Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Những biểu hiện sai lệch trong sử dụng văn hóa các DTTS phục vụ hoạt động kinh doanh: “Lá bùa” để thu hút khách hàng (Bài 1)

Hồng Minh - 18:43, 23/06/2022

Trong xu thế phát triển và hội nhập, việc quảng bá, giới thiệu bản sắc văn hóa của các DTTS ngày càng được phổ biến và thu hút nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, cũng chính sự thu hút đó, mà đôi khi hình ảnh đồng bào DTTS bị lợi dụng, biến thành “lá bùa” trong kinh doanh, quảng cáo.

Thổ cẩm thủ công truyền thống là một sản phẩm đặc trưng của cộng đồng DTTS
Thổ cẩm thủ công truyền thống là một sản phẩm đặc trưng của cộng đồng DTTS

Gắn văn hóa DTTS để làm du lịch

Nếu là một "tín đồ" du lịch ưa trải nghiệm vùng miền núi, có lẽ bạn sẽ không khó để tìm cho mình một khu nghỉ dưỡng cao cấp giữa mênh mông núi rừng. Nơi đậm đà bản sắc văn hóa của cộng đồng các DTTS.

Tuy nhiên, đó là góc nhìn của khách du lịch. Còn với cộng đồng địa phương họ được hưởng lợi gì từ những khu nghỉ dưỡng sang, xịn đó? Hay chỉ đơn giản cộng đồng DTTS chỉ là hình ảnh mang tính đại diện để đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Trong một lần tình cờ tôi đọc được bài quảng cáo của khu nghỉ dưỡng tại vùng Cao nguyên Vân Hòa, tỉnh Phú Yên có nội dung “du khách sẽ được trải nghiệm, nghỉ dưỡng trong nhà sàn của người Ê Đê”. Qua tìm hiểu, được biết tại khu vực này không có người dân tộc Ê Đê sinh sống, đồng thời đội ngũ nhân viên phục vụ tại đây cũng không phải người Ê Đê.

Không những thế, theo văn hóa của người Ê Đê, ngôi nhà họ sinh hoạt hằng ngày không gọi là nhà sàn, mà gọi là nhà dài. Ngoài ra, hình ảnh ngôi nhà sàn Ê Đê theo bài quảng cáo tại khu nghỉ dưỡng Cao nguyên Vân Hòa có kết cấu khác với nhà dài của người Ê Đê. Vậy tại sao “nhà sàn người Ê Đê” lại trở thành từ khóa cho bài quảng cáo này.

Dẫu biết rằng, việc xây dựng một ngôi nhà giống theo ngôi nhà truyền thống của dân tộc nào đó, là quyền tự do của mỗi người. Thậm chí nó còn giúp quảng bá văn hóa của dân tộc đó. Tuy nhiên, đó là trường hợp xây nhà theo đúng nguyên bản của một ngôi nhà truyền thống. Còn trong trường hợp này, ngôi “nhà sàn Ê Đê” có thiết kế, cũng như tên gọi không đúng.

Vậy trong câu chuyện này, cộng đồng người Ê Đê họ được lợi gì, hay họ đang  trở thành “lá bùa” giúp cho khu nghỉ dưỡng kia thêm phần hấp dẫn, thu hút. Và đó chính là lý do “nhà sàn Ê Đê” trở thành điểm nhấn cho khu nghỉ dưỡng.

Một khu nghỉ dưỡng theo thiết kế nhà trình tường
Một khu nghỉ dưỡng ở vùng DTTS

Sản phẩm thổ cẩm đi liền với DTTS

Không sai nếu nhận định rằng, khi nhắc tới các sản phẩm thổ cẩm ở Việt Nam người ta thường liên tưởng với hình ảnh DTTS. Điều này, cũng đã vô tình “tiếp tay” cho những sản phẩm hàng thổ cẩm không rõ xuất xứ cũng đang được bán lẫn lộn với sản phẩm truyền thống của đồng bào DTTS.

