Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Giáo dục dân tộc

Bảo đảm sự sinh tồn của ngôn ngữ DTTS trong thời hội nhập

Hồng Phúc - 12:11, 23/02/2021

Ngôn ngữ là yếu tố quan trọng để làm nên bản sắc văn hoá cho từng dân tộc. Trong thời kỳ hội nhập, giao thoa, việc bảo tồn ngôn ngữ của từng dân tộc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng...

Đồng bào dân tộc Pà Thẻn có nền văn hóa độc đáo, giàu bản sắc và có một hệ thống chữ viết độc đáo
Đồng bào dân tộc Pà Thẻn có nền văn hóa giàu bản sắc và có một hệ thống chữ viết độc đáo (Ảnh TL)

Bức tranh đa màu sắc

Nói đến người Pà Thẻn, người ta hay nghĩ đến nghi lễ nhảy lửa độc đáo, nhưng không mấy người biết rằng, đồng bào Pà Thẻn còn có một hệ thống chữ viết độc đáo. Chữ viết của người Pà Thẻn là chữ viết tượng hình, biểu thị một sự vật hay hiện tượng hầu hết có trong đời sống hàng ngày như gốc đa, thùng nhuộm vải, bếp lửa, ruộng bậc thang;…

Cũng tương tự câu chuyện ngôn ngữ của người Pà Thẻn, ngôn ngữ của các dân tộc khác đều thể hiện tư duy, tích tụ lưu giữ quá khứ lịch sử truyền thống, lưu giữ bản sắc văn hoá và chứng minh sự tồn tại của họ.

Việt Nam là quốc gia thống nhất, đa dân tộc, đa ngôn ngữ, chữ viết. Với 54 dân tộc và tương ứng là 54 ngôn ngữ chính danh, các ngôn ngữ ở Việt Nam được khẳng định về vị thế và chức năng bằng pháp luật.

Trong các DTTS ở nước ta, nhiều dân tộc đã có chữ viết, thậm chí một số dân tộc có nhiều hơn một hệ thống chữ viết. Một số hệ chữ viết có lịch sử trên dưới nghìn năm. Đó là các hệ chữ viết của các dân tộc Khmer, Thái, Chăm, Tày, Nùng, Dao... Chữ Thái cổ, Chăm cổ, Khmer dựa trên tự dạng Sanskrit.

Ngôn ngữ không chỉ là một phần của của văn hóa mà còn là phương tiện để thống nhất ý chí và củng cố sức mạnh đoàn kết dân tộc. Không những vậy, việc bảo tồn ngôn ngữ của đồng bào DTTS còn thể hiện vị thế bình đẳng giữa các dân tộc, thể hiện sự đa dạng trong văn hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội phát triển, ứng dụng công nghệ 4.0 phủ sóng rộng rãi trên các lĩnh vực, thì việc bảo tồn ngôn ngữ DTTS đang đứng trước nhiều nguy cơ và thách thức, bởi nhiều yếu tố môi trường không còn phù hợp khiến văn hóa truyền thống bị biến đổi.

Trong xu thế hội nhập về văn hóa, môi trường sử dụng ngôn ngữ của người DTTS cũng đã có những thay đổi nhanh chóng. Tiếng Việt cũng như ngoại ngữ được ưa chuộng, sử dụng nhiều hơn. Thị hiếu công chúng về giải trí cũng thay đổi, những chương trình văn hoá, nghệ thuật DTTS chỉ chiếm một phần khiêm tốn so với những loại hình văn hoá mới, nên nguy cơ tiêu vong ngôn ngữ là một nỗi lo có cơ sở.

Truyền dạy ngôn ngữ DTTS cho thế hệ trẻ là việc làm vô cùng cấp thiết
Truyền dạy ngôn ngữ DTTS cho thế hệ trẻ là việc làm vô cùng cấp thiết (Ảnh TL)

Cần những giải pháp thiết thực

Nguy cơ mai một ngôn ngữ DTTS là câu chuyện chung của các dân tộc, chứ không riêng của một địa phương nào.

Hiện nay, ngôn ngữ của dân tộc đa số, có sự tác động mạnh, trở thành ngôn ngữ chính thức tại các vùng có nhiều DTTS, được sử dụng trên các phương tiện truyền thông (báo chí, Intemet, truyền hình…), tại các trường học (sách giáo khoa, tài liệu nghiên cứu) và trong các văn bản hành chính địa phương…; trong khi đó ngôn ngữ của DTTS dù được công nhận tồn tại, nhưng lại chỉ được phổ biến trong các phạm vi có giới hạn và không quá phổ biến như: làng mạc, gia đình và các buổi lễ cổ truyền…, người DTTS càng ít có cơ hội để sử dụng tiếng mẹ đẻ của mình.

