Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ Vào năm mới - nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer

PV - 21:30, 06/04/2021

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long hiện có khoảng trên 1,3 triệu người Khmer sinh sống. Trong quá trình lao động sản xuất, hội nhập và phát triển, đồng bào Khmer vẫn lưu giữ được nhiều nét văn hóa đặc sắc, góp phần xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc. Lễ Chôl Chnăm Thmây còn gọi là lễ Vào năm mới là một trong những di sản văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer đã và đang được gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị.

Sư sãi đồng bào Khmer độ cơm trong ngày lễ Chôl Chnăm Thmây. Ảnh: Chanh Đa - TTXVN
Sư sãi đồng bào Khmer độ cơm trong ngày lễ Chôl Chnăm Thmây. Ảnh: Chanh Đa - TTXVN

Gửi gắm ước vọng

Theo Phó Giáo sư Ngô Văn Doanh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam: Chôl Chnăm Thmây nghĩa là Lễ Vào năm mới, Tết cổ truyền hằng năm của người Khmer, thường diễn ra vào khoảng giữa tháng 4 dương lịch. Vào thời điểm này, trời nóng bức, thỉnh thoảng vẫn có một vài cơn mưa rào báo hiệu mùa mưa sắp tới. Vì thế, sau một mùa khô hạn, gặp mưa, cây bắt đầu đâm chồi nảy lộc. Đối với đồng bào Khmer, Chôl Chnăm Thmây không chỉ là lễ Vào năm mới, mà sâu xa hơn chính là lễ mừng chấm dứt mùa nắng hạn để bước sang mùa mưa, chuẩn bị vụ mùa mới. Ngoài ra, như ở nhiều dân tộc vùng Đông Nam Á khác, lễ Vào năm mới của đồng bào Khmer còn là thời kỳ nghỉ ngơi, vui chơi giải trí khi mùa màng đã thu hoạch xong.

Thạc sĩ Lê Thúy An, Trường Đại học Trà Vinh phân tích: Ngoài lễ hội lớn như Chôl Chnăm Thmây, đồng bào Khmer còn có các lễ hội lớn khác như Senl Dolta (tưởng nhớ công ơn các bậc sinh thành, tri ân tổ tiên), Ok Om Bok (lễ Cúng trăng)... Các lễ hội đều mang dấu ấn văn hóa sản xuất nông nghiệp và thể hiện rõ nét cách ứng xử với tự nhiên.

Người Khmer mừng năm mới vào giữa tháng "chét" (tức khoảng giữa tháng 4 Dương lịch). Tùy theo năm, Chôl Chnăm Thmây được tổ chức trong các ngày từ 13-15/4 (đối với năm nhuận) hoặc 14-16/4 với nhiều nghi thức như: Lễ rước Đại lịch Maha Sangkran, lễ Dâng cơm, lễ Đắp núi cát, lễ Tắm tượng Phật, tắm sư sãi và lễ Cầu siêu.

Chôl Chnăm Thmây có ý nghĩa rất quan trọng đối với đồng bào Khmer vì đây vừa là ngày mở đầu năm mới, mở đầu thời vụ mới, cũng là ngày hạnh phúc tươi vui trong năm.

Trong ngày đầu năm mới, người Khmer chuẩn bị vật phẩm như, nhang, đèn, hoa quả mang đến chùa để làm lễ đón chào năm mới, làm lễ rước Đại lịch Maha Sangkran. Maha Sangkran được hiểu như vị hành khiển trong ngày Tết năm mới. Cứ mỗi năm, đồng bào Khmer lại đón một vị Maha Sangkran cai quản và trông coi mọi việc của năm đó.

Ngày thứ hai của lễ Chôl Chnăm Thmây là ngày Phật tử dâng cơm cho sư sãi vào buổi sáng và buổi trưa ở chùa. Buổi chiều, mọi người đến chùa làm lễ đắp núi cát để mong gặp nhiều điều may mắn, tốt lành trong năm mới và cầu mong có những cơn mưa cho mùa màng tốt tươi. Ngày nay, trong một số chùa của người Khmer ở Nam Bộ có thay hình thức đắp núi cát bằng đắp núi lúa.

