Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Gặp cô giáo dạy hát dân ca ở Thượng Minh

Phóng sự: Giang Lam - Như Anh - 20:22, 05/12/2023

Ngay từ thời còn con gái, chị Húng Thị Luyến đã theo các bà, các mẹ học những câu dân ca Pà Thẻn. Tất cả phải tự nghe rồi thuộc bằng trí nhớ, tối về nằm lẩm nhẩm đọc, ghi vào một cuốn vở dày cộp. Gần đây, chị lọ mọ đi xe máy lên huyện ngồi nhờ máy tính của người thân để gõ văn bản lưu thành một file riêng. Chị bảo: “Có thế này thì không sợ con gián, con mối gặm mất trang vở, hao hụt cái chữ nữa. Mà tiện lắm! học trò có lúc đêm hôm cao hứng gọi hỏi đoạn này hát tiếp thế nào cô giáo ơi! Thế là mình dậy cầm cái điện thoại ấn 1 cái…. 2 giây sau là trò nhận được đầy đủ, nhớ bài ngay”. Hành trình làm cô giáo dạy hát dân ca của chị Húng Thị Luyến giản dị và đáng yêu như thế!

Lớp học dân ca của cô giáo Húng Thị Luyến
Lớp học dân ca của cô giáo Húng Thị Luyến

Không dạy chữ thì dạy hát…

Ngay từ nhỏ cô gái Húng Thị Luyến, thôn Thượng Minh, xã Hồng Quang huyện Lâm Bình, Tuyên Quang luôn là niềm tự hào của gia đình bởi sự ham học hỏi và sự thông minh, hoạt bát. Năm 23 tuổi, cô gái trẻ tốt nghiệp Trường Cao đẳng sư phạm Tuyên Quang. Ra trường cô giáo trẻ đi dạy học, làm cán bộ xã, thế nhưng vì lý do gia đình, Luyến phải từ bỏ ước mơ, trở về sống ngày ngày nơi bản làng. Chị bảo: “làm ở đâu cũng được miễn mình được cống hiến hết sức cho quê hương, bản làng là mình thấy hạnh phúc rồi". ”

Chị Luyến là con gái út của thầy Húng Văn Hin, người nắm giữ bí kíp nhảy lửa, có công lớn trong việc khôi phục lễ hội nhảy lửa của người Pà Thẻn Thượng Minh. Chị Luyến còn nhớ, trước khi mất, bố nắm tay chị dặn dò, con nhớ phải mang cái chữ mình học được bằng mọi cách để giữ gìn văn hóa dân tộc mình.

Từ xa xưa, trong đời sống của người Pà Thẻn, dân ca có vai trò quan trọng, là món ăn tinh thần không thể thiếu của mỗi người dân. Đó không chỉ là hình thức giải trí mà còn là bản sắc, gắn với tín ngưỡng và truyền thống, thể hiện rõ ước vọng, tâm tư, tình cảm của người Pà Thẻn. Thế nhưng theo dòng chảy thời gian văn hóa dân tộc bị mai một. Và “như việc phải làm” chị Húng Thị Luyến gắn cho mình trách nhiệm khôi phục làn điệu dân ca.

Ngày ngày chị gặp gỡ các bà, các mẹ, các chị hỏi han chuyện trò rồi cần mẫn chép lại từng bài dân ca cổ của người Pà Thẻn. Hiện nay, chị sở hữu hàng trăm bài dân ca. Tất cả đều được chị ghi chép rồi cẩn thận dịch ra tiếng Việt và mang lên huyện nhờ máy tính của người thân gõ thành fille riêng để lưu. 

Chị bảo, kho tàng dân ca của người Pà Thẻn là “kho báu”, mà kho báu càng nhiều người biết đến, yêu thích, thì càng quý, càng có giá trị. Vậy nên khi tìm được bài dân ca, thơ, truyện cổ, chị ghi lại rồi dịch ra tiếng Việt để cho người Kinh, người Tày… cùng hiểu và trân trọng văn hóa dân tộc mình. Và niềm vui đã đến khi chính quyền huyện và xã có chủ trương khôi phục văn hóa Pà Thẻn, trong đó, có chủ trương cho mở lớp học dân ca. “Như cá gặp nước”, ước mơ ấp ủ bao lâu nay đã được “chắp cánh” chị Húng Thị Luyến xung phong nhận dạy lớp học dân ca cho bản làng mình. Vậy là sau bao năm cô giáo Luyến trở lại “gieo chữ” với những học trò thật đặc biệt!

Cô giáo Húng Thị Luyến đang hướng dẫn các học trò làm bài tập trên lớp
Cô giáo Húng Thị Luyến đang hướng dẫn các học trò làm bài tập trên lớp

Những lớp học ngập tràn niềm vui

Cô giáo Húng Thị Luyến tự hào bảo, dân ca Pà Thẻn giản dị lắm! Nghĩ thế nào thì nói nôm na như thế, nhưng đầy ý nhị. “Nàng theo đoàn đưa dâu lên đỉnh núi/Nhìn thấy làng của chàng có hằng trăm hộ dân. Trong lòng nàng chẳng nghĩ đến ai chỉ nghĩ đến chàng và nàng sánh duyên sống hạnh phúc bên nhau” (Bài dân ca Đưa dâu).

