Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mở rộng quy mô sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở miền núi: Minh bạch giữa tích tụ và tập trung ruộng đất (Bài 2)

Khánh Thi - 11:16, 03/12/2023

Nếu như ở đồng bằng, việc tích tụ ruộng đất để sản xuất lớn tương đối thuận lợi, thì ở miền núi, nhất là ở những địa bàn đặc biệt khó khăn, hình thức chuyển quyền sử dụng đất này phải bảo đảm những điều kiện pháp lý nhất định. Những ràng buộc pháp lý trong tích tụ ruộng đất ở miền núi là nhằm thực hiện chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo đảm đất sản xuất cho đồng bào DTTS.

Hiện vẫn còn trên 43.000 của hộ đồng bào DTTS có nhu cầu hỗ trợ đất sản xuất. (Ảnh minh họa)
Hiện vẫn còn trên 43.000 của hộ đồng bào DTTS có nhu cầu hỗ trợ đất sản xuất. (Ảnh minh họa)

Chuyển nhượng phải có điều kiện

Theo TS. Bùi Ngọc Thanh, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, tích tụ và tập trung ruộng đất là hai hình thức chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp. Mục tiêu của cả hai hình thức đều cùng làm tăng diện tích đất nhằm mở rộng quy mô sản xuất hướng đến năng suất, hiệu quả cao.

Tuy nhiên, hai hình thức này khác nhau về bản chất; trong đó, việc tập trung ruộng đất là hình thức góp đất, cho thuê, cho mượn đất,… có thời hạn để làm tăng diện tích sản xuất mà không mất quyền sử dụng đất trước pháp luật. Còn tích tụ là hình thức chuyển nhượng (mua bán) từ nhiều chủ sử dụng thành một chủ sử dụng duy nhất; người chuyển nhượng (bán quyền sử dụng cho người tích tụ) sẽ mất quyền sử dụng đất.

“Việc phân biệt hai hình thức này rất quan trọng bởi liên quan đến nhiều vấn đề, cả kinh tế lẫn xã hội. Ví dụ như, trong quá trình tích tụ có một bộ phận nông dân làm ăn khó khăn, sinh ra túng thiếu, bán hết quyền sử dụng đất, rơi vào tình trạng như là bị bần cùng hóa”, TS. Bùi Ngọc Thanh chia sẻ.

Quan ngại của nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Ngọc Thanh, là hoàn toàn xác đáng. Ở miền núi, vùng đồng bào DTTS, thực trạng thiếu đất sản xuất của một bộ phận đồng bào DTTS đã kéo dài hàng chục năm nay. Chính sách hỗ trợ đất sản xuất đã được triển khai trong nhiều giai đoạn, nhưng danh sách hộ DTTS thiếu đất sản xuất vẫn cứ kéo dài thêm.

Tích tụ, tập trung ruộng đất nhằm phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp. (Ảnh minh họa)
Tích tụ, tập trung ruộng đất nhằm phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp. (Ảnh minh họa)

Theo thống kê của Ủy ban Dân tộc, giai đoạn 2003 - 2016, Nhà nước đã hỗ trợ đất sản xuất cho trên 107.800 hộ DTTS; giai đoạn 2017 – 2020 là 3.900 hộ. Tuy nhiên, Báo cáo nghiên cứu khả thi Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2025 để Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1719/QĐ-TTg (Chương trình MTQG 1719) cho thấy, vẫn còn trên 43.000 của hộ DTTS có nhu cầu hỗ trợ đất sản xuất; dự kiến đến năm 2025 sẽ giải quyết 60% nhu cầu của đồng bào, giai đoạn 2026 - 2030 giải quyết 40% còn lại.

Theo TS. Hoàng Xuân Lương, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quyền con người DTTS (Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam), một trong những nguyên nhân của vấn đề thiếu đất sản xuất trong vùng đồng bào DTTS chưa được giải quyết triệt để xuất phát từ tình trạng chuyển nhượng không đúng quy định đất chính sách được cấp.

Trong Luật đất đai 2013 có quy định, sau 10 năm kể từ thời điểm được giao đất, đồng bào DTTS được quyền chuyển nhượng, tặng cho đất do Nhà nước giao, đất theo chính sách hỗ trợ của Nhà nước; đồng thời phải kèm theo điều kiện có xác nhận không có nhu cầu sử dụng đất hoặc chuyển khỏi địa bàn cư trú. Quy định là vậy, nhưng vì nhiều nguyên nhân, không ít hộ đồng bào DTTS sau khi được cấp đất đã chuyển nhượng, cầm cố cho người khác.

