Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Rừng mộ ché của người M’nông

PV - 10:29, 20/07/2018

Năm 2008, buôn M’Liêng, xã Đăk Liêng, huyện Lăk được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xét chọn là buôn cổ độc nhất của đồng bào M’nông tỉnh Đăk Lăk. Buôn được bảo tồn đầy đủ những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của người M’nông. Qua bao nhiêu biến cố tác động từ thiên nhiên, con người, đến nay, buôn M’Liêng vẫn còn giữ được nét cổ kính của buôn làng hàng trăm năm trước với những câu chuyện huyền bí.

rừng mộ ché Trưởng buôn Y Thon Ênuôl (người bên trái) bên ngôi nhà truyền thống.

Chạy xe trên con đường nhựa êm ru từ Quốc lộ 27 vào buôn cổ M’Liêng, qua hồ Lăk thơ mộng, những đồng lúa bạt ngàn xanh non sẽ cảm nhận được cuộc sống nơi đây yên bình, no ấm. Ngôi nhà cộng đồng bề thế ngay đầu buôn với sân rộng, bên cạnh cây đa hơn 200 tuổi che mát cả khoảng đất rộng. Phía sau cây đa là khu rừng thiêng, với nhiều ngôi mộ cổ lớn nhỏ ẩn trong các bụi cây rừng. Mặc dù cánh rừng này không có vực sâu, không có thú dữ, nhưng bao đời nay nó lại là chốn linh thiêng, và người dân trong làng bất khả xâm phạm.

Ngồi dưới bóng cây đa cổ thụ nghỉ mát, trông đàn dê nhẩn nha gặm cỏ, ông Y Plut Nhơm nhớ lại thời xưa ông cùng các bạn đồng lứa ra gốc đa chơi. Ông nói, mỗi dịp lễ, hội trong buôn hay gia đình nào có việc quan trọng lại thấy già làng, trưởng thôn, người dân mang lễ vật ra cây cúng, cầu mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống buôn làng ấm no hạnh phúc. Trong tâm thức của người M’nông, những cây to lớn là cây thiêng và cây đa cổ thụ này giống như hàng rào vững chắc bảo vệ cả buôn làng.

Y Plut Nhơm cho hay, có lẽ vì lý do này mà tháng 7/2017, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tỉnh Đăk Lăk đã công bố quyết định và gắn biển Bảo tồn cây đa cổ thụ trên 200 tuổi. Đây là cây thiêng, được ông cố nội của dòng họ trồng từ hàng trăm năm trước. Còn cánh rừng thiêng bất tận phía sau cây đa và vùng đất bao bọc hồ Lăk xưa kia là của dòng họ Nhơm. Dân làng coi đó là chốn linh thiêng, là cấm địa không ai dám mạo phạm, cũng chẳng ai dám đặt chân vào. Ngày xưa, dòng họ Nhơm có người chết sẽ được an táng dưới tán rừng này. Vì vậy, trong rừng có rất nhiều ngôi mộ và những chiếc ché quý được chôn theo người chết. Có những ngôi mộ đã vài trăm năm, bà con gọi đây là rừng ma hay rừng mộ ché.

Trong quan niệm của người M’nông, rừng là nơi ở của các vị thần linh, người chết đã về với rừng ma, nếu con người đến quấy nhiễu thì phù thủy, ác ma sẽ theo dấu về gây hại cho dân làng. Vì thế mà khu rừng này luôn được bà con bảo vệ nghiêm ngặt. Theo các bậc cao niên trong buôn, khu rừng này có trước cây đa rất lâu, được bà con bảo vệ bằng những quy định rất nghiêm ngặt, ai vào rừng phá cây sẽ bị thần phạt. Nếu phát hiện ai chặt cây không kể cây lớn, nhỏ bắt được phạt phải trồng lại và cúng một con trâu khỏe để cúng tạ tội với thần rừng. Ngày nay, mọi người không suy nghĩ như xưa nữa, nhưng cũng không ai dám chặt phá cây, dù là cây nhỏ…

rừng mộ ché Quần thể cây đa cổ thụ, mộ cổ và rừng thiêng buôn M’Liêng.