Việc nhận biết hết các nguyên nhân là rất quan trọng, nhưng vấn đề quan trọng hơn, đó là thái độ ứng xử và hành động của chúng ta để bảo vệ ngôn ngữ DTTS trước sự mai một hiện nay. Trên thực tế, có thể thấy, nhân tố quan trọng đem lại sức sống cho các ngôn ngữ DTTS là, chúng được truyền dạy và có vai trò (được sử dụng) trong đời sống xã hội. Thế nên, cần có những biện pháp khác như: Kế hoạch hóa và xây dựng chính sách ngôn ngữ; nghiên cứu cơ bản; cải tiến và xây dựng các hệ thống chữ viết; biên soạn các sách dạy và học; xây dựng ngân hàng dữ liệu...

Mặc dù Nhà nước đã có những chính sách bảo vệ và phát triển tiếng nói, chữ viết của các dân tộc Việt Nam, lần đầu tiên được ghi nhận tại Điều 21 Luật Di sản văn hóa 2001 và nội dung này tiếp tục được sửa đổi, bổ sung qua các Luật Di sản văn hóa sau này, nhưng vấn đề này cần sự quan tâm chung của cả xã hội, cần sự chung tay góp sức của các cấp, các ngành…

Ví như, chúng ta cần phải thúc đẩy các hoạt động giao lưu giữa các dân tộc, xuất bản các sách báo, ấn phẩm bằng ngôn ngữ của đồng bào, đề xuất cần có cơ chế, chính sách khuyến khích bảo tồn và phát huy các tác phẩm văn hóa nghệ thuật sử dụng tiếng nói và chữ viết của đồng bào DTTS.

Tiến sĩ Trần Thu Dung hiện sống và làm việc tại Pháp cho rằng: “Bảo vệ ngôn ngữ văn hóa dân tộc ít người, là bảo vệ một bảo tàng sống, một nguồn du lịch để giúp phát triển kinh tế đất nước và đánh dấu chủ quyền của đất nước”.

Tin cùng chuyên mục
Quảng Ninh: Ngôi trường mang bản sắc văn hóa người Dao Thanh Y

Quảng Ninh: Ngôi trường mang bản sắc văn hóa người Dao Thanh Y

Nằm trên địa bàn xã Thượng Yên Công, TP. Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, đa số học sinh là con em đồng bào dân tộc Dao (nhóm Dao Thanh y), những năm qua, Trường THCS Lý Tự Trọng đã tích cực đưa văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số vào hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trường.
Tin nổi bật trang chủ
Tuyên truyền sâu rộng về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu HĐND các cấp đối với vùng đồng bào DTTS

Tuyên truyền sâu rộng về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu HĐND các cấp đối với vùng đồng bào DTTS

Sáng ngày 05/03, tại Hà Nội, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội và Ủy ban Dân tộc của Chính phủ tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch công tác thông tin, tuyên truyền cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Chủ trì Hội nghị có các đồng chí: Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Nguyễn Lâm Thành; Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Quàng Văn Hương; Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hoàng Thị Hạnh.
Viết tiếp bài Đăk nông - Rừng thông bị bức tử

Viết tiếp bài Đăk nông - Rừng thông bị bức tử

Pháp luật - Lê Hường - 22 phút trước
Ngày 12/1/2021, Báo Dân tộc và Phát triển đã đăng tải bài viết :Đăk Nông: Rừng thông bị bức tử - Cơ quan chức năng bó tay?!". Bài viết phản ánh tình trạng rừng thông dọc quốc lộ 14 qua tỉnh Đăk Nông liên tục bị phá hoại.. Mới đây, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đăk Nông đã có thông tin chính thức về tình trạng này.
Tổ chức tiêm vaccine ngừa COVID-19 an toàn, hiệu lực, hiệu quả

