Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Cây nêu trong đời sống tâm linh của người Ê Đê

Ngân Anh (T/h) - 10:06, 08/06/2021

Cây Nêu là biểu tượng của tâm linh, người Ê đê gọi là Gơ\ng drai. Cây Nêu được trang trí những họa tiết, hoa văn khác nhau tùy theo ý nghĩa của từng nghi lễ tạ ơn hoặc cầu an, cầu sự no đủ cho gia đình hoặc cộng đồng,…

Cây nêu trong đời sống tâm linh của người Ê Đê
Cây nêu trong đời sống tâm linh của người Ê Đê (Ảnh TL)

Nhìn biểu tượng và họa tiết trên cây nêu, người đến dự lễ có thể hiểu được ý nghĩa của nghi lễ. Vị trí đặt cây nêu được xem là tâm thiêng cho các nghi lễ như: cúng sức khỏe, cúng nhà mới, cúng ăn cơm mới, tang ma,… thường dựng ở gian khách hoặc ngoài trời. Mỗi cây nêu được trang trí những họa tiết khác nhau và mang ý nghĩa theo từng nghi lễ, như cúng sức khỏe (cúng vòng đời người) cây nêu được trang trí bằng cách treo bông vải hoặc những bó chỉ màu buộc từng chùm; cúng lúa mới (cúng vòng đời lúa) được trang trí bằng những con cá gỗ, cúng hạt giống treo hình tượng bông lúa được chuốt bằng cây tre non,… 

Khác với các DTTS khác ở Tây Nguyên, cây nêu của dân tộc Ê Đê đơn giản không cầu kỳ, họa tiết trang trí đơn giản, vừa đủ để đáp ứng nhu cầu tâm linh và ước vọng trong cuộc sống của cá nhân và cả cộng đồng. Có sự khác biệt không đáng kể về kích thước và hình dáng cây nêu theo từng vùng và từng nhóm người của dân tộc Ê Đê. Ví dụ như nhóm Ê  Đê {lô, Mdhur, Adham,… làm cây nêu có kích thước cao hơn và trang trí đẹp hơn của nhóm Ê Đê kpă. Công tác chuẩn bị tổ chức cho nghi lễ trong nhà hay ngoài trời, việc chọn loại cây làm cây nêu rất quan trọng.

Đồng bào Ê Đê tái hiện Lễ cúng cây nêu tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam
Đồng bào Ê Đê tái hiện Lễ cúng cây nêu tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ý nghĩa của biểu tượng và họa tiết từng phần trên cây nêu được ví như thân hình của một vị thần với quan niệm:

Phần đầu: Sự kết nối giữa đất trời (hình bắp chuối), sự giao tiếp giữa các vị thần và linh hồn vạn vật với con người,… Đặc biệt với tang ma, lễ bỏ mả và các nghi lễ liên quan đến người đã khuất thì biểu tượng bắt chuối được tô màu đen (nhọ nồi pha trộn với mỡ động vật).

 Phần cổ: Cầu mong sự an lành (hình chữ Z) biểu trưng cho con cá cầu mong sự ban cho của thần linh, sự may mắn khi đi săn bắn hàng ngày. Phía dưới là 4 thanh gỗ được gắn ngàm với nhau giống như cái bếp lửa nhà dài biểu trưng cho dàn bếp (pra: dùng để hong khói, sấy khô thịt hoặc cá,…) với ý nghĩa cầu an cho gia đình và dòng họ được an lành, khỏe mạnh. Nghi lễ cầu no đủ thường treo hình con cá hoặc dụng cụ lao động, nếu lễ cúng cầu an thường treo bông hoặc chùm chỉ kết lại để biểu trưng cho linh hồn an bình, khỏe mạnh.

 Phần ngực: Cầu no đủ, hạnh phúc (nồi đồng và cái bếp) biểu tượng sự no đủ, hạnh phúc và thể hiện sự đoàn kết, sum vầy để gắn kết con người với con người và gia đình với cộng đồng buôn làng (đùm bọc, chia sẻ nhau về tình cảm và vật chất).

