Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Rừng mộ ché của người M’nông

PV - 10:29, 20/07/2018

Năm 2008, buôn M’Liêng, xã Đăk Liêng, huyện Lăk được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xét chọn là buôn cổ độc nhất của đồng bào M’nông tỉnh Đăk Lăk. Buôn được bảo tồn đầy đủ những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của người M’nông. Qua bao nhiêu biến cố tác động từ thiên nhiên, con người, đến nay, buôn M’Liêng vẫn còn giữ được nét cổ kính của buôn làng hàng trăm năm trước với những câu chuyện huyền bí.

rừng mộ ché Trưởng buôn Y Thon Ênuôl (người bên trái) bên ngôi nhà truyền thống.

Chạy xe trên con đường nhựa êm ru từ Quốc lộ 27 vào buôn cổ M’Liêng, qua hồ Lăk thơ mộng, những đồng lúa bạt ngàn xanh non sẽ cảm nhận được cuộc sống nơi đây yên bình, no ấm. Ngôi nhà cộng đồng bề thế ngay đầu buôn với sân rộng, bên cạnh cây đa hơn 200 tuổi che mát cả khoảng đất rộng. Phía sau cây đa là khu rừng thiêng, với nhiều ngôi mộ cổ lớn nhỏ ẩn trong các bụi cây rừng. Mặc dù cánh rừng này không có vực sâu, không có thú dữ, nhưng bao đời nay nó lại là chốn linh thiêng, và người dân trong làng bất khả xâm phạm.

Ngồi dưới bóng cây đa cổ thụ nghỉ mát, trông đàn dê nhẩn nha gặm cỏ, ông Y Plut Nhơm nhớ lại thời xưa ông cùng các bạn đồng lứa ra gốc đa chơi. Ông nói, mỗi dịp lễ, hội trong buôn hay gia đình nào có việc quan trọng lại thấy già làng, trưởng thôn, người dân mang lễ vật ra cây cúng, cầu mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống buôn làng ấm no hạnh phúc. Trong tâm thức của người M’nông, những cây to lớn là cây thiêng và cây đa cổ thụ này giống như hàng rào vững chắc bảo vệ cả buôn làng.

Y Plut Nhơm cho hay, có lẽ vì lý do này mà tháng 7/2017, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tỉnh Đăk Lăk đã công bố quyết định và gắn biển Bảo tồn cây đa cổ thụ trên 200 tuổi. Đây là cây thiêng, được ông cố nội của dòng họ trồng từ hàng trăm năm trước. Còn cánh rừng thiêng bất tận phía sau cây đa và vùng đất bao bọc hồ Lăk xưa kia là của dòng họ Nhơm. Dân làng coi đó là chốn linh thiêng, là cấm địa không ai dám mạo phạm, cũng chẳng ai dám đặt chân vào. Ngày xưa, dòng họ Nhơm có người chết sẽ được an táng dưới tán rừng này. Vì vậy, trong rừng có rất nhiều ngôi mộ và những chiếc ché quý được chôn theo người chết. Có những ngôi mộ đã vài trăm năm, bà con gọi đây là rừng ma hay rừng mộ ché.

Trong quan niệm của người M’nông, rừng là nơi ở của các vị thần linh, người chết đã về với rừng ma, nếu con người đến quấy nhiễu thì phù thủy, ác ma sẽ theo dấu về gây hại cho dân làng. Vì thế mà khu rừng này luôn được bà con bảo vệ nghiêm ngặt. Theo các bậc cao niên trong buôn, khu rừng này có trước cây đa rất lâu, được bà con bảo vệ bằng những quy định rất nghiêm ngặt, ai vào rừng phá cây sẽ bị thần phạt. Nếu phát hiện ai chặt cây không kể cây lớn, nhỏ bắt được phạt phải trồng lại và cúng một con trâu khỏe để cúng tạ tội với thần rừng. Ngày nay, mọi người không suy nghĩ như xưa nữa, nhưng cũng không ai dám chặt phá cây, dù là cây nhỏ…

rừng mộ ché Quần thể cây đa cổ thụ, mộ cổ và rừng thiêng buôn M’Liêng.

