Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Mở rộng quy mô sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở miền núi: Tập trung để sản xuất lớn (Bài 1)

Khánh Thi - 18:32, 02/12/2023

Tích tụ, tập trung đất đai là phương thức sử dụng đất phù hợp với sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung quy mô lớn trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, việc tích tụ, tập trung ruộng đất ở miền núi, vùng đồng bào DTTS đang và sẽ gặp nhiều khó khăn, không chỉ vì tâm lý “sợ mất đất” của một bộ phận người dân mà còn do nhiều quy định pháp luật ràng buộc, trong khi đồng bào DTTS chưa được tiếp cận nhiều thông tin kiến thức pháp luật về đất đai.

Tích tụ, tập trung ruộng đất là giải pháp để thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Việc tập trung đất đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, nhưng để mở rộng mô hình không mấy dễ dàng.

Toàn xã Vân Am (Ngọc Lặc, Thanh Hóa) đã tập trung được hơn 200 ha để tiến hành phục tráng rừng luồng và nâng cao hiệu quả kinh tế từ cây luồng.
Toàn xã Vân Am (Ngọc Lặc, Thanh Hóa) đã tập trung được hơn 200 ha để tiến hành phục tráng rừng luồng và nâng cao hiệu quả kinh tế từ cây luồng.

Lợi ích thấy rõ

Ngọc Lặc là huyện miền núi có đông đồng bào DTTS sinh sống của tỉnh Thanh Hóa. Thế mạnh của huyện là sản xuất nông, lâm nghiệp; trong đó, luồng là cây trồng thế mạnh. Cây luồng được trồng nhiều ở các xã: Vân Am, Phùng Giáo.

Từng là cây xóa nghèo, hiện cây luồng đang giúp người dân ở hai xã này từng bước làm giàu khi được trồng trên quy mô diện tích lớn, theo quy hoạch của huyện. Triển khai chương trình hành động của huyện Ngọc Lặc thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TU, ngày 11/1/2019 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về việc tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, huyện đã tăng cường tuyên truyền, vận động bà con Nhân dân tập trung ruộng đất để khai thác cây trồng thế mạnh, nâng cao thu nhập.

Tại xã Vân Am, theo Phó Chủ tịch UBND xã – ông Lê Quyết Thắng, trước đây, diện tích luồng trên địa bàn xã chủ yếu do người dân trồng tự phát, nhỏ lẻ; nhiều diện tích luồng do khai thác quá mức, không được chăm sóc, bón phân dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền cùng với thực hiện kịp thời các chính sách hỗ trợ, hiện toàn xã Vân Am đã tập trung được hơn 200 ha để tiến hành phục tráng rừng luồng và nâng cao hiệu quả kinh tế từ cây luồng.

Việc tập trung ruộng đất để phục tráng rừng luồng đã đem lại hiệu quả nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần cùng địa phương xây dựng nông thôn mới. Như tại thôn Đắm Văn Giang của xã Vân Am, toàn thôn có 179 hộ, với 789 nhân khẩu. Đây hiện là thôn có thu nhập bình quân đầu người cao nhất xã, đạt 48 triệu đồng/năm và đã đạt chuẩn thôn nông thôn mới năm 2021. Cùng với thôn Đắm, 03 thôn khác (thôn Rẻ, thôn Thuận Bà và thôn Giỏi) đang là những “đầu tàu” để kéo xã Vân Am hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới trong năm 2023.

Việc tập trung ruộng đất để phục tráng rừng luồng đã đem lại hiệu quả nâng cao thu nhập cho người dân.
Việc tập trung ruộng đất để phục tráng rừng luồng đã đem lại hiệu quả nâng cao thu nhập cho người dân.

Tương tự huyện Ngọc Lặc của tỉnh Thanh Hóa, quá trình tập trung đất đai cũng đang được các địa phương miền núi trên cả nước quyết liệt triển khai. Như ở huyện biên giới còn nhiều khó khăn Nậm Nhùn (Lai Châu), đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thay đổi phương thức sử dụng đất để tăng hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp. 

Nhờ đó, thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún như trước, người dân trong huyện đã quan tâm phát triển sản xuất hàng hóa tập trung. Trên địa bàn huyện bước đầu hình thành một số vùng sản xuất tập trung, liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm như: Cây ăn quả, cá lồng, nuôi ong,...

