Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Di sản văn hóa các DTTS với ngành công nghiệp không khói: Kiến trúc nhà ở truyền thống - Điểm đến khó cưỡng của du khách (Bài 2)

Văn Hoa - 23:08, 07/11/2021

Trong các di sản văn hóa truyền thống, kiến trúc nhà truyền thống các dân tộc thiểu số (DTTS) cũng là một sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn đối với khách du lịch. Những năm gần đây, nhiều hộ dân, thôn, bản đã tích cực gìn giữ, bảo tồn kiến trúc nhà truyền thống để gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn, tạo thêm nguồn thu nhập, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội địa phương và góp phần đáng kể vào tốc độ tăng trưởng của ngành du lịch.

Kiến trúc nhà sàn của đồng bào Tày ở Làng văn hóa du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (Bắc Sơn, Lạng Sơn) luôn hấp dẫn khách du lịch khám phá, trải nghiệm. (Ảnh tư liệu)
Kiến trúc nhà sàn của đồng bào Tày ở Làng văn hóa du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (Bắc Sơn, Lạng Sơn) luôn hấp dẫn khách du lịch khám phá, trải nghiệm. (Ảnh tư liệu)

Kiến trúc nhà ở - Bản sắc riêng của từng dân tộc

Nằm sát Cột cờ Lũng Cú, nơi địa đầu Tổ quốc, thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn (Hà Giang) là nơi sinh sống của 140 hộ dân tộc Lô Lô. Với bản sắc văn hóa đặc trưng từ kiến trúc nhà trình tường, với mái ngói âm dương độc đáo, trang phục đẹp mắt và nghệ thuật ẩm thực đặc sắc; kết hợp với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ… tất cả khiến Lô Lô Chải trở thành điểm đến yêu thích của đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Trưởng thôn Lô Lô Chải, anh Sình Dỉ Gai cho biết, Lô Lô Chải có 22 hộ mạnh dạn dùng căn nhà của gia đình cải tạo, nâng cấp để kinh doanh dịch vụ Homestay. Mỗi căn nhà Homestay đều được bố trí theo phong cách truyền thống, hệ thống nhà vệ sinh, bàn uống nước, không gian sinh hoạt chung được bố trí rộng rãi, hợp vệ sinh. Các hiện vật cổ của người Lô Lô cũng được trưng bày tại nhà.

“Người dân trong thôn luôn có ý thức gìn giữ nếp nhà truyền thống của dân tộc. Đặc biệt từ khi phát triển du lịch, nhiều hộ đã làm giàu từ kinh doanh dịch vụ Homestay. Ở trong thôn, có những ngôi nhà truyền thống đã hàng trăm năm tuổi, ngôi nhà cổ nhất thôn đã hơn 200 năm tuổi, chính là quán Café Cực Bắc và cũng là địa điểm ấn tượng đối với mỗi du khách khi đến Lô Lô Chải”, anh Gai nhấn mạnh.

Giao lưu văn nghệ với khách du lịch tại nếp nhà sàn truyền thống. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)
Các buổi giao lưu văn nghệ với khách du lịch được tổ chức ngay tại nếp nhà sàn truyền thống. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)

Làng văn hóa du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, xã Bắc Quỳnh, huyện Bắc Sơn (Lạng Sơn) có 99% là người dân tộc Tày với 446 hộ. Hiện nay, toàn bộ người dân vẫn sinh sống trong nhà sàn truyền thống.

Ông Dương Công Chài, 1 trong 10 hộ dân kinh doanh dịch vụ Homestay cho biết, gia đình ông bắt đầu đón khách từ năm 2010 (thời điểm đó cả làng chỉ có 5 hộ làm Homestay). Theo ông Chài, vào những năm 2017, 2018 và 2019, gia đình ông đón trên 1.000 lượt khách, cho thu nhập từ dịch vụ nghỉ khoảng 80 - 90 triệu đồng, nếu tính cả dịch vụ ăn uống thì cho thu nhập khoảng 200 triệu đồng/năm.

“Khách du lịch yêu thích Quỳnh Sơn bởi ngoài khung cảnh thiên nhiên đẹp, còn bởi nơi đây giữ được những nếp nhà sàn truyền thống. Trong làng, ai cũng ý thức bảo tồn nhà sàn, riêng ngôi nhà sàn gia đình ông, đã có gần 100 năm tuổi, từ những năm 1939. Nhà sàn có nhiều đặc tính ưu điểm, mùa Hè cứ hết nắng thì mát và mùa Đông khi đóng cửa kín vào thì ấm. Và đặc biệt, chỉ cần cải tạo nhà sàn một chút, là có thể đón được khách du lịch, giúp nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống”, ông Chài nhấn mạnh.