Siết chặt quy định

Từ thực tế sử dụng đất ở vùng đồng bào DTTS và miền núi cho thấy rằng, điều cần quan tâm là chế tài nào để hạn chế tối đa tình trạng chuyển nhượng đất được Nhà nước giao, đất theo chính sách Nhà nước hỗ trợ (gọi chung là đất chính sách - Pv). Trả lời được câu hỏi này, đồng thời tập trung hỗ trợ theo Chương trình MTQG 1719, thì mục tiêu giải quyết đất sản xuất cho đồng bào DTTS có nhu cầu mới có thể “về đích”.

Trong quá trình góp ý Dự thảo Luật đất đai (sửa đổi), có ý kiến cho rằng, cần phải hạn chế, nếu không muốn nói là không cho chuyển nhượng đất chính sách. Theo đó, nếu không quy định rõ điều này trong luật thì Nhà nước có giải quyết đất cho đồng bào DTTS bao nhiêu lần rồi dần dần cũng lại chuyển nhượng, đất vẫn cứ thiếu. Đây cũng là giải pháp để bảo vệ người dân, đồng thời cảnh báo những trường hợp chuyển nhượng (mua, bán) đất chính sách thì sẽ bị vô hiệu.

Theo đại biểu Quốc hội Ngô Trung Thành (đoàn đại biểu Đăk Lăk) - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cần siết chặt quy định chuyển nhượng đất chính sách để hạn chế tình trạng thâu tóm đất đai.
Theo đại biểu Quốc hội Ngô Trung Thành (đoàn đại biểu Đăk Lăk) - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cần siết chặt quy định chuyển nhượng đất chính sách để hạn chế tình trạng thâu tóm đất đai.

Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã yêu cầu, cần có cơ chế hiệu quả để ngăn chặn người dân chuyển nhượng sau khi được giao đất. Tuy nhiên, trong Dự thảo Luật đất đai (sửa đổi) lại “nới lỏng” hơn so với Luật Đất đai hiện hành khi quy định, đất chính sách được quyền chuyển nhượng sau 10 năm, trừ trường hợp được UBND cấp huyện hoặc cơ quan công tác dân tộc cấp tỉnh xác nhận không có nhu cầu sử dụng đất hoặc chuyển khỏi địa bàn cư trú.

Theo đại biểu Quốc hội Ngô Trung Thành (đoàn đại biểu Đăk Lăk) - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, điều này có nghĩa là nếu có xác nhận không có nhu cầu sử dụng đất hoặc chuyển khỏi địa bàn cư trú thì mặc dù chưa đến 10 năm sẽ vẫn được chuyển nhượng. Quy định như vậy quá “lỏng”, dễ dẫn đến tình trạng thâu tóm đất đai, không đáp ứng yêu cầu Nghị quyết số 18-NQ/TW.

Những lo ngại của các chuyên gia khi góp ý vào Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) xuất phát từ thực trạng chuyển nhượng đất chính sách trái quy định những năm qua, trong khi đất sản xuất vẫn là nhu cầu cấp bách của một bộ phận đồng bào DTTS hiện nay. Tuy nhiên, việc hạn chế, thậm chí cấm chuyển nhượng đất chính sách lại chưa trúng chủ trương khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất nhằm phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp gắn với phát triển xây dựng nông thôn mới.

Giải đáp khúc mắc này, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Minh Ngân cho rằng, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã quy định cụ thể các hành vi bị nghiêm cấm nhằm bảo đảm thực hiện chính sách đất sản xuất cho đồng bào DTTS. Trong đó, Dự thảo luật có quy định, nghiêm cấm các đối tượng không phải là đồng bào DTTS, không phải là đối tượng nhận chuyển nhượng đối với quỹ đất chính sách mà lại nhận chuyển nhượng; đồng thời nghiêm cấm tổ chức, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất đối với quỹ đất mà đã xác định đó là quỹ đất phục vụ cho chính sách đồng bào DTTS mà giao không đúng đối tượng.

