Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Những cuốn sách được viết trên lá cây có tuổi đời hàng trăm năm

Lữ Phú - 17:30, 02/05/2024

Trên địa bàn huyện biên giới Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An có một số cuốn sách cổ viết bằng chữ Thái hệ Lai Pao trên lá cây khá độc đáo. Tuy nhiên, những cuốn sách cổ này còn rất ít và số người biết đọc chữ Thái cũng không còn nhiều. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc Thái là điều hết sức cần thiết.

 Ông Vi Thanh Tuấn, bản Kèo Lực 2, xã Phà Đánh, là thế hệ thứ 4, còn lưu giữ được bộ sách Thái cổ viết trên lá cây.
Ông Vi Thanh Tuấn, bản Kèo Lực 2, xã Phà Đánh, là thế hệ thứ 4, còn lưu giữ được bộ sách Thái cổ viết trên lá cây.

Báu vật được lưu giữ qua nhiều thế hệ

Gia đình ông Vi Thanh Tuấn, bản Kèo Lực 2, xã Phà Đánh, huyện Kỳ Sơn là một trong những chủ nhân may mắn còn lưu giữ được bộ sách cổ viết trên lá cây bằng chữ Thái hệ Lai Pao của dân tộc Thái. Bộ sách gồm 5 cuốn, bìa được làm bằng gỗ, các trang sách bằng lá cây, chiều dài khoảng chừng 25cm, rộng 5cm được kết với nhau bằng sợi dây gai xuyên ở chính giữa cuốn sách. Loại chữ và hoa văn được vẽ trên sách cổ bằng lá cây này rất hiếm gặp. Mặc dù là người lưu giữ và bảo quản cuốn sách cổ đã gần 40 năm nay, nhưng ông Vi Thanh Tuấn cũng như nhiều vị cao niên khác trong bản cũng không thể đọc được dạng chữ viết này.

Nói về nguồn gốc của cuốn sách, ông Vi Thanh Tuấn, cho biết: “Gia đình tôi giữ quyển sách này rất nhiều thế hệ rồi. Tôi cũng muốn nhờ các cụ dịch sang tiếng Việt để bày, dạy cho con cháu sử dụng và hiểu được nội dung và ý nghĩa của chữ cổ mà cha ông mình để lại, để truyền thống của dân tộc không bị mất đi, nhưng giờ vẫn chưa dịch được…”

Ông Kha Ngọc Minh, bản Xốp Tụ, xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An giới thiệu cuốn sách Thái cổ của gia đình.
Ông Kha Ngọc Minh, bản Xốp Tụ, xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An giới thiệu cuốn sách Thái cổ của gia đình.

Gia đình ông Kha Ngọc Minh ở bản Xốp Tụ, xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn, cũng đang giữ một cuốn sách cổ tương tự. Ông Minh xem cuốn sách cổ này là báu vật. Ông bảo, đó là văn hóa, là chữ viết của dân tộc, ẩn chứa những phong tục tập quán tốt đẹp truyền thống. Để viết được những cuốn sách bằng lá cây, người viết phải có kiến thức uyên thâm về nhiều lĩnh vực trong cuộc sống và phải mất hàng năm trời, mới viết xong một cuốn sách trên những tấm lá như thế này.

Nội dung của các cuốn sách chủ yếu, là kể lại những câu chuyện dân gian mang đậm nét bản sắc văn hóa của người Thái vùng dọc sông Lam, như: Truyền thuyết lập bản, lập mường, hay chuyện kể về quá trình chống giặc ngoại xâm.

Cần có phương án bảo tồn sách cổ

Tên gọi Lai Pao theo tiếng Thái nhóm “Tay Mương” là chữ viết của người Thái cư trú dọc sông Pao hay còn gọi là sông Cả (sông Lam). Qua tìm hiểu, được biết, cuối thế kỷ XIX, người Thái vùng dọc sông Lam vẫn còn sử dụng loại chữ viết và văn tự này trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, ngày nay, những người còn đọc được chữ Thái trên địa bàn các huyện dọc sông sông Pao nói chung, huyện biên giới Kỳ Sơn nói riêng, còn rất ít. Phần lớn họ là những người đã cao tuổi, già yếu … người trẻ tuổi hầu như không ai biết đọc, biết viết chữ Thái.

Ngoài viết trên lá thì chữ Thái cũng được tìm thấy trong các cuốn sách cổ bằng giấy thường.
Ngoài viết trên lá thì chữ Thái cũng được tìm thấy trong các cuốn sách cổ bằng giấy thường.