Trưởng buôn M’Liêng-Y Thon Ênuôl cho biết: Luật tục cha ông đã quy định như thế nên không ai được xâm phạm. Mặc dù trong khu rừng ma có rất nhiều ché to, hoa văn rực rỡ có màu men tinh tế, bóng loáng, quý hiếm nhiều năm tuổi là tài sản của người chết được chôn cạnh mộ, nhưng chẳng ai dám đụng vào. Bởi người M’nông rất coi trọng ché rượu, họ tin có thần linh trú ngụ trong đó. Nên khi một người qua đời, gia đình sẽ dành chiếc ché quý nhất mang ra rừng ma để người chết sử dụng. “Trong đời sống của người M’nông, ché rượu gắn liền với đời sống tâm linh của con người từ lúc sinh ra đến lúc chết đi. Lễ mừng đứa trẻ chào đời cũng có ché rượu, cúng sức khỏe, cưới hỏi, ma chay, cúng thần… đều không thể thiếu ché rượu”, Trưởng buôn Y Thon Ênuôl thông tin.

Được biết, xã Đăk Liêng, có 12 thôn buôn và hơn 10.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào DTTS chiếm 55%. Buôn M’Liêng có 148 hộ, 678 nhân khẩu, thì có đến 146 hộ là người M’nông. Khu rừng ở buôn M’Liêng thuộc địa giới của xã, nhưng bây giờ, vấn đề quản lý khai thác thuộc về Ban Quản lý Văn hóa, Lịch sử, Môi trường huyện Lăk. Năm 2017, huyện Lăk có 2 buôn là buôn M’Liêng và buôn Triết nằm trong Đề án xây dựng 10 buôn làng truyền thống của các cộng đồng DTTS trên địa bàn tỉnh nhằm phát triển du lịch cộng đồng đã được UBND tỉnh phê duyệt.

Ông Y Kô Niê, Phó trưởng Phòng Quản lý Văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao Du lịch tỉnh Đăk Lăk chia sẻ: Một khu rừng được xem là rừng thiêng, phải mang tính thiêng của buôn và không phải buôn nào cũng có được. Xung quanh khu rừng sẽ có một truyền thuyết mà chỉ dòng họ giữ rừng và bà con sống thời đó mới biết tường tận. Bây giờ, các già làng có thể không còn nhớ nhiều về truyền thuyết, hoặc họ biết nhưng không muốn kể cho người khác biết. Còn những chiếc ché được chôn cạnh mộ đó là theo phong tục tín ngưỡng của đồng bào.

LÊ HƯỜNG

Tin cùng chuyên mục
Khai mạc Đại hội Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ VIII

Khai mạc Đại hội Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ VIII

Ngày 4/12, Đại hội Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ VIII năm 2020 đã khai mạc tại Nhà thi đấu Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục Thể thao tỉnh Vĩnh Long.
Tin nổi bật trang chủ
“Đầu tư phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi là đầu tư phát triển bền vững đất nước”

“Đầu tư phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi là đầu tư phát triển bền vững đất nước”

Đó là nhấn mạnh của Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II năm 2020, diễn ra ngày 4/12/2020 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội.
Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS, miền núi: Đáp ứng mong mỏi của đồng bào DTTS

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS, miền núi: Đáp ứng mong mỏi của đồng bào DTTS

Công tác Dân tộc - Nhóm phóng viên - 21:06, 04/12/2020
Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 mang dấu ấn lịch sử, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với lĩnh vực công tác dân tộc, mở ra một tương lai tươi sáng, tốt đẹp hơn cho trên 14 triệu đồng bào DTTS trong cả nước. Báo Dân tộc và Phát triển lược ghi một số ý kiến của các đồng chí là Đại biểu Quốc hội, lãnh đạo địa phương, cán bộ làm công tác dân tộc… biểu lộ niềm phấn khởi, tin tưởng và thể hiện vai trò trách nhiệm của cá nhân, tập thể nhằm thực hiện hiệu quả Chương trình.
Không có thêm ca mắc mới COVID-19

