Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Xtiêng và chiếc ná

Vũ Tâm - 10:33, 27/07/2020

Trong các công cụ săn bắn truyền thống của người Xtiêng, ná (nỏ) là một trong những công cụ quan trọng trong hoạt động săn bắn động vật từ thiên nhiên. Ngày nay, ná là dụng cụ được trưng bày trong bảo tàng và trở thành dụng cụ của môn thể thao được yêu thích trong các dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người Xtiêng.

Ná là một trong những dụng cụ của môn thể thao bắn nỏ trong các dịp lễ, Tết
Ná là một trong những dụng cụ của môn thể thao bắn nỏ trong các dịp lễ, Tết

Trong xã hội cổ truyền của người X’tiêng, săn bắt thú lớn chiếm một vị trí hết sức quan trọng, vì thế trẻ em từ tuổi thiếu niên đã được các già làng, cha mẹ dạy cho cách làm ná, làm mũi tên, mang ná tham gia vào các hoạt động săn bắt tập thể trong cộng đồng. 

So với tất cả các loại nỏ của các dân tộc khác ở Việt Nam, chiếc ná của người Xtiêng có cánh cung rộng, to, khỏe và chắc. Già làng Điểu Đố ở sóc Bù Môn, thị trấn Đức Phong, huyện Bù Đăng (Bình Phước) cho biết: Để làm ná, người X’tiêng chọn những loại cây gỗ tốt như: Giáng hương, căm xe, pơmu… để làm thân ná, bởi các loại cây này có độ chắc, bền, không bị mối mọt và có tính đàn hồi cao. Để bảo đảm độ chính xác khi bắn con mồi, phần thân ná được xẻ một rãnh kéo dài tới lẫy ná để tạo đường ngắm. 

Phần cánh ná được làm từ các loại cây có sống lá như cây buông, gốc tre, thân dừa rừng hoặc từ những cây lồ ô già có tính bền và đàn hồi cao. Dây ná được làm từ những loại vỏ cây trong rừng có độ bền cao để khi kéo không bị đứt, mục. Vỏ cây sau khi được lựa chọn lấy về, phải trải qua quá trình đập dập, ngâm nước 2 ngày, lấy phần sợi trắng, sau đó se lại với nhau rồi buộc vào hai cánh ná.

Lẫy ná được làm từ những loại gỗ tốt đặt ở phần thân ná có tác dụng kìm giữ dây ná trước khi bắn mũi tênvề phía mục tiêu.

Mũi tên được làm từ những loại cây tre, lồ ô già, chắc, cứng, có tính sát thương cao. Trong quá trình chế tạo, để đục, làm lẫy, vót các loại tên, người Xtiêng sử dụng một loại dao có tên là dao Peh. Đây là một loại dao có lưỡi nhọn, hình trăng lưỡi liềm.

Già làng Điểu Lên ở sóc Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng cho biết: Dựa vào các đặc tính sinh hoạt ăn, uống, nghỉ ngơi, sinh sản của các loài thú, người Xtiêng sẽ tập hợp thành một nhóm dùng ná bắn các loại thú rừng để bảo vệ mùa màng, đất rẫy.

Ngày nay, hoạt động kinh tế của người Xtiêng không còn phụ thuộc nhiều vào rừng, các loại thú rừng không còn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. Đặc biệt việc cấm sử dụng các loại công cụ tự chế để săn bắt các loại thú rừng quý hiếm, cho nên chiếc ná không còn được sử dụng để săn bắn thú rừng, số người biết chế tạo ná từ đó cũng ít đi. 

Ná trở thành kỷ vật được treo tại nhà, vật dụng trưng bày tại bảo tàng và trở thành dụng cụ trong môn thể thao truyền thống của đồng bào dân tộc Xtiêng trong các dịp lễ, Tết. Qua các cuộc thi đã phát hiện, tuyển chọn nhiều vận động viên tài năng là người Xtiêng tham gia vào các kỳ đại hội thể dục thể thao các dân tộc ở khu vực và toàn quốc, trong đó có nhiều vận động viên đã đạt thành tích cao. 

Từ công cụ săn bắt cổ truyền, ná đã góp phần làm sống lại các giá trị truyền thống của đồng bào Xtiêng. Đồng thời, tuyên truyền để các thế hệ trẻ người Xtiêng bảo tồn các di sản văn hóa của dân tộc mình, góp phần đưa phong trào thể dục thể thao truyền thống người X’tiêng phát triển mạnh mẽ và toàn diện trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 

Tin cùng chuyên mục
Điện chưa đến nên nghèo chưa đi

Điện chưa đến nên nghèo chưa đi

Điện, đường, trường, trạm... là những hạng mục quan trọng cần đầu tư cho vùng đồng bào DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn (ĐBKK). Tuy nhiên, kết quả điều tra thực trạng kinh tế - xã hội (KT-XH) 53 DTTS do Ủy ban Dân tộc phối hợp với Tổng cục Thống kê mới công bố cho thấy, hiện vẫn còn 3,7% số hộ DTTS khu vực nông thôn chưa được tiếp cận điện lưới…
Tin nổi bật trang chủ
Ước mơ và kỳ tích

