Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ nhân người Dao duy nhất ở Tuyên Quang vẽ được tranh thờ

Giang Lam - 11:23, 25/09/2020

Nghệ nhân Dân gian Lê Hải Thanh, thôn Đá Bàn 1, xã Mỹ Bằng, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang) được coi là họa sĩ của dân tộc Dao bởi ông là một trong số ít những thầy cúng biết vẽ tranh thờ. Nhiều năm qua, người Dao ở Yên Bái, Hà Giang, Phú Thọ… đều tìm đến nhờ ông vẽ bộ tranh để đặt trang trọng lên bàn thờ.

Nghệ nhân Dân gian Lê Hải Thanh phơi tranh thờ sau khi vẽ
Nghệ nhân Dân gian Lê Hải Thanh phơi tranh thờ sau khi vẽ

Từ quan niệm mang màu sắc tâm linh

Đến thôn Đá Bàn 1, nhắc đến thầy cúng Lê Hải Thanh những người già đều biết về ông. Từ khi lên 12 tuổi, ông đã say mê học chữ Nôm Dao, vẽ tranh thờ. Ông tận dụng mọi lúc, mọi nơi để luyện từng nét chữ, nét vẽ. Nhờ đó, năm 25 tuổi, ông Lê Hải Thanh đã là một thầy cúng trẻ thành thạo chữ nghĩa và vẽ được những bộ tranh khó nhất.

Nhưng với ông, để trở thành thầy vẽ tranh là cả một quá trình vừa học vừa rèn luyện không biết mệt mỏi. Ông bày tỏ, chính sự tôn nghiêm của tranh thờ nên ngay từ khi vào nghề, ông luôn cố gắng trau dồi tu dưỡng bản thân để xứng với công việc cao quý này. Theo quan niệm người Dao, các bức tranh là hiện thân của các thần linh, việc tái hiện hình ảnh các vị thần là việc làm cẩn trọng, linh thiêng. Quá trình vẽ phải tuân thủ nhiều quy tắc cũng như những kiêng cữ về mặt tâm linh khá đặc biệt.

Theo tục lệ, thời điểm vẽ thường vào tiết trời mùa Thu, mùa Xuân, người Dao phải xem ngày đẹp trước khi vẽ tranh. Ông Lê Hải Thanh cho biết, đích thân ông chọn ngày đẹp, ngày phát tài, tránh ngày “trời phạt” (ngày giỗ ông, bà, bố, mẹ). Trước khi vẽ tranh phải xin phép tổ tiên, các vị thần chứng giám, tạo thuận lợi cho quá trình thực hiện.

Đến thông điệp trong mỗi bức tranh

Để vẽ tranh thờ, người Dao pha chế 5 màu (xanh, đỏ, tím, vàng, trắng) thành 12 màu theo độ đậm nhạt khác nhau. Mỗi màu mang ý nghĩa riêng: Màu đỏ là màu chủ đạo, tượng trưng cho sức mạnh và cái đẹp cùng niềm vui trong cuộc sống; màu vàng tượng trưng sự uy nghi, quyền lực; màu tím để thể hiện những nét vẽ linh thiêng, huyền bí đầy quyền năng; màu xanh là biểu tượng sự hài hòa, nảy nở, sinh sôi phát triển trong thế giới tâm linh…

Theo ông Lê Hải Thanh thì tranh thờ của người Dao (nhóm Dao Quần trắng) có 2 loại: Tranh mặt nạ và các bộ tranh truyền thần. Tranh mặt nạ vẽ diện mạo của các vị thần, chỉ dùng thực hành trong nghi lễ cấp sắc Tam Nguyên. Các thầy cúng, đệ tử… treo vào mặt, vào trán để thần thánh chứng giám.

