Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê: Đặt niềm tin ở thế hệ trẻ

Chí Tín - Vũ Mừng - 08:00, 03/12/2023

Bằng tất cả sự tự hào, Y Bây Kbuôr, Trưởng buôn Kmrơng prông A, xã Ea tu, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã giới thiệu với chúng tôi về chiêng tre (Ching Kram) một cách vô cùng thu hút: “Chiêng tre không chỉ đơn thuần là một nhạc cụ nghệ thuật thể hiện sự tài hoa của chủ thể sáng tạo ra nó, mà còn chứa đựng giá trị to lớn về mặt văn hóa tinh thần của người Ê Đê”.

(Bài CĐ Dân tộc Tôn giáo) Gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê: Đặt niềm tin ở thế hệ trẻ
Y Bây Kbuôr - Bí thư Chi bộ buôn Kmrơng Prông A cùng các em thanh, thiếu niên người Ê Đê trong một buổi trình diễn nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình

Báu vật thiêng kết nối cộng đồng

Phải chăng do ra đời giữa đại ngàn nên âm nhạc Tây Nguyên được chắt lọc từ âm thanh thiên nhiên, từ hồn cốt xứ sở và căn tính con người nơi đây. Đó là âm nhạc thiêng, là phương tiện thể hiện tâm trạng và nhu cầu giao tiếp với thần linh, với thiên nhiên và cộng đồng thân thuộc. Và chắc chắn chiêng tre là một trong những đại diện như vậy!

Theo lời Y Bây Kbuôr, chiêng tre do chính người Ê Đê tạo ra từ những nguyên liệu tự nhiên, sẵn có trong rừng. Bộ chiêng tre thường có 5, 7, 9, 11 hoặc 19 chiếc hợp lại. Chế tác được một bộ Ching Kram rất kỳ công, cây tre chặt về phơi khô khoảng 2 tháng. Độ dài mỗi ống tre từ 29-45cm. 

Các ống tre được bịt kín một đầu giữ nguyên mắt, đầu còn lại gọt giũa để tạo âm thanh. Đi theo mỗi ống tre là một thanh tre già. Khi diễn tấu, người đánh kẹp ống tre vào 2 đùi, đặt thanh tre già nằm ngay phía trên miệng ống, một đầu kê trên đùi một đầu đỡ bằng lòng bàn tay trái. Tay phải cầm khúc cây làm dùi gõ vào giữa thanh tre.

(Bài CĐ Dân tộc Tôn giáo) Gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê: Đặt niềm tin ở thế hệ trẻ 1
Y Đôni Niê (bên trái) và Y Soriam Kbuôr (bên phải) nâng niu trên tay nhạc cụ Ching Kram

Cũng như chiêng đồng, nghệ thuật chỉnh chiêng tre đòi hỏi nghệ nhân phải có một đôi tai thẩm âm thật tốt và đôi tay khéo léo. Tùy theo độ lệch của âm cao hay thấp mà nghệ nhân cắt ngắn, hay gọt bớt miệng ống. Trong dàn chiêng tre, mỗi chiếc Ching Kram có âm sắc, giai điệu với cung bậc riêng. Khi tất cả cùng vang lên sẽ tạo nên một dàn hợp xướng giống như chiêng đồng. 

Nếu âm thanh của chiêng đồng trầm bổng, chậm rãi, ngân vang thì chiêng tre lại có phần mộc mạc, rền chắc và rộn ràng. Kỳ công chế tác là thế, nhưng mỗi bộ chiêng tre chỉ sử dụng được một thời gian rồi phải làm mới, vì nếu để lâu thì âm thanh sẽ không được như ban đầu nữa.

Lắng nghe và xem trọn vẹn đội chiêng tre của buôn Kmrơng, Prông A trình tấu 3 bài “Chong chóng quay”, “Giai điệu Aray” và “Cơn mưa đá” với những tiết điệu khoan thai và phiêu bồng như suối thác, chúng tôi phải gật đầu công nhận thanh âm của Ching Kram không chỉ còn là âm nhạc, đó thực sự là tiếng lòng, tiếng đời của người chơi chiêng, là lời tâm tình gửi tới nhau và gửi đấng tối cao. Bằng thanh âm mộc mạc, gần gũi những chiếc chiêng tre đã gắn con người với thế giới thần linh và gắn thần linh với thế giới con người.

