Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ý thức cộng đồng trong bảo tồn tiếng nói các DTTS: Những tín hiệu tích cực (Bài 2)

Văn Hoa - 09:52, 12/05/2022

Nhận thấy ngôn ngữ có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa mỗi dân tộc, đã có nhiều địa phương, nhiều tổ chức, cá nhân đã thực hiện nhiều giải pháp thiết thực, hiệu quả nhằm bảo tồn tiếng nói, chữ viết các DTTS.

Nhiều cá nhân đang nỗ lực truyền dạy tiếng dân tộc cho thế hệ trẻ (Ảnh: Ông Hoàng Lục Thái, dân tộc Sán Dìu xã Sơn Nam, huyện Sơn Dương, Tuyên Quang truyền dạy tiếng Sán Dìu cho các cháu)
Ngày càng có nhiều người nỗ lực truyền dạy tiếng dân tộc cho thế hệ trẻ (Ảnh: Ông Hoàng Lục Thái, dân tộc Sán Dìu xã Sơn Nam, huyện Sơn Dương, Tuyên Quang truyền dạy tiếng Sán Dìu cho các cháu)

Phát huy vai trò của thầy cô giáo

Có dịp về huyện Than Uyên (Lai Châu), chúng tôi được trò chuyện với cô giáo Hoàng Thị Bắc, giáo viên môn Văn của trường THCS Mường Kim. Cô Bắc chia sẻ, công tác tại một điểm trường mà 100% học sinh là người Thái, hầu hết các em đều sử dụng thành thạo tiếng phổ thông, nhưng trong giờ ra chơi các em vẫn giao tiếp với nhau bằng tiếng mẹ đẻ. Vậy nên ngoài giờ học cô cũng thường giao tiếp với học sinh bằng tiếng Thái.

Trong tiết học cô thường giảng dạy song song tiếng Thái và tiếng phổ thông, bởi vì có rất nhiều câu, từ biểu thị sự vật hiện tượng, khái niệm mà ở địa phương các em không có thì các em không hiểu. Việc dùng thêm cả tiếng dân tộc trong giảng dạy giúp học sinh vô cùng thích thú, các em hiểu bài và nhớ bài lâu hơn.

Đặc biệt, các tiết dạy thành ngữ, tục ngữ cô sẽ tìm những câu tục ngữ, thành ngữ của người Thái có nội dung ý nghĩa tương đương để liên hệ mở rộng, giúp học sinh dễ hiểu bài hơn, nhớ lâu hơn; đồng thời, bồi đắp thêm vốn từ Thái, trong đó có cả tiếng Thái cổ.

Cô Bắc vui vẻ nói rằng, tất cả học sinh Mường Kim đều nói tiếng Thái rất tốt. Tuy nhiên, cô cũng tỏ lo lắng, ngôn ngữ người Thái đủ để biểu đạt mọi sự vật hiện tượng, mọi cung bậc cảm xúc của con người, song thực trạng người Thái mượn, sử dụng tiếng phổ thông trong giao tiếp là rất phổ biến. Điều này sẽ khiến người Thái dần dần quên đi tiếng mẹ đẻ. Trong thời gian tới, cô sẽ nỗ lực hơn nữa trong việc nâng cao vốn từ Thái cho học sinh.

Thông qua ngày hội văn hóa dân tộc giúp cộng đồng người Mông có cơ hội gặp gỡ, giao lưu, nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Mông
Thông qua các hoạt động văn hóa giúp đồng bào có cơ hội gặp gỡ, giao lưu, nâng cao khả năng giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ

Đánh thức tình yêu văn hóa

Tại Trung Mỹ, huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc), là xã có hơn 50% người DTTS sinh sống, chủ yếu là người Sán Dìu. Những năm qua, kinh tế ở Trung Mỹ tăng trưởng mạnh khi giáp với các khu công nghiệp, và có nhiều dự án đầu tư vào địa phương. Ngược lại với sự tăng trưởng đó, bản sắc văn hóa dân tộc người Sán Dìu cũng ảnh hưởng phần nào, trong đó có việc sử dụng tiếng mẹ đẻ, ngày càng nhiều người trẻ không biết nói tiếng dân tộc của mình.