"Những cuốn sách cổ chữ Thái từ ngày xưa để lại, chủ yếu đang lưu giữ trong phạm vi các gia đình, dòng họ. Ngành văn hóa tỉnh Nghệ An chưa có một cuộc kiểm kê, khảo sát mang tính tổng thể nào để kiểm đếm số lượng sách cổ còn lại trong các bản làng. Từ đó có hướng bảo quản, lưu trữ bằng việc mã hóa tư liệu cổ hoặc áp dụng biện pháp khoa học kỹ thuật để bảo vệ an toàn và kéo dài tuổi thọ của tài liệu, nhằm phục vụ tốt nhất cho việc sử dụng chúng trong hiện tại và tương lai.”

Nhà nghiên cứu văn hóa, truyền dạy chữ Thái -Sầm Văn Bình (Nghệ An)


Ông Lô Văn Liệu, Bí thư Đảng ủy xã Bắc Lý, một trong số ít người còn đọc được chữ Thái, chia sẻ: Trước đây, những quyển sách như thế này vẫn được nhiều gia đình người Thái trên địa bàn các xã dọc sông Nậm Nơn lưu giữ khá nhiều. Nội dung các cuốn sách là những tập truyện được viết bằng lá cây, gọi theo tiếng Thái là “bớ lan”. Tuy nhiên qua thời gian, nhiều gia đình lưu giữ không cẩn thận đã làm thất lạc hoặc bị mối mọt, hư hỏng sách cổ. Nếu chính quyền và các ngành chức năng không có phương án lưu giữ, bảo tồn thì dần dần những cuốn sách này sẽ hư hỏng, thất lạc hết.

Theo bà Vi Thị Quyên, Phó Chủ tịch UBND huyện Kỳ Sơn, những cuốn sách cổ này do người Thái khu vực miền tây Nghệ An viết, có niên đại trên 200 năm. Huyện cũng đang lên kế hoạch thực hiện Đề án bảo tồn, phát huy giá trị đặc sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn huyện thông qua việc sưu tầm các cuốn sách được viết trên lá cây.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Kỳ Sơn, trên địa bàn huyện có khoảng 10 bộ sách cổ bằng chữ Thái Lai Pao, được viết trên lá cây. Đây là những bộ sách cổ, quý hiếm. Vì vậy, nhiệm vụ bảo tồn chữ viết của các dân tộc nói chung và dân tộc Thái nói riêng là rất cấp thiết nhằm góp phần bảo tồn, phát huy nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân Ưu tú Y Sinh: Trao truyền văn hóa dân tộc Xơ Đăng

Nghệ nhân Ưu tú Y Sinh: Trao truyền văn hóa dân tộc Xơ Đăng

Nói đến nghệ thuật chơi đàn Klông pút, không thể không nhắc tới Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Y Sinh, thị trấn Đăk Tô, huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum. Từ tình yêu đặc biệt với cây đàn Klông pút, lo sợ nguy cơ “biến mất” của đàn Klông pút, NNƯT Y Sinh đã đứng ra truyền dạy cho thế hệ trẻ với mong muốn những giai điệu của đại ngàn sẽ mãi lưu truyền trong đời sống người Xơ Đăng.
Tin nổi bật trang chủ
Danh sách Ban Lễ tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Danh sách Ban Lễ tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thời sự - BDT - 20:33, 20/07/2024
Đồng chí Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam làm Trưởng Ban Lễ tang đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
Thông cáo đặc biệt về Lễ tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thông cáo đặc biệt về Lễ tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thời sự - BDT - 20:28, 20/07/2024
Để tỏ lòng tiếc thương và tưởng nhớ đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định tổ chức tang lễ đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với nghi thức Quốc tang.
Nghệ nhân Ưu tú Y Sinh: Trao truyền văn hóa dân tộc Xơ Đăng

Nghệ nhân Ưu tú Y Sinh: Trao truyền văn hóa dân tộc Xơ Đăng

Sắc màu 54 - Thanh Thuận - 16:11, 20/07/2024
Nói đến nghệ thuật chơi đàn Klông pút, không thể không nhắc tới Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Y Sinh, thị trấn Đăk Tô, huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum. Từ tình yêu đặc biệt với cây đàn Klông pút, lo sợ nguy cơ “biến mất” của đàn Klông pút, NNƯT Y Sinh đã đứng ra truyền dạy cho thế hệ trẻ với mong muốn những giai điệu của đại ngàn sẽ mãi lưu truyền trong đời sống người Xơ Đăng.
Chủ động ứng phó mưa lớn kèm lốc sét, gió giật mạnh và nguy cơ lũ quét, sạt lở đất

