Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn và phát huy giá trị hát Xoan Phú Thọ xứng tầm di sản văn hóa thế giới

PV - 09:36, 10/08/2020

Sau gần 3 năm được được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (tháng 12/2017),Phú Thọ đã và đang tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa hát Xoan. Nhờ đó, đến nay công tác bảo tồn phát huy giá trị di sản hát Xoan ở Phú Thọ đã đem lại hiệu quả cao, rõ nét ở khắp các địa phương trong tỉnh Phú Thọ nói riêng và cộng đồng người Việt nói chung.

Các nghệ nhân đến từ các xã Kim Đức và Phượng Lâu trình diễn Hát Xoan. Ảnh: Trung Kiên - TTXVN
Các nghệ nhân đến từ các xã Kim Đức và Phượng Lâu trình diễn Hát Xoan. Ảnh: Trung Kiên - TTXVN

Nhân lên giá trị di sản hát Xoan Phú Thọ

Trong thời gian qua, nhiều chương trình, dự án có liên quan đến bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể hát Xoan đã được Phú Thọ thực hiện một cách bài bản như: tổ chức nhiều cuộc hội thảo khoa học về Hát Xoan Phú Thọ; xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát Xoan Phú Thọ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Nhiều hoạt động thiết thực như: phong tặng, vinh danh khen thưởng cho các nghệ nhân Hát Xoan; có chính sách hỗ trợ để duy trì hoạt động của các phường Xoan gốc; mở lớp đào tạo nghệ nhân kế cận và truyền dạy Hát Xoan trong cộng đồng; khôi phục miếu Lãi Lèn… đã được tỉnh Phú Thọ quan tâm, chỉ đạo sát sao.

Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Thị Lịch, Trùm phường Xoan An Thái, xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì chia sẻ: "Từ khi hát Xoan trở thành di sản đại diện của nhân loại, chúng tôi vẫn luôn nỗ lực bảo tồn, truyền dạy di sản cho các thế hệ trẻ, để đưa Xoan lan tỏa trong cộng đồng xã hội. Ở các làng Xoan cổ hiện đã hình thành ba thế hệ hát Xoan là các nghệ nhân cao niên, các nghệ nhân kế cận và đông đảo lớp trẻ đầy triển vọng. Đây chính là lực lượng nòng cốt, có thể thay thế các nghệ nhân cao niên để tiếp tục truyền dạy, bảo tồn, phát huy giá trị của Hát Xoan".

Tại Trường Tiểu học Kim Đức, di sản Hát Xoan từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu đối với mỗi giáo viên và học sinh. Thầy giáo Nguyễn Văn An, Hiệu trưởng trường cho biết, với mong muốn đóng góp công sức để bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa mà cha ông để lại, từ nhiều năm nay Trường Tiểu học Kim Đức đã triển khai việc giáo dục di sản hát Xoan thông qua các hoạt động như: Dành một số tiết học nhất định trong bộ môn Âm nhạc, lồng ghép trong các giờ học tự chọn, sinh hoạt tập thể hoặc hoạt động ngoại khóa để dạy Hát Xoan. Thành lập Câu lạc bộ hát Xoan và mời nghệ nhân của các phường Xoan gốc đến phối hợp với giáo viên bộ môn để hướng dẫn cho các em trong câu lạc bộ. Nhiều em học sinh trưởng thành từ câu lạc bộ, trở thành hạt nhân trong Câu lạc bộ hát Xoan của địa phương.

Cô Nguyễn Thị Minh Thịnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng cho biết, từ năm 2011, nhà trường đã thành lập các câu lạc bộ hát Xoan theo từng khối, lớp. Đến nay 100% các lớp đều được tìm hiểu và học hát Xoan. Trường cũng đã yêu cầu, đối với khối lớp 1: Mỗi học sinh phải thuộc từ 2 - 3 bài Xoan cổ; Khối lớp 2, lớp 3 phải thuộc từ 7 - 8 bài và khối khối lớp 4 và lớp 5 mỗi học sinh phải thuộc được 10 bài hát Xoan. Hát Xoan đã trở thành hoạt động thường xuyên trong các giờ chào cờ đầu tuần. 

“Hằng tuần, hằng tháng, ngoài việc dạy hát trong giờ Âm nhạc, nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu giữa các câu lạc bộ hát Xoan trong trường và đưa học sinh đến các phường Xoan gốc để các em được giao lưu, học hỏi, qua đó giúp các em hiểu được giá trị cũng như việc gìn giữ di sản này…” Cô Thịnh chia sẻ thêm.

Từ việc giáo dục truyền thống cho học sinh thông qua di sản hát Xoan, các em đã hiểu hơn về truyền thống văn hóa, lịch sử của địa phương. Thông qua các hoạt động giao lưu, các em đã được phát triển nhiều các kỹ năng mềm, song trên hết là sự tin tin, kỹ năng hòa nhập với cộng đồng và ý thức giữ gìn, lưu truyền di sản.