Anh Lê Quang Quyền, hướng dẫn viên du lịch chuyên tuyến Đông - Tây Bắc cho biết, những năm gần đây, khách du lịch có xu hướng tìm về các thôn, bản có sự độc đáo về bản sắc văn hóa, đặc biệt là các địa điểm giữ được kiến trúc nhà truyền thống khách sẵn sàng lưu lại.

"Khi có khách du lịch, đồng nghĩa với việc người dân có thêm nguồn thu từ chính ngôi nhà mà gia đình hằng ngày vẫn sử dụng; ngoài ra, khách du lịch còn có nhu cầu ăn uống, thưởng thức những tiết mục văn nghệ truyền thống, mua quà lưu niệm và các sản vật địa phương…", anh Quyền chia sẻ.

Bảo tồn và phát triển

Có thể dễ dàng nhận thấy, ở các điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng thu hút được khách du lịch, đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của người dân được nâng lên rõ rệt. Những nơi này có một điểm chung là bảo tồn rất tốt kiến trúc nhà truyền thống. Điển hình như: Nghĩa Lộ (Yên Bái), bản Lác (Mai Châu), bản Mển (Điện Biên)… gắn liền với những nhà sàn người Thái; Bắc Sơn (Lạng Sơn), Ba Bể (Bắc Kạn)… gắn liền với nhà sàn người Tày; Làng văn hóa du lịch dân tộc Mông tại xã Pả Vi, gắn liền với nhà trình tường của người Mông (Mèo Vạc, Hà Giang)

Nhiều trải nghiệm thú vị dưới nếp nhà truyền thống người Mông ở Làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông tại Mèo Vạc (Hà Giang)
Làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông tại Mèo Vạc (Hà Giang), là địa điểm thu hút rất đông khách du lịch đến tham quan, nhờ những nếp nhà truyền thống và tổ chức được những trải nghiệm cho khách tham gia

Thực tế cũng đã chứng minh, nhiều lợi ích kinh tế thu về từ những địa phương có nhiều sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch, nhất là bảo tồn được kiến trúc nhà truyền thống. Minh chứng như ở Mai Châu (Hòa Bình).

Là một huyện vùng cao, hàng chục năm nay Mai Châu nổi tiếng với khung cảnh núi rừng thơ mộng và những nếp nhà sàn truyền thống độc đáo. Ngoài một số khách sạn, nhà nghỉ hiện đại, thì 103 nhà nghỉ cộng đồng tại các bản làng gắn với kiến trúc nhà sàn người Thái đang là điểm nhấn quan trọng về du lịch, giúp cho Mai Châu đón được lượng khách du lịch lớn hằng năm đến và lưu trú lại địa phương.

Năm 2019 (thời điểm chưa bị ảnh hưởng của đại dịch Covid-19), huyện đón 379.500 lượt, trong đó khách quốc tế là 166.500 lượt, khách nội địa là 213.000 lượt; tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt 263 tỷ đồng. Năm 2020, huyện đón 145.200 lượt khách, trong đó, khách quốc tế là 12.396 lượt, khách nội địa là 132.804 lượt; tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt 105,9 tỷ đồng.

Trong 6 tháng đầu năm 2021, số lượng khách đến huyện Mai Châu ước tính đạt 267.301 lượt khách, trong đó, khách quốc tế là 623 lượt, khách nội địa là 266.678 lượt; tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đến nay đạt 222 tỷ đồng.

Các nguyên liệu làm nhà sàn bằng gỗ ngày càng khan hiếm, nhiều hộ dân đã sử dụng các vật liệu như bê tông, cốt thép, mái tôn… để thay thế, nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc của nhà truyền thống. (Ảnh chụp trước ngày 27/4/2021)
Du khách bên một ngôi nhà sàn được xây dựng theo kiến trúc truyền thống bằng vật liệu mới

Mặc dù qua thời gian, nhiều ngôi nhà truyền thống dần bị xuống cấp do nắng, mưa, mối mọt… các nguyên liệu làm nhà bằng gỗ lại càng khan hiếm, nhiều hộ đã sử dụng các vật liệu như bê tông, cốt thép, mái tôn… để thay thế. Song, không vì thế mà cấu trúc những ngôi nhà truyền thống bị mất đi, mà nó thể hiện sự sáng tạo của đồng bào các DTTS để bắt nhịp với điều kiện cuộc sống mới.