 Phần bụng: Định kỳ nghi lễ (khắc vòng quanh thân cây nêu): Thường khắc 3 vòng, 5 vòng và 7 vòng tùy theo lần tổ chức trong gia đình (mỗi đợt được tính bằng số lượng con vật tế). Dùng màu vàng thân và màu xanh vỏ cây

 Phần chân: Cầu mưa thuận gió hòa, được trang trí bằng họa tiết cách điệu (chong chóng, tổ ong), dùng hai sắc màu đỏ (huyết) và màu vàng (thân cây). Hình chong chóng tượng trưng cho thời tiết mưa thuận gió hòa; hình tổ ong tượng trưng cho sự dồi dào từ nguồn thức ăn của thiên nhiên ban tặng với quan niệm mùa màng bội thu. Xung quanh gốc cây nu có đóng cọc bảo vệ (nếu dựng ngoài trời), trên bốn cọc có thanh gỗ bọc quanh được đẽo bằng hình tượng cách điệu của 4 con chim cu đất, đầu quay tứ hướng. Đây là nơi mọi người trong cộng đồng hoặc khách mời (từ già, trẻ, gái, trai) gởi gắm niềm mơ ước, cầu xin tới các vị thần để được phù hộ, ban cho,… Họ thường bẻ nhành cây, lá cỏ hoặc bông dại gắn vào hàng rào để gởi thông điệp mà mình ước nguyện. 

Chủ lễ thực hiện nghi thức cúng cây nêu
Chủ lễ thực hiện nghi thức cúng cây nêu

Trong lễ cúng cây nêu, cây nêu được đặt ở giữa bãi đất trống trước nhà Rông với lễ vật gồm: 1/2 con lợn (heo), 1 con gà, 3 bát cơm, 3 món thịt, 3 ché rượu cần. Sau tiếng chiêng chào mời, đón khách, nghi lễ bắt đầu với nghi thức "cúng sức khỏe" nhằm cầu mong sức khỏe và may mắn cho chủ nhà, mọi người trong gia đình, dòng họ.

Tiếp theo là nghi lễ cầu an cho chủ nhà với nghi thức cúng đeo vòng và chuỗi hạt, sau đó là nghi thức đeo vòng của dòng họ. Cuối buổi lễ, chủ nhà lần lượt mời cơm, rượu người có uy tín trong dòng họ, dòng tộc và những người tham dự, cùng chúc cho chủ nhà và gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc.

Dân làng cùng nhau múa hát sau Lễ cúng cây nêu
Dân làng cùng nhau múa hát sau Lễ cúng cây nêu

Lễ cúng cây nêu cầu an là phong tục độc đáo của đồng bào Ê-đê, thể hiện tình đoàn kết cộng đồng cũng như ước mơ những điều ấm no, tốt đẹp sẽ đến với dân làng...

Quảng Ninh: Miễn phí tham quan vịnh Hạ Long hết năm 2021

Quảng Ninh: Miễn phí tham quan vịnh Hạ Long hết năm 2021

Du lịch - Ẩm thực - Nguyệt Anh (T/h) - 45 phút trước
Nhằm tiếp tục kích cầu du lịch, Quảng Ninh sẽ miễn phí vé tham quan vịnh Hạ Long, Yên Tử, Bảo tàng Quảng Ninh vào tất cả các ngày, bắt đầu từ ngày 18/6...
Hà Nội: Các bảo tàng, di tích chuẩn bị các điều kiện để đón khách trở lại

Hà Nội: Các bảo tàng, di tích chuẩn bị các điều kiện để đón khách trở lại

Du lịch - Ẩm thực - Nguyệt Anh (T/h) - 1 giờ trước
Sau thời gian dài tạm đóng cửa để bảo đảm yêu cầu phòng, chống dịch Covid-19, thời điểm này, nhiều bảo tàng, di tích trên địa bàn Thành phố Hà Nội đang chỉnh trang cơ sở vật chất; tăng cường giải pháp phòng, chống dịch Covid-19; xây dựng, phát triển các chương trình tham quan mới lạ, hấp dẫn… để chuẩn bị mở cửa, đón khách trở lại.
Sáng 20/6, Việt Nam ghi nhận 78 ca mắc mới COVID-19