(Bài CĐ Dân tộc Tôn giáo) Gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê: Đặt niềm tin ở thế hệ trẻ 2
Nỗ lực sân khấu hóa các tiết mục trình diễn chiêng tre nhằm quảng bá và phục vụ du lịch

Để buôn làng rộn ràng tiếng chiêng

Nâng niu chiếc chiêng trên trên tay, Y Bây Kbuôr hồi tưởng, trước đây trong các lễ hội của đồng bào dân tộc Ê Đê như lễ hội cúng bến nước, lễ hội ăn cơm mới, lễ kết nghĩa anh em, lễ đặt tên… được tổ chức tại buôn làng đều không thể thiếu được thanh âm của Ching Kram. Qua Ching Kram người nghe như được ngắm một “bức tranh âm nhạc” toàn cảnh về văn hóa, con người, cuộc sống Tây Nguyên từ xa xưa cho tới nay, từ cái chung cho tới cái riêng... độc đáo, cụ thể, hấp dẫn. 

Thế nhưng, dưới tác động của nhiều yếu tố đã khiến mạch sống và nhịp điệu sinh hoạt trong các buôn khác trước rất nhiều, nên có một khoảng thời gian Ching Kram phần nào mai một. Thực tế đó đã khiến những người nặng lòng với văn hóa truyền thống của dân tộc Ê Đê, như Y Bây Kbuôr hết sức lo âu, trăn trở.

Với một niềm tin mãnh liệt rằng, nền tảng văn hóa từng được người Ê Đê bồi đắp qua hàng trăm năm vẫn luôn có sức chi phối mạnh mẽ trong đời sống đương đại, Trưởng buôn Kmrơng prông A đã miệt mài mở lớp dạy cách chế tác và cách chơi Ching Kram cho những người trẻ. Anh quả quyết: Những người trẻ là những người sẽ quyết định tương lai của buôn làng, quyết định sự tồn tại của văn hóa bản địa. Tôi luôn kỳ vọng vào một thế hệ trẻ am hiểu, đam mê âm nhạc dân gian Tây Nguyên nói chung và âm nhạc Ê Đê nói riêng, vấn đề là biết cách khơi đúng mạch, phát huy đúng hướng. Ngoài ra, không để chiêng tre chỉ xuất hiện trong các buổi sinh hoạt nghi lễ tại buôn làng nữa, tôi cùng đội chiêng của buôn đang nỗ lực sân khâu hóa chiêng tre, đưa chiêng tre đi biểu diễn để thật nhiều người biết tới loại nhạc cụ này.

Dù chỉ mới 14 tuổi, thế nhưng cùng với đội chiêng tre của buôn Kmrơng prông A, Y Sô rian đã có thể thể hiện được nhiều bài hát của dân tộc Ê Đê bằng chiêng tre. Em kể lại: “Để chơi được chiêng tre em mất 3 tháng làm quen với nhạc cụ và 6 tháng sau em mới thuộc được âm điệu của một số bài hát. Thời gian đầu em thấy khó học lắm, từng nghĩ tới chuyện bỏ cuộc nhưng anh Y Bây Kbuôr động viên em rất nhiều”.

(Bài CĐ Dân tộc Tôn giáo) Gìn giữ, bảo tồn nhạc cụ truyền thống của người Ê Đê: Đặt niềm tin ở thế hệ trẻ 3
Các thiếu nữ Ê Đê hòa mình vào giai điệu của Ching Kram

Giống như Y Soriam Kbuôr, Y Đô ni cũng say mê với Ching Kram và đã có hơn 4 năm gắn bó với loại nhạc cụ này. Y Đô ni hồ hởi: “Em học chơi Ching Kram từ lúc 14 tuổi, ở buôn em có nhiều bạn cùng tham gia học lắm. Em học để cùng với mọi người trong buôn gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc mình”.