Ông Phùng Quốc Lập, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ cho hay, từ năm học 2012 - 2013 hát Xoan được đưa vào giảng dạy chính khóa trong các trường phổ thông, thông qua các bộ môn như: Âm nhạc, Lịch sử, Giáo dục công dân, Ngữ văn... Bên cạnh đó, các nhà trường đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm gắn với Hát Xoan và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nhằm rút ngắn khoảng cách giữa các bài học trên sách, trong nhà trường với thực tiễn, giúp các em tiếp cận kiến thức dễ dàng và nhớ lâu. Hiện nay, khoảng 50% cơ sở giáo dục đã thành lập Câu lạc bộ Hát Hoan cấp trường, nhiều đơn vị làm tốt như thành phố Việt Trì, huyện Lâm Thao; Trường Trung học phổ thông Kỹ thuật Việt Trì, Trường Trung học phổ thông Xuân Áng, Trường Trung học phổ thông Trung Nghĩa....

Tiếp tục nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Có thể nói, đến thời điểm này, Phú Thọ đã rất chú trọng, quan tâm tới công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể và đã đạt được những thành tựu đáng trân trọng. Tuy nhiên, cũng như các địa phương khác trên cả nước, Phú Thọ còn rất nhiều khó khăn trong quá trình bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể với thực trạng nguy cơ thất truyền, mai một của nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể, việc phát huy giá trị các lễ hội truyền thống còn nhiều hạn chế; việc sưu tầm, bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa phi vật thể chưa tương xứng với tiềm năng hiện có; nguồn kinh phí, ngân sách, phương tiện, con người cần đầu tư­, bố trí cho lĩnh vực này còn khó khăn.

Các câu lạc bộ Hát Xoan thể hiện các chặng hát tại Liên hoan. Ảnh: Trung Kiên - TTXVN
Các câu lạc bộ Hát Xoan thể hiện các chặng hát tại Liên hoan. Ảnh: Trung Kiên - TTXVN

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh, ông Nguyễn Đắc Thủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết, thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm vẫn là tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá về hát Xoan; tích cực truyền dạy hát Xoan cho thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, triển khai tu bổ, tôn tạo, phục hồi 20/30 di tích gắn với hát Xoan nhằm tạo điều kiện tốt nhất để thực hiện các nghi lễ, trình diễn hát Xoan gắn với việc thờ cúng các Vua Hùng cũng như tổ chức truyền dạy, thực hành di sản và phục vụ du lịch. Việc ghi nhận những đóng góp, công lao của những nghệ nhân đã gắn bó cuộc đời để gìn giữ, phát huy giá trị hát Xoan tiếp tục được tỉnh quan tâm triển khai thực hiện. Đến nay, tỉnh Phú Thọ đã trao tặng danh hiệu Nghệ nhân hát Xoan Phú Thọ cho 66 nghệ nhân.

Ông Thủy cho biết thêm, trước đây tỉnh chỉ có hơn 100 đào, kép hoạt động không đều, trong đó quá nửa đã trên 60 tuổi và chỉ có 7 trong số các nghệ nhân trên 80 tuổi còn khả năng thực hành, truyền dạy. Hiện nay, hát Xoan đã được thực hành thường xuyên tại 4 phường Xoan gốc là Phù Đức, Kim Đái, Thét thuộc xã Kim Đức, An Thái thuộc xã Phượng Lâu và 37 câu lạc bộ hát Xoan với gần 1.560 người tham gia thực hành hát Xoan.

Ngoài các câu lạc bộ hát Xoan và dân ca cấp tỉnh, hát Xoan Phú Thọ còn được duy trì thực hành, trình diễn ở 64 câu lạc bộ cấp huyện với trên 1.320 thành viên tham gia. Bên cạnh đó, tại cấp xã cũng đã thành lập được 42 câu lạc bộ với trên 1.300 thành viên. Như vậy, toàn tỉnh hiện có 4.731 người tham gia sinh hoạt chính thức trong các tổ chức hát Xoan tại Phú Thọ và Vĩnh Phúc, chưa kể số người tham gia không chính thức.

Theo ông Phùng Quốc Lập, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ, ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền tới toàn bộ giáo viên, học sinh trên địa bàn tỉnh về giá trị của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan Phú Thọ. Phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên về kỹ năng truyền dạy Hát Xoan. Từ đó góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm cho thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị di sản Hát Xoan của dân tộc...

