Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nhà dân tộc học nặng lòng với văn hóa Thái

PV - 11:08, 17/11/2021

Là Trưởng phòng Nghiên cứu - Sưu tầm văn hóa nước ngoài của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (DTHVN), Tiến sĩ Vi An đặc biệt quan tâm đến văn hóa và xã hội của người Thái ở Việt Nam. Ông là tác giả cuốn sách “Người Thái ở miền Tây Nghệ An” (Nhà Xuất bản Thế giới phát hành năm 2017) và là đồng tác giả của hơn 30 cuốn sách, tác giả của hơn 50 bài viết đăng trên các tạp chí; chủ trì xây dựng 3 ngôi nhà dân gian: Thái, Mông, Hà Nhì tại Khu trưng bày ngoài trời của Bảo tàng DTHVN. Ông cũng đã từng tham gia nhiều cuộc hội thảo dân tộc học và bảo tàng học trong nước và quốc tế.

Tiến sĩ Vi An tại phòng làm việc. Ảnh: Ngọc Ánh
Tiến sĩ Vi An tại phòng làm việc. Ảnh: Ngọc Ánh

Mới đây, trong dịp về công tác tại một huyện miền núi Nghệ An, khi tôi đề cập đến một số vấn đề liên quan đến lịch sử văn hóa một ngôi đền người Thái ở huyện Quỳ Hợp (Nghệ An), ông Lương Viết Thoại, một trí thức người dân tộc Thái ở Quỳ Hợp khẳng định: “Viết về vấn đề này phải người có trình độ cao như Tiến sĩ Vi An thì mới đủ sức thuyết phục. Mấy năm trước, Tiến sĩ Vi An về Quỳ Hợp để đi điền dã, nghiên cứu, sưu tầm văn hóa người Thái bản địa, tôi và Nghệ nhân Ưu tú Sầm Bình đã đưa Tiến sĩ Vi An đi vào các bản làng vùng sâu, vùng xa để khai thác, thu thập những tư liệu sống về văn hóa Thái. Vi An có phông nền kiến thức dân tộc học uyên bác mà tính cách thì giản dị, hay lắm”.

Lời nhận xét đầy thiện chí của ông Lương Viết Thoại đã thôi thúc tôi trở lại Bảo tàng DTHVN tìm gặp Tiến sĩ Vi An để nghe ông chia sẻ về công việc nghiên cứu, sưu tầm văn hóa. Trên tầng 2 khu làm việc của cán bộ Bảo tàng DTHVN, phòng làm việc của Tiến sĩ Vi An có một giá đựng khá nhiều sách quý và một bộ máy vi tính đơn sơ, giản dị như bản tính của người làm nghiên cứu khoa học.

Tiến sĩ Vi An cho biết, hơn 30 năm qua, từ một cử nhân lịch sử của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trở thành Tiến sĩ dân tộc học; từ một nghiên cứu viên của Viện Dân tộc học trở thành nghiên cứu viên chính kiêm Thư ký Hội đồng Khoa học của Bảo tàng DTHVN, không năm nào, ông không trở về quê hương miền Tây Nghệ An. Khi thì ông về thực hiện những chuyến điền dã có mục tiêu, nghiên cứu, sưu tầm hiện vật phục vụ trưng bày; khi thì về vì chuyện gia đình.

Trong lời giới thiệu về cuốn sách của Tiến sĩ Vi An, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc của Bảo tàng DTHVN có viết: "Chính từ những cơ hội ngồi hàn huyên với các cụ già, các lão thành cách mạng, với anh em họ hàng, bạn bè người Thái trong không gian văn hóa - xã hội của mình, ông chọn được một hướng tiếp cận riêng và kiên trì theo đuổi sự lựa chọn của mình. Sự lựa chọn đó chính là nghiên cứu về người Thái trong không gian văn hóa - xã hội ở miền Tây Nghệ An". Cụ thể là không gian đa dạng các nhóm địa phương của người Thái được hình thành từ những điều kiện lịch sử khác nhau. Đó còn là tính đa dạng văn hóa Thái từ sự tiếp biến văn hóa trên con đường di cư cả ngàn năm. Đó cũng chính là những kinh nghiệm sống, phương thức mưu sinh, những nét văn hóa xã hội, tinh thần và tâm linh tạo nên bản sắc riêng mà người Thái dù ở đâu vẫn giữ gìn và nối tiếp.

Tất cả không gian văn hóa đó được Tiến sĩ Vi An đưa vào cuốn sách “Người Thái ở miền Tây Nghệ An” dày gần 400 trang với 10 chương gồm: “Thiên nhiên và con người”; “Khái quát về người Thái ở miền Tây Nghệ An”; “Nông nghiệp trồng trọt”; “Các hoạt động kinh tế khác”; “Văn hóa vật chất”; “Văn hóa xã hội”; “Dòng họ, hôn nhân, gia đình”; “Các phong tục trong chu kỳ đời người”; “Văn hóa tâm linh” và “Văn học, nghệ thuật dân gian và chữ viết”.