Tuyên truyền đúng trọng tâm

Thực tế cho thấy, tình trạng sử dụng đất nhỏ lẻ, phân tán, hiệu quả thấp của hộ gia đình cá nhân là phổ biến của cả nước, nhất là ở các địa phương miền núi. Phương thức sản xuất này không phù hợp với sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung quy mô lớn trong giai đoạn hiện nay; do đó tập trung đất đai là tất yếu để giải quyết rào cản này. Nhưng ở địa bàn miền núi, dù nhiều mô hình tập trung ruộng đất đã cho thấy rõ hiệu quả về kinh tế, nhưng việc mở rộng quy mô sử dụng đất trong sản xuất nông nghiệp ở miền núi là không hề dễ.

Bên cạnh khó khăn do yếu tố khách quan (địa hình đồi núi chia cắt, ruộng đất manh mún…), thì nhận thức của người dân về tập trung ruộng đất để hướng tới sản xuất lớn còn hạn chế cũng là rào cản lớn. Điều này khiến chính quyền địa phương gặp nhiều khó khăn trong việc tập trung ruộng đất, khó thu hút đầu tư tư nhân để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Trên địa bàn Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu bước đầu hình thành một số vùng sản xuất tập trung, liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm. (Trong ảnh: Mô hình trồng dứa tập trung trên diện tích 3,5 ha tại các xã Nậm Hàng, Nậm Manh, Nậm Pì, Trung Chải)
Trên địa bàn Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu bước đầu hình thành một số vùng sản xuất tập trung, liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm. (Trong ảnh: Mô hình trồng dứa tập trung trên diện tích 3,5 ha tại các xã Nậm Hàng, Nậm Manh, Nậm Pì, Trung Chải)

Đơn cử, Công ty TNHH Nam Dược Đông Nam Á (Nghệ An) có nhu cầu thuê đất ở Lào Cai để trồng ớt. Ròng rã gần 2 năm trời, doanh nghiệp có chỉ thuê được 20ha trong tổng nhu cầu 50ha tại 02 huyện: Văn Bàn và Bảo Yên. Trong khi đó, nhiều hộ dân có đất bỏ không, chính quyền địa phương đã phối hợp với doanh nghiệp tích cực vận động cho thuê, người dân vẫn từ chối.

Tương tự huyện Văn Bàn và Bảo Yên, ở huyện Si Ma Cai, theo chia sẻ của đại diện Phòng Tài nguyên và Môi trường, đã có doanh nghiệp tìm đến đề xuất và cùng huyện vận động bà con dồn điền đổi thửa để thuê từ 30 - 50 ha ruộng bậc thang, tổ chức sản xuất rau sạch, nhưng người dân không chấp thuận. Nguyên nhân là bà con sợ mất đất sản xuất và lo không biết làm gì sau khi cho thuê đất, khiến việc tích tụ đất đai ở Si Ma Cai đến nay chưa thực hiện được một đơn vị diện tích nào. Tính chung cả tỉnh Lào Cai, hiện mới có khoảng 120 ha ruộng, đất được tập trung thành “cánh đồng mẫu lớn”, cho doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp trực tiếp tổ chức sản xuất.

Để tháp gỡ tâm lý “sợ mất đất” của người dân thì các cấp ngành, địa phương miền núi cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ về chủ trương tập trung đất đai của Nhà nước. Thuê và cho thuê đất để mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp là một hình thức tập trung ruộng đất, không đồng nghĩa với tích tụ ruộng đất nên vẫn bảo đảm được quyền sử dụng đất của người dân.

Theo TS. Bùi Ngọc Thanh, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, tích tụ ruộng đất là quá trình nhận chuyển nhượng (mua) quyền sử dụng đất để làm tăng diện tích đất sử dụng, từ nhiều chủ sử dụng thành một chủ sử dụng duy nhất.

“Còn tập trung ruộng đất là sự liên kết nhiều mảnh đất của nhiều chủ sử dụng khác nhau thành khu đất lớn. Nhưng quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân vẫn không thay đổi; người cho thuê đất, cho mượn đất hay góp vốn bằng đất vẫn còn quyền sử dụng đất, khi hết thời hạn thuê, mượn hoặc làm ăn kém hiệu quả, người cho thuê, mượn hoặc góp vốn có quyền lấy lại đất của mình”, TS. Bùi Ngọc Thanh phân tích.