Trưởng buôn M’Liêng-Y Thon Ênuôl cho biết: Luật tục cha ông đã quy định như thế nên không ai được xâm phạm. Mặc dù trong khu rừng ma có rất nhiều ché to, hoa văn rực rỡ có màu men tinh tế, bóng loáng, quý hiếm nhiều năm tuổi là tài sản của người chết được chôn cạnh mộ, nhưng chẳng ai dám đụng vào. Bởi người M’nông rất coi trọng ché rượu, họ tin có thần linh trú ngụ trong đó. Nên khi một người qua đời, gia đình sẽ dành chiếc ché quý nhất mang ra rừng ma để người chết sử dụng. “Trong đời sống của người M’nông, ché rượu gắn liền với đời sống tâm linh của con người từ lúc sinh ra đến lúc chết đi. Lễ mừng đứa trẻ chào đời cũng có ché rượu, cúng sức khỏe, cưới hỏi, ma chay, cúng thần… đều không thể thiếu ché rượu”, Trưởng buôn Y Thon Ênuôl thông tin.

Được biết, xã Đăk Liêng, có 12 thôn buôn và hơn 10.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào DTTS chiếm 55%. Buôn M’Liêng có 148 hộ, 678 nhân khẩu, thì có đến 146 hộ là người M’nông. Khu rừng ở buôn M’Liêng thuộc địa giới của xã, nhưng bây giờ, vấn đề quản lý khai thác thuộc về Ban Quản lý Văn hóa, Lịch sử, Môi trường huyện Lăk. Năm 2017, huyện Lăk có 2 buôn là buôn M’Liêng và buôn Triết nằm trong Đề án xây dựng 10 buôn làng truyền thống của các cộng đồng DTTS trên địa bàn tỉnh nhằm phát triển du lịch cộng đồng đã được UBND tỉnh phê duyệt.

Ông Y Kô Niê, Phó trưởng Phòng Quản lý Văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao Du lịch tỉnh Đăk Lăk chia sẻ: Một khu rừng được xem là rừng thiêng, phải mang tính thiêng của buôn và không phải buôn nào cũng có được. Xung quanh khu rừng sẽ có một truyền thuyết mà chỉ dòng họ giữ rừng và bà con sống thời đó mới biết tường tận. Bây giờ, các già làng có thể không còn nhớ nhiều về truyền thuyết, hoặc họ biết nhưng không muốn kể cho người khác biết. Còn những chiếc ché được chôn cạnh mộ đó là theo phong tục tín ngưỡng của đồng bào.

LÊ HƯỜNG

Tin nổi bật trang chủ
Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Đề án 1163: Nguồn lực vẫn là “điểm nghẽn” (Bài 4)

Đề án 1163 quy định, nguồn lực thực hiện Đề án là từ ngân sách nhà nước. Đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách Trung ương hỗ trợ kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ thuộc Đề án này theo quy định của pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn thực hiện Đề án bố trí không đủ, không kịp thời; thậm chí có địa phương không bố trí được kinh phí riêng để thực hiện Đề án.
Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Quảng Ninh: Tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc

Tin tức - Thiên An - Mỹ Dung - 10 phút trước
Ngày 19/8, tại Tp. Hạ Long (Quảng Ninh), Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị phổ biến, tập huấn pháp luật về tài nguyên và môi trường cho các địa phương khu vực miền Bắc.
Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Sóc Trăng: Công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Trưởng Ban Dân tộc tỉnh

Tin tức - N. Tâm - 11 phút trước
Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Lễ công bố quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh về việc điều động, bổ nhiệm Phó trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Trưởng Ban Dân tộc tỉnh.
Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tây Nam Bộ: Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về vùng khó khăn” khai giảng lớp đầu tiên