Không có thêm ca mắc mới COVID-19

Tin tức - PV - 19:58, 04/12/2020
Chiều ngày 4/12, Bản tin của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống COVID-19 cho biết, không ghi nhận ca mắc mới COVID-19.
Bài Phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Bài Phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020

Thời sự - PV - 17:43, 04/12/2020
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020 diễn ra tại Thủ đô Hà Nội (4/12), Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có bài phát biểu quan trọng gửi tới toàn thể Đại hội, đặc biệt là 1.592 đại biểu ưu tú đại diện cho hơn 14,2 triệu đồng bào DTTS trên cả nước. Báo Dân tộc và Phát triển trân trọng đăng toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng!
Khai mạc Đại hội Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ VIII

Khai mạc Đại hội Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ VIII

Sắc màu 54 - PV - 17:42, 04/12/2020
Ngày 4/12, Đại hội Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ VIII năm 2020 đã khai mạc tại Nhà thi đấu Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục Thể thao tỉnh Vĩnh Long.

"Làng và những sắc hoa"

Sắc màu 54 - Ngọc Ánh - 16:49, 04/12/2020
Là chủ đề các hoạt động diễn ra trong tháng 12 này tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội). Chuỗi các hoạt động sẽ có sự tham gia của khoảng 100 đồng bào của 16 dân tộc đến từ 12 tỉnh, thành trong cả nước.
60 bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại vùng khó khăn

60 bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại vùng khó khăn

Sức khỏe - T.Hợp - 16:45, 04/12/2020
60 bác sĩ trẻ vừa tốt nghiệp khóa Đào tạo bác sĩ chuyên khoa cấp I khóa 9,13 đã được Bộ Y tế bàn giao cho trung tâm y tế của 33 huyện nghèo, vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế khó khăn của 9 tỉnh thuộc miền núi phía Bắc.
Tìm giải pháp nâng cao chuỗi giá trị cung ứng rau, hoa, quả

Tìm giải pháp nâng cao chuỗi giá trị cung ứng rau, hoa, quả

Tin tức - Thùy Dung - 16:19, 04/12/2020
Sáng ngày 4/12, tại Thị xã An Khê (Gia Lai) Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn Khuyến Nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp nâng cao chuỗi giá trị cung ứng rau, củ, hoa, quả tại các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên”.
Hỗ trợ tiền cho phụ nữ dân tộc thiểu số bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Hỗ trợ tiền cho phụ nữ dân tộc thiểu số bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Tin tức - T.Hợp - 16:16, 04/12/2020
Ngày 4/12, tại Lào Cai, Cơ quan Liên Hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women) và Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình “Trao khoản hỗ trợ tiền đa mục đích cho phụ nữ dân tộc thiểu số bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19”.
Về làng Bạc gặp nữ Anh hùng Kpă Ó

Về làng Bạc gặp nữ Anh hùng Kpă Ó

Đời sống - Xã hội - Thùy Dung - 16:08, 04/12/2020
Trong mắt dân làng, nữ Anh hùng Kpă Ó luôn là "đầu tàu", là đại diện của sự bất khuất, kiên trung, không có chuyện gì làm khó được bà. Bà là đại biểu tiêu biểu tham dự Đại hội Đại biểu toàn quốc các DTTS Việt Nam lần thứ II, năm 2020 tại Hà Nội.
Nghệ nhân Giềng Chống Sếnh

Nghệ nhân Giềng Chống Sếnh

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 15:56, 04/12/2020
“Nếu muốn biết về văn hóa dân tộc Dao, các phong tục cưới hỏi, lễ cúng gia tiên, cúng được mùa, cách thêu thùa, vấn tóc... thì tìm hỏi cụ Sếnh”, người dân bản Quảng Mới, xã Quảng Sơn, Hải Hà (Quảng Ninh) chia sẻ với chúng tôi khi nói về nghệ nhân Giềng Chống Sếnh.