Để nâng cao hiệu quả của việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống gắn liền với phát triển kinh tế từ du lịch,  Nhà nước đã có nhiều chương trình, dự án hỗ trợ đầu tư,  trong đó có bảo tồn nhà truyền thống. Theo đó, các địa phương, ngành Văn hóa đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như: Hỗ trợ bằng tiền cho các hộ gia đình sửa chữa nhà truyền thống để kinh doanh điểm lưu trú cho khách du lịch, tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ du lịch cho các hộ, làng bản…

Như, ở tỉnh Yên Bái, mỗi hộ đăng ký kinh doanh điểm lưu trú cho khách du lịch được hỗ trợ 20 triệu đồng/hộ để xây dựng nhà sàn truyền thống. Tại xã Quỳnh Sơn, huyện Bắc Sơn  (Lạng Sơn), những hộ gia đình kinh doanh điểm lưu trú được hỗ trợ 9 triệu đồng.

Có thể nói rằng, kiến trúc nhà truyền thống chính là biểu tượng văn hóa của mỗi dân tộc. Để nâng cao đời sống văn hóa, vật chất, thích ứng với xu thế phát triển của xã hội, đồng bào đã  biến những ngôi nhà truyền thống, trở thành một thế mạnh để phát triển kinh tế là hướng đi đầy triển vọng .

Tin cùng chuyên mục
Nét đẹp văn hóa trong đời sống dân tộc Hoa

Nét đẹp văn hóa trong đời sống dân tộc Hoa

Người Hoa là 1 trong 8 cộng đồng dân tộc sinh sống trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên. Tổ tiên dân tộc Hoa di cư từ Trung Quốc đến Việt Nam vào cuối thời Minh, đầu thời Thanh, kéo dài cho đến nửa đầu thế kỷ XX. Trong quá trình định cư, lập bản, đồng bào người Hoa luôn gìn giữ văn hóa truyền thống, lưu truyền nét đặc sắc riêng trong đời sống sinh hoạt.
Nỗi buồn nơi Cổng Trời Đông Giang (Bài 1)

Nỗi buồn nơi Cổng Trời Đông Giang (Bài 1)

Du lịch - Minh Ngọc – Dương Nam - 1 giờ trước
Nhiều người đã thực sự thất vọng, khi hệ sinh thái đa dạng, độc đáo ở Cổng Trời Đông Giang (Quảng Nam) đã bị xâm phạm một cách thô bạo bởi những công trình bê tông hoá, cùng các khối kiến trúc ngoại lai, dị biệt ngay giữa vùng đất đậm đà bản sắc của đồng bào địa phương.
Người dân bức xúc với dự án Thủy điện Tràng Định 2

Người dân bức xúc với dự án Thủy điện Tràng Định 2

Tiếng nói từ cơ sở - Kẻ Sĩ - 1 giờ trước
Như Báo Dân tộc và Phát triển đã đưa tin, công trình Thủy điện Tràng Định 2 chưa có phương án đền bù giải phóng mặt bằng đã thi công rầm rộ. Một trong những nguyên nhân dự án này chưa xây dựng được phương án đền bù giải phóng mặt bằng là do người dân không đồng thuận.
Chợ phiên Y Tý

Chợ phiên Y Tý

Media - Văn Hoa - 1 giờ trước
Nằm ở độ cao trên 2000 mét so với mực nước biển, Y Tý được coi là điểm "săn mây" độc đáo bậc nhất tại Việt Nam. Khi đến Y Tý, du khách không chỉ được hòa mình vào khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng mà còn được trải nghiệm một phiên chợ độc đáo, rực rỡ sắc màu của các dân tộc tại một xã vùng biên giới huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.
Khai mạc hội thảo hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ, thanh niên DTTS tỉnh Hà Giang

Khai mạc hội thảo hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ, thanh niên DTTS tỉnh Hà Giang

Tin tức - Hiếu Anh - 1 giờ trước
Sáng 20/5, tại Hà Giang, Ủy ban Dân tộc phối hợp với UNESCO tổ chức hội thảo thúc đẩy hợp tác, kết nối hệ sinh thái hỗ trợ sinh kế cho phụ nữ và thanh niên DTTS tỉnh Hà Giang. Đây là hoạt động thuộc Dự án “Thúc đẩy bình đẳng giới và giáo dục cho trẻ em gái vùng DTTS của Việt Nam”, tên tóm tắt: Dự án “Chúng tôi có thể”.
Công an Đắk Nông sẵn sàng cấp đăng ký xe tại cơ sở