Như vậy, việc cho thuê đất là hình thức tập trung ruộng đất bảo đảm quyền lợi của người cho thuê đất, có thể nhân rộng, từ đó mở rộng quy mô sử dụng đất trong sản xuất nông nghiệp ở các địa phương miền núi, vùng đồng bào DTTS. Còn với tích tụ ruộng đất, do nhiều diện tích đất của người dân có nguồn gốc từ đất được Nhà nước cấp theo các chương trình, dự án hỗ trợ đất sản xuất thì việc chuyển nhượng, mua bán cần tuân theo những quy định cụ thể.

Theo nhiều chuyên gia, hiện nước ta có một nghịch lý là, trong khi các doanh nghiệp cần đất để đầu tư dự án nông nghiệp, nông dân có ruộng lại không mặn mà với sản xuất, thậm chí, nhiều nơi bỏ hoang. Bên cạnh đó, tâm lý chung của nông dân là muốn giữ đất để khi có quy hoạch thực hiện các dự án hoặc công trình công cộng sẽ được đền bù, hỗ trợ chuyển đổi nghề. Quan trọng hơn cả, đó chính là tư duy giữ đất làm của để dành, tài sản cho con cháu đời sau. Chính điều này đã gây nên nhiều rào cản trong việc tích tụ, tập trung ruộng đất để tái cơ cấu ngành sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong bài viết tiếp theo.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Ngày 27/12, UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh năm 2023. Dự hội nghị có: Vụ trưởng Vụ Chính sách Dân tộc (Ủy ban Dân tộc) Lưu Xuân Thủy; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Trịnh Tuấn Sinh; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thanh Hóa Phạm Thị Thanh Thủy; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh, một số sở, ngành, đơn vị của tỉnh, UBND 11 huyện miền núi và 6 huyện, thị xã giáp ranh có xã, thôn, bản miền núi cùng 150 đại biểu điển hình tiên tiến đại diện cho trên 701.000 người DTTS toàn tỉnh.
Tin nổi bật trang chủ
Tạo sự linh hoạt, chủ động từ cơ chế, chính sách đặc thù

Tạo sự linh hoạt, chủ động từ cơ chế, chính sách đặc thù

Vừa qua (ngày 18/1/2024), Quốc hội thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia gồm: Xây dựng nông thôn mới; Giảm nghèo bền vững; Phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai giai đoạn 2021-2025. Nghị quyết được ban hành với 8 cơ chế, chính sách đặc thù được đánh giá sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc về cơ chế, tăng cường phân cấp, phân quyền tạo sự linh hoạt, sáng tạo trong tổ chức thực hiện, nâng cao hiệu quả các Chương trình.
Tin trong ngày - 27/2/2024

Tin trong ngày - 27/2/2024

Media - BDT - 20:00, 27/02/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 27/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Tôn vinh Thầy thuốc Việt Nam và trao giải cuộc thi viết. "Sự hy sinh thầm lặng". Phục dựng hội đu tiên truyền thống Phú Gia. Giữ gìn làng nghề làm nón lá truyền thống Xuân Lộc. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi
Du khách ấn tượng với Lễ hội Lồng tồng của đồng bào Tày, Nùng tỉnh Thái Nguyên tại

Du khách ấn tượng với Lễ hội Lồng tồng của đồng bào Tày, Nùng tỉnh Thái Nguyên tại "Ngôi nhà chung"

Sắc màu 54 - Thúy Hồng - 19:08, 27/02/2024
Vừa qua, tại "Ngôi nhà chung" - Làng Văn hóa - Du lịch các Dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) đã tái hiện Lễ hội Lồng tồng của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng tỉnh Thái Nguyên.
Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng ở Quỳ Châu

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng ở Quỳ Châu

Sắc màu 54 - Nguyễn Thanh - 19:04, 27/02/2024
Quỳ Châu là huyện miền núi vùng cao của tỉnh Nghệ An, với 80% là đồng bào DTTS, trong đó chủ yếu là dân tộc Thái. Người Thái ở Quỳ Châu hiện nay còn lưu giữ được nhiều giá trị bản sắc văn hóa truyền thống. Đó là những cơ sở quan trọng để huyện đẩy mạnh phát triển du lịch từ các giá trị văn hóa. Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng được đặt ra tại Nghị quyết đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020-2025.
Các công trình đầu tư làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS ở Đăk Tô