Mặc dù Dự thảo luật đã đưa ra những quy định như vậy, nhưng thiết nghĩ vẫn cần có chế tài chặt chẽ hơn trong việc chuyển nhượng đất chính sách của đồng bào DTTS. Chẳng hạn như giải pháp ghi rõ nội dung đất chính sách trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được ông Hoàng Đức Hậu, Ủy viên Hội đồng tư vấn Dân tộc - Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề xuất với Ban soạn thảo Dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Như bài báo trước đã phản ánh, ở miền núi, hình thức tập trung đất đai đã và đang phát huy hiệu quả ở ở một số mô hình, dự án; không chỉ đem lại giá trị sử dụng đất cao hơn khi mở rộng quy mô sản xuất mà đồng bào DTTS có thêm thu nhập từ cho thuê, góp đất sản xuất kinh doanh mà còn bảo đảm quyền sử dụng đất của đồng bào. Còn việc tích tụ ruộng đất để sản xuất lớn chỉ thuận lợi ở khu vực đồng bằng. Do đó, khi triển khai chủ trương tích tụ, tập trung ruộng đất để mở rộng quy mô sản xuất thì các địa phương cũng cần minh bạch hai hình thức chuyển quyền sử dụng đất này.

Trong quá trình xây dựng Luật Đất đai (sửa đổi), Ủy ban Dân tộc đã tham gia góp ý và có văn bản gửi Ban Chỉ đạo, Bộ Tài nguyên và Môi trường tổng hợp. Theo đó, Ủy ban Dân tộc đề nghị 2 khoản tại Điều 27 Dự thảo: “Có chính sách đất đai cho đất ở, đất sinh hoạt của đồng bào DTTS phù hợp với điều kiện, tập quán, bản sắc văn hóa và điều kiện thực tế của từng vùng” và “có chính sách tạo điều kiện cho đồng bào DTTS trực tiếp sản xuất nông nghiệp ở nông thôn có đất để sản xuất nông nghiệp”.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Ngày 27/12, UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh năm 2023. Dự hội nghị có: Vụ trưởng Vụ Chính sách Dân tộc (Ủy ban Dân tộc) Lưu Xuân Thủy; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Trịnh Tuấn Sinh; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thanh Hóa Phạm Thị Thanh Thủy; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh, một số sở, ngành, đơn vị của tỉnh, UBND 11 huyện miền núi và 6 huyện, thị xã giáp ranh có xã, thôn, bản miền núi cùng 150 đại biểu điển hình tiên tiến đại diện cho trên 701.000 người DTTS toàn tỉnh.
Tin nổi bật trang chủ
Tạo sự linh hoạt, chủ động từ cơ chế, chính sách đặc thù

Tạo sự linh hoạt, chủ động từ cơ chế, chính sách đặc thù

Vừa qua (ngày 18/1/2024), Quốc hội thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia gồm: Xây dựng nông thôn mới; Giảm nghèo bền vững; Phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai giai đoạn 2021-2025. Nghị quyết được ban hành với 8 cơ chế, chính sách đặc thù được đánh giá sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc về cơ chế, tăng cường phân cấp, phân quyền tạo sự linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức thực hiện, nâng cao hiệu quả các Chương trình.
Tin trong ngày - 27/2/2024

Tin trong ngày - 27/2/2024

Media - BDT - 20:00, 27/02/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 27/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Tôn vinh Thầy thuốc Việt Nam và trao giải cuộc thi viết. "Sự hy sinh thầm lặng". Phục dựng hội đu tiên truyền thống Phú Gia. Giữ gìn làng nghề làm nón lá truyền thống Xuân Lộc. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi
Du khách ấn tượng với Lễ hội Lồng tồng của đồng bào Tày, Nùng tỉnh Thái Nguyên tại

Du khách ấn tượng với Lễ hội Lồng tồng của đồng bào Tày, Nùng tỉnh Thái Nguyên tại "Ngôi nhà chung"

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 19:08, 27/02/2024
Vừa qua, tại "Ngôi nhà chung" - Làng Văn hóa - Du lịch các Dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) đã tái hiện Lễ hội Lồng tồng của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng tỉnh Thái Nguyên.
Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng ở Quỳ Châu

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng ở Quỳ Châu

Sắc màu 54 - Nguyễn Thanh - 19:04, 27/02/2024
Quỳ Châu là huyện miền núi vùng cao của tỉnh Nghệ An, với 80% là đồng bào DTTS, trong đó chủ yếu là dân tộc Thái. Người Thái ở Quỳ Châu hiện nay còn lưu giữ được nhiều giá trị bản sắc văn hóa truyền thống. Đó là những cơ sở quan trọng để huyện đẩy mạnh phát triển du lịch từ các giá trị văn hóa. Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng được đặt ra tại Nghị quyết đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020-2025.
Các công trình đầu tư làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS ở Đăk Tô