Sáng 20/6, Việt Nam ghi nhận 78 ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 1 giờ trước
Từ 19 giờ 30 ngày 19/6 đến 6 giờ ngày 20/6, Việt Nam ghi nhận 78 ca mắc mới COVID-19; đến nay cả nước đã tiêm được tổng số 2.359.376 liều vaccine COVID-19.
Phun hóa chất khử khuẩn toàn thành phố Vinh

Phun hóa chất khử khuẩn toàn thành phố Vinh

Tin tức - NGân Anh (T/h) - 22:00, 19/06/2021
Chiều tối 19/6, Quân khu 4 phối hợp với Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An đã tiến hành phun hóa chất khử khuẩn phòng, chống dịch COVID-19 trên toàn thành phố Vinh. Đây là đợt phun hóa chất khử khuẩn lớn nhất từ trước tới nay tại Nghệ An, dự kiến kéo dài trong vòng 3 ngày.
Chủ tịch nước thăm một số nhà báo, gia đình nhà báo lão thành

Chủ tịch nước thăm một số nhà báo, gia đình nhà báo lão thành

Tin tức - PV - 20:45, 19/06/2021
Qua Nhà báo Đặng Minh Phương, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gửi lời thăm hỏi và chúc mừng tới các nhà báo đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc các Vụ, đơn vị

Từ ngày 18/4/2021 đến ngày 1/6/2021, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã làm việc với 21 Vụ, đơn vị trực thuộc Ủy ban Dân tộc để nắm bắt tình hình, kết quả, tiến độ triển khai thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm và phương hướng, giải pháp triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2021 của các Vụ, đơn vị. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh đã có những chỉ đạo kịp thời đối với các Vụ, đơn vị nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả công tác của các Vụ, đơn vị nói riêng, của UBDT nói chung.
Thu phí báo điện tử: Tại sao không?

Thu phí báo điện tử: Tại sao không?

Sự kiện - Bình luận - PV - 20:28, 19/06/2021
Có người bạn bảo tôi : “Thời buổi bây giờ, báo chí có người đọc là may rồi, thu phí nữa thì ai đọc”. Nhưng tôi không nghĩ vậy.
Ngân hàng cảnh báo

Ngân hàng cảnh báo "nóng" chiêu trò mang vắc xin Covid-19 làm "mồi câu"

Xã hội - PV - 19:43, 19/06/2021
Nhiều ngân hàng gần đây tiếp tục cảnh báo các thủ loạn đừa đảo của kẻ gian để chiếm đoạt tiền trong tài khoản khách hàng.
Điện Biên liên tiếp phá 2 chuyên án ma tuý lớn

Điện Biên liên tiếp phá 2 chuyên án ma tuý lớn

Tin tức - PV - 17:17, 19/06/2021
Trong ngày 19/6, Công an tỉnh Điện Biên liên tiếp phá thành công 2 chuyên án ma túy lớn, bắt 2 đối tượng, thu giữ 2 bánh heroin và 24.000 viên ma túy tổng hợp.
Thêm 2 bệnh nhân COVID-19 tuổi cao, bệnh nền nặng tử vong

Thêm 2 bệnh nhân COVID-19 tuổi cao, bệnh nền nặng tử vong

Tin tức - PV - 16:46, 19/06/2021
Việt Nam vừa ghi nhận thêm 2 bệnh nhân COVID-19 tử vong, có tuổi cao, bệnh nền nặng.
Bốc thăm vòng loại thứ ba World Cup 2022: Đội tuyển Việt Nam nằm ở nhóm 6

Bốc thăm vòng loại thứ ba World Cup 2022: Đội tuyển Việt Nam nằm ở nhóm 6

Thể thao - Giải trí - PV - 16:46, 19/06/2021
Nhằm chuẩn bị cho lễ bốc thăm xếp lịch thi đấu Vòng loại thứ ba World Cup 2022 khu vực châu Á, Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) đã tiến hành chia nhóm hạt giống cho 12 đội tuyển của châu Á lọt vào vòng đấu này.