Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Múa bóng rỗi - Loại hình nghệ thuật độc đáo ở đất Phương Nam

Tô Phục Hưng - 18:24, 03/12/2020

Múa bóng rỗi là một loại hình nghệ thuật múa hát nghi lễ, thường được tổ chức vào các dịp lễ hội tại các đền miếu Nam Bộ. Xưa kia, những nghệ nhân trình diễn những bài hát rỗi, kết hợp với những điệu múa mang tính chất tạp kỹ của xiếc rất tài hoa, điêu luyện, được đông đảo quần chúng tán thưởng. Tuy nhiên hiện nay, loại hình nghệ thuật dân gian này đang đứng trước nguy cơ mai một, do không còn nhiều nghệ nhân theo đuổi nghề.

Các nghệ nhân múa bóng rỗi (Ảnh TL)
Các nghệ nhân múa bóng rỗi (Ảnh TL)

Ông Huỳnh Văn Nguyệt, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam Bộ cho biết, nghệ thuật múa bóng rỗi (người Nam Bộ quen gọi là múa bóng) đã có cách nay đã hơn 300 năm, chủ yếu phục vụ cho các nghi lễ đình, đền ở Nam Bộ.

Nghệ nhân múa bóng Nguyễn Thị Sang, 76 tuổi ngụ tại tỉnh Kiên Giang cho biết, bà được cha mẹ truyền nghề từ lúc lên 10 tuổi và đã đi biểu diễn khắp miền Tây. Một thời gian khá dài, múa bóng rỗi bị đánh đồng với các hủ tục đồng bóng như: bóng cốt, bóng xá… nên bị chính quyền dịa phương ngăn cấm. Bà Sang cũng như một số “đồng môn” khác tạm thời phải “gác nghề”. Mãi sau này, khi nghệ thuật múa bóng được các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian phân tích, chỉ ra cái hay, cái đẹp của loại hình diễn xướng dân gian độc đáo này, bà Sang và các “đồng môn” mới “tái xuất” trở lại. Hiện nay, bà và lớp đệ tử thường biểu diễn tại các lễ hội tâm linh như lễ hội Giàn Gừa (TP. Cần Thơ); Lễ vía bà chúa Xứ các tỉnh An Giang, Bến Tre, Kiên Giang, Bạc Liêu… và không nhận bất kỳ khoản thù lao nào, kể cả chi phí ăn ở, đi lại cũng hoàn toàn tự túc.

Tiết mục múa mâm vàng trong diễn xướng múa bóng rỗi (Ảnh TL)
Tiết mục múa mâm vàng trong diễn xướng múa bóng rỗi (Ảnh TL)

Em Nguyễn Thị Tuyết, 15 tuổi, cháu ngoại của bà Sang cho biết thêm: “Múa bóng khó lắm, đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo, đam mê mới theo nghề được lâu dài. Nhiều tiết mục múa giống như xiếc, đòi hỏi sự luyện tập rất kỳ công”.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nam Bộ thì bóng rỗi là một loại hình nghệ thuật múa hát nghi lễ, thường được tổ chức vào các dịp lễ hội tại các đền miếu Nam Bộ. Các tiết mục biểu diễn thường chia thành những phần riêng lẻ, nối tiếp nhau như: Khai tràng, Chầu mời - thỉnh tổ, mời tiên ra tuồng, phước lộc, hát chặp… Người múa phải có vũ đạo đẹp, hóa trang bắt mắt; vừa múa vừa đọc những bài vè thường nói về gốc tích đền, thờ mình đang biểu diễn hay những bài vè nói về tổ tiên, đất nước, tục lệ người xưa, tình yêu thương con người, sự hiếu thảo trong gia đình… Bên cạnh đó người múa phải có một năng khiếu đặc biệt tổng hợp về ca, diễn và múa, phải có sức khỏe, khéo léo, dẻo dai, nhạy bén trong cảm âm và có chất giọng tốt. Trang phục của người múa bóng rỗi rất sặc sỡ, màu sắc.

Tuy nghi thức và tiết mục mỗi nơi một khác nhưng tựu trung vẫn là dâng mâm, dâng bông, múa ghế, múa khạp da bò, múa bông huệ, múa xe đạp, múa xoay đĩa, rót rượu bằng đầu… luôn thu hút người dự khán.

Nhiều nghệ nhân múa bóng rỗi cho biết, khi múa phải có lễ vật là con heo trắng luộc đặt ở mâm cúng và đĩa “tam sên” (thịt heo, hột vịt, tôm) thì người múa mới hứng thú, hoàn tâm nhập tâm vào vai diễn và múa hết mình. Ngoài ra, khi biểu diễn phải có dàn “nhạc sống” (không sử dụng băng đĩa thu sẵn)…

Khu di tích lịch sử Giàn Gừa (huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ)- nơi duy trì loại hình múa bóng rỗi.
Khu di tích lịch sử Giàn Gừa (huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ)- nơi duy trì loại hình múa bóng rỗi.

Hiện nay, có 2 hình thức múa bóng rỗi khá phổ biến là múa đơn (1 người) và múa đôi (2 người) tùy thuộc vào cách tổ chức từng nơi. Dù là múa đơn hay múa đôi cũng rất thu hút người xem, nhất là trẻ em bởi những động thái rất lạ, lời đọc vè có vần, có điệu rất hay.

Bà Tiêu Thị Hoa, ngụ tại huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang cho rằng, múa bóng rỗi là loại hình nghệ thuật múa cổ xưa quý hiếm, cần được phát huy không để mai một theo dòng thời gian. Tuy nhiên, cũng cần có những quy định để loại hình nghệ thuật này không bị biến tướng sang hình thức mê tín, dị đoan.