Ước mơ và kỳ tích

Phóng sự - Ký sự - PV - 3 giờ trước
Cách đây hơn một năm, chúng tôi được anh Ngô Quốc Cường, Bí thư Đảng ủy xã Y Tý đưa lên thôn Phan Cán Sử là thôn cao nhất xã Y Tý để giới thiệu mô hình trồng cây đương quy giúp người dân giảm nghèo. Lần ấy ai cũng hãi hùng vì đường lên thôn dốc, gập ghềnh và nguy hiểm, thôn cũng chỉ có những ngôi nhà đất đơn sơ. Vậy mà nay có dịp trở lại, Phan Cán Sử đã thay “áo mới” khiến chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng.
Thăng trầm cùng đá

Thăng trầm cùng đá

Sắc màu 54 - Hồng Phúc - 4 giờ trước
Hàng chục năm nay, chợ đá quý Lục Yên, thị trấn Yên Thế, huyện Lục Yên (Yên Bái) trở thành chợ đá quý nổi tiếng mà dân buôn đá quý, người sành ngọc, khách du lịch khắp nơi tìm đến. Ở đây, ngoài những viên đá quý lên đến cả trăm triệu, cả tỷ đồng, còn có những chuyện kỳ thú, những quy tắc ngầm trong phiên chợ đá này cũng khiến người kinh doanh bên ngoài, hay khách đến mua phải ngỡ ngàng.
Đảng bộ huyện Lục Nam (Bắc Giang): Tạo đột phá trong phát triển vùng dân tộc thiểu số

Đảng bộ huyện Lục Nam (Bắc Giang): Tạo đột phá trong phát triển vùng dân tộc thiểu số

Sự kiện - Bình luận - Thúy Hồng - 4 giờ trước
Nhiệm kỳ 2015 - 2020, với tinh thần đoàn kết, sáng tạo, nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức, Đảng bộ huyện Lục Nam (Bắc Giang) đã lãnh đạo, chỉ đạo các ngành, các cấp tổ chức triển khai thực hiện và đã đạt được những thành tựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực, hoàn thành và hoàn thành vượt mức 17/17 chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXI đã đề ra, tạo “đòn bẩy” đưa huyện Lục Nam trở thành huyện phát triển khá của tỉnh Bắc Giang.
Điện Biên: Tăng cường phòng chống tội phạm mua bán người

Điện Biên: Tăng cường phòng chống tội phạm mua bán người

Pháp luật - PV - 4 giờ trước
Là tỉnh có đường biên giới quốc gia tiếp giáp với 2 nước: Lào và Trung Quốc, có 19 dân tộc cùng sinh sống, trình độ dân trí không đồng đều, trong khi đó tình trạng mua bán người thường tập trung ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người gây khó khăn cho chính quyền và cơ quan chức năng. Ðó là những nguyên nhân khiến Ðiện Biên luôn được xác định là địa bàn phức tạp về hoạt động của tội phạm mua bán người.
Đổi thay ở Tơ Tung

Đổi thay ở Tơ Tung

Đời sống - Xã hội - Thùy Dung - 4 giờ trước
Trải qua thăng trầm của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, sau chiến tranh, xã Tơ Tung, huyện Kbang (Gia Lai) bị tàn phá nặng nề. Nhờ ý chí quật cường, bất khuất, sự nỗ lực vươn lên của Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc, hôm nay xã Tơ Tung đã vươn lên đạt được những thành tựu quan trọng trên nhiều lĩnh vực, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội…
Điện chưa đến nên nghèo chưa đi

Điện chưa đến nên nghèo chưa đi

Sắc màu 54 - Thanh Huyền - Tấn Sỹ - 4 giờ trước
Điện, đường, trường, trạm... là những hạng mục quan trọng cần đầu tư cho vùng đồng bào DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn (ĐBKK). Tuy nhiên, kết quả điều tra thực trạng kinh tế - xã hội (KT-XH) 53 DTTS do Ủy ban Dân tộc phối hợp với Tổng cục Thống kê mới công bố cho thấy, hiện vẫn còn 3,7% số hộ DTTS khu vực nông thôn chưa được tiếp cận điện lưới…
Việt Nam ghi nhận thêm 18 ca mắc COVID-19

Việt Nam ghi nhận thêm 18 ca mắc COVID-19

Tin tức - PV - 4 giờ trước
Bản tin lúc 18h chiều 4/8 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng, chống COVID-19 cho biết đã ghi nhận thêm 18 ca mắc mới, trong đó có 17 ca liên quan đến Bệnh viện Đà Nẵng.
Công bố Quyết định bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa

Công bố Quyết định bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa

Tin tức - Quỳnh Trâm - 21:10, 04/08/2020
Chiều ngày 4/8/2020, Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa tổ chức Lễ công bố Quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc tiếp nhận và bổ nhiệm ông Mai Xuân Bình, Bí thư Huyện ủy Vĩnh Lộc giữ chức vụ Trưởng Ban Dân tộc tỉnh, thời hạn 5 năm, kể từ ngày 31/7/2020.
Ngân sách đã chi hơn 17,7 nghìn tỷ đồng cho chống dịch Covid-19

Ngân sách đã chi hơn 17,7 nghìn tỷ đồng cho chống dịch Covid-19

Tin tức - T.M - 20:54, 04/08/2020
Theo Bộ Tài chính, đến nay ngân sách Nhà nước đã chi khoảng 17,77 nghìn tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch và hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19.
“Đi từng ngõ, gõ từng nhà” phòng, chống dịch

“Đi từng ngõ, gõ từng nhà” phòng, chống dịch

Bạn đọc - Trọng Bảo - 20:49, 04/08/2020
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, Công an tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, xử lý người nước ngoài lưu trú, tạm trú bất hợp pháp tại địa bàn; kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn tình trạng xuất, nhập cảnh trái phép khu vực biên giới.