Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Chuyện về những Thala của đồng bào Khmer

Phương Nghi - 11:17, 12/04/2021

Trên đường vào các phum sóc của người Khmer, cứ khoảng vài cây số, người ta lại bắt gặp một Thala nằm lặng lẽ ven đường. Mỗi Thala có một câu chuyện riêng, chất chứa tình người, gắn liền với nhịp sinh hoạt của cư dân xung quanh...

Ngôi Thala ấp Bưng Cốc, xã Phú Mỹ (huyện Mỹ Tú, Sóc Trăng), một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Khmer.
Ngôi Thala ở ấp Bưng Cốc, xã Phú Mỹ (huyện Mỹ Tú, Sóc Trăng), một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Khmer.

Thala theo tiếng Khmer có nghĩa là ngôi nhà nghỉ mát cho khách qua đường, được người dân chung tay xây dựng, cùng nhau bảo vệ và sửa chữa… Thala thể hiện nét văn hóa cộng đồng của người Khmer trong từng phum sóc. Tên của các Thala thường được ghép với những đặc điểm của nó, như: Thala chơn phnum (Thala gần chân núi), Thala păng xây (Thala lợp bằng thiếc); tên các ấp như: Thala Giồng Cát (Thala sóc của ấp Giồng Cát), Thala Bưng Cốc (Thala của ấp Bưng Cốc); nhiều Thala được đặt theo tên của người xây dựng (Thala Tà Tiếp - ông Tiếp, Tà Khan - ông Khan…)… Tuy nhiên, dù bất cứ tên gọi nào, Thala cũng đều có điểm chung là được xây dựng công phu theo hình thức nhà sàn, hình vuông (hoặc hình chữ nhật) chân cao với khung liền chịu lực để tránh thú dữ và bảo đảm thoáng mát…

Về kiến trúc Thala, phần đỉnh nóc thể hiện kiến trúc đặc trưng của văn hóa Khmer. Thường đây là nơi ngự trị của vị thần 4 mặt. Cuối 4 đường nối mái là hình ảnh góc mái vút cong hình ngọn lửa hay chiếc đuôi rồng. Tại một số nơi, người ta bố trí chiếc đầu rồng tại góc giao của mái nhà.

Theo nhà nghiên cứu văn hoá Khmer Lý Săng Sết (Trà Vinh): “Ngoài chức năng của một cơ sở tín ngưỡng, Thala còn là nhà chung của cả phum, sóc, do bà con chung tay xây dựng. Khi Thala xuống cấp, người đại diện trong phum, sóc sẽ đứng ra quyên góp tiền chỉnh trang, sửa chữa. Thala không có vách ngăn 4 mặt mà luôn rộng mở để đón gió và đón khách lỡ đường phương xa vào nghỉ. Người đi làm đồng áng mệt nhọc có thể dừng chân, bước vào Thala ngồi nghỉ trốn cái nắng, hoặc tránh cơn mưa bất ngờ đổ xuống”.

Tha la păng xây ở xã Ô Lâm, huyện Tri Tôn, An Giang luôn mở rộng cửa đón khách lỡ đường phương xa. (ảnh: TL))
Tha la Păng Xây ở xã Ô Lâm, huyện Tri Tôn, An Giang luôn mở rộng cửa đón khách lỡ đường phương xa. (ảnh TL))

Trong mỗi Thala, bà con người Khmer thường đặt một chiếc lu đầy ắp nước trong vắt. Vắt chéo bên trên chiếc lu là ca nước, có khi còn có một rổ khoai lang, khoai mì đã luộc chín, bó mía, quày dừa nước… để người dừng chân ở đây có thể dùng miễn phí.

Ông Lâm Sanh ấp Bưng Cốc, xã Phú Mỹ (huyện Mỹ Tú, Sóc Trăng) tâm tình: “Sóc Bưng Cốc có 4 Thala, trong đó có 1 cái do ông bà tôi xây dựng. Hồi xưa, xe cộ, nhà cửa ít lắm, Thala trở thành nơi nghỉ chân lý tưởng cho mọi người. Bây giờ mọi người di chuyển bằng xe máy nên Thala cũng ít người vào. Không ít Thala bị bỏ hoang hoặc hư hại  nên khách vãng lai cũng ít vào. Có Thala trở thành nơi sinh hoạt, mua bán của những hộ dân gần đó”.

Lễ hội Thala được cộng đồng người Khmer tổ chức hàng năm vào tháng 4 dương lịch tại ngôi Thala của phum, sóc mình. Lễ hội Thala gần giống với lễ Hạ điền của cư dân nông nghiệp người Việt. Đây là dịp để người dân trong phum sóc gặp gỡ, thăm hỏi sức khỏe, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng xanh tốt, vạn vật sinh sôi nảy nở, phum sóc no đủ lâu bền. Đây cũng là dịp vui chơi, giải trí trước khi người nông dân Khmer bước vào mùa vụ gieo trồng mới.

Tin cùng chuyên mục
"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

Nằm ở khu vực Bắc Tây Nguyên, Gia Lai là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na… Những nét đặc trưng riêng biệt trên vùng đất đỏ ba-zan này đã làm nên sự hấp dẫn du khách mà ít nơi nào có được.
Tin nổi bật trang chủ
Tối 8/5: Thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước ghi nhận 65 ca

Tối 8/5: Thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước ghi nhận 65 ca

Tin tức - PV - 19:40, 08/05/2021
Bản tin tối 8/5 của Bộ Y tế cho biết có thêm 78 ca mắc COVID-19, riêng trong nước đã ghi nhận 65 ca.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử tại Hà Nội

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử tại Hà Nội

Thời sự - PV - 17:17, 08/05/2021
Ngày 8/5, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XV, đơn vị bầu cử số 1, thành phố Hà Nội đã tham dự Hội nghị tiếp xúc giữa người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XV với cử tri các quận Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, trình bày chương trình hành động, vận động bầu cử theo luật định.
Ngày Thalassemia thế giới (8/5): Bệnh tan máu bẩm sinh dễ phòng nếu chủ động

Ngày Thalassemia thế giới (8/5): Bệnh tan máu bẩm sinh dễ phòng nếu chủ động

Sức khỏe - PV - 16:51, 08/05/2021
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là bệnh máu di truyền bẩm sinh phổ biến trên thế giới và Việt Nam. Căn bệnh này khiến người mắc phải điều trị suốt đời trong bệnh viện, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người bệnh, gia đình và cộng đồng. Đặc biệt, bệnh đã và đang gây hậu quả nghiêm trọng đến chất lượng giống nòi. Căn bệnh khó chữa này có thể phòng tránh được khi người dân hiểu biết đầy đủ về bệnh, chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh.
An Giang: Bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn

An Giang: Bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn

Tin tức - Minh Triết - 16:43, 08/05/2021
Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang vừa bắt vụ buôn lậu vàng và ngoại tệ với số lượng lớn khi đối tượng vừa qua Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên.
UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên ĐBQH khóa XV

UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên ĐBQH khóa XV

Thời sự - Hồng Diễm - 16:36, 08/05/2021
Ngày 8/5, tại TP Vị Thanh, UBMTTQ Việt Nam tỉnh Hậu Giang tổ chức Hội nghị gặp gỡ, tiếp xúc cử tri với ứng cử viên thuộc đơn vị bầu cử số 1 ĐBQH khóa XV, nhiệm kì 2021 – 2026 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Hậu Giang.
Sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT làm nhiều đợt nếu dịch COVID-19 phức tạp

Sẽ tổ chức thi tốt nghiệp THPT làm nhiều đợt nếu dịch COVID-19 phức tạp

Giáo dục - PV - 16:29, 08/05/2021
Trước sự tác động của dịch COVID-19, PGS.TS Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Giáo dục và Đào tạo cho biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ được tổ chức làm nhiều đợt và đề thi sẽ phù hợp với bối cảnh học sinh đi học trong dịch bệnh.
Phát động Tháng Nhân đạo năm 2021 với chủ đề Vì một cộng đồng an toàn

Phát động Tháng Nhân đạo năm 2021 với chủ đề Vì một cộng đồng an toàn

Tin tức - PV - 14:05, 08/05/2021
Tháng Nhân đạo năm 2021 kêu gọi toàn xã hội chung tay xây dựng một cộng đồng đoàn kết, giàu lòng nhân ái, khỏe mạnh, an toàn trước dịch bệnh, thiên tai và các sự cố nghiêm trọng.

"Xây đường băng" cho du lịch Gia Lai "cất cánh"

Sắc màu 54 - Lê Trọng Sáng - 14:00, 08/05/2021
Nằm ở khu vực Bắc Tây Nguyên, Gia Lai là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên như Gia Rai, Ba Na… Những nét đặc trưng riêng biệt trên vùng đất đỏ ba-zan này đã làm nên sự hấp dẫn du khách mà ít nơi nào có được.
Tạm dừng tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I, năm 2021

Tạm dừng tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I, năm 2021

Tin tức - T.Hợp - 13:40, 08/05/2021
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa có văn bản số 1442/BVHTTDL về việc tạm dừng thời gian tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Tây Nguyên lần thứ I tại tỉnh Kon Tum, năm 2021.
Một điều nhịn, chín điều lành

Một điều nhịn, chín điều lành

Cùng trao đổi - Hoàng Bích Hà - 12:15, 08/05/2021
Từ xưa tới nay, cuộc sống bao giờ cũng đa dạng và phức tạp. Con người sống trong xã hội với rất nhiều mối quan hệ khác nhau, tốt có, xấu có. Trong công việc, lại có vô vàn áp lực khiến cho con người dễ cáu giận, bực tức. Vậy nên ta phải biết kiềm chế và suy nghĩ tới lời của ông cha đã răn dạy để không đánh mất đi những thứ quý giá của đạo làm người.