Kể từ khi bắt tay thực hiện Dự án 6: Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030 (Chương trình MTQG 1719) TP. Buôn Ma Thuột đã có nhiều hoạt động đa dạng và phong phú nhằm “tiếp sức” cho di sản này. Trong đó, việc truyền dạy kiến thức, kỹ năng diễn tấu cồng chiêng cho lớp trẻ được chú trọng, đầu tư thích đáng nên đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và trách nhiệm của lớp trẻ về việc gìn giữ, phát huy vốn văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Hiệu quả của Dự án được thể hiện rõ nét tại Liên hoan các đội chiêng trẻ TP. Buôn Ma Thuột lần thứ I được tổ chức vào cuối tháng 10 vừa qua. Ông Võ Tiến Dũng, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin TP. Buôn Ma Thuột cho biết, trên địa bàn thành phố có 33 thôn, buôn người dân tộc thiểu số, thì có 14 đội chiêng trẻ, với hơn 250 nghệ nhân, diễn viên “nhí”  tham gia kỳ liên hoan này. Đây là thành quả đáng kể và có ý nghĩa sau những năm triển khai đề án truyền dạy diễn tấu cồng chiêng cho thế hệ trẻ của chính quyền TP. Buôn Ma Thuột nói riêng và tỉnh Đắk Lắk nói chung.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Ngày 27/12, UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh năm 2023. Dự hội nghị có: Vụ trưởng Vụ Chính sách Dân tộc (Ủy ban Dân tộc) Lưu Xuân Thủy; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Trịnh Tuấn Sinh; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thanh Hóa Phạm Thị Thanh Thủy; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh, một số sở, ngành, đơn vị của tỉnh, UBND 11 huyện miền núi và 6 huyện, thị xã giáp ranh có xã, thôn, bản miền núi cùng 150 đại biểu điển hình tiên tiến đại diện cho trên 701.000 người DTTS toàn tỉnh.
Tin nổi bật trang chủ
Trăm năm bờ xe nước bên sông

Trăm năm bờ xe nước bên sông

Phóng sự - Tiêu Dao - 20:22, 01/03/2024
Bờ xe nước - cỗ máy bằng tre là biểu tượng một thời bên dòng sông Trà Khúc ngày đêm quay đều, mang nước tưới cho ruộng đồng xanh tốt. Hơn 50 năm trôi qua, ở TP. Quảng Ngãi vẫn có một nghệ nhân cần mẫn dựng tạo “kỳ quan đồng ruộng” để di sản này không bị biến mất.
Tin trong ngày - 1/3/2024

Tin trong ngày - 1/3/2024

Media - BDT - 20:00, 01/03/2024
Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 1/3, có những thông tin đáng chú ý sau: Việt Nam trong Top 10 điểm đến tốt nhất năm 2024 cho sinh viên tốt nghiệp. Quảng bá phở Việt qua Festival Phở 2024. Sầu riêng OCOP giữa vùng sâu Hang Ka. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi
Đội đua thuyền máy F1 H2O Bình Định - Việt Nam đứng đầu phân hạng UIM F1H2O Grand Prix of Indonesia

Đội đua thuyền máy F1 H2O Bình Định - Việt Nam đứng đầu phân hạng UIM F1H2O Grand Prix of Indonesia

Thể thao - T.Nhân - 19:58, 01/03/2024
Thông tin từ Ban Tổ chức giải, ngày đua đầu tiên (1/3), đội thuyền máy F1 H2O Bình Định - Việt Nam đã giành được thành tích đáng nể ở ngày đua phân hạng UIM F1H2O Grand Prix of Indonesia đang diễn ra ở hồ Toba. Trong đó, Đội trưởng Jonas Andersson giữ vững phong độ của đương kim vô địch mùa giải 2023, khi là tay đua đứng đầu bảng xếp hạng. Đứng sau là các tay đua Erik Stark của đội Victory (U.A.E) và Rusty Wyatt đội Sharjah (U.A.E).
Sơn La: Miền quê cổ tích Ngọc Chiến sẵn sàng cho Ngày hội hoa Sơn Tra