Còn bộ tranh truyền thần gồm 11 bức tranh, được sử dụng trong hầu hết các nghi lễ người Dao như: Cấp sắc Tam Nguyên, Tam Bảo, đám chay, đám ma, cầm đầu ma… Dòng tranh này có bố cục lạ, hẹp, dài, với dày đặc các nhân vật thần linh. Nhân vật nào có quyền năng lớn được vẽ to, chiếm vị trí trung tâm, còn các thần ít quyền năng hơn thì được vẽ đơn giản, kích thước nhỏ.

Mỗi bức tranh có nét vẽ riêng tái hiện thần thái của các vị thần. Ví dụ như sắc mặt hiền lành, từ bi của Quan Thế Âm Bồ Tát; sắc mặt điềm đạm, đôn hậu, bao dung của Thượng Nguyên, Trung Nguyên, Hạ Nguyên; nét nghiêm nghị, hung dữ của Triệu Nguyên Soái, Đặng Nguyên Soái, Mã Nguyên Soái, Quan Nguyên Soái…

Bên cạnh chứa đựng nét tâm linh về mặt thờ cúng thì tranh thờ người Dao còn mang giá trị giáo dục đầy tính nhân văn. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Tống Đại Hồng cho rằng, nhìn vào mỗi bức tranh có thể thức tỉnh tâm hồn con người. Bởi người Dao cho rằng, các vị thần linh luôn nhìn thấu mọi việc và sẵn sàng phạt người nào làm việc ác.

Hiện nay, trong cộng đồng người Dao ở Tuyên Quang chỉ còn duy nhất Nghệ nhân Dân gian Lê Hải Thanh còn vẽ được tranh thờ. Ông Hải Thanh bày tỏ, điều ông luôn mong muốn đó là được truyền nghề cho thế hệ sau. Ông luôn tâm niệm rằng, tranh thờ là một báu vật của người Dao, ai cũng phải có trách nhiệm gìn giữ và lưu truyền đến muôn đời sau để văn hóa Dao luôn trường tồn theo thời gian.

                                                                              

Tin cùng chuyên mục
Ẩm thực dân tộc phát triển hướng nào?

Ẩm thực dân tộc phát triển hướng nào?

Theo thống kê của tổ chức Du lịch Thế giới, mỗi du khách thường chi trung bình 1/3 tổng chi phí của chuyến đi cho các hoạt động liên quan đến ẩm thực. Thế nên, đây chính là cơ hội để mỗi địa phương, vùng miền tạo ra ấn tượng về ẩm thực dân tộc trong lòng du khách.
Tin nổi bật trang chủ
Góp ý hoàn thiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Góp ý hoàn thiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù

Ngày 28/10/2020, tại Hà Nội, Ủy ban Dân tộc (UBDT) tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Tờ trình, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2021-2025. Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh đồng chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Y Thông; lãnh đạo Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; đại diện lãnh đạo, cán bộ các bộ, ban, ngành, địa phương.
Những kẻ “ký sinh” trên nỗi đau đồng bào

Những kẻ “ký sinh” trên nỗi đau đồng bào

Chống diễn biến hòa bình - PV - 46 phút trước
Những ngày qua, trước những diễn biến phức tạp của tình hình mưa lũ kéo dài tại một số tỉnh miền Trung, các “nhà dân chủ” giả hiệu, các thế lực thù địch đã “ký sinh” trên nỗi thương đau của đồng bào để “đục nước béo cò”, ráo riết đưa ra những luận điệu xuyên tạc nhằm chống phá Đảng, bôi nhọ uy tín của các cấp chính quyền.
Cứu được 33 người vụ sạt lở núi ở huyện Nam Trà My, Quảng Nam

Cứu được 33 người vụ sạt lở núi ở huyện Nam Trà My, Quảng Nam

Tin tức - PV - 50 phút trước
Đến đầu giờ chiều 29/10, lực lượng cứu hộ đã cứu được 33 nạn nhân trong vụ sạt lở núi ở huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam.
Huyện Đức Trọng (Lâm Đồng): Gặp mặt giao lưu với hơn 100 già làng, Người có uy tín và học sinh người DTTS

Huyện Đức Trọng (Lâm Đồng): Gặp mặt giao lưu với hơn 100 già làng, Người có uy tín và học sinh người DTTS