Tin cùng chuyên mục
Nghệ nhân người Tày “bắt” gà đất gáy

Nghệ nhân người Tày “bắt” gà đất gáy

Gà đất biết gáy, là loại đồ chơi truyền thống vào loại “độc nhất vô nhị” của đồng bào dân tộc Tày. Để làm ra một chú gà đất kêu được như gà thật, nghệ nhân phải trải qua gần chục công đoạn chế tác với cấu tạo âm thanh cực kỳ phức tạp... Hiện, trong cộng đồng người Tày ở khu vực phía Bắc chỉ còn một người duy nhất làm được những đồ chơi độc đáo này, đó là ông Hoàng Chóong ở Xã Hoàng Việt, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
Tin nổi bật trang chủ
Chương trình phối hợp công tác giữa Ủy ban Dân tộc và Liên minh Hợp tác xã giai đoạn 2021-2030

Chương trình phối hợp công tác giữa Ủy ban Dân tộc và Liên minh Hợp tác xã giai đoạn 2021-2030

Dân tộc - Miền núi - Ngọc Ánh - 1 giờ trước
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến và Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Nguyễn Ngọc Bảo vừa ký kết Chương trình phối hợp công tác giữa Ủy ban Dân tộc và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2021-2030
Những món quà Tết mang tâm tình của người cán bộ “áo hồng”

Những món quà Tết mang tâm tình của người cán bộ “áo hồng”

Xã hội - Việt Hải - 2 giờ trước
Để chuẩn bị đón Tết cổ truyền Tân Sửu 2021, Đoàn Công tác của Công đoàn Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã đến Bắc Giang khởi động chương trình trao quà cho các gia đình có công với cách mạng, gia đình chính sách và hộ nghèo.
Người có uy tín tích cực tham gia phòng, chống dịch Covid-19

Người có uy tín tích cực tham gia phòng, chống dịch Covid-19

Người có uy tín - Minh Thu - 2 giờ trước
Thời gian qua, Người có uy tín trên địa bàn huyện Bảo Lạc (Cao Bằng) đã tích cực tham gia cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng tổ chức tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao nhận thức về các biện pháp phòng chống đại dịch Covid-19, ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép, giữ gìn biên giới, thôn xóm bình yên.
Nghiệm thu đề tài cấp quốc gia: Các giải pháp cơ bản, cấp bách nhằm phát triển thị trường ở vùng DTTS và miền núi Việt Nam

Nghiệm thu đề tài cấp quốc gia: Các giải pháp cơ bản, cấp bách nhằm phát triển thị trường ở vùng DTTS và miền núi Việt Nam

Thời sự - Việt Cường - 2 giờ trước
Vừa qua, tại Trụ sở Ủy ban Dân tộc (UBDT), đã diễn ra phiên họp nghiệm thu đề tài cấp quốc gia: “Các giải pháp cơ bản, cấp bách nhằm phát triển thị trường ở vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi Việt Nam” thuộc Chương trình KH&CN trọng điểm cấp quốc gia giai đoạn 2016-2020 (CTDT/16-20).
Ban Dân tộc tỉnh An Giang: Triển khai công tác dân tộc năm 2021

Ban Dân tộc tỉnh An Giang: Triển khai công tác dân tộc năm 2021

Tin tức - N.Tâm - 3 giờ trước
Ngày 27/1/2021, Tại TP. Long Xuyên, tỉnh An Giang, Ban Dân tộc tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác dân tộc năm 2020, triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2021.
Nhân sự giới thiệu ra Đại hội XIII đủ điều kiện, có năng lực, uy tín và triển vọng phát triển

Nhân sự giới thiệu ra Đại hội XIII đủ điều kiện, có năng lực, uy tín và triển vọng phát triển

Sự kiện - Bình luận - PV - 3 giờ trước
Bên lề Đại hội XIII của Đảng, sáng 27/1, ông Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, công tác nhân sự Đại hội lần thứ XIII đã được Ban Chấp hành Trung ương khóa XII chuẩn bị một cách nghiêm túc.
Những cung đường mừng Đảng, đón Xuân

Những cung đường mừng Đảng, đón Xuân

Sự kiện - Bình luận - PV - 3 giờ trước
Hòa chung không khí chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, người dân tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Gia Lai phấn khởi, tổ chức lễ ăn mừng những con đường mới, những cung đường mùa Xuân do chính quyền địa phương, lực lượng quân đội đứng chân trên địa bàn góp công sức hoàn thành.

"Xuân trao yêu thương 2021"

Tin tức - Thúy Hồng - 4 giờ trước
Mới đây, tại Hà Nội, Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội (PT- TH) đã tổ chức họp báo giới thiệu Chương trình “Xuân trao yêu thương 2021” với chủ đề “Về nhà ăn Tết” do Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội phối hợp cùng Công ty Deco Nam Việt tổ chức.
Huyện Tuy Đức ( Đăk Nông): Gặp mặt, biểu dương Người có uy tín

Huyện Tuy Đức ( Đăk Nông): Gặp mặt, biểu dương Người có uy tín

Tin tức - Điểu Mưu-L.Hường - 4 giờ trước
Ngày 27/1, UBND huyện Tuy Đức (Đăk Nông) tổ chức Hội nghị gặp mặt, biểu dương già làng; Người có uy tín; trưởng thôn, bon, bản; chức sắc tôn giáo trên địa bàn huyện.
Công bố Ngày thanh niên hành động chào mừng thành công Đại hội XIII

Công bố Ngày thanh niên hành động chào mừng thành công Đại hội XIII

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Ngày thanh niên cùng hành động sẽ được tổ chức trong ngày 3/2 tại 91 điểm hoạt động, trong đó có 90 điểm trong nước và một điểm tại Lào.