Những năm qua, bà Trần Thị Nam, cùng với các thành viên CLB Soọng cô Trung Mầu, dù tuổi đã cao, nhưng với trách nhiệm và tâm huyết với văn hóa dân tộc đã mạnh dạn mở lớp dạy tiếng nói và hát Soọng cô cho thế hệ trẻ.

Theo bà Nam, mỗi thành viên trong CLB phụ trách dạy từ 3 - 5 học viên, cũng chính là con, cháu trong gia đình. Hằng ngày, các học viên sẽ được bố, mẹ, ông, bà nói và dạy tiếng Sán Dìu thông qua sinh hoạt gia đình. Hàng tháng, CLB sẽ sinh hoạt và kiểm tra, ôn lại những nội dung đã học cho các học viên. Thành tích của các học viên cũng là tiêu chí đánh giá chất lượng của các thành viên trong CLB. Kết quả là, từ năm 2013 đến nay, đã có hàng trăm học viên được dạy, biết nói và hát Soọng cô Sán Dìu.

Tương tự, Sóc Trăng là tỉnh có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống nhất vùng Tây Nam Bộ; người Khmer chiếm 30% dân số của tỉnh. Cộng đồng dân tộc Khmer có tiếng nói, chữ viết riêng.

Những năm qua, Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Sóc Trăng đã vận động 92 chùa Phật giáo Nam Tông trên địa bàn, duy trì mở lớp dạy chữ Khmer miễn phí cho tăng sinh và người dân. Các sư sãi, chức sắc, Người có uy tín trực tiếp tham gia giảng dạy và vận động đồng bào tạo điều kiện thuận lợi cho con, em học tiếng nói, chữ viết Khmer vào dịp hè.

Theo Thượng tọa Trần Văn Tha, Ủy viên Thường trực Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Sóc Trăng chia sẻ, hằng năm, có trên 200 tăng sinh, trên 7.700 sư sãi và con em phật tử học chữ Khmer trong dịp hè.

Bên cạnh đó, nhiều cá nhân đã tận dụng lợi thế của mạng xã hội, sử dựng các nền tảng YouTube, Fanpage để thực hiện các video ngắn hoặc Live Stream trực tiếp để dạy tiếng nói DTTS và bước đầu đã đạt được những kết quả khá tích cực, thu hút được giới trẻ và những người quan tâm, như: Kênh YouTube: “Yêu văn hóa Mông” dạy tiếng dân tộc Mông, “Thai Sinh Tran”, “Học tiếng Sán Dìu” dạy về tiếng Sán Dìu…

Từ những việc nhỏ nhất, đã có rất nhiều cá nhân, các cộng đồng xã hội đã và đang âm thầm hun đúc tình yêu ngôn ngữ dân tộc cho thế hệ trẻ, chung tay cùng các cấp, các ngành bảo tồn tiếng nói của các DTTS, góp phần hạn chế xu hướng người DTTS không biết nói, biết viết, biết đọc tiếng của dân tộc mình.

Kênh YouTube “Học tiếng Sán Dìu” là nơi giúp giới trẻ người Sán Dìu nâng cao khả nang học tiếng mẹ đẻ
Kênh YouTube “Học tiếng Sán Dìu” là nơi giúp giới trẻ người Sán Dìu nâng cao khả nang học tiếng mẹ đẻ

Nâng cao trách nhiệm của các cơ quan chức năng

Theo báo cáo của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, những năm qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo các địa phương quan tâm bảo tồn, phát huy tiếng nói, chữ viết của các dân tộc; tiến hành khảo sát, thống kê, sưu tầm tiếng nói, chữ viết, thư tịch cổ của các dân tộc; biên soạn, xuất bản sách bằng tiếng dân tộc.

Đến nay, đã có 51 thư viện cấp tỉnh, 541 thư viện cấp huyện, 2.191 thư viện cấp xã tại các địa phương có đồng bào dân tộc sinh sống có đầu sách song ngữ. Nhiều địa phương có đông đồng bào DTTS sinh sống đã quan tâm đến công tác bảo tồn tiếng nói với nhiều cách thức được triển khai có hiệu quả.