Trên thị trường, hoặc các kênh truyền thông, chúng ta dễ dàng bắt gặp những cụm từ như: Thổ cẩm Tây Bắc, Thổ cẩm DTTS, Thổ cẩm Tây Nguyên…; Hay, một số trang mạng xã hội dùng hình ảnh hoa văn dệt bằng máy, không rõ xuất xứ nhưng nội dung quảng cáo đánh lừa, hướng người tiêu dùng hiểu ngầm đó là sản phẩm thủ công của cộng đồng DTTS.

Còn trên thị trường thổ cẩm, cũng đã xuất hiện nhiều sản phẩm dệt may, một số sản phẩm có xuất xứ từ Trung Quốc, nhưng vẫn gắn nhãn là thổ cẩm DTTS để đánh lừa người tiêu dùng có xu hướng ủng hộ các sản phẩm DTTS, hoặc có tinh thần giúp đỡ cộng đồng. Thực trạng này đang diễn ra rất phổ biến ở nước ta.

Đơn cử, hồi tháng 9/2021, Cục Quản lý thị trường tỉnh Lai Châu đã thu giữ 230 tấm vải thổ cẩm, có mẫu mã gần giống với các sản phẩm thổ cẩm thủ công của đồng bào. Tuy nhiên, chủ nhân của lô hàng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa.

Thiết nghĩ, nếu lô hàng trên “qua mặt” được cơ quan chức năng, thì 230 tấm vải thổ cẩm kia sẽ được “gắn mắc” của một dân tộc nào đó để tiêu thụ.

Là một người yêu thích các sản phẩm thủ công, chị Trần Ngọc Thu, Thanh Xuân, Hà Nội chia sẻ: “Nhìn các sản phẩm như khăn, ví được làm từ vải thổ cẩm tôi nghĩ rằng, đó là các sản phẩm của người DTTS làm ra nên tôi rất thích. Thỉnh thoảng đi du lịch về vùng miền núi, mà thấy người dân bán những sản phẩm thủ công tôi thường mua về làm quà cho người thân”.

Cũng theo chị Thu, vì không phải là người “sành” về mặt hàng này, nên chị cũng khó phân biệt được sản phẩm nào được làm thủ công, sản phẩm nào không rõ xuất xứ.

Cùng với các sản phẩm thổ cẩm, thì ẩm thực cũng là một trong những “mồi nhử” để tăng thêm sự mới mẻ, hấp dẫn trong kinh doanh.

Đi vào các quán ăn, quán nhậu không khó để tìm thấy những món ăn như: nướng mọi, heo tộc, đặc sản người Mông, đặc sản người Thái…Rõ ràng khi đọc những món ăn đó,  đều ẩn chứa hình ảnh DTTS. Sẽ không có gì để bàn, nếu đó chính là những món ăn được chế biến đúng. 

Tuy nhiên, chúng ta ít khi đặt vấn đề, liệu mình đang thưởng thức một món ăn chính gốc của dân tộc nào đó làm hay không? Hay chỉ là hình ảnh mang tính thương mại?

Công an tỉnh Lai Châu thu giữ lô hàng vải thủ công không rõ nguồn gốc
Công an tỉnh Lai Châu thu giữ lô hàng vải thổ cẩm thủ công không rõ nguồn gốc

Biểu hiện nhỏ, hậu quả lớn

Ngỡ rằng đây chỉ là một vấn đề nhỏ, nhưng nếu nhìn rộng hơn khi doanh nghiệp, công ty, cửa hàng dùng hình ảnh DTTS để quảng bá sản phẩm không phải chính gốc từ cộng đồng DTTS, đánh lừa người tiêu dùng vì mục đích lợi nhuận, thì sẽ xảy ra nhiều vấn đề.

Chẳng hạn, ở các mặt hàng thủ công thổ cẩm: Nếu xã hội, đặc biệt là người tiêu dùng không “thông thái”, sẽ tạo cho những “doanh nghiệp cơ hội” có thêm cơ hội lạm dụng lòng tin của người tiêu dùng để tăng lợi nhuận. Quan trọng hơn là, làm hàng giả, hàng nhái sẽ đe dọa trực tiếp đến các ngành nghề truyền thống khi sản phẩm bị ép giá, hoặc có thể “chết” khi nguồn tiêu thụ của khách hàng không đến được với cộng đồng.