Sơn La: Miền quê cổ tích Ngọc Chiến sẵn sàng cho Ngày hội hoa Sơn Tra

Tin tức - Minh Nhật - 19:55, 01/03/2024
Theo Kế hoạch của UBND huyện Mường La, tỉnh Sơn La, Ngày hội hoa Sơn Tra năm 2024, sẽ diễn ra vào ngày 9, 10/3, tại bản Nậm Nghiệp, xã Ngọc Chiến, với các hoạt động hấp dẫn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dự Lễ kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng, 35 năm Ngày Biên phòng toàn dân

Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dự Lễ kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng, 35 năm Ngày Biên phòng toàn dân

Thời sự - Thúy Hồng - 19:53, 01/03/2024
Sáng 1/3, tại Hà Nội, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) long trọng tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì, Kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống BĐBP (3/3/1959 - 3/3/2024), 35 năm Ngày Biên phòng toàn dân (3/3/1989 - 3/3/2024). Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam Võ Văn Thưởng dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.
Tin trong ngày - 29/2/2024

Tin trong ngày - 29/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Đà Lạt được nhận giải thưởng Thành phố lễ hội của châu Á. Chiêm ngưỡng tòa thành độc nhất vô nhị tại xứ Thanh. Những lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Gia Lai: Tổ chức Trưng bày áo dài và Hội thi dân vũ

Gia Lai: Tổ chức Trưng bày áo dài và Hội thi dân vũ

Xã hội - Ngọc Thu - 19:44, 01/03/2024
Sáng 1/3, tại Nhà Thiếu nhi Tp. Pleiku, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Gia Lai đã tổ chức Trưng bày Áo dài “Tôi yêu Áo dài Việt”; đồng diễn dân vũ và Hội thi dân vũ “Phụ nữ Gia Lai duyên dáng, khỏe, đẹp” nhằm chào mừng Kỷ niệm 1984 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng, 114 năm Ngày Quốc tế Phụ nữ (8/3/1910 - 8/3/2024), 49 năm Ngày giải phóng tỉnh Gia Lai (17/3/1975 - 17/3/2024).
Phú Yên: Bắt tạm giam Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Cầu

Phú Yên: Bắt tạm giam Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Sông Cầu

Pháp luật - T.Nhân - 19:41, 01/03/2024
Cơ quan Cảnh sát Điều tra (CSĐT) Công an thị xã Sông Cầu (Phú Yên) cho biết, đã tống đạt quyết định khởi tố bị can, đồng thời thực thi lệnh bắt tạm giam về tội danh “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” đối với ông Tôn Thất Thịnh (SN 1969, trú ở khu phố Bà Triệu, phường 7, Tp. Tuy Hòa) là Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ (QLRPH) Sông Cầu.
Hà Giang: Gần 1.000 lao động là con em đồng bào DTTS tham gia Hội chợ việc làm

Hà Giang: Gần 1.000 lao động là con em đồng bào DTTS tham gia Hội chợ việc làm

Nghề nghiệp - Việc làm - Vũ Mừng - 19:36, 01/03/2024
Sáng 1/3, UBND huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang tổ chức Hội chợ việc làm năm 2024. Sự kiện đã thu hút sự tham gia của 14 doanh nghiệp và gần 1.000 lao động, học sinh là con em đồng bào DTTS tham gia Hội chợ việc làm trên địa bàn.
Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh 2024 đánh dấu 10 năm phát triển

Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh 2024 đánh dấu 10 năm phát triển

Tin tức - Minh Nhật - 19:33, 01/03/2024
Sáng 1/3, Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh phối hợp với các đơn vị tổ chức họp báo thông tin về Lễ hội Áo dài lần thứ 10 năm 2024.
Trao tặng 200 lá cờ Tổ quốc và Bản đồ Việt Nam cho người dân xã biên giới

Trao tặng 200 lá cờ Tổ quốc và Bản đồ Việt Nam cho người dân xã biên giới

Tin tức - Vũ Mừng - 19:31, 01/03/2024
Tại Lễ ra quân Tháng Thanh niên, Tháng 3 Biên giới năm 2024 , Tỉnh đoàn và Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam tỉnh Hà Giang đã phối hợp với Tỉnh đoàn tỉnh Đồng Nai trao tặng 200 lá cờ Tổ quốc và Bản đồ Việt Nam cho người dân xã biên giới Xín Mần, huyện Xín Mần.