Tin cùng chuyên mục
Hoàng thành Thăng Long tái hiện nghi lễ cung đình chào Xuân Nhâm Dần

Hoàng thành Thăng Long tái hiện nghi lễ cung đình chào Xuân Nhâm Dần

Ngày 19/1, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức Chương trình Tết Việt 2022 chủ đề "Tiến lịch đón Xuân sang" theo hình thức trực tuyến với tâm điểm là tái hiện nghi thức dâng lịch tiến vua thời xa xưa và các trưng bày diễn giải về quy trình làm lịch, ban hành lịch của triều đình nhà Lê.
Tin nổi bật trang chủ
Khai mạc Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc

Khai mạc Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc

Sáng ngày 19/1/2022, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc năm 2021 và triển khai nhiệm vụ năm 2022. Hội nghị trực tuyến được kết nối tới 52 điểm cầu tại các địa phương vùng DTTS và miền núi, với sự tham dự của trên 1.600 đại biểu Trung ương và địa phương.
Bảo đảm an toàn, hiệu quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 trong dịp Tết Nhâm Dần 2022

Bảo đảm an toàn, hiệu quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 trong dịp Tết Nhâm Dần 2022

Tin tức - BĐT - 19 phút trước
Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam vừa ký Công điện số 64/CĐ-TTg ngày 19/1/2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy nhanh hoàn thành tiêm vắc xin phòng Covid-19; bảo đảm an toàn, hiệu quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 trong dịp Tết Nhâm Dần 2022.
Toàn văn bài phát biểu của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh tại Hội nghị toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc

Toàn văn bài phát biểu của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh tại Hội nghị toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc

Thời sự - BDT - 22 phút trước
Sáng ngày 19/1/2022, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc năm 2021 và triển khai nhiệm vụ năm 2022. Đồng chí Phạm Bình Minh, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã tới dự và có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu.
Công tác dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, cấp bách, là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của hệ thống chính trị

Công tác dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, cấp bách, là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của hệ thống chính trị

Công tác Dân tộc - Mạnh Cường – Hoàng Quý - 29 phút trước
Đó là phát biểu của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết công tác dân tộc năm 2021 và triển khai nhiệm vụ năm 2022 do Ủy ban Dân tộc (UBDT), tổ chức ngày 19/1/2022, tại Hà Nội.
Cần có nghị quyết mới về nông nghiệp, nông dân, nông thôn phù hợp tình hình mới

Cần có nghị quyết mới về nông nghiệp, nông dân, nông thôn phù hợp tình hình mới

Thời sự - PV - 37 phút trước
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn là vấn đề chiến lược, luôn được Đảng, Nhà nước ta xác định là một trong các nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.
Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2021-2025: Phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm trên 3,0%/năm

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2021-2025: Phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm trên 3,0%/năm

Văn bản chính sách mới - Cát Tường (t/h) - 44 phút trước
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 90/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2021-2025 với mục tiêu giảm nghèo bền vững, đa chiều.
Hội nghị đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Quyết định 45/QĐ-TTg

Hội nghị đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Quyết định 45/QĐ-TTg

Vừa qua tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị đánh giá kết quả 3 năm thực hiện Quyết định 45/QĐ-TTg ngày 9/1/2019 của Thủ tướng Chính phủ về “Cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn” giai đoạn 2019 - 2021 và phương hướng triển khai nhiệm vụ giai đoạn 2022 – 2025.
Hoàng thành Thăng Long tái hiện nghi lễ cung đình chào Xuân Nhâm Dần

Hoàng thành Thăng Long tái hiện nghi lễ cung đình chào Xuân Nhâm Dần

Sắc màu 54 - Cát Tường (t/h) - 2 giờ trước
Ngày 19/1, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức Chương trình Tết Việt 2022 chủ đề "Tiến lịch đón Xuân sang" theo hình thức trực tuyến với tâm điểm là tái hiện nghi thức dâng lịch tiến vua thời xa xưa và các trưng bày diễn giải về quy trình làm lịch, ban hành lịch của triều đình nhà Lê.
Quốc hội sẵn sàng cho những phiên họp bất thường

Quốc hội sẵn sàng cho những phiên họp bất thường

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Tiếp tục Phiên họp thứ 7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sáng 19/1, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về tổng kết Kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội khóa XV dưới sự điều hành của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
Bất động sản năm 2022 có vỡ

Bất động sản năm 2022 có vỡ "bong bóng"?

Bất động sản - PV - 3 giờ trước
Bên cạnh "rung lắc" trên thị trường chứng khoán những ngày qua, bất động sản cũng là một kênh đầu tư thu hút nhiều sự chú ý.
Chủ tịch nước phát lệnh thông xe tuyến chính cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận

Chủ tịch nước phát lệnh thông xe tuyến chính cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận

Thời sự - PV - 4 giờ trước
Sáng 19/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tới dự và phát lệnh thông xe tuyến chính cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận.
2/3 tác dụng phụ của vaccine COVID-19 là do con người tự tưởng tượng ra

2/3 tác dụng phụ của vaccine COVID-19 là do con người tự tưởng tượng ra

Sức khỏe - PV - 6 giờ trước
Một nghiên cứu mới cho thấy nhiều người quá lo lắng về tác dụng phụ của vaccine COVID-19, đến nỗi họ cảm nhận được những triệu chứng đó ngay cả khi được tiêm giả dược.