Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lễ hội, nghi lễ truyền thống: Cần giữ chuẩn mực khi sân khấu hóa

HỒNG MINH - 10:28, 01/10/2019

Để bảo tồn, khôi phục các lễ hội, nghi lễ truyền thống của đồng bào các DTTS trong bối cảnh hội nhập, việc đưa các lễ hội, nghi lễ truyền thống lên sân khấu như cách để bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa của lễ hội, nghi lễ. Tuy nhiên, mỗi lễ hội, nghi lễ đều mang giá trị tâm linh, vì thế việc hiểu đúng và giữ chuẩn mực khi sân khấu hóa là điều bắt buộc.

Đội cồng chiêng của đồng bào dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình, thường xuyên có mặt trong các lễ hội.
Đội cồng chiêng của đồng bào dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình, thường xuyên có mặt trong các lễ hội.

Sân khấu hóa các lễ hội, nghi lễ là việc làm khá phổ biến ở nước ta trong nhiều năm qua, khi tiến hành tổ chức, phục dựng các lễ hội văn hóa cổ truyền của dân tộc. Sân khấu hóa lễ hội, nghi lễ được hiểu nôm na là việc sử dụng những đặc trưng của nghệ thuật sân khấu-nghệ thuật dàn cảnh và biểu diễn để chuyển tải chủ đề chính của lễ hội, nghi lễ. Tuy nhiên, làm sao để việc sân khấu hóa không làm mất đi bản chất của lễ hội, nghi lễ là điều vô cùng quan trọng.

Là một thầy mo đã nhiều năm làm chủ lễ cho các lễ hội tại địa phương, ông Dương Văn Thủ, xã Hà Vị, huyện Bạch Thông (Bắc Kạn) cho biết: “Tôi làm thầy cúng đến nay đã gần 50 năm. Được Nhà nước quan tâm đến việc bảo tồn các lễ hội của đồng bào các DTTS thông qua các ngày hội văn hóa, giao lưu quần chúng… thì tôi đã có dịp mang các trích đoạn nghi lễ thường diễn ra ở địa phương lên sân khấu biểu diễn, như Lễ hội Lồng Tồng. Đó là niềm vinh dự lớn lao của tôi khi được giới thiệu nét văn hóa của dân tộc mình đến nhiều người”. 

Trích đoạn Lễ hội Lồng Tồng (của đồng bào Tày) trên sân khấu.
Trích đoạn Lễ hội Lồng Tồng (của đồng bào Tày) trên sân khấu.

Khi được hỏi việc trình diễn các lễ hội, trích đoạn nghi lễ trên sân khấu và việc làm lễ tại địa phương có điều gì khác nhau, ông Thủ chia sẻ: “Việc biểu diễn các lễ hội, nghi lễ trên sân khấu là điều rất khó với thầy cúng như chúng tôi. Bởi lẽ, lúc đó phải cân bằng giữa việc giữ tính thiêng của nghi lễ mà vẫn bảo đảm được yếu tố sân khấu. Nguyên tắc bắt buộc khi sân khấu hóa các lễ hội, nghi lễ là trước khi biểu diễn phải làm lễ xin các thần linh tại địa phương, sau đó trong quá trình biểu diễn thầy mo không được phép đọc gia phả của thần linh, không được mời các vị thần linh trong lời cúng… Phải như thế mới không phạm húy, không mất đi tính thiêng của lễ hội”. 

Trong một hội thảo về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong thời hiện đại, GS.TS. Đặng Hoành Loan, nguyên Phó Viện trưởng Viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam đã chia sẻ về việc cồng chiêng đang bị sân khấu hóa, khi ở Hòa Bình, người ta tổ chức đánh cùng một lúc 200 cái cồng chiêng. 

Lễ hội Mường A Ma của đồng bào dân tộc Xinh Mun tái hiện trên sân khấu Ngày Hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các DTTS vùng Tây Bắc 2019.
Lễ hội Mường A Ma của đồng bào dân tộc Xinh Mun tái hiện trên sân khấu Ngày Hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các DTTS vùng Tây Bắc 2019.

Theo ông Loan, mỗi chiếc cồng chiêng đánh ra một âm sắc, mỗi người đánh lại mang một nét cá tính riêng, nên việc đem cả mấy trăm chiếc cồng chiêng đánh một lúc gây ảnh hưởng không tốt đến nghệ thuật cồng chiêng. Việc này cũng tương tự như việc tổ chức hát quan họ tập thể để lập kỷ lục. Tất cả những việc làm này đều đi ngược lại tinh thần của những di sản.

Việc sân khấu hóa các lễ hội, nghi lễ là điều tất yếu để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa. Tuy nhiên, việc hài hòa giữa giữ gìn tính thiêng và nghệ thuật sân khấu luôn cần phải được bảo đảm chặt chẽ. Bởi lẽ, nếu đề cao tính sân khấu sẽ vô tình làm mất đi giá trị của lễ hội, nghi lễ đó. 