Tổ chức tiêm vaccine ngừa COVID-19 an toàn, hiệu lực, hiệu quả

Thời sự - PV - 2 giờ trước
Triển khai nhanh các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Chính phủ về vaccine ngừa COVID-19, Bộ Y tế có trách nhiệm tổ chức việc tiêm ngừa một cách an toàn, hiệu lực, hiệu quả; phải bảo đảm an toàn ở mức cao nhất có thể, nếu có sự cố thì phải bình tĩnh xử lý.
Khắc phục những bất cập trong dạy và học trực tuyến

Khắc phục những bất cập trong dạy và học trực tuyến

Giáo dục - Lê Vũ – Trần Linh - 2 giờ trước
Thời gian qua, khi dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, các bậc học trên địa bàn toàn quốc đều đã điều chỉnh phương thức giảng dạy từ trực tiếp sang trực tuyến. Tuy nhiên, việc dạy và học này còn tồn tại một số bất cập, cần điều chỉnh kịp thời, bởi chúng ta không nên xem nhẹ và cho rằng, dạy học online là một giải pháp tình thế, mà có thể là kênh dạy và học trong tương lai nếu dịch bệnh kéo dài, hay gặp lý do nào khác.
Tỷ phú trẻ tuổi nhất xã Tú Thịnh

Tỷ phú trẻ tuổi nhất xã Tú Thịnh

Kinh tế - Mai Hương - 2 giờ trước
Bằng quyết tâm, sự cần cù, chịu khó, chàng trai thế hệ 9X Vũ Đức Anh đã gây dựng thành công mô hình chăn nuôi ngay tại mảnh đất quê hương xã Tú Thịnh, huyện Sơn Dương (Tuyên Quang); trở thành tỷ phú của làng và là tấm gương sáng trong phong trào thanh niên khởi nghiệp để các thế hệ trẻ noi gương học tập.
“Một lần đăng ký, miễn phí ba năm” cùng Gói dịch vụ tài khoản dành cho doanh nghiệp của VietinBank

“Một lần đăng ký, miễn phí ba năm” cùng Gói dịch vụ tài khoản dành cho doanh nghiệp của VietinBank

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Từ ngày 02/03/2021, VietinBank chính thức ra mắt thị trường ba Gói dịch vụ tài khoản với chính sách miễn giảm phí lớn chưa từng có dành cho Khách hàng doanh nghiệp gồm: VietinBank - Ngân hàng giao dịch của tôi, V - Capital Account, V - SME.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Bộ GD&ĐT làm rõ về quyết định thí điểm dạy tiếng Hàn, tiếng Đức là ngoại ngữ 1

Bộ GD&ĐT làm rõ về quyết định thí điểm dạy tiếng Hàn, tiếng Đức là ngoại ngữ 1

Tin tức - PV - 16:42, 04/03/2021
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT vừa có ý kiến làm rõ xung quanh quyết định thí điểm dạy tiếng Hàn, tiếng Đức là ngoại ngữ 1.
Cả nước có 184 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV

Cả nước có 184 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV

Tin tức - PV - 16:40, 04/03/2021
Ngày 3/3/2021, Hội đồng Bầu cử Quốc gia ban hành Nghị quyết số 64 /NQ-HĐBCQG về số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Sơn La: Những công trình mang lại niềm vui

Sơn La: Những công trình mang lại niềm vui

Chính sách dân tộc - Minh Thu - 16:18, 04/03/2021
“Các công trình hạ tầng được đầu tư xây dựng đã mang niềm vui về cho bà con dân bản, ai cũng có ý thức hơn trong việc bảo vệ, giữ gìn tài sản chung, cùng nhau phát triển sản xuất” - đó là chia sẻ của anh Lò Văn Toán, Trưởng thôn Nà Pồng, xã Phiêng Pằn, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La khi nói về hiệu quả của Chương trình 135 đối với sự phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) của địa phương.
Học Bác

Học Bác "nêu gương" để đồng bào Chơ Ro làm theo

Người có uy tín - Lê Vũ - 16:08, 04/03/2021
Theo lời giới thiệu của huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, chúng tôi đến ấp Vinh Thanh, thị trấn Ngãi Giao, tìm gặp ông Đào Văn Giã, dân tộc Chơ Ro. Ông là một tấm gương điển hình của địa phương trong Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Những điều cần biết về Kinh tế số

Những điều cần biết về Kinh tế số

Tin tức - PV - 13:09, 04/03/2021
Dịch bệnh COVID-19 chưa được kiểm soát được xem là một thời cơ để các nước trên thế giới thúc đẩy lĩnh vực Kinh tế số nhằm mục đích hội nhập hơn.