Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Độc đáo Lễ cúng trỉa lúa của người Brâu

Ngọc Chí - 22:52, 08/06/2024

Làng Đắk Mế, xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi (Kon Tum) là nơi sinh sống tập trung của dân tộc Brâu, một trong những dân tộc thiểu số ít người hiện nay ở Kon Tum nói riêng và cả nước nói chung. Xuất phát từ yếu tố mùa vụ và tín ngưỡng đa thần, vạn vật hữu linh, cộng đồng người Brâu đã hình thành và lưu giữ một kho tàng văn hóa truyền thống độc đáo. Trong đó, Lễ cúng trỉa lúa là một hoạt động dân gian tiêu biểu, phản ánh những ước mong, hy vọng của người Brâu về một vụ mùa thu hoạch được nhiều lúa, nhà nhà ấm no, hạnh phúc.

Trước đây, với hình thức canh tác du canh du cư, nên trước mỗi mùa rẫy, người Brâu tiến hành tìm khu rẫy mới. Khi đã chọn được khu đất ưng ý, chủ nhà lấy cây Hla Klro đánh dấu vị trí khu đất của gia đình mình. Theo người Brâu, đất nào có cây Hla Klro thì lúa rẫy mới xanh tốt. Sau khi đánh dấu đất xong sẽ tiến hành phát một khoảng nhỏ để làm phép.

Ông Thao La, làng Đăk Mế, xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi cho biết: Trong quá trình phát rẫy, chủ nhà khấn thần linh “hôm nay mình làm phát rẫy, từ nay đất này đã có chủ rồi, xin cho khu đất của nhà mình sau này trồng gì cũng đẹp, cũng tốt, không cho con heo, con chim, con khỉ vào phá rẫy”.

Sau mùa đốt rẫy khoảng 1 đến 2 tháng, người Brâu làm Lễ cúng trỉa lúa. Đây là lễ hội đầu tiên trong năm của người Brâu. Là phần lễ khởi đầu cho một vụ mùa, nên việc tổ chức lễ và cúng tế phải thể hiện được sự linh thiêng và trang trọng.

Phụ nữ bóc vỏ cây mây đắng để chế biến phục vụ cho Lễ cúng trỉa lúa
Phụ nữ bóc vỏ cây mây đắng để chế biến phục vụ cho Lễ cúng trỉa lúa

Để chuẩn bị cho ngày lễ, trước đó vài ngày, già làng kêu gọi dân làng chuẩn bị mỗi nhà một ghè rượu, thanh niên trai tráng trong làng thì vào rừng chặt mây đắng; nhóm khác thì đi bẫy con chim, con chuột còn phụ nữ thì đi xúc cá, hái rau rừng; một nhóm khác nữa thì ở nhà trang trí nơi cúng lễ, dựng cây nêu. Vào ngày tổ chức lễ hội, già làng thông báo bà con tập trung lên nhà Rông. Tham gia lễ người Brâu bắt buộc phải mặc các trang phục truyền thống, đối với đàn ông thì mặc khố, đàn bà mặc Ktu.

Già làng A Ốt, làng Đăk Mế, xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi chia sẻ: Theo tập quán, người Brâu thường gieo lẫn các loại hạt giống bầu bí, cà cùng với giống lúa nên người phụ nữ chủ gia đình sẽ chuẩn bị các loại hạt giống như: lúa, bầu, bí, bắp... bỏ vào gùi đem lên nhà Rông. Sau khi các công đoạn đã chuẩn bị xong, vật hiến sinh được lần lượt đưa vào cây nêu. Thầy cúng thường là già làng uy tín tiến hành nghi thức cúng.

Thực hiện nghi thức cúng chiêng Tha, đây là nghi thức quan trọng nhất trong Lễ cúng trỉa lúa
Thực hiện nghi thức cúng chiêng Tha, đây là nghi thức quan trọng nhất trong Lễ cúng trỉa lúa

Trong Lễ cúng trỉa lúa cũng như các lễ hội khác, thủ tục cúng chiêng Tha và mời Tha ăn là quan trọng nhất, vì người Brâu cho rằng, chiêng Tha không chỉ là nhạc khí mà còn là thần linh, là tổ tiên của họ. Vì vậy, để mời Tha nói trước tiên phải làm lễ mời Tha ăn, mời Tha uống. Để thực hiện nghi thức, già làng lấy tiết gà bôi vào lòng 2 chiếc chiêng rồi rót rượu vào chiêng vừa khấn mời Tha ăn, Tha uống.