Ngày thứ ba của lễ Chôl Chnăm Thmây sẽ diễn ra nghi lễ tắm tượng Phật. Đây là nghi lễ quan trọng và thiêng liêng đối với đồng bào Khmer. Nghi lễ tắm tượng Phật liên quan nhiều đến tâm thức ứng xử với nước của người Khmer, với ý nghĩa rửa sạch hết muộn phiền trong năm cũ để sang năm mới được thanh sạch, vui vẻ hơn. Nước thơm sau khi tắm Phật, đồng bào Khmer mang về nhà tắm cho người lớn tuổi để cầu chúc sức khỏe, bình an, mong một năm mới tất cả gặp nhiều may mắn, hạnh phúc.

Đề cập ý nghĩa của Tết Chôl Chnăm Thmây cũng như quan niệm linh thiêng về sự cần thiết của nguồn nước, thể hiện mong muốn một mùa mưa đến mang theo nguồn nước cho vạn vật vừa mang nét riêng, vừa có sự tương đồng của đồng bào các dân tộc. Theo Thạc sĩ Lê Thúy An, nếu người Việt có câu "nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống" nhằm xếp mức độ quan trọng các yếu tố cần thiết cho nghề nông, người Khmer lại có câu "làm ruộng nhờ nước, đánh giặc nhờ cơm" để nói lên sự cần thiết của nước trong sản xuất nông nghiệp.

Bảo tồn, quảng bá nét đẹp văn hóa

Những năm qua, nhiều di sản văn hóa vật thể cũng như phi vật thể của đồng bào Khmer ở Nam Bộ luôn được các cấp, ngành quan tâm bảo tồn, gìn giữ và quảng bá thông qua nhiều hoạt động như, nghiên cứu, hội thảo, tổ chức lễ hội, liên hoan biểu diễn nghệ thuật, thể thao truyền thống với quy mô lớn.

Các địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long như Trà Vinh, Bạc Liêu, Sóc Trăng, An Giang - nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống đều chú trọng bảo tồn, phát huy và quảng bá nhiều nét đẹp về phong tục, nghi lễ, ẩm thực, sản phẩm làng nghề, loại hình nghệ thuật truyền thống liên quan đến lễ hội lớn của đồng bào như Chôl Chnăm Thmây, Senl Dolta, Ok Om Bok…

Theo ông Dương Hoàng Sum, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Trà Vinh: Tỉnh luôn coi bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của đồng bào các dân tộc sinh sống trên địa bàn, trong đó có đồng bào Khmer, là nền tảng to lớn để hình thành nên nhiều sản phẩm du lịch đặc sắc, chương trình du lịch chuyên đề di sản để giới thiệu tới du khách. Nói cách khác, di sản văn hóa các dân tộc, trong đó dân tộc Khmer đóng vai trò quan trọng trong kiến tạo, hình thành nên "trải nghiệm du lịch" độc đáo dành cho du khách đến với Trà Vinh.

Hiện nay, Làng Văn hóa - Du lịch Khmer tỉnh Trà Vinh (nằm trên địa bàn thành phố Trà Vinh và huyện Châu Thành) được quy hoạch là một khu phức hợp gồm nhiều hạng mục như: Khu văn hóa tâm linh, khu ẩm thực, khu nghỉ dưỡng, khu trưng bày quà lưu niệm, đặc sản Trà Vinh, nơi vui chơi, tổ chức văn nghệ, sự kiện… Đây chính là nơi du khách có thể tìm hiểu nét đẹp độc đáo của nền văn hóa Khmer, nghi thức, phong tục diễn ra trong dịp Chôl Chnăm Thmây, Senl Dolta, Ok Om Bok, góp phần lan tỏa hình thức du lịch cộng đồng, bảo tồn và giới thiệu văn hóa Khmer đến với đông đảo du khách.

Có dịp trò chuyện với người Khmer đang sinh sống ở các địa phương thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, chúng tôi nhận thấy, người Khmer luôn tự hào, trân trọng và có ý thức giữ gìn nét đẹp văn hóa, phong tục tập quán mang đậm bản sắc của dân tộc mình.

