm trong đấu thầu? Theo đó, bài báo phản ánh, gói thầu mua sắm, thay thế thiết bị công nghệ thông tin (CNTT) cho cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) có tỷ lệ tiết kiệm thấp và ngày càng giảm dần. Mở rộng điều tra, phóng viên nhận thấy xung quanh gói thầu này còn có nhiều nghi vấn cần được làm rõ.
Xác định thế mạnh để tạo đột phá

Xác định thế mạnh để tạo đột phá

Kinh tế - Tùng Nguyên - 17:47, 11/07/2020
Phát triển sản xuất, nâng cao tiêu chí thu nhập là yêu cầu trong xây dựng nông thôn mới (NTM) nâng cao, tiến đến NTM kiểu mẫu. Với điều kiện đặc thù của mỗi địa phương thì để đạt chỉ tiêu này sẽ rất khó nếu không xác định được thế mạnh, từ đó tạo đột phá trong phát triển sản xuất.
Tuần lễ giới thiệu các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020 tại Hà Nội

Tuần lễ giới thiệu các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020 tại Hà Nội

Tin tức - Hồng Minh - 13:01, 11/07/2020
Từ ngày 10 - 12/7, UBND tỉnh Bắc Kạn phối hợp với Công ty CP Dịch vụ thương mại tổng hợp Vincommerce tổ chức “Tuần lễ giới thiệu bí xanh thơm, Gạo Japonica và các sản phẩm nông sản sạch tỉnh Bắc Kạn năm 2020” tại Hà Nội.
Đảng bộ Huyện Mang Thít (Vĩnh Long): Đại hội điểm bầu trực tiếp Bí thư thành công tốt đẹp

Đảng bộ Huyện Mang Thít (Vĩnh Long): Đại hội điểm bầu trực tiếp Bí thư thành công tốt đẹp

Dân tộc - Miền núi - Như Tâm - 22:41, 10/07/2020
Trong 3 ngày (8 - 10/7) huyện Mang Thít (Vĩnh Long) đã tổ chức Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, với sự tham dự của 237 đại biểu chính thức, đại diện cho 3.453 đảng viên thuộc 41 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc. Đây là Đại hội Đảng bộ cấp trên cơ sở được Tỉnh ủy Vĩnh Long chọn làm điểm bầu trực tiếp Bí thư Huyện ủy. Đồng chí Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự Đại hội. Cùng dự có đồng chí Trần Văn Rón, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long.
UBDT: Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ

UBDT: Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ

Tin tức - Hồng Minh - 17:40, 10/07/2020
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội thảo Góp ý dự thảo Quy chế văn thư, Quy chế công tác lưu trữ của UBDT. Thừa ủy quyền của Lãnh đạo UBDT, ông Ngô Quang Hải, Phó Chánh Văn phòng UBDT chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo, chuyên viên các Vụ, đơn vị thuộc UBDT; các đồng chí đại diện Cục Văn thư- Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ).
Ban Dân tộc TP. Hà Nội: Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc

Ban Dân tộc TP. Hà Nội: Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc

Thời sự - Thúy Hồng - 17:32, 10/07/2020
Sáng 10/7, tại Hà Nội, Ban Dân tộc TP. Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết công tác dân tộc 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2020. Ông Lê Hồng Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội dự, chỉ đạo Hội nghị.
Đê sông Chu qua huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa): “Sáng bàn giao, chiều hỏng” vì xe quá tải?

Đê sông Chu qua huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa): “Sáng bàn giao, chiều hỏng” vì xe quá tải?

Bạn đọc - Quỳnh Chi - 15:50, 10/07/2020
Sau một thời gian ngắn hoàn thiện và đưa vào hoạt động, tuyến đê sông Chu ở huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) đã xuống cấp nghiêm trọng. Lãnh đạo huyện cho rằng, nguyên nhân vì xe quá khổ, quá tải hoạt động.
Thanh Hóa: Thiếu nước nghiêm trọng do khô hạn kéo dài

Thanh Hóa: Thiếu nước nghiêm trọng do khô hạn kéo dài

Đời sống - Xã hội - Quỳnh Trâm - 15:36, 10/07/2020
Nắng hạn kéo dài hơn một tháng qua, khiến hơn 9.000ha ruộng thiếu nước, còn người dân thì thiếu nước sinh hoạt. Đây là tình trạng xảy ra tại hầu hết các huyện của tỉnh Thanh Hóa như Quảng Xương, Như Thanh, Như Xuân, Thạch Thành, Yên Định và TP. Sầm Sơn.