Tiến sĩ Vi An (thứ 2 từ trái sang) trao đổi với các đồng nghiệp về văn hóa dân tộc Thái, năm 2016. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Tiến sĩ Vi An (thứ 2 từ trái sang) trao đổi với các đồng nghiệp về văn hóa dân tộc Thái, năm 2016. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Ngoài những công trình nghiên cứu về người Thái, Tiến sĩ Vi An cũng đã có nhiều đợt đi điền dã, nghiên cứu và viết bài công bố trên các tạp chí khoa học về về người Rục ở Quảng Bình, người Ơ Đu, người Khơ Mú ở Nghệ An. Năm 1998, Bảo tàng DTHVN chủ trương xây dựng khu trưng bày ngoài trời, Tiến sĩ Vi An là người chủ trì việc khảo sát, sưu tầm và phục dựng 3 ngôi nhà truyền thống của người Thái Đen (Thuận Châu, Sơn La), người Mông (Mù Cang Chải, Yên Bái) và người Hà Nhì (Y Tý, Lào Cai); đồng thời, tham gia thực hiện quá trình phục dựng các ngôi nhà người Tày, người Chăm và nhà dài Ê Đê.

Năm 2006, Bảo tàng DTHVN xây dựng khu nhà trưng bày văn hóa các nước Đông Nam Á, Tiến sĩ Vi An lúc này đang là Trưởng phòng Đông Nam Á nên trách nhiệm vô cùng nặng nề. Ông góp phần không nhỏ trong việc tổ chức triển khai thực hiện các chuyến đi nghiên cứu, sưu tầm hiện vật văn hóa của 10 nước Đông Nam Á mang về phục vụ trưng bày văn hóa Đông Nam Á tại Bảo tàng DTHVN, khai trương tháng 11-2013.

Hiện nay, Tiến sĩ Vi An tích cực phối hợp với một số viện nghiên cứu, cơ quan tại Hà Nội, tham gia các đề tài nghiên cứu về các dân tộc thiểu số. Ông cũng đang ấp ủ viết tiếp một cuốn sách về nghiên cứu tri thức dân gian của người Thái ở miền Tây Nghệ An, phục vụ du lịch cộng đồng và phát triển bền vững. “Đây là trách nhiệm và tình cảm của tôi để đáp lại lòng mong muốn, sự tin yêu của bà con người Thái trên quê hương tôi” - Tiến sĩ Vi An chia sẻ.

Tin cùng chuyên mục
Người "mang nợ" với cồng chiêng

Người "mang nợ" với cồng chiêng

Mái tóc búi cao, dáng người rắn rỏi, tiếng nói oang oang, là những gì chúng tôi ấn tượng ở Nghệ nhân Bùi Tiến Xô trong lần gặp ông tại Ngày hội Đại đoàn kết ở xứ Mường Động (huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình) vừa diễn ra vào cuối tháng 11/2021. Được biết, từ năm 2015, ông là 1 trong 8 nghệ nhân đầu tiên của tỉnh Hòa Bình được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú vì sự miệt mài, tận tâm góp sức giữ cho những mạch ngầm văn hóa truyền thống dân tộc chảy mãi.
Tin nổi bật trang chủ
Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga đến năm 2030

Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga đến năm 2030

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, chiều 30/11/2021, tại Moscow, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có cuộc hội đàm với Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Kết thúc hội đàm, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Putin đã ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga đến năm 2030. Xin trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung.
Đằng sau những vinh quang

Đằng sau những vinh quang

Thể thao - Giải trí - PV - 10 phút trước
Thể thao Việt Nam liên tục đón tin vui trong những ngày qua khi lực sĩ Lê Văn Công giành tấm HCB tại Giải vô địch cử tạ người khuyết tật thế giới 2021 diễn ra tại Georgia, còn tay vợt Lý Hoàng Nam vô địch giải quần vợt nhà nghề ở Mexico.
Phú Yên: Mưa lớn nhiều ngày khiến gần 29 nghìn ngôi nhà bị ngập, 5 người chết

Phú Yên: Mưa lớn nhiều ngày khiến gần 29 nghìn ngôi nhà bị ngập, 5 người chết

Tin tức - Minh Ngọc – Đào Linh - 1 giờ trước
Trong những ngày qua, tại khu vực các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã liên tiếp xảy ra mưa lớn kéo dài; đồng thời các hồ thủy lợi, thủy điện phải xả nước điều tiết lũ để bảo đảm an toàn. Nhiều nơi đã xảy ra ngập lụt sâu, sạt lở đường, gây chia cắt giao thông, hằng chục nghìn ngôi nhà bị ảnh hưởng và đã có 5 người tử vong. Đặc biệt hai tỉnh Bình Định, Phú Yên đã xảy ra ngập lụt sâu trên diện rộng.
Năm 2021: Bộ Công an phát hiện 25.175 vụ và bắt giữ 37.056 đối tượng tội phạm về ma túy