Lớp học hát dân ca được tổ chức từ 2-3 tháng với khoảng 25 học trò từ 10 tuổi đến 60 tuổi. Mọi người đều chuẩn chỉnh mặc trang phục dân tộc, ghi chép sách vở rồi cùng hòa vào nhau cất vang làn điệu dân ca cùng cô giáo Luyến.

Bà Húng Thị Tâm một học viên chia sẻ: “Khi còn trẻ mình cũng biết nhiều bài dân ca lắm thế nhưng mải cuộc sống làm lụng nên “rơi” hết rồi. Bây giờ được tham gia lớp học của cô giáo Luyến, mình còn biết thổi sáo để mọi người hát dân ca. Hát nhiều bài lắm như “Đi chợ”, “Lên nương”, “Đón mẹ”, “Chờ người yêu”…

Còn em Húng Kiều Anh là học trò nhí của lớp cũng chia sẻ: “Học hát dân ca giúp em ôn lại được cả tiếng nói Pà Thẻn nữa. Bằng âm nhạc nên dễ thuộc, dễ nhớ hơn”.

Không chỉ giảng dạy nhiều lớp tại Thượng Minh mà cô giáo Luyến còn đến huyện Chiêm Hóa dạy dân ca cho bà con Pà Thẻn ở thôn Khuổi Hóp, xã Linh Phú (Chiêm Hóa). Cô giáo chia sẻ: “Vui và hạnh phúc lắm! nhiều lúc cô trò mải say mê học quên cả giờ giấc đấy”.

Cô giáo 8x Húng Thị Luyến linh động lập nhóm Zalo, đăng bài trên facebook gửi hình ảnh lớp học, gửi thông báo hướng dẫn. Cô giáo Húng Thị Luyến được nhiều người biết đến là một người tâm huyết với văn hóa Pà Thẻn. Cô giáo đã thường xuyên vận động bà con giữ gìn nghề dệt thổ cẩm. Hiện Cô còn là Đội trưởng Đội Văn nghệ homestay thôn Thượng Minh xã Hồng Quang.

Những năm gần đây nhiều du khách đến thôn Thượng Minh để khám phá. Năm 2021, gia đình chị Luyến mở homestay với tên gọi “Homestay Pà Thẻn”. Chị Luyến vui vẻ nói, du khách đến đây được xem lễ hội nhảy lửa, khám phá phong cảnh hoang sơ của bản làng. Gia đình chị sẽ tiếp đón bằng những món ăn truyền thống của người Pà Thẻn như: Gủ há, gủ chúng, thịt lợn muối chua… Đặc biệt sẽ được nghe Đội Văn nghệ biểu diễn những bài dân ca đặc sắc.

Chị Húng Thị Luyến giải thích khi thường tự ví von mình là con chim lửa. Chị bảo, người Pà Thẻn tự hào về dân tộc, về cội nguồn lắm! Tất cả được hiện hữu ngay trên trang phục mà mỗi người phụ nữ hãnh diện khoác lên mỗi ngày. Màu đỏ là màu của con chim lửa, màu của ánh sáng, màu của lửa đỏ rực rỡ suốt ngàn năm nay. Và chị mãi là một cánh chim lửa kiêu hãnh đầy khát vọng mang văn hóa dân tộc mình tỏa sáng và vươn xa…

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Liên Sơn ngày mới

Liên Sơn ngày mới

Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội và miền núi giai đoạn 2021-2030 (Chương trình MTQG 1719) được triển khai tại tỉnh Ninh Thuận đã tạo diện mạo mới cho vùng đồng bào dân tộc Raglay ở thôn Liên Sơn 2, xã Phước Vinh, huyện Ninh Phước. Cấp ủy đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thể đặc biệt quan tâm đồng hành cùng người dân sử dụng hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ của Chính phủ, tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho đồng bào vùng khó khăn.
Tin nổi bật trang chủ
Cuộc sống mới ở thôn Bác Hồ

Cuộc sống mới ở thôn Bác Hồ

Phóng sự - T.Nhân-H.Trường - 5 giờ trước
Thôn A Xây, xã Khánh Nam, huyện Khánh Vĩnh (Khánh Hòa) còn có tên gọi trang trọng khác là thôn Bác Hồ. Trong kháng chiến, thôn A Xây là căn cứ cách mạng, người dân một lòng đi theo Đảng, theo Bác Hồ. Trong thời bình, người dân đoàn kết vượt qua khó khăn, học hỏi tiếp cận cách làm kinh tế mới để cùng nhau xây dựng quê hương thêm giàu đẹp.
Huế tiếp nhận hai áo dài của Hoàng Thái hậu Từ Cung