Tin tức - N.Tâm - H.Diễm - 14 phút trước
Ngày 19/8, tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Bộ Y tế tổ chức Khai giảng lớp bác sĩ chuyên khoa cấp 1, lớp 4 cho 30 bác sĩ trẻ trong khu vực các tỉnh Tây Nam Bộ.
Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Lãnh đạo Văn phòng đại diện UBDT tại TP. Hồ Chí Minh gặp mặt Đoàn đại biểu Người có uy tín tỉnh Đồng Nai

Người có uy tín - Lê Vũ - Trần Linh - 16 phút trước
Ngày 19/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Lãnh đạo Văn phòng đại diện Ủy ban Dân tộc (UBDT) tại TP. Hồ CHí Minh đã có buổi gặp mặt, giao lưu với Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS của tỉnh Đồng Nai. Đoàn có 25 người, do ông Nguyễn Văn Khang - Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Đồng Nai làm Trưởng đoàn.
Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Thị xã Ayun Pa công bố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

Tin tức - Ngọc Thu - 19 phút trước
Chiều 19/8, thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) long trọng tổ chức Lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2020.
Trải nghiệm Cao Bằng

Trải nghiệm Cao Bằng

Cao Bằng được ví như “viên ngọc xanh” vùng Đông Bắc bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Đây còn là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử với hệ thống di tích, trong đó phải kể đến di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; công viên Địa chất Cao Bằng. Ngoài ra, Cao Bằng còn ghi dấu trong lòng du khách nhờ các làn điệu dân ca, phong tục tập quán, lễ hội văn hoá của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Vĩnh Long: Xây dựng phim tài liệu bằng tiếng dân tộc nhân kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt

Tin tức - N. Tâm - 22 phút trước
Ngày 19/8, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo các ngày lễ lớn của tỉnh Vĩnh Long cho biết, UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày sinh Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt (23/11/1922 - 23/11/2022), với mục đích nhằm khẳng định công lao và tôn vinh những đóng góp to lớn của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt - người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long, của Nam Bộ thành đồng đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Ngày hội VHTT&DL đồng bào Khmer Nam Bộ và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo dự kiến tổ chức vào đầu tháng 11/2022

Ngày hội VHTT&DL đồng bào Khmer Nam Bộ và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo dự kiến tổ chức vào đầu tháng 11/2022

Sắc màu 54 - N. Tâm - 25 phút trước
Ngày 19/8, bà Huỳnh Thị Diễm Ngọc - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp bàn về kế hoạch tổ chức Ngày hội Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đồng bào Khmer Nam Bộ lần thứ VIII tại tỉnh Sóc Trăng và Lễ hội Oóc om bóc - Đua ghe ngo Sóc Trăng lần thứ V, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long năm 2022.
“Thể thao Cần Thơ, tỏa sáng niềm tin” chính thức khai mạc

“Thể thao Cần Thơ, tỏa sáng niềm tin” chính thức khai mạc

Thể thao - H.Diễm - 26 phút trước
Tối 19/8, Đại hội Thể dục thể thao (TDTT) TP. Cần Thơ lần thứ IX, năm 2022 chính thức khai mạc tại Nhà thi đấu Đa năng TP. Cần Thơ với chủ đề “Thể thao Cần Thơ, tỏa sáng niềm tin”.
Phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập

Phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập

Thời sự - PV - 1 giờ trước
Sáng 20/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập do Văn phòng Chính phủ phối hợp Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội tổ chức.
10 nhà khoa học Việt Nam có tên trong bảng xếp hạng hàng đầu thế giới

10 nhà khoa học Việt Nam có tên trong bảng xếp hạng hàng đầu thế giới

Khoa học - Công nghệ - PV - 3 giờ trước
Theo công bố tháng 8/2022 của trang mạng research.com - cổng thông tin điện tử uy tín dành cho các nhà khoa học trên thế giới, có 10 nhà khoa học Việt Nam được xếp hạng các nhà khoa học thế giới có thành tích xuất sắc trong công bố khoa học. 10 nhà khoa học đang làm việc trong nước ở 6 lĩnh vực: Kỹ thuật và công nghệ, Khoa học máy tính, Khoa học môi trường, Khoa học vật liệu, Cơ khí và kỹ thuật hàng không vũ trụ, Y học cộng đồng.