Năm 2021: Bộ Công an phát hiện 25.175 vụ và bắt giữ 37.056 đối tượng tội phạm về ma túy

Pháp luật - Mai Hương - 1 giờ trước
Sáng ngày 01/12, tại Hà Nội, Cục Cảnh sát điểu tra tội phạm về ma túy (C04), Bộ Công an tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin tới các cơ quan báo chí kết quả công tác, phòng chống tội phạm về ma túy năm 2021. Thiếu tướng Nguyễn Văn Viện, Cục trưởng Cục C04 chủ trì Hội nghị. Dự Hội nghị còn có đại diện lãnh đạo Cục Công tác Đảng( X03), Cục Công tác chính trị (V01); Lãnh đạo và phóng viên một số cơ quan thông tấn báo chí.
Ấn tượng cuộc thi ảnh

Ấn tượng cuộc thi ảnh "Đất nước nhìn từ biển"

Photo - PV - 2 giờ trước
Các tác phẩm đoạt giải tại cuộc thi ảnh “Đất nước nhìn từ biển” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Viện Truyền thông và Phát triển nhân lực, Tạp chí Nhiếp ảnh và đời sống tổ chức là những tác phẩm xuất sắc nhất trong tổng số gần 4.000 ảnh gửi tham dự cuộc thi để trao giải. Những bức ảnh này sẽ được lựa chọn để in sách, xuất bản thành bộ lịch ảnh Biển đảo Việt Nam năm 2022, góp phần đẩy mạnh hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch của đất nước.
Cần chủ động các giải pháp cho việc nuôi thủy sản lồng bè mùa mưa lũ

Cần chủ động các giải pháp cho việc nuôi thủy sản lồng bè mùa mưa lũ

Khoa học - Công nghệ - T.Hợp - 3 giờ trước
Tổng cục Thủy sản đã có Văn bản số 2085/TCTS-NTTS đề nghị Sở NN&PTNT các tỉnh Nam Trung Bộ phối hợp với cơ quan liên quan chỉ đạo sản xuất và quản lý nuôi thuỷ sản lồng bè mùa mưa lũ.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 của sinh viên các trường đại học

Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 của sinh viên các trường đại học

Tin tức - P. Ngọc - 3 giờ trước
Mới đây, một số trường đại học đã có thông báo lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 của sinh viên. Theo đó, sinh viên các trường sẽ được nghỉ ít nhất là 2 tuần.
Toàn văn thư của Chủ tịch nước gửi cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Việt Nam

Toàn văn thư của Chủ tịch nước gửi cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Việt Nam

Thời sự - BĐT - 3 giờ trước
Nhân dịp Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, nhiệm kỳ 2021-2026 và Kỷ niệm 25 năm Ngày thành lập (02/10/1996 – 02/10/2021), Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có Thư gửi cán bộ, hội viên Hội Khuyến học Việt Nam. Báo Điện tử Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn Thư của Chủ tịch nước.
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 12/2021

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 12/2021

Văn bản chính sách mới - T.Hợp - 3 giờ trước
Từ tháng 12/2021, nhiều chính sách mới liên quan đến hoạt động từ thiện, người lao động, đào tạo, thuế, bảo hiểm… có hiệu lực.
Ra mắt bộ tiểu thuyết trinh thám dành cho thiếu nhi

Ra mắt bộ tiểu thuyết trinh thám dành cho thiếu nhi

Thể thao - Giải trí - T.Hợp - 4 giờ trước
Nhà xuất bản Kim Đồng đã cho ra mắt trọn bộ tiểu thuyết trinh thám dành cho lứa tuổi thiếu nhi của Kristina Ohlsson (Thụy Điển). Đây sẽ là món quà tuyệt vời cho các em thiếu nhi trong dịp lễ Giáng sinh năm nay.
Từ ngày 1/12, tăng tần suất đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh lên 16 chuyến/ngày

Từ ngày 1/12, tăng tần suất đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh lên 16 chuyến/ngày

Tin tức - Cát Tường - 4 giờ trước
Bộ Giao thông vận tải vừa có quyết định cho phép tăng tần suất khai thác trên nhiều đường bay nội địa từ ngày 1/12. Trong đó, đường bay Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh được tăng lên 16 chuyến/ngày, từ ngày 15/12 không vượt quá 20 chuyến/ngày.