Huế tiếp nhận hai áo dài của Hoàng Thái hậu Từ Cung

Tìm trong di sản - Anh Trúc - 6 giờ trước
Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế vừa tổ chức tiếp nhận hai chiếc áo dài của bà Đức Từ Cung - thân mẫu của vua Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn. Các hiện vật được chuyển từ Mỹ về Việt Nam.
Khánh Hòa: Phấn đấu đến năm 2030 có hơn 90% lao động nông thôn qua đào tạo

Khánh Hòa: Phấn đấu đến năm 2030 có hơn 90% lao động nông thôn qua đào tạo

Nghề nghiệp - Việc làm - T.Nhân - H.Trường - 6 giờ trước
UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Kế hoạch số 252-KH/TU ngày 21/01/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa về thực hiện Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 10/7/2024 của Ban Bí thư về đổi mới công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Chủ động chuẩn bị sẵn sàng điều trị ca bệnh Covid-19

Chủ động chuẩn bị sẵn sàng điều trị ca bệnh Covid-19

Sức khỏe - Minh Nhật - 6 giờ trước
Bộ Y tế đề nghị các bệnh viện chủ động chuẩn bị đầy đủ về cơ sở hạ tầng, khu vực cách ly, trang thiết bị và vật tư y tế, nhằm bảo đảm việc tiếp nhận, cách ly, chẩn đoán, điều trị bệnh nhân, cũng như tăng cường công tác kiểm soát nhiễm khuẩn.
Khánh Hòa: Phấn đấu mức giảm tỷ lệ nghèo đa chiều năm 2025 đạt từ 1 - 1,5%/năm

Khánh Hòa: Phấn đấu mức giảm tỷ lệ nghèo đa chiều năm 2025 đạt từ 1 - 1,5%/năm

Xã hội - T.Nhân - H.Trường - 6 giờ trước
UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội năm 2025.
Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Bản tin tổng hợp của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin chiều nay ngày 19/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Lễ bay đại kỳ Tổ quốc kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhà thờ Hàm Long Hà Nội. Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Phú Yên: Tiêu hủy 1 tấn thực phẩm chay không có nguồn gốc xuất xứ

Phú Yên: Tiêu hủy 1 tấn thực phẩm chay không có nguồn gốc xuất xứ

Pháp luật - T.Nhân - H.Trường - 6 giờ trước
Cơ quan chức năng tỉnh Phú Yên vừa phát hiện 1.000kg thực phẩm là chả chay, không có nguồn gốc xuất xứ, đang được vận chuyển trên xe ô tô tải, nên đã tiến hành thu giữ, xử phạt hành chính và tiêu hủy toàn bộ lô hàng.
Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”

Media - BDT - 6 giờ trước
Bản tin tổng hợp của Báo Dân tộc và Phát triển. Bản tin chiều nay ngày 19/5, có những thông tin đáng chú ý sau: Lễ bay đại kỳ Tổ quốc kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhà thờ Hàm Long Hà Nội. Kiếm tiền triệu từ loại “rau dại”. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị khởi tố, bắt tạm giam

Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị khởi tố, bắt tạm giam

Pháp luật - Anh Trúc - 6 giờ trước
Ngày 19/5, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Bộ Công an đã khởi tố 5 bị can liên quan vụ Quang Linh Vlogs. Trong đó Hoa hậu Nguyễn Thúc Thùy Tiên bị khởi tố, bắt tạm giam về tội "Lừa dối khách hàng".
“Đưa” công nghệ số về bản

“Đưa” công nghệ số về bản

Xã hội - Phạm Tiến - 6 giờ trước
Những thành viên Tổ công nghệ cộng đồng đã trở thành “cầu nối” để đưa công nghệ số về bản. Giờ đây, dưới những mái nhà sàn, trong những bản vùng xa ở Quảng Trị, bà con DTTS đã tiếp cận được thông tin chính thống, sử dụng thành thạo dịch vụ công trực tuyến.
Đền tháp Po Klong Garai: Biểu tượng vững bền của văn hóa Chăm

Đền tháp Po Klong Garai: Biểu tượng vững bền của văn hóa Chăm

Sắc màu 54 - Bá Minh Truyền - 7 giờ trước
Đền tháp Po Klong Garai là một trong những công trình kiến trúc và điêu khắc tiêu biểu và nổi bật của người Chăm được bảo tồn khá nguyên vẹn. Tháp tọa lạc trên đồi Lá trầu (Mbuen Hala), thuộc phường Đô Vinh, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận. Văn khắc bằng chữ Chăm cổ trên đá sa thạch cung cấp những thông tin về văn hóa, lịch sử quý giá như công lao và thần tích của vua Po Klong Garai, các hoạt động tế lễ, cúng bái và tổ chức xã hội của người Chăm.