Còn việc khai thác "thương mại hóa” hình ảnh DTTS trong du lịch cộng đồng, sẽ dẫn đến tình trạng hưởng lợi từ sự chênh lệch có thể từ do bán đất đổi chủ; hay việc không gian văn hóa, đời sống xã hội cộng đồng người DTTS bị đảo lộn...

Và hậu quả khôn lường khác nữa là, khi "thương mại hóa" hình ảnh DTTS, có thể tạo thêm những khung định kiến mới bởi tâm lý “thương hại”; hay hiểu sai về sản phẩm đối với nhóm cộng đồng DTTS.

Vậy làm thế nào để bảo vệ hình ảnh DTTS,  trả lại đúng vị trị và giá trị của các sản phẩm có nguồn gốc từ chính cộng đồng DTTS trong xu hướng phát triển và hội nhập của xã hội?


Tin cùng chuyên mục
Những bữa tiệc âm nhạc sôi động tại Festival Huế 2022

Những bữa tiệc âm nhạc sôi động tại Festival Huế 2022

Tại Festival Huế 2022, các đoàn nghệ thuật trong nước như Nhà hát Ca múa Nhạc dân gian Việt Bắc, Liên đoàn Xiếc Việt Nam, tỉnh Thừa Thiên Huế, Lào Cai, Đăk Lăk cùng các nhóm nhảy Unity Crew… đã mang đến cho người dân Huế những bữa tiệc âm nhạc sôi động, ấn tượng, độc đáo.
Tin nổi bật trang chủ
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tỉnh Bình Phước

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Nông Quốc Tuấn gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu tỉnh Bình Phước

Chiều ngày 28/6, tại trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Nông Quốc Tuấn đã thân mật tiếp Đoàn đại biểu Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS tỉnh Bình Phước. Đoàn gồm 40 đại biểu, đại diện cho 364 Người có uy tín của tỉnh, do ông Lý Trọng Nhân, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh làm Trưởng đoàn.
Chủ tịch nước tiếp Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ

Chủ tịch nước tiếp Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ

Thời sự - PV - 22:40, 28/06/2022
Ngày 28/6, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp ông Philipp Rosler, Lãnh sự Danh dự Việt Nam tại Thụy Sỹ, cùng đoàn doanh nghiệp Thụy Sỹ thăm Việt Nam, tìm kiếm cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và hai nước Đức, Thụy Sỹ.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng Quốc hội Vương Quốc Thái Lan

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chúc mừng Quốc hội Vương Quốc Thái Lan

Thời sự - PV - 22:36, 28/06/2022
Nhân dịp Kỷ niệm 90 năm Quốc hội Vương Quốc Thái Lan (1932 - 2022), Tôi xin chúc mừng Ngài Chủ tịch, các vị Nghị sĩ và nhân dân Vương Quốc Thái Lan về những thành tựu đáng tự hào đã đạt được trong 90 năm qua.
Triển lãm quốc tế lần thứ 18 về máy, công cụ cơ khí chính xác và gia công kim loại

Triển lãm quốc tế lần thứ 18 về máy, công cụ cơ khí chính xác và gia công kim loại

Khoa học - Công nghệ - Tuệ An - 22:29, 28/06/2022
Triển lãm và Hội thảo Máy công cụ, cơ khí chính xác và Gia công kim loại – MTA Vietnam 2022 lần thứ 18 sẽ được tổ chức tại SECC, Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn từ ngày 6-9/7.
Đắk Lắk: Kết nối giao thương, thúc đẩy cung - cầu hàng hóa Tây Nguyên

