Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Lưu giữ ché quý cho thế hệ mai sau

PV - 17:03, 25/05/2022

Ché (ghè) là vật dụng gắn liền với đời sống sinh hoạt của người Gia Rai, Ba Na. Ý thức được các giá trị văn hóa dân tộc, nhiều gia đình đã tích cực lưu giữ những chiếc ché quý, góp phần trao truyền cho thế hệ mai sau.

Gia đình chị Siu H’Vân (làng Plei Kual, xã Ia Yeng, huyện Phú Thiện) hiện có 8 chiếc ché cổ. Ảnh: R’Ô HOK
Gia đình chị Siu H’Vân (làng Plei Kual, xã Ia Yeng, huyện Phú Thiện) hiện có 8 chiếc ché cổ. Ảnh: R’Ô HOK

 Dưới cái nắng tháng 5, chúng tôi đến thăm nhà bà Siu H’Bro (làng Kte lớn A, xã Ia Yeng, huyện Phú Thiện). Trong căn nhà sàn rộng rãi, những chiếc ché được bà H’Bro sắp xếp ngay ngắn, thẳng hàng ở phía góc nhà. Theo bà H’Bro kể: Ngày trước, nhà nào cũng có ché. Trải qua nhiều đời người cất giữ, gia đình bà sở hữu 11 chiếc ché cổ. Những chiếc ché này có từ thời ông bà cố. Ngày xưa, để mua được nó phải đổi bằng rất nhiều con trâu.

Bà H’Bro cho biết thêm, ché của người Gia Rai có nhiều loại và kiểu dáng, mỗi loại lại có ý nghĩa và tên gọi khác nhau. Người thông thạo, hiểu biết chỉ cần quan sát các họa tiết được trang trí bề ngoài là biết tên của từng loại. Khác với ché thường, ché cổ có kích thước lớn hơn và có màu sẫm đất nung. Ngoài ra, ở những chiếc ché cổ thường có cách điêu khắc nổi, trang trí hoa văn tinh xảo, nhiều tai (quai) và có hình muông thú khá độc đáo. Trong số này, phải kể đến các loại ché như: Slam Hla, Wanh, Htôk Long Hong, Rbia, Rbia Pôm, Jú, Jơ Bô... Đặc biệt, các loại ché này chỉ được sử dụng khi gia đình có việc đại sự, không được đem ra ngoài. Rượu ủ trong các loại ché này mang lại hương vị thơm ngon hơn so với rượu được ủ trong ché thường. Sau khi sử dụng, các loại ché cổ lại được gia chủ đem bảo quản, cất giữ cẩn thận và bịt kín miệng ché bằng nắp hoặc túi ni lông nhằm phòng tránh chuột, côn trùng, bụi bặm xâm hại.

Thông thường, khi mua ché mới hoặc được người khác tặng, cho, gia đình đó bắt buộc phải làm lễ Pôk Miang để đón ché vào nhà. Già làng là người chủ trì việc cúng. Lễ vật gồm 1 con heo, 1 ché rượu. Mục đích của lễ này là mong muốn thần linh bảo vệ, cai quản để ché được bền chắc, tránh rơi vỡ, mất mát và giúp ủ rượu thơm ngon hơn. Chị Siu H’Năp-con gái bà H’Bro cho biết: Ngoài 11 chiếc ché cổ, gia đình chị còn sở hữu 1 chiếc trống da trâu với đường kính hơn 1 m và 3 bộ chiêng. Trong đó, 1 bộ chiêng Tơnah, 1 bộ chiêng Arap và 1 bộ chiêng cải tiến với tổng cộng 62 chiếc. “Là con gái út trong gia đình nên mình quản lý, gìn giữ bảo vệ tài sản này rất cẩn thận. Từ các hiện vật này con cháu sẽ thấy được bản sắc văn hóa của dân tộc mình”, chị H’Năp chia sẻ.

Ông Nay Bang, Trưởng thôn Kte lớn A-thông tin: Hiện nay, các bộ cồng chiêng, việc dệt thổ cẩm, đan lát... vẫn được bà con lưu giữ và phát huy giá trị. Trong các buổi họp dân, hệ thống chính trị thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở bà con bảo quản, gìn giữ các loại ché cổ. Nhờ đó, bà con nâng cao ý thức, cất giữ cẩn thận. “Hiện trong làng có hơn 30% hộ dân có ché cổ, các loại ché này được lưu giữ từ nhiều thế hệ. Trước kia, nhiều nhà sưu tầm đến hỏi mua với giá rất cao nhưng bà con nhất quyết không bán”, ông Bang bày tỏ.
Ở làng Brò (xã An Trung, huyện Kông Chro), gia đình ông Đinh Êch (SN 1957) sở hữu nhiều ché cổ nhất. “Ngoài các bộ ché được bố mẹ để lại, mình đã dành rất nhiều thời gian, công sức, tiền bạc để sưu tầm các bộ ché của người Ba Na. Bây giờ, mình đã sở hữu 80 ché cổ rất giá trị”-ông Êch bộc bạch. Ngoài gìn giữ những bộ ché quý, ông Êch còn chế biến rượu cần và chủ trì thực hiện các nghi lễ cúng của dân làng.