Người có uy tín - Đinh Hiển – Ánh Dương - 2 giờ trước
Chiều ngày 28/10, Lãnh đạo huyện Đức Trọng (Lâm Đồng) tổ chức buổi gặp mặt giao lưu với hơn 100 Già làng, Người có uy tín tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tập thể giáo viên, học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú – Trung học cơ sở Đức Trọng.
Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá

Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá

Tin tức - Lê Vũ – Lê Thuận - 2 giờ trước
Sáng 29/10 tại TP Hồ Chí Minh, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá cho gần 100 phóng viên, biên tập viên báo, đài.
Người lao động Vinamilk góp gần 4 tỷ đồng hỗ trợ người dân miền Trung

Người lao động Vinamilk góp gần 4 tỷ đồng hỗ trợ người dân miền Trung

Sự kiện - Bình luận - PV - 2 giờ trước
Trong những ngày người dân cả nước đang cùng hướng về miền Trung ruột thịt, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã ủng hộ gần 4 tỷ đồng giúp người dân bị thiên tai vượt qua khó khăn và khắc phục hậu quả sau bão lũ. Quỹ hỗ trợ này có sự đóng góp của tập thể người lao động Vinamilk bằng việc trích một ngày lương để chung tay cùng Công ty.
Không khí lạnh tăng cường, mưa lớn ở các tỉnh từ Thanh Hóa đến Bắc Tây Nguyên

Không khí lạnh tăng cường, mưa lớn ở các tỉnh từ Thanh Hóa đến Bắc Tây Nguyên

Tin tức - vov.vn - 2 giờ trước
Dự báo, ngày và đêm nay (29/10), do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường kết hợp rìa phía Đông Bắc hoàn lưu vùng áp thấp nên ở Bắc Bộ từ nay đến ngày 30/10 tiếp tục có mưa, mưa rào.
Thêm một vụ sạt lở ở Phước Sơn, 11 người bị vùi lấp

Thêm một vụ sạt lở ở Phước Sơn, 11 người bị vùi lấp

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Tại xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn lại xảy ra một vụ sạt lở núi khác khiến 11 người bị chôn vùi, hiện đã tìm thấy 3 thi thể.
Đã tìm thấy 16 thi thể nạn nhân vụ sạt lở tại Nam Trà My

Đã tìm thấy 16 thi thể nạn nhân vụ sạt lở tại Nam Trà My

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Tính đến 9 giờ 30 phút ngày 29/10, lực lượng chức năng đã tìm thấy 16 thi thể trong hai vụ sạt lở nghiêm trọng khiến 53 người mất tích tại huyện Nam Trà My (Quảng Nam), trong đó, có 8 nạn nhân là người ở xã Trà Vân và 8 nạn nhân ở xã Trà Leng.
Tiếng nói từ cơ sở

Tiếng nói từ cơ sở

Người có uy tín - Hồng Phúc - 5 giờ trước
Thông qua hàng chục nghìn Người có uy tín trên địa bàn cả nước, Báo Dân tộc và Phát triển đã và đang tiếp tục thể hiện vai trò là “cầu nối" chuyển tải chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đồng bào DTTS, vận động đồng bào tham gia các phong trào thi đua ở cơ sở, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng DTTS và miền núi. Nhân dịp Báo Dân tộc và Phát triển tròn 18 năm ngày xuất bản số đầu tiên (27/10/2002 - 27/10/2020), bạn đọc thân thiết của Báo trên cả nước đã gửi gắm nhiều tình cảm, tâm tư, sự tin tưởng đến tòa soạn.
Đồng chí Lại Xuân Môn tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng khóa XIX

Đồng chí Lại Xuân Môn tái đắc cử Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng khóa XIX

Tin tức - Đặng Tuấn - 6 giờ trước
Sau ba ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ, đoàn kết, trí tuệ, ngày 28/10/2020 Đại hội Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XIX đã bế mạc