Các công trình đầu tư làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào DTTS ở Đăk Tô

Công tác Dân tộc - Ngọc Chí - 19:00, 27/02/2024
Những công trình giao thông, trường học, nước sinh hoạt được đầu tư từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025 (gọi tắt là Chương trình MTQG 1719) đã và đang phát huy hiệu quả, giúp đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở huyện Đăk Tô (Kon Tum) có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng đời sống.
Hoa ban nở rộ tô điểm vẻ đẹp phố phường Hà Nội

Hoa ban nở rộ tô điểm vẻ đẹp phố phường Hà Nội

Sắc màu 54 - Tào Đạt - Quang Anh - 18:49, 27/02/2024
Mỗi dịp xuân về (thường bắt đầu từ tháng 2 kéo dài đến hết tháng 3), dọc các tuyến đường Hoàng Diệu, Bắc Sơn, Thanh Niên, Yên Phụ (Hà Nội) lại được nhuộm tím bởi hàng hoa ban đang nở rộ mang hương sắc của núi rừng Tây Bắc.
Tin trong ngày - 26/2/2024

Tin trong ngày - 26/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 26/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Nhiều công trình, phần việc ý nghĩa được triển khai trong chương trình “Tháng Ba biên giới” 2024. Lễ hội Vua Hùng dạy dân cấy lúa. Tình yêu với y học dân tộc của nữ bác sĩ trẻ. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Gia Lai: Nguy cơ cháy rừng rất cao ở nhiều địa phương

Gia Lai: Nguy cơ cháy rừng rất cao ở nhiều địa phương

Trang địa phương - Ngọc Thu - 18:45, 27/02/2024
Tây Nguyên nói chung, Gia Lai nói riêng đang bước vào cao điểm mùa khô, nắng nóng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao. Vì vậy, các địa phương, đơn vị, chủ rừng đã nắm bắt tình hình, tổ chức triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng cháy chữa cháy rừng, hạn chế thấp nhất thiệt hại có thể xảy ra.

"Sống lại" làng gốm cổ Thanh Hà 500 năm tuổi

Nghề nghiệp - Việc làm - T.Nhân-H.Trường - 18:42, 27/02/2024
Cách phố cổ Hội An chừng 2km về hướng Tây, làng gốm Thanh Hà (phường Thanh Hà, TP.Hội An, Quảng Nam) nép mình bên dòng sông Thu Bồn thơ mộng. Hơn 500 năm tồn tại và phát triển, có lúc sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, làng gốm này cũng tưởng chừng rơi vào vào quên lãng. Tuy nhiên, với lòng yêu nghề, sự quyết tâm của các nghệ nhân đã làm “sống lại” làng nghề truyền thống ở xứ Quảng này. Đặc biệt, làng gốm Thanh Hà hiện nay đã trở thành địa danh nổi tiếng thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.
Văn xuôi lấn át thơ tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023

Văn xuôi lấn át thơ tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023

Tin tức - Thanh Thuận - 18:39, 27/02/2024
Ngày 27/2, tại Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức Lễ trao giải thưởng hàng năm Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023, giải thưởng Tác giả trẻ 2023 và Tổng kết đợt 1 cuộc vận động sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi.
Ninh Bình: Cảnh giác với chiêu trò mạo danh lãnh đạo Sở TT&TT và Công an tỉnh gọi điện lừa đảo

Ninh Bình: Cảnh giác với chiêu trò mạo danh lãnh đạo Sở TT&TT và Công an tỉnh gọi điện lừa đảo

Tin tức - Thiên An - 18:15, 27/02/2024
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình xuất hiện một số đối tượng sử dụng số điện thoại lạ và mạo danh lãnh đạo Sở Thông tin và Truyền thông (TT&TT), Công an tỉnh Ninh Bình gọi điện lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản.
Hội đồng Khoa học và Công nghệ Ủy ban Dân tộc họp phiên thứ nhất

Hội đồng Khoa học và Công nghệ Ủy ban Dân tộc họp phiên thứ nhất

Công tác Dân tộc - Hoàng Quý - 18:06, 27/02/2024
Ngày 27/2, tại Hà Nội, Hội đồng Khoa học và Công nghệ Ủy ban Dân tộc đã tổ chức phiên họp Hội đồng lần thứ nhất. Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Thị Hà - Chủ tịch Hội đồng, chủ trì phiên họp.