Trao đổi với phóng viên, ông Đinh Văn Long, Phó Chủ tịch UBND xã An Trung-cho biết: “Trên địa bàn xã, gia đình ông Đinh Êch còn lưu giữ rất nhiều đồ truyền thống có giá trị. Chính quyền địa phương thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con gìn giữ, bảo vệ không được bán chiêng, ché cổ, đồ có giá trị nhằm góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại địa phương”.

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Đề án 1163 quy định, nguồn lực thực hiện Đề án là từ ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án này theo quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn thực hiện Đề án bố trí không đủ, không kịp thời; thậm chí có địa phương không bố trí được kinh phí riêng để thực hiện Đề án.
Độc đáo mặt nạ Kađong của người Dao ở Ba Chẽ

Độc đáo mặt nạ Kađong của người Dao ở Ba Chẽ

Sắc màu 54 - Thiên An - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Mặt nạ Kađong của người Dao ở huyện Ba Chẽ (tỉnh Quảng Ninh). không chỉ là tác phẩm điêu khắc độc đáo, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời sống sinh hoạt văn hóa tâm linh của đồng bào
Phổ Yên (Thái Nguyên): Người dân bức xúc vì nước thải mỏ đá không qua xử lý 'tuồn

Phổ Yên (Thái Nguyên): Người dân bức xúc vì nước thải mỏ đá không qua xử lý 'tuồn" ra môi trường

Tiếng nói từ cơ sở - Nguyễn Kiều - 1 giờ trước
Thời gian gần đây người dân xã Phúc Thuân, Thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên liên tục phản ánh về việc nước thải từ mỏ đá Cát Kết của Công ty TNHH Hằng Ngọc Tú không qua xử lý, “tuồn” ra môi trường làm ảnh hưởng đến đời sống của nhiều hộ dân nơi đây.
Trở lại Nậm Sin

Trở lại Nậm Sin

Phóng sự - Thuý Hồng - 1 giờ trước
Sau 3 năm trở lại Nậm Sin, bản của đồng bào dân tộc Si La ở xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, điều chúng tôi cảm nhận được là diện mạo nơi đây đã có nhiều đổi khác. Từ Đề án "Hỗ trợ phát triển kinh tế -xã hội dân tộc Si La", đã giúp cho cuộc sống người dân nơi đây đang dần khởi sắc.
Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Tin tức - Thiên An - Mỹ Dung - 1 giờ trước
Ngày 19/8, tại Tp. Hạ Long (Quảng Ninh), Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị phổ biến, tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc.
Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Tin tức - N. Tâm - 1 giờ trước
Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Lễ công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Phó trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Trưởng Ban Dân tộc tỉnh.
Trải nghiệm Cao Bằng

Trải nghiệm Cao Bằng

Cao Bằng được ví như “viên ngọc xanh” vùng Đông Bắc bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Đây còn là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử với hệ thống di tích, trong đó phải kể đến di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; công viên Địa chất Cao Bằng. Ngoài ra, Cao Bằng còn ghi dấu trong lòng du khách nhờ các làn điệu dân ca, phong tục tập quán, lễ hội văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tin tức - N.Tâm - H.Diễm - 1 giờ trước
Ngày 19/8, tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Bộ Y tế tổ chức Khai giảng lớp bác sĩ chuyên khoa cấp 1, lớp 4 cho 30 bác sĩ trẻ trong khu vực các tỉnh Tây Nam Bộ.
Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Người có uy tín - Lê Vũ - Trần Linh - 1 giờ trước
Ngày 19/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc (UBDT) tại TP. Hồ CHí Minh đã có buổi gặp mặt, giao lưu với Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS của tỉnh Đồng Nai. Đoàn có 25 người, do ông Nguyễn Văn Khang - Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Đồng Nai làm Trưởng đoàn.
Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Tin tức - Ngọc Thu - 1 giờ trước
Chiều 19/8, thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) long trọng tổ chức Lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2020.
Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Tin tức - N. Tâm - 1 giờ trước
Ngày 19/8, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo các ngày lễ lớn của tỉnh Vĩnh Long cho biết, UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày sinh Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt (23/11/1922 - 23/11/2022), với mục đích nhằm khẳng định công lao và tôn vinh những đóng góp to lớn của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt - người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long, của Nam Bộ thành đồng đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Ngày hội VHTT&DL đồng bào Khmer Nam Bộ và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo dự kiến tổ chức vào đầu tháng 11/2022

Ngày hội VHTT&DL đồng bào Khmer Nam Bộ và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo dự kiến tổ chức vào đầu tháng 11/2022

Sắc màu 54 - N. Tâm - 1 giờ trước
Ngày 19/8, bà Huỳnh Thị Diễm Ngọc - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp bàn về kế hoạch tổ chức Ngày hội Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đồng bào Khmer Nam Bộ lần thứ VIII tại tỉnh Sóc Trăng và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo Sóc Trăng lần thứ V, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long năm 2022.