Ông A Dua, làng Đăk Mế, xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi, người phụ trách nghi thức cúng cho biết: Khi các nghi thức cúng hồn lúa đã hoàn tất thầy cúng uống cang rượu đầu tiên, sau đó dân làng cùng đến uống ché rượu thiêng để mong thần linh chứng giám, phù hộ cho gia đình mình. Những người tham dự cũng được mời uống để sẻ chia sự khẩn cầu và niềm vui vào mùa vụ gieo trồng mới.

Già làng thực hiện nghi thức cúng trên ghè rượu mời thần linh về uống, chứng giám cho dân làng
Già làng thực hiện nghi thức cúng trên ghè rượu mời thần linh về uống, chứng giám cho dân làng

Sau phần lễ là phần hội diễn ra tưng bừng, vui vẻ với sự tham gia của cả cộng đồng. Không gian lễ cúng trỉa lúa rộn rã trong nhịp trống, tiếng cồng chiêng, tiếng đàn đing put, dân ca, dân vũ..., những cô gái Brâu trong trang phục truyền thống uyển chuyển trong các điệu múa, cùng các chàng trai bên ché rượu cần. Tất cả hòa quyện, tạo nên một lễ hội đậm bản sắc văn hóa.

Sau phần lễ hội, già làng sẽ gói các hạt giống đã cúng tế chia cho các gia đình về làm phép. Những hạt giống đó được mang về trộn chung với hạt giống của mỗi gia đình, và họ đem đi trỉa đại trà trên rẫy để khởi đầu cho một vụ mùa mới.

 Dân làng được mời uống rượu ghè và thưởng thức các vật cúng tế sau lễ cúng
Dân làng được mời uống rượu ghè và thưởng thức các vật cúng tế sau lễ cúng

Ông Phan Văn Hoàng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum cho biết: Lễ cúng trỉa lúa là lễ hội nông nghiệp có ý nghĩa trong cuộc sống của người Brâu, chuẩn bị cho một mùa vụ trồng trọt và đưa hạt giống về với nương rẫy. Việc tổ chức phục dựng Lễ cúng trỉa lúa ngoài mục đích bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống thì đây cũng là dịp để bà con kết nối, tạo sự đoàn kết trong cộng đồng làng.

Lễ cúng trỉa lúa là một nét đẹp văn hóa của dân tộc Brâu ở Kon Tum mang đậm tín ngưỡng đa thần, vạn vật hữu linh. Người Brâu tin rằng, sau lễ cúng trỉa lúa, các Yàng đã nhận lời khẩn cầu và sẽ phù trợ cho hạt giống gieo xuống nảy mầm, cây trồng tươi tốt, nhà nhà no đủ.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
“Cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre

“Cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre

Hơn 20 năm qua, ở thành phố Hội An (Quảng Nam), có một người chuyên tạo hình từ gốc tre và biến những gốc tre vô tri tưởng như bỏ đi thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Đó là Nghệ nhân Huỳnh Phương Đỏ - người được xem là “cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre độc đáo.
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Ngãi: Án mạng nghiêm trọng làm 4 người thương vong

Quảng Ngãi: Án mạng nghiêm trọng làm 4 người thương vong

Pháp luật - T.Nhân - H.Trường - 3 giờ trước
Sáng 19/6, đại diện lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi cho biết, trên địa bàn vừa xảy ra một vụ án mạng nghiêm trọng, khiến 2 người tử vong và 2 người bị thương đang cấp cứu tại bệnh viện.
Múa sư tử Mèo - Di sản văn hóa của đồng bào Tày Nùng ở Bình Gia

Múa sư tử Mèo - Di sản văn hóa của đồng bào Tày Nùng ở Bình Gia

Media - Thuý Hồng - Tuấn Ninh - 10 giờ trước
Trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Tày, Nùng vùng cao xứ Lạng, múa sư tử mèo là nét văn hóa truyền thống đặc trưng, không thể thiếu trong những dịp lễ, tết… Múa sư tử mèo mang nhiều ý nghĩa, không chỉ thể hiện tinh thần thượng võ của người miền núi, mà còn là biểu tượng của sự may mắn, hạnh phúc trong cuộc sống.
Buôn Đôn (Đắk Lắk): Kết quả thực hiện Quyết tâm thư Đại hội DTTS lần thứ III góp phần hoàn thiện cơ sở hạ tầng

Buôn Đôn (Đắk Lắk): Kết quả thực hiện Quyết tâm thư Đại hội DTTS lần thứ III góp phần hoàn thiện cơ sở hạ tầng

Công tác Dân tộc - Hoàng Thùy - 11 giờ trước
Nhìn lại kết quả từ 5 năm (2019 - 2024), thực hiện các giải pháp nhằm đạt được mục tiêu Quyết tâm thư Đại hội Đại biểu các DTTS lần thứ III huyện huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk đề ra, từ việc triển khai các chương trình, dự án, chính sách dân tộc, trong đó ưu tiên đầu cơ sở hạ tầng, các công trình phục vụ dân sinh, đến nay diện mạo vùng đồng bào DTTS đã có bước chuyển biến tích cực, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc đã được nâng lên rõ rệt.
Đầu tư phát triển bền vững người Đan Lai: Nhiều vướng mắc cần được giải quyết (Bài 2)

Đầu tư phát triển bền vững người Đan Lai: Nhiều vướng mắc cần được giải quyết (Bài 2)

Phóng sự - Thanh Hải - 11 giờ trước
Trong quá trình triển khai các hạng mục đầu tư dành cho người Đan Lai theo Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719) đã xuất hiện nhiều vướng mắc cần được tháo gỡ, đặc biệt là tình trạng đến nay nhiều hộ dân được thụ hưởng chính sách chưa được cấp đất ở, đất sản xuất, làm ảnh hưởng đến rất nhiều chính sách hỗ trợ, đầu tư phát triển khác.
Bình Liêu (Quảng Ninh): Thực hiện Quyết tâm thư Đại hội các DTTS lần thứ III góp phần nâng cao hiệu quả chính sách dân tộc

Bình Liêu (Quảng Ninh): Thực hiện Quyết tâm thư Đại hội các DTTS lần thứ III góp phần nâng cao hiệu quả chính sách dân tộc

Công tác Dân tộc - Mỹ Dung - 11 giờ trước
Thực hiện Quyết tâm thư Đại hội đại biểu các DTTS huyện Bình Liêu lần thứ III năm 2019, trong 5 năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp đã tập trung chỉ đạo và tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc. Nhờ đó đến nay diện mạo nông thôn, đô thị miền núi của Bình Liêu đã có nhiều đổi thay, chất lượng cuộc sống của Nhân dân được nâng lên.
Tin trong ngày - 18/6/2024

Tin trong ngày - 18/6/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 18/6, có những thông tin đáng chú ý sau: Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất. Phát hiện sinh vật lạ trong hang động sâu ở Phong Nha - Kẻ Bàng. Có một thảo nguyên xanh giữa lòng Mèo Vạc. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
“Cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre

“Cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre

Sắc màu 54 - Thanh Thuận - 11 giờ trước
Hơn 20 năm qua, ở thành phố Hội An (Quảng Nam), có một người chuyên tạo hình từ gốc tre và biến những gốc tre vô tri tưởng như bỏ đi thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Đó là Nghệ nhân Huỳnh Phương Đỏ - người được xem là “cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre độc đáo.
Nâng cao giá trị cà phê từ ứng dụng công nghệ cao

Nâng cao giá trị cà phê từ ứng dụng công nghệ cao

Kinh tế - Minh Thu - 12 giờ trước
Thời gian gần đây, tỉnh tỉnh Đắk Nông đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh việc xuất khẩu cà phê. Trong đó, tỉnh đặc biệt chú trọng ứng dụng công nghệ cao để nâng tầm giá trị cà phê.
Lao Bảo đã

Lao Bảo đã "khép" lại chuyện buồn tảo hôn, hôn nhân cận huyết

Công tác Dân tộc - Khánh Ngân - 12 giờ trước
Ông Lê Trọng Bình, cán bộ Tư pháp - Hộ tịch thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa (Quảng Trị) khẳng định: “Tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã không còn diễn ra ở thị trấn Lao Bảo trong 4 năm trở lại đây”.
Kiểm tra, giám sát giữa kỳ– Giải pháp quan trọng tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả Chương trình MTQG

Kiểm tra, giám sát giữa kỳ– Giải pháp quan trọng tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả Chương trình MTQG

Thời sự - Thúy Hồng - 12 giờ trước
Triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG), trong đó có Chương trình MTQG phát triển kinh tế-xã hội vùng DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719) các ngành, các cấp từ Trung ương đến địa phương đã và đang đẩy mạnh công tác kiểm tra giám sát. Việc kiểm tra, giám sát góp phần quan trọng trong việc đánh giá, phát huy những kết quả tích cực, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu quả các dự án, nội dung Chương trình.
Huyện Đak Pơ (Gia Lai) có 4/7 xã đạt chuẩn nông mới

Huyện Đak Pơ (Gia Lai) có 4/7 xã đạt chuẩn nông mới

Tin tức - Ngọc Thu - 12 giờ trước
Ngày 18/6, huyện Đak Pơ (tỉnh Gia Lai) tổ chức Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ IV. Dự Đại hội có lãnh đạo tỉnh, huyện và 120 đại biểu tiêu biểu đại diện cho 11.157 người đồng bào DTTS trên địa bàn huyện.