Chị Đinh Thị Diệu ở ấp Bưng Thum, xã Long Phú, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng chia sẻ: "Chôl ch-năm" là câu nói quen thuộc của người Khmer giống như người Việt nói "ăn Tết" và được các thế hệ người Khmer duy trì, gìn giữ. Vào mỗi dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, gia đình Diệu lại sum vầy bên nhau. Mọi người cùng trang hoàng nhà cửa, dành thời gian đi chúc Tết ông bà, lên chùa làm lễ, cầu mong năm mới gặp nhiều may mắn. Để chuẩn bị cho ngày Tết, trước đó các gia đình sẽ làm nhiều loại bánh truyền thống như bánh Tét, bánh nước tro, bánh gừng, bánh dừa… Với những người trẻ như Diệu, Tết Chôl Chnăm Thmây luôn im đậm trong tiềm thức và Diệu luôn tự hào giới thiệu tới bạn bè về nét văn hóa độc đáo của dân tộc mình.

Còn bà Néang Sóc Phi ở Khóm 6, thị trấn Tri Tôn (huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang) cho hay, Tết Chôl Chnăm Thmây, gia đình bà thường đem lễ vật là hoa quả đến chùa, dâng cúng cơm cho các nhà sư và làm lễ Đắp núi cát với mong muốn mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Cũng trong dịp Tết, tại khu vực chùa còn có các trò chơi dân gian và biểu diễn văn nghệ như múa hát dù kê, rô-băm, thu hút đông đảo thế hệ người Khmer, du khách đến tham quan.

Năm nay, Tết Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer sẽ diễn ra từ ngày 14-16/4 dương lịch. Các ngành, đoàn thể ở các địa phương như Sóc Trăng, Trà Vinh, Bạc Liêu… đều có kế hoạch tổ chức nhiều hoạt động chúc mừng, chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống, hoạt động vui chơi phù hợp phục vụ đồng bào Khmer đón Tết Chôl Chnăm Thmây đầm ấm, đồng thời bảo đảm thực hiện nghiêm biện pháp phòng dịch COVID-19, với tinh thần vui tươi, lành mạnh, đoàn kết, an toàn và tiết kiệm./.

Tin cùng chuyên mục
Lối đi riêng của Balin

Lối đi riêng của Balin

Ngoài chất giọng khàn lạ, khoẻ khoắn khoáng đạt mang âm hưởng đại ngàn Tây Nguyên đem đến cho người nghe nhiều điều mới mẻ, thú vị, Balin còn có khả năng sáng tác, hòa âm phối khí và thể hiện các bài hát song ngữ (tiếng Gia Rai và tiếng Việt). Qua âm nhạc, Balin muốn giữ gìn, phát huy tiếng dân tộc mình và truyền đến các bạn trẻ những thông điệp về cuôc sống.
Tin nổi bật trang chủ
Số ca Covid-19 tăng kỷ lục, y tế Thái Lan nguy cơ “vỡ trận”

Số ca Covid-19 tăng kỷ lục, y tế Thái Lan nguy cơ “vỡ trận”

Sức khỏe - PV - 22:20, 18/04/2021
Thái Lan ngày 18/4 ghi nhận số ca mới mắc COVID-19 theo ngày ở mức kỷ lục là 1.767 ca. Hệ thống y tế của Thái Lan đang có nguy cơ quá tải trong bối cảnh số lượng các ca nhiễm mới COVID-19 tăng lên trong làn sóng thứ 3.
Việt Nam nỗ lực đóng góp vào duy trì hòa bình và an ninh quốc tế

Việt Nam nỗ lực đóng góp vào duy trì hòa bình và an ninh quốc tế

Tin tức - PV - 21:28, 18/04/2021
Trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, ngày 19/4, Việt Nam sẽ tổ chức Phiên thảo luận cấp cao trực tuyến với chủ đề "Vai trò của các tổ chức khu vực trong thúc đẩy xây dựng lòng tin và đối thoại trong ngăn ngừa xung đột".
Chiều 18/4: Thêm 3 ca mắc COVID-19 tại Hoà Bình, Bắc Ninh và Khánh Hoà

Chiều 18/4: Thêm 3 ca mắc COVID-19 tại Hoà Bình, Bắc Ninh và Khánh Hoà

Tin tức - PV - 20:59, 18/04/2021
Bản tin chiều 18/4 của Bộ Y tế cho biết có 3 ca mắc COVID-19 ghi nhận tại Khánh Hoà, Bắc Ninh và Hoà Bình. Đây là các ca bệnh nhập cảnh đã cách ly ngay. Việt Nam hiện có 2.784 bệnh nhân. Đến chiều nay, tổng số ca mắc COVID-19 trên thế giới đã là trên 141 triệu ca.
Xuất hiện dịch viêm da nổi cục trên đàn bò ở Sa Pa