Các công trình đầu tư làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS ở Đăk Tô

Công tác Dân tộc - Ngọc Chí - 19:00, 27/02/2024
Những công trình giao thông, trường học, nước sinh hoạt được đầu tư từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025 (gọi tắt là Chương trình MTQG 1719) đã và đang phát huy hiệu quả, giúp đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở huyện Đăk Tô (Kon Tum) có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng đời sống.
Hoa ban nở rộ tô điểm vẻ đẹp phố phường Hà Nội

Hoa ban nở rộ tô điểm vẻ đẹp phố phường Hà Nội

Sắc màu 54 - Tào Đạt - Quang Anh - 18:49, 27/02/2024
Mỗi dịp xuân về (thường bắt đầu từ tháng 2 kéo dài đến hết tháng 3), dọc các tuyến đường Hoàng Diệu, Bắc Sơn, Thanh Niên, Yên Phụ (Hà Nội) lại được nhuộm tím bởi hàng hoa ban đang nở rộ mang hương sắc của núi rừng Tây Bắc.
Tin trong ngày - 26/2/2024

Tin trong ngày - 26/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 26/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Nhiều công trình, phần việc ý nghĩa được triển khai trong chương trình “Tháng Ba biên giới” 2024. Lễ hội Vua Hùng dạy dân cấy lúa. Tình yêu với y học dân tộc của nữ bác sĩ trẻ. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Gia Lai: Nguy cơ cháy rừng rất cao ở nhiều địa phương

Gia Lai: Nguy cơ cháy rừng rất cao ở nhiều địa phương

Trang địa phương - Ngọc Thu - 18:45, 27/02/2024
Tây Nguyên nói chung, Gia Lai nói riêng đang bước vào cao điểm mùa khô, nắng nóng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao. Vì vậy, các địa phương, đơn vị, chủ rừng đã nắm bắt tình hình, tổ chức triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng cháy chữa cháy rừng, hạn chế thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra.

"Sống lại" làng gốm cổ Thanh Hà 500 năm tuổi

Nghề nghiệp - Việc làm - T.Nhân-H.Trường - 18:42, 27/02/2024
Cách phố cổ Hội An chừng 2km về hướng Tây, làng gốm Thanh Hà (phường Thanh Hà, TP.Hội An, Quảng Nam) nép mình bên dòng sông Thu Bồn thơ mộng. Hơn 500 năm tồn tại và phát triển, có lúc sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, làng gốm này cũng tưởng chừng rơi vào vào quên lãng. Tuy nhiên, với lòng yêu nghề, sự quyết tâm của các nghệ nhân đã làm “sống lại” làng nghề truyền thống ở xứ Quảng này. Đặc biệt, làng gốm Thanh Hà hiện nay đã trở thành địa danh nổi tiếng thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.
Văn xuôi lấn át thơ tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023

Văn xuôi lấn át thơ tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023

Tin tức - Thanh Thuận - 18:39, 27/02/2024
Ngày 27/2, tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức Lễ trao giải thưởng hàng năm Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023, giải thưởng Tác giả trẻ 2023 và Tổng kết đợt 1 cuộc vận động sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi.
Ninh Bình: Cảnh giác với chiêu trò mạo danh lãnh đạo Sở TT&TT và Công an tỉnh gọi điện lừa đảo

Ninh Bình: Cảnh giác với chiêu trò mạo danh lãnh đạo Sở TT&TT và Công an tỉnh gọi điện lừa đảo

Tin tức - Thiên An - 18:15, 27/02/2024
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình xuất hiện một số đối tượng sử dụng số điện thoại lạ và mạo danh lãnh đạo Sở Thông tin và Truyền thông (TT&TT), Công an tỉnh Ninh Bình gọi điện lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản.
Hội đồng Khoa học và Công nghệ Ủy ban Dân tộc họp phiên thứ nhất

Hội đồng Khoa học và Công nghệ Ủy ban Dân tộc họp phiên thứ nhất

Công tác Dân tộc - Hoàng Quý - 18:06, 27/02/2024
Ngày 27/2, tại Hà Nội, Hội đồng Khoa học và Công nghệ Ủy ban Dân tộc đã tổ chức phiên họp Hội đồng lần thứ nhất. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Thị Hà - Chủ tịch Hội đồng, chủ trì phiên họp.