Tin cùng chuyên mục
Đại ngàn Tây Nguyên trong nhạc sĩ Kpa Ylăng

Đại ngàn Tây Nguyên trong nhạc sĩ Kpa Ylăng

Nhạc sĩ Kpa Ylăng được mệnh danh là cánh chim Ch’rao của núi rừng Tây Nguyên. Những sáng tác của ông dù là âm nhạc, thơ hay công trình nghiên cứu văn hóa đều thấm đẫm "chất" Tây Nguyên. Ông cũng là người có công đầu trong việc đưa trống đôi, cồng ba, chiêng năm của người Ba Na, người Chăm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tin nổi bật trang chủ
Khắc phục nguyên nhân chủ quan, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công ở địa phương

Khắc phục nguyên nhân chủ quan, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công ở địa phương

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Chiều 9/12, tại Trụ sở Chính phủ, Tổ công tác số 4 về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2021 đã làm việc với lãnh đạo 3 địa phương là Hà Nội, Vĩnh Phúc, Hưng Yên về những khó khăn, vướng mắc, đề xuất các giải pháp đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công.
Các Bộ nhất trí chủ trương mở lại các đường bay quốc tế

Các Bộ nhất trí chủ trương mở lại các đường bay quốc tế

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Chiều 9/12, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh đã chủ trì cuộc họp bàn về kế hoạch phôi phục các chuyến bay thương mại quốc tế từ 15/12 theo đề xuất của Bộ GTVT.
Ngày 9/12: Việt Nam có 15.311 ca mắc COVID-19 và 14.568 ca khỏi bệnh

Ngày 9/12: Việt Nam có 15.311 ca mắc COVID-19 và 14.568 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 3 giờ trước
Ngày 9/12, Việt Nam có 15.311 ca mắc COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố, trong đó có 8.843 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 14.568 bệnh nhân COVID-19 được công bố khỏi bệnh.
Khai mạc Hội chợ triển lãm Nông nghiệp Quốc tế trực tuyến 2021

Khai mạc Hội chợ triển lãm Nông nghiệp Quốc tế trực tuyến 2021

Kinh tế - BĐT - 4 giờ trước
Diễn ra từ ngày 9 - 13/12/2021, Hội chợ triển lãm Nông nghiệp Quốc tế 2021 theo hình thức trực tuyến (AgroViet Online 2021) hứa hẹn sẽ mở ra một xu thế tiếp cận mới trong hoạt động Hội chợ triển lãm thời kỳ 4.0.
Toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Cán bộ toàn quốc về xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Cán bộ toàn quốc về xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Thời sự - BĐT - 4 giờ trước
Ngày 9/12, Bộ Chính trị đã tổ chức Hội nghị Cán bộ toàn quốc quán triệt, triển khai Kết luận và Quy định của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo hình thức trực tuyến. Đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng chủ trì và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.
Đồng bào ở Plei Sa thay đổi nếp nghĩ, cách làm để thoát nghèo

Đồng bào ở Plei Sa thay đổi nếp nghĩ, cách làm để thoát nghèo

Trước đây, bà con dân làng Plei Sa, xã Ia Chim, thành phố Kon Tum (tỉnh Kon Tum) chỉ quen cấy lúa, trồng mỳ trong vườn, trên rẫy thì nay đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng chuối tiêu hồng, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế ở địa phương.
Tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho tiêu thụ nông sản

Tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho tiêu thụ nông sản

Kinh tế - Nhật Minh - 5 giờ trước
Trước dự báo tình hình tiêu thụ trái cây thời gian tới sẽ còn tiếp tục gặp nhiều khó khăn, mới đây, tại Diễn đàn trực tuyến “Kết nối, quảng bá và xúc tiến tiêu thụ sản phẩm cây ăn trái” phiên 14, do Tổ điều hành Diễn đàn kết nối nông sản 970 (Bộ NN&PTNT) phối hợp tổ chức, nhiều đề xuất, ý kiến đóng góp được đưa ra để tìm giải pháp đồng bộ, đột phá nhằm phát triển bền vững nông sản và mặt hàng trái cây.
Phê duyệt đề án “Thành lập, xây dựng và phát triển Công viên địa chất Lạng Sơn giai đoạn 2021-2025”

Phê duyệt đề án “Thành lập, xây dựng và phát triển Công viên địa chất Lạng Sơn giai đoạn 2021-2025”

Tin tức - T.Hợp - 6 giờ trước
UBND tỉnh Lạng Sơn vừa quyết định phê duyệt đề án “Thành lập, xây dựng và phát triển Công viên địa chất Lạng Sơn giai đoạn 2021-2025”.
Từ 1/1/2022, người dân có thể mở thẻ ngân hàng bằng hình thức online

Từ 1/1/2022, người dân có thể mở thẻ ngân hàng bằng hình thức online

Tài chính - Kinh doanh - BĐT - 6 giờ trước
Theo quy định mới, từ 1/1/2022, tổ chức phát hành thẻ có thể thực hiện phát hành thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước định danh đối với chủ thẻ chính là cá nhân bằng phương thức điện tử.
Phát triển bền vững, thích ứng tương lai

Phát triển bền vững, thích ứng tương lai

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Tại Diễn đàn Doanh nghiệp phát triển bền vững Việt Nam (VCSF 2021), sáng 9/12, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng, qua đại dịch COVID-19, nhiều mô hình phát triển bền vững cho thấy khả năng thích ứng đối với dịch bệnh, những yếu tố an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu.
Bộ đội Biên phòng An Giang bắt giữ, xử phạt đối tượng nhập cảnh trái phép

Bộ đội Biên phòng An Giang bắt giữ, xử phạt đối tượng nhập cảnh trái phép

Pháp luật - Chiến Khu - 7 giờ trước
Chiều 08/12, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Long Bình (Bộ đội Biên phòng An Giang) cho biết, đơn vị đã phát hiện, bắt giữ, xử phạt và đưa đi cách ly 01 đối tượng nhập cảnh trái phép từ Campuchia về Việt Nam.