Xuất hiện dịch viêm da nổi cục trên đàn bò ở Sa Pa

Tin tức - Nga Anh (T/h) - 20:49, 18/04/2021
Sáng 18/4, UBND thị xã Sa Pa (Lào Cai) đã công bố dịch viêm da nổi cục trên đàn bò ở xã Thanh Bình và áp dụng các biện pháp tiêu hủy vật nuôi, cùng với tiêm phòng bao vây để ngăn chặn dịch bệnh lây lan.
Kích cầu du lịch cho Thủ đô Hà Nội

Kích cầu du lịch cho Thủ đô Hà Nội

Du lịch - Ẩm thực - Nguyệt Anh (T/h) - 11:36, 18/04/2021
Lễ hội du lịch và văn hóa ẩm thực Hà Nội năm 2021 đang diễn ra tại khu vực tượng đài Lý Thái Tổ và các tuyến phố lân cận là một trong những hoạt động kích cầu du lịch cho Thủ đô. Lễ hội do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch Hà Nội (HPA) phối hợp Sở Du lịch Hà Nội tổ chức.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Các tỉnh biên giới phải kiểm soát chặt nhập cảnh trái phép

Các tỉnh biên giới phải kiểm soát chặt nhập cảnh trái phép

Tin tức - PV - 10:49, 18/04/2021
Theo Bộ Y tế, khu vực nóng bỏng dễ bùng phát dịch COVID-19 nhất tại nước ta hiện nay là biên giới Tây Nam và các tỉnh Tây Nam bộ. Vì thế, các tỉnh biên giới tại đây cần tăng cường kiểm soát nhập cảnh, đặc biệt là nhập cảnh trái phép, ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch.
Nữ sinh dân tộc Chăm 3 lần đoạt giải Nhất cấp tỉnh

Nữ sinh dân tộc Chăm 3 lần đoạt giải Nhất cấp tỉnh

Giáo dục - Sơn Ngọc - 10:49, 18/04/2021
Nữ sinh Trương Thanh Minh, dân tộc Chăm, ở làng dệt Mỹ Nghiệp thuộc thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước (Ninh Thuận) là học sinh xuất sắc tiêu biểu của Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn. Ngoan, hiền, nỗ lực học tập và rèn luyện, Trương Thanh Minh đã lập thành tích 3 năm liên tục đoạt giải Nhất môn Tin học trong các kỳ tuyển chọn học sinh giỏi cấp tỉnh.
Băng rừng triệt phá các vườn cần sa trái phép

Băng rừng triệt phá các vườn cần sa trái phép

Pháp luật - PV - 10:41, 18/04/2021
Có thể nói, bên cạnh những thành tích, chiến công đã đạt được trong công tác quản lý giáo dục cảm hóa phạm nhân, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy thời gian qua cũng được lãnh đạo Trại giam Thủ Đức tập trung chỉ đạo thực hiện hiệu quả, góp phần bảo vệ diện tích rừng tự nhiên, rừng phòng hộ mà trại đang quản lý.
Vừa cấp CCCD gắn chíp điện tử, vừa tuyên truyền về pháp luật

Vừa cấp CCCD gắn chíp điện tử, vừa tuyên truyền về pháp luật

Pháp luật - PV - 10:34, 18/04/2021
Đây là cách làm hay, đang được Công an huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai thực hiện và được đông đảo bà con dân tộc đồng tình, ủng hộ.
Bộ Y tế chưa nhận hồ sơ phê duyệt nhập khẩu vắc xin COVID-19 của Vimedimex

Bộ Y tế chưa nhận hồ sơ phê duyệt nhập khẩu vắc xin COVID-19 của Vimedimex

Tin tức - PV - 10:30, 18/04/2021
Trước thông tin Công ty Cổ phần Y dược phẩm Vimedimex đề nghị nhập khẩu vắc xin COVID-19 do Công ty Moderna sản xuất, Bộ Y tế khẳng định chưa nhận được hồ sơ, chưa phê duyệt cho công ty này.