Đắk Lắk: Kết nối giao thương, thúc đẩy cung - cầu hàng hóa Tây Nguyên

Kinh tế - Lê Hường - 20:31, 28/06/2022
Ngày 28/6, thông tin từ Trung tâm Xúc tiến thương mại, Sở Công Thương Đắk Lắk cho biết, đơn vị vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Hội nghị kết nối giao thương giữa nhà cung cấp khu vực Tây Nguyên với các doanh nghiệp xuất khẩu và tổ chức xúc tiến thương mại năm 2022 sẽ được tổ chức vào tháng 7 tới đây. Đây là Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại năm 2022.
Bắc Sơn (Lạng Sơn): Kiểm tra công tác xây dựng nông thôn mới

Bắc Sơn (Lạng Sơn): Kiểm tra công tác xây dựng nông thôn mới

Tin địa phương - Thiên An - Mỹ Dung - 20:27, 28/06/2022
Ngày 28/6, Đoàn kiểm tra do lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường làm Trưởng đoàn đa thực hiện kiểm tra công tác xây dựng nông thôn mới năm 2022 tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới?

Là điểm nhấn độc đáo có một không hai, khu phức hợp Jewel được ví như một viên đá quý toạ lạc tại sân bay quốc tế Changi (Singapore) - một trong những sân bay tốt nhất trên thế giới. Tại đây, bạn sẽ được chiêm ngưỡng thác nước trong nhà lớn nhất thế giới, khu vườn với hơn 900 loài cây khác nhau và rất nhiều điều thú vị nữa. Hãy xem video để khám phá có gì đặc biệt ở sân bay tốt nhất thế giới này nhé!
Ngoại trưởng Australia ghé thăm Việt Nam và thưởng thức phở gà

Ngoại trưởng Australia ghé thăm Việt Nam và thưởng thức phở gà

Tin tức - Duy Ly - 20:26, 28/06/2022
Vào ngày 26/6 vừa qua, bà Penny Wong đã có chuyến thăm Việt Nam. Đây là chuyến thăm thứ hai tới các nước Đông Nam Á sau khi bà Wong nhậm chức Ngoại trưởng cách đây hơn 1 tháng. Trước khi tham gia các hoạt động chính trong chuyến thăm, bà đã có dịp thưởng thức món phở gà Hà Nội.
Hội thi tìm hiểu kiến thức về Luật phòng, chống bạo lực gia đình

Hội thi tìm hiểu kiến thức về Luật phòng, chống bạo lực gia đình

Xã hội - Quỳnh Chi - 20:23, 28/06/2022
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa phối hợp với các ban, sở, ngành thành viên Ban Chỉ đạo công tác gia đình tỉnh đã tổ chức Hội thi tìm hiểu kiến thức về Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam năm 2022.
Tọa đàm lập pháp giữa Quốc hội Việt Nam và Hungary

Tọa đàm lập pháp giữa Quốc hội Việt Nam và Hungary

Thời sự - PV - 19:49, 28/06/2022
Chiều 27/6, giờ địa phương, tại Nhà Quốc hội Hungary, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hungary, Quốc hội Việt Nam và Quốc hội Hungary đã tổ chức toạ đàm lập pháp lần thứ 4 với chủ đề “Hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh”. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Hungary László KÖvér đồng chủ trì toạ đàm.
Giới thiệu vở vũ kịch “Chuyện kể 3 nền văn minh cà phê”

Giới thiệu vở vũ kịch “Chuyện kể 3 nền văn minh cà phê”

Giải trí - Nguyệt Anh - 18:59, 28/06/2022
Đây là vở vũ kịch đầu tiên trên thế giới về ba nền văn minh cà phê do Trung Nguyên Legend nghiên cứu và sáng tạo, góp phần nâng cà phê thành văn hóa – nghệ thuật – triết đạo.
Các địa phương trên cả nước kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6)

Các địa phương trên cả nước kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6)

Tin tức - Thành Nam - 18:36, 28/06/2022
Hưởng ứng Ngày Gia đình Việt Nam năm 2022 với chủ đề “Gia đình bình an - xã hội hạnh phúc”, tại nhiều địa phương trên cả nước đã diễn ra nhiều hoạt động kỷ niệm sôi nổi.