Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Bảo tồn tiếng nói, chữ viết dân tộc Mông nhờ công nghệ 4.0

Tuyết Mai - 14:42, 02/12/2021

Khoảng 6 năm nay khi bắt đầu tiếp cận với internet các bạn trẻ người dân tộc Mông ở xã Ya Hội, huyện Đak Pơ (Gia Lai) đã học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình qua các bài hát có phụ đề, các kênh youtube dạy tiếng Mông … Từ ý thức sử dụng, bảo tồn ngôn ngữ, chữ viết dân tộc mình một cách tự thân của các bạn trẻ đã góp phần bảo tồn "tiếng mẹ đẻ" một cách hiệu quả.

Các bạn trẻ người Mông, xã Ya Hội, huyện Đak Pơ, tỉnh Gia Lai học chữ “mẹ đẻ” qua các bài hát trên mạng internet
Các bạn trẻ người Mông, xã Ya Hội, huyện Đak Pơ, tỉnh Gia Lai học chữ “mẹ đẻ” qua các bài hát trên mạng internet

Chúng tôi đến làng của đồng bào Mông vào một buổi chiều muộn khi người dân nơi đây đã về nhà sau một ngày vất vả với công việc nương rẫy. Đang băng băng chạy trên đường làng, bất giác chúng tôi nghe tiếng hát cất lên từ phía nhà rông: “Nyob zoo os hnub no nej ua dab tsis xwb os. Nej puas noj qab nyob zoo os”. Tò mò, chúng tôi ghé lại thấy một nhóm bạn trẻ đang quây quần và mắt chăm chú nhìn vào điện thoại. Trò chuyện với các em, chúng tôi mới biết nhóm các em đang học tiếng của người Mông từ các bài hát được đăng trên internet. Câu hát chúng tôi nghe được lúc đi trên đường làng được tạm dịch: Xin chào, hôm nay bạn làm gì, bạn có khỏe không?

Nhanh tay chỉ cho chúng tôi xem những bài hát bằng tiếng Mông đăng trên trang Youtube, Em Lý Thị Kia (24 tuổi) cho biết, em sinh ra và lớn lên tại xã Ya Hội và nơi đây cũng tập trung hầu hết là người dân tộc Mông sinh sống. Tuy nhiên, từ nhỏ đến nay em vẫn giao tiếp bằng tiếng Mông nhưng không biết về chữ viết của "tiếng mẹ đẻ”.

Đến năm em 13 tuổi, trong một lần xem chiếc đĩa CD ca nhạc được một người họ hàng xa ở Cao Bằng tặng, em bắt đầu để ý tới chữ của dân tộc mình và khao khát muốn học. Từ đó, em mày mò học thêm từ mẹ và đến năm 2015, khi xã Ya Hội có mạng internet, em lên mạng tìm hiểu thêm. “Lúc mới học cũng khó lắm. Giờ thