Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Hiệu quả từ chính sách phát triển dân tộc Brâu ở làng Đăk Mế: Bảo tồn nét đặc trưng, độc đáo kiến trúc nhà rông của người Brâu (Bài 2)

Hoàng Thùy - 16:09, 27/11/2023

Brâu là một trong 14 dân tộc có khó khăn đặc thù của cả nước, với dân số là 525 người, sinh sống ở làng Đắk Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum. Hiện nay, với những chính sách hỗ trợ đặc thù của Đảng và Nhà nước, cuộc sống đồng bào Brâu đã và đang tiếp tục có nhiều thay đổi, khởi sắc. Nhiều nét đẹp văn hóa đặc trưng của người Brâu được bảo tồn và phát huy. Điển hình như nhà rông, có vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa và sinh hoạt cộng đồng của đồng bào, là biểu tượng cho sức mạnh của dân làng.

Nhà rông là nơi diễn ra các hoạt động quan trọng, lễ hội của dân tộc Brâu làng Đắk Mế
Nhà rông là nơi diễn ra các hoạt động quan trọng, các lễ hội của dân tộc Brâu làng Đắk Mế

Kiến trúc độc đáo

Nhà rông truyền thống của dân tộc Brâu nằm ngay đầu làng Đắk Mế,  tọa lạc trong khuôn viên rộng hàng nghìn mét vuông, hai bên còn có 2 ngôi nhà truyền thống. Nhà rông của dân tộc Brâu được làm bằng gỗ, thiết kế theo hình vuông. 

Nhà có 8 mái gồm cả mái chính và mái phụ lợp bằng ngói, chụm vào nhau hướng lên trên. Nóc hình tháp mang biểu tượng quả bầu có chạm khắc hình sừng trâu thể hiện sức mạnh. Phên vách làm theo kiểu hình thang. Nhà có 2 cửa chính ở hai bên hông. Bên trong nhà có lối đi chính chia không gian thành 2 phần. Tượng Bác Hồ được đặt trang trọng ở chính giữa ngôi nhà.

Với đồng bào Brâu, nhà rông là biểu tượng sức mạnh, đoàn kết và niềm tự hào của cả động đồng. Trong khuôn viên rộng hàng nghìn mét vuông, bên phải và bên trái của nhà rông còn có hai ngôi nhà truyền thống được thiết kế theo kiểu nhà ở, với chức năng dành cho các hoạt động cộng đồng, văn hóa truyền thống.

Mỗi khi cộng đồng dân tộc Brâu tổ chức lễ hội, nhà truyền thống bên trái là nơi phụ nữ nấu nướng, nhà truyền thống bên phải là nơi đàn ông chuẩn bị các lễ vật. Khi lễ vật, thức ăn đã chuẩn bị xong, phụ nữ dâng thức ăn theo cửa bên trái, đàn ông dâng lễn vật theo của bên phải vào nhà rông. Ở giữa nhà rông sẽ đốt đống lửa, dân làng ngồi hai bên cùng nhau thực hiện các nghi lễ.

Già Y Pan, già làng lâu năm của thôn Đắk Mế chia sẻ: Trước đây, làng của người Brâu được bố trí theo hình thức tổ chim đồng tâm, nhà rông ở giữa, các nhà dài nằm xung quanh, đầu nhà có cửa quay về hướng nhà rông. Cấu trúc ngôi làng của người Brâu bây giờ đã có ít nhiều thay đổi so với ngày xưa.

Ngôi nhà rông của dân tộc Brâu có kiến trúc độc đáo
Ngôi nhà rông của dân tộc Brâu có kiến trúc độc đáo

Già Y Pan cho biết, nhà rông là trung tâm sinh hoạt cộng đồng của cả làng nên được đặt ở vị tri trung tâm, trên nền đất cao, không gian thoáng đáng. Nhà rông là nơi có không gian linh thiêng, nơi quy tụ sức mạnh tâm linh. Tại nhà rông, làng thường tổ chức những nghi thức quan trọng như lễ phát rẫy, lễ trỉa lúa, lễ thu hoạch, mừng được mùa, mừng lúa vào kho…

Linh hồn của làng

Từ khi sinh sống ở làng Đắk Mế, người Brâu đã dựng nhà rông theo đúng thiết kế truyền thống xa xưa của cha ông. Trải qua bao biến cố, khi thì làng bị cháy thiêu rụi cả nhà rông, lần thì nhà rông xuống cấp không thể sử dụng, nhưng trong tâm thức của tất cả người dân trong làng chưa bao giờ nghĩ sẽ không dựng nhà rông nữa. Bởi với cộng đồng người Brâu, nhà rông mãi là linh hồn của làng.

Ngôi nhà rông hiện nay ở làng Đắk Mế là Nhà nước hỗ trợ sau khi nhà rông cũ xuống cấp bà con không thể sinh hoạt được nữa, nhằm đảm bảo cuộc sống sinh hoạt của người dân và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống. 

Để thực hiện đúng kiến trúc truyền thống nhà rông của người Brâu, khi Nhà nước có chủ trương xây dựng nhà rông mới, cán bộ Ban Dân tộc tỉnh Kon Tum và Trưởng ban Công tác mặt trận thôn Đắk Mế đã sang tận Lào - nơi tổ tiên người Brâu sinh sống để khảo sát. Nhà rông bằng gỗ được dựng lên theo đúng thiết kế truyền thống của người Brâu. Đến nay, nhà rông không chỉ là nơi tổ chức các sự kiện quan trọng của làng mà còn là địa điểm diễn ra các lớp truyền dạy văn hóa, dệt thổ cẩm, cồng chiêng…

Khi thực hiện nghi lễ, bà con dân tộc Brâu ngồi hai bên bếp lửa làm lễ
Khi thực hiện nghi lễ, bà con dân tộc Brâu ngồi hai bên bếp lửa làm lễ

Trưởng ban Công tác mặt trận thôn Đắk Mế Thao Lợi cho biết: Nhà rông của dân tộc Brâu có tên gọi Năm – Rôn. Trước khi dựng nhà già làng xem xét chọn vị trí trang trọng nhất làng để dựng. Nhà rông không chỉ là nơi hội tụ sinh hoạt cộng đồng, vui chơi giải trí mà còn đón tiếp khách quý, điều hành việc làng, tập trung lực lượng bảo vệ làng. Hiện nay, khuôn viên nhà rông được đổ bê tông sạch sẽ. 

Ngoài việc tổ chức lễ hội, các buổi họp quan trọng của thôn, nhà rông còn là điểm các nghệ nhân truyền dạy nghề truyền thống, nhạc cụ dân tộc cho thế hệ trẻ, nơi vui chơi của thanh thiếu niên. "Tập quán của dân tộc Brâu khi vào làng, nhà mới phải tổ chức cúng thần đất, thần núi, thần nước mong cho chỗ ở êm đẹp, lâu dài và có cuộc sống hạnh phúc đầm ấm", ông Thao Lợi chia sẻ thêm

Ngoài kiến trúc độc đáo của ngôi nhà rông, dân tộc Brâu ở làng Đắk Mế còn giữ gìn được nhiều giá trị văn hóa truyền thống như trang phục truyền thống, cồng chiêng, lễ hội…

Ông Nguyễn Chí Tường, Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Ngọc Hồi cho biết: Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, hiện nay đời sống của đồng bào Brâu đã có nhiều thay đổi tích cực, kinh tế phát triển, giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, trong đó có nhà rông. 

Với những giá trị văn hóa đặc sắc còn gìn giữ của đồng bào Brâu, huyện Ngọc Hội cũng đã định hướng và xây dựng làng Đăk Mế trở thành làng du dịch cộng đồng. Nhằm giúp đồng bào Brâu có thêm nguồn thu nhập và đặc biệt là quảng bá những giá trị văn hóa độc đáo đó đến với du khách gần xa. 

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đi qua những bản làng của đồng bào dân tộc rất ít người ở Lai Châu: Tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc (Bài cuối)

Đi qua những bản làng của đồng bào dân tộc rất ít người ở Lai Châu: Tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc (Bài cuối)

Lai Châu hiện có 20 dân tộc sinh sống, với dân số khoảng trên 484.000 người, trong đó có 4 dân tộc Mảng, Cống, Lự, Si La là thuộc nhóm dân tộc có khó khăn đặc thù. Nhờ các chính sách đối với của Đảng, Nhà nước, bộ mặt các bản làng dân tộc rất ít người của tỉnh Lai Châu dần thay đổi. Đặc biệt, giai đoạn 2021-2025, Chương trình MTQG phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đã thiết kế tiểu dự án 1, Dự án 9 về đầu tư phát triển nhóm dân tộc thiểu số rất ít người và nhóm dân tộc còn nhiều khó khăn nhằm giải quyết toàn diện những vấn đề cấp thiết của đồng bào.
Tận tâm với cuộc sống của người dân nghèo

Tận tâm với cuộc sống của người dân nghèo

Sự kiện - Bình luận - PV - 9 giờ trước
Ngày 2/3/2023, tại Nhà Quốc hội, trong phát biểu nhậm chức Chủ tịch nước, đồng chí Võ Văn Thưởng đã xin mượn câu thơ của nhà thơ Xuân Diệu để nói thay lòng mình về cam kết với Quốc hội, đồng bào, chiến sĩ, cử tri cả nước trong chặng đường sắp tới: Tôi cùng xương thịt với nhân dân của tôi/Cùng đổ mồ hôi, cùng sôi giọt máu/Tôi sống với cuộc đời chiến đấu/Của triệu người yêu dấu gian lao...
Lễ hội truyền thống “Tế Khai sắc - Rước khai Xuân” năm Giáp Thìn 2024 tại đền Voi Phục

Lễ hội truyền thống “Tế Khai sắc - Rước khai Xuân” năm Giáp Thìn 2024 tại đền Voi Phục

Tin tức - Minh Nhật - 10 giờ trước
Ngày 23/2 vừa qua, tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Voi Phục, quận Ba Đình (Hà Nội) tổ chức Lễ hội truyền thống “Tế Khai sắc - Rước khai Xuân” năm Giáp Thìn 2024, khai ấn Lý triều Đại Vương “Trấn Tây Thượng Đẳng”.
Bắc Trà My (Quảng Nam): Phấn đấu giảm hơn 7% hộ nghèo trong năm 2024

Bắc Trà My (Quảng Nam): Phấn đấu giảm hơn 7% hộ nghèo trong năm 2024

Kinh tế - T.Nhân - H.Trường - 10 giờ trước
Huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) vừa giao chỉ tiêu giảm nghèo cho các cơ quan, đơn vị, các xã, thị trấn trên địa bàn phấn đấu giảm 7,88% và 2,14% hộ cận nghèo trong năm 2024.
Cao Lộc (Lạng Sơn): Lễ hội Chùa Bắc Nga đón nhận Quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Cao Lộc (Lạng Sơn): Lễ hội Chùa Bắc Nga đón nhận Quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Trang địa phương - Mỹ Dung - 10 giờ trước
Vừa qua, UBND huyện Cao Lộc (Lạng Sơn) long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Chùa Bắc Nga và công bố quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội truyền thống Chùa Bắc Nga, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Hơn 100 đô vật tranh tài tại Giải vô địch vật tự do, dân tộc truyền thống Hà Nội

Hơn 100 đô vật tranh tài tại Giải vô địch vật tự do, dân tộc truyền thống Hà Nội

Tin tức - Thanh Nguyên - 10 giờ trước
Giải vô địch vật tự do, dân tộc truyền thống mừng Xuân Giáp Thìn, thành phố Hà Nội vừa khai mạc tại sới vật Ngô Sài, huyện Quốc Oai (Hà Nội). Giải do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với UBND huyện Quốc Oai tổ chức.
Vấn đề - Sự kiện (Tuần 8): Nỗi lo mai một lễ hội truyền thống của đồng bào DTTS

Vấn đề - Sự kiện (Tuần 8): Nỗi lo mai một lễ hội truyền thống của đồng bào DTTS

Lễ hội của đồng bào DTTS là một nét văn hóa truyền thống, giá trị tinh thần được tích đọng, gìn giữ bao đời, tạo nên bản sắc của cộng đồng dân tộc đó. Nhưng theo thời gian, do nhiều nguyên nhân, có không ít lễ hội đang bị mai một, biến mất, hoặc bị hiện đại hóa, không còn giữ được những giá trị vốn có. Chương trình Vấn đề - Sự kiện của Báo Dân tộc và Phát triển hôm nay sẽ bàn về “Nỗi lo mai một lễ hội truyền thống của đồng bào DTTS”.
Kon Tum: Tháng Thanh niên năm 2024 với nhiều hoạt động hướng về vùng DTTS

Kon Tum: Tháng Thanh niên năm 2024 với nhiều hoạt động hướng về vùng DTTS

Tin tức - Ngọc Chí - 11 giờ trước
Sáng ngày 24/2 vừa qua, Tỉnh đoàn Kon Tum tổ chức lễ ra quân Tháng Thanh niên năm 2024, với chủ đề “Thanh niên xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng”.
Lần đầu tiên tổ chức lễ hội Mở cửa biển ở huyện đảo Cô Tô

Lần đầu tiên tổ chức lễ hội Mở cửa biển ở huyện đảo Cô Tô

Trang địa phương - Mỹ Dung - 11 giờ trước
Sáng 24/2 (tức 15 tháng Giêng năm Giáp Thìn) vừa qua, huyện Cô Tô (Quảng Ninh) tổ chức Lễ hội Mở cửa biển tại xã Thanh Lân. Đây là lần đầu tiên lễ hội diễn ra tại vùng đảo tiền tiêu Đông Bắc, mở đầu cho 1 mùa khai thác thủy sản thắng lợi với tôm cá đầy khoang.
Khánh Hoà: Rộn ràng Lễ hội cúng Bến nước của người Ê Đê ở Buôn Đung

Khánh Hoà: Rộn ràng Lễ hội cúng Bến nước của người Ê Đê ở Buôn Đung

Sắc màu 54 - T.Nhân-H.Trường - 11 giờ trước
Ngày 24/2 vừa qua, đồng bào Ê Đê tại Buôn Đung, xã Ninh Tây, thị xã Ninh Hòa (Khánh Hoà) đã tổ chức Lễ hội cúng Bến nước trong niềm hân hoan, phấn khởi của những ngày đầu năm mới.
Quảng Ngãi: Công nhận Lễ hội đua thuyền Tịnh Long là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Quảng Ngãi: Công nhận Lễ hội đua thuyền Tịnh Long là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Sắc màu 54 - T.Nhân-H.Trường - 11 giờ trước
Lễ hội đua thuyền ở xã Tịnh Long, Tp.Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi là nét văn hóa độc đáo của người dân vùng sông nước sống dọc hai bên sông Trà Khúc, đã tồn tại hàng trăm năm nay và mang ý nghĩa văn hóa tín ngưỡng sâu sắc.
Quảng Nam: Phân bổ gần 129 tỉ đồng từ nguồn Trung ương thưởng vượt thu

Quảng Nam: Phân bổ gần 129 tỉ đồng từ nguồn Trung ương thưởng vượt thu

Công tác Dân tộc - T.Nhân-H.Trường - 11 giờ trước
UBND tỉnh Quảng Nam vừa có quyết định cấp 128,8 tỷ đồng từ nguồn Trung ương thưởng vượt thu để các địa phương thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.