Công an Đắk Nông sẵn sàng cấp đăng ký xe tại cơ sở

Tin địa phương - Hoàng Thùy - 1 giờ trước
Ngày 20/5, Công an tỉnh Đắk Nông thông tin, lực lượng Công an tỉnh đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, sẵn sàng thực hiện đồng loạt việc phân cấp, đăng ký cấp biển số xe mô tô, gắn máy và xe máy điện cho Công an cơ sở từ ngày 21/5. Việc phân cấp này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và giảm áp lực cho lực lượng Công an cấp tỉnh.
Tả Lèng đẹp như tranh mùa nước đổ

Tả Lèng đẹp như tranh mùa nước đổ

Nằm dưới chân núi Tả Liên Sơn, từ lâu địa danh Tả Lèng (huyện Tam Đường tỉnh Lai Châu) nổi tiếng với những cung ruộng bậc thang đẹp kỳ vĩ. Khi những cơn mưa đầu hạ trút xuống, nước từ trên cao đổ về, khi ấy, ta như bắt gặp hàng trăm ngàn chiếc gương khổng lấp lánh. Dưới nắng vàng rực rỡ, những cung ruộng bậc thang Tả Lèng hiện lên như một bức tranh tuyệt đẹp nơi rẻo cao Tây Bắc.
Lai Châu: Mưa lớn kéo dài ngập úng nhiều tuyến phố, sạt lở nhiều tuyến đường liên huyện

Lai Châu: Mưa lớn kéo dài ngập úng nhiều tuyến phố, sạt lở nhiều tuyến đường liên huyện

Môi trường sống - Hà Minh Hưng - 1 giờ trước
Từ đêm 19/5 đến sáng 20/5, trên địa bàn tỉnh Lai Châu xuất hiện mưa lớn trên diện rộng, bước đầu gây sạt lở trên nhiều tuyến quốc lộ, tỉnh lộ và đường liên xã, liên bản, gây ách tắc giao thông cục bộ.
Nguyên nhân và cách ngăn ngừa tóc bạc sớm

Nguyên nhân và cách ngăn ngừa tóc bạc sớm

Sống khỏe - Như Ý - 2 giờ trước
Bước vào độ tuổi trung niên, mọi người thường thấy có dấu hiệu tóc bạc. Tuy nhiên có những người 20, 30 tuổi đã thấy trên đầu xuất hiện nhiều tóc trắng. Tóc bạc sớm không phải chỉ đến từ tuổi tác mà còn do tác động của nhiều nguyên nhân khác. Sau đây là nguyên nhân và một số cách ngăn ngừa tóc bạc sớm mời các bạn tham khảo.
Quảng Bình: Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào DTTS, miền núi

Quảng Bình: Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào DTTS, miền núi

Tin địa phương - L.Minh - 2 giờ trước
Ngày 19/5, Tỉnh ủy Quảng Bình tổ chức Hội nghị bàn giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa, an ninh trật tự các xã biên giới, vùng đồng bào DTTS của tỉnh. Trên cơ sở đó, Tỉnh ủy Quảng Bình sẽ ban hành nghị quyết về phát triển vùng đặc thù này.
Người trẻ làm phim qua góc nhìn tươi mới

Người trẻ làm phim qua góc nhìn tươi mới

Giải trí - PV - 2 giờ trước
Trong tháng 5 này, liên tiếp nhiều cuộc thi phim ngắn đã công bố kết quả bình chọn tác phẩm xuất sắc. Cùng với đó, các dự án này cũng sẽ nhận được kinh phí hỗ trợ để hoàn thiện. Đáng chú ý, hầu hết phim trong những cuộc thi là của tác giả trẻ, với đa dạng thể loại, chủ đề… hứa hẹn một khởi đầu tươi mới và tiếp thêm năng lượng cho nền điện ảnh nước nhà.
Tuần lễ Festival Huế 2022: Hứa hẹn nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc và mới lạ

Tuần lễ Festival Huế 2022: Hứa hẹn nhiều chương trình nghệ thuật đặc sắc và mới lạ

Sắc màu 54 - Duy Ly - 2 giờ trước
Ngày 20/5, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, từ ngày 25 - 30/6 sẽ diễn ra Tuần lễ Festival Huế với chủ đề "Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển". Đây là Tuần lễ hội đầu tiên được tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức theo định hướng bốn mùa