Chủ động ứng phó mưa lớn kèm lốc sét, gió giật mạnh và nguy cơ lũ quét, sạt lở đất

Tin tức - T.H - 16:10, 20/07/2024
Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai vừa có Công văn số 700/ĐĐ-ƯPKP đề nghị Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ tham mưu UBND các tỉnh, thành phố việc ứng phó với mưa lớn kèm lốc sét, mưa đá, gió giật mạnh và nguy cơ lũ quét, sạt lở đất.
Cuba tuyên bố quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Cuba tuyên bố quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Thời sự - PV - 16:07, 20/07/2024
Ngày 19/7, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố quốc tang tưởng niệm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng.
Tin trong ngày - 19/7/2024

Tin trong ngày - 19/7/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 19/7, có những thông tin đáng chú ý sau: Khó khăn trong thực hiện mô hình hỗ trợ sản xuất từ các chương trình MTQG. Yên Bái: 17 hộ dân thôn Đoàn Kết bị cô lập do mưa lớn. Ấn tượng Đội văn nghệ cồng chiêng của đồng bào Co. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Nữ sinh Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc là thủ khoa toàn tỉnh Thái Nguyên

Nữ sinh Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc là thủ khoa toàn tỉnh Thái Nguyên

Giáo dục - Vũ Mừng - 09:38, 20/07/2024
Sống xa nhà, song được sự tận tâm dạy dỗ của các thầy cô giáo, nữ sinh người Hà Giang đã nỗ lực học tập và trở thành thủ khoa toàn tỉnh Thái Nguyên tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024.
Agribank đồng hành tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh cung ứng vốn nền kinh tế

Agribank đồng hành tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh cung ứng vốn nền kinh tế

Kinh tế - Lê Thảo - 09:33, 20/07/2024
Trong 6 tháng đầu năm 2024, Agribank đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, tăng khả năng tiếp cận vốn của nền kinh tế bằng các cơ chế về lãi suất, phí, tín dụng ưu đãi... Trên cơ sở đó, tập trung cho 3 động lực tăng trưởng chính là tiêu dùng, xuất khẩu, đầu tư và ưu tiên 5 lĩnh vực mũi nhọn bao gồm xuất khẩu, nông nghiệp, công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ.
Thị trường thương mại điện tử của Việt Nam phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á

Thị trường thương mại điện tử của Việt Nam phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á

Kinh tế - Hoàng Minh - 09:32, 20/07/2024
Trong 4 năm qua, thị trường thương mại điện tử Việt Nam luôn đạt tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm từ 16-30% và được đánh giá phát triển nhanh nhất Đông Nam Á.
Điều tra, thu thập thông tin thực trạng kinh tế - xã hội 53 DTTS năm 2024 dưới góc nhìn của chuyên gia quốc tế

Điều tra, thu thập thông tin thực trạng kinh tế - xã hội 53 DTTS năm 2024 dưới góc nhìn của chuyên gia quốc tế

Sự kiện - Bình luận - Thanh Huyền - 09:29, 20/07/2024
Cuộc điều tra, thu thập thông tin thực trạng kinh tế - xã hội 53 DTTS năm 2024 đang được triển khai thực hiện tại 54 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bao gồm 51 tỉnh có xã thuộc vùng DTTS và miền núi và 3 tỉnh, thành phố có các xã/phường/thị trấn có nhiều người DTTS sinh sống, gồm: Thành phố Hồ Chí Minh, Long An và Hà Tĩnh. Dưới góc nhìn của ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam cho rằng, kết quả cuộc điều tra là những dữ liệu quan trọng giúp theo dõi đánh giá tiến độ thực hiện các chính sách của Chính phủ Việt Nam đồng thời là cơ sở để ban hành các quyết định chính sách nhằm giảm bớt những thiệt thòi mà các nhóm DTTS đang phải đối mặt.
Bảo tồn và phát huy giá trị nhạc cụ truyền thống dân tộc Chăm

Bảo tồn và phát huy giá trị nhạc cụ truyền thống dân tộc Chăm

Sắc màu 54 - Thái Tuyên - 09:22, 20/07/2024
Dân tộc Chăm có nhiều loại hình văn hóa phi vật thể hàm chứa những nội dung phong phú, chuyển tải các phương diện rõ nét về xã hội, con người và phản ánh trung thực các hiện tượng xã hội, phong tục tập quán và ước mơ của con người về một xã hội tốt đẹp thông qua diễn trình của lễ hội. Trong đó, nhạc cụ truyền thống đóng vai trò rất quan trọng trong sinh hoạt văn hóa, tôn giáo và tín ngưỡng của người Chăm.