Nâng cao chất lượng giáo viên dạy tiếng DTTS trong trường phổ thông góp phần nâng cao khả năng học tiếng mẹ đẻ của cho học sinh. (Trong ảnh: Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh nhận hoa từ các thầy cô giáo trong chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô năm 2020)
Nâng cao chất lượng giáo viên dạy tiếng DTTS trong trường phổ thông góp phần nâng cao khả năng học tiếng mẹ đẻ của cho học sinh. (Trong ảnh: Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh nhận hoa từ các thầy cô giáo trong chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô năm 2020)

Nhiều địa phương đã triển khai thực hiện dạy tiếng dân tộc cho học sinh trong trường phổ thông đạt kết quả tốt, như Sơn La, từ thành công bước đầu đã đặt kế hoạch mỗi năm mở khoảng 9 lớp với 400 học viên.

Còn ở Bình Thuận dạy tiếng Chăm cho học sinh tiểu học 4 tiết/tuần. Tỉnh Lào Cai cũng tổ chức dạy song ngữ (tiếng Việt và tiếng DTTS) trong một số trường học trong tỉnh…

Tại Hà Giang, từ năm 2006 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức đào tạo, bồi dưỡng và cấp chứng chỉ hoàn thành chương trình đào tạo bồi dưỡng chữ và tiếng Mông cho hơn 8.000 học viên. 

Tại Vĩnh Phúc, một số CLB Soọng cô đã khai giảng lớp dạy tiếng nói cho thế hệ trẻ, thu hút được đông đảo các học viên tham gia. Nhiều nghệ nhân ưu tú đã thể hiện vai trò và trách nhiệm của mình với cộng đồng, bằng việc tuyên truyền các bậc phụ huynh thường xuyên giao tiếp tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày; trực tiếp dạy nói, dạy hát cho thế hệ trẻ…

Có thể nói rằng, từ những việc làm có ý nghĩa thiết thực của mỗi cá nhân, mỗi hội, nhóm đến các chương trình, dự án của các cấp, các ngành... đã góp phần bảo tồn tiếng nói các DTTS. Nhưng như vậy vẫn chưa đủ; thời gian tới chúng ta cần có những giải pháp căn cơ, phù hợp hơn để việc bảo tồn tiếng nói ở mỗi dân tộc, mỗi địa phương mang lại hiệu quả cao hơn…

Tin cùng chuyên mục
Bức tranh “Hà Nội rong” được “chốt” giá 8.000 USD

Bức tranh “Hà Nội rong” được “chốt” giá 8.000 USD

Bức tranh “Hà Nội rong” của tác giả Đặng Thái Tuấn (SN 2000, Hà Nội), sinh viên năm thứ 4 ngành Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ Thuật Công nghiệp Hà Nội được định giá tới 8.000 đô la Mỹ (184,7 triệu đồng).
Tin nổi bật trang chủ
Bức tranh “Hà Nội rong” được “chốt” giá 8.000 USD

Bức tranh “Hà Nội rong” được “chốt” giá 8.000 USD

Sắc màu 54 - Nguyệt Anh - 1 giờ trước
Bức tranh “Hà Nội rong” của tác giả Đặng Thái Tuấn (SN 2000, Hà Nội), sinh viên năm thứ 4 ngành Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ Thuật Công nghiệp Hà Nội được định giá tới 8.000 đô la Mỹ (184,7 triệu đồng).
Quy trình cấp hộ chiếu phổ thông qua mạng Internet

Quy trình cấp hộ chiếu phổ thông qua mạng Internet

Xã hội - T.Hợp - 2 giờ trước
Cục Quản lý xuất nhập cảnh phối hợp cùng Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an Hà Nội thí điểm cấp hộ chiếu "điện tử" từ 15/5/2022 . Người dân chỉ cần truy cập Cổng dịch vụ công trực tuyến của Bộ Công an để làm thủ tục cấp hộ chiếu phổ thông mà không cần đến tận nơi như hiện nay.
Phó Thủ tướng Thường trực đôn đốc tiến độ giải ngân đầu tư công tại 9 bộ, ngành

Phó Thủ tướng Thường trực đôn đốc tiến độ giải ngân đầu tư công tại 9 bộ, ngành

Tin tức - PV - 2 giờ trước
Sáng ngày 16/5, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh, Tổ trưởng Tổ công tác số 1 về kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2022 chủ trì cuộc họp với 9 bộ, ngành có tốc độ giải ngâm chậm hơn so với mặt bằng chung cả nước.
Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa: Tăng cường nhiều biện pháp bình ổn thị trường

Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa: Tăng cường nhiều biện pháp bình ổn thị trường

Sản phẩm - Thị trường - Quỳnh Trâm - 5 giờ trước
Nhằm ổn định thị trường, bình ổn giá, Cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hoá tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá hàng hóa, tăng cường công tác trinh sát, nắm bắt nguồn tin nâng cao chất lượng quản lý.
Giới thiệu văn hóa, ẩm thực Argentina tại Hà Nội

Giới thiệu văn hóa, ẩm thực Argentina tại Hà Nội

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh - 5 giờ trước
Tuần lễ Argentina tại Hà Nội lần thứ VII sẽ diễn ra từ ngày 23 – 28/5/2022, tiếp tục đưa văn hóa, ẩm thực Argentina đến gần hơn với đất nước và người dân Việt Nam.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 15/5/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về cuộc họp của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Hầu A Lềnh với Vụ Hợp tác Quốc tế; chuyến công tác của Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Hoàng Thị Hạnh khảo sát, lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư của đồng bào các DTTS tại xã Tri Lễ, huyện Quế Phong (Nghệ An) về việc hoàn thiện Đề án “Xác định thành phần, tên gọi một số dân tộc và xây dựng danh mục các dân tộc Việt Nam” và một số tin tức nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu 2 bài viết: “Trên vùng mây trắng Chư Tan Kra” của tác giả Tiêu Dao- Bảo Anh và bài viết “Thổ cẩm kể chuyện” của tác giả Hồng Minh.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây vú sữa

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây vú sữa

Bạn của nhà nông - Như Ý - 5 giờ trước
Cây vú sữa từ lâu đã là loại cây được nhiều người yêu thích. Không chỉ mang lại những giá trị kinh tế cao khi cho ra những trái chín thơm ngọt mà nó còn là loại thuốc chữa bệnh hiệu quả được nhiều người tin dùng. Hiện nay để trồng vú sữa mang lại hiệu quả kinh tế cao bà con nên tham khảo kỹ thuật trồng và chăm sóc cây vú sữa dưới đây.
Triển lãm mỹ thuật kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Triển lãm mỹ thuật kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tin tức - Nguyệt Anh - 6 giờ trước
Từ ngày 11 đến 19/5, Hội Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh tổ chức Triển lãm mỹ thuật “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” nhân kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022).
Châu Á đứng đầu thế giới về số ca nhiễm mới COVID-19

Châu Á đứng đầu thế giới về số ca nhiễm mới COVID-19

Tin tức - PV - 6 giờ trước
Tính đến sáng 16/5, thế giới lần lượt ghi nhận tổng số 521.138.550 ca nhiễm và 6.288.134 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới ghi nhận thêm 304.634 ca nhiễm COVID-19 mới, trong đó châu Á đứng đầu với 152.818 trường hợp.
Hòa Phát lọt Top 2.000 doanh nghiệp lớn nhất thế giới của Forbes

Hòa Phát lọt Top 2.000 doanh nghiệp lớn nhất thế giới của Forbes

Doanh nhân dân tộc - Cát Tường - 6 giờ trước
Tạp chí Forbes vừa công bố danh sách Global 2000 năm 2022 bao gồm 2.000 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Trong số 5 đại diện của Việt Nam ở Global 2000, Tập đoàn Hòa Phát có doanh thu và lợi nhuận lớn nhất và là doanh nghiệp sản xuất duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách này.
Trồng 2.000 cây xanh tại các huyện biên giới tỉnh Đắk Lắk

Trồng 2.000 cây xanh tại các huyện biên giới tỉnh Đắk Lắk

Tin địa phương - NA - 7 giờ trước
Kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 -19/5/2022), Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Cục Quản lý thị trường tỉnh tổ chức trồng 2.000 cây xanh tại các huyện biên giới Buôn Đôn, Ea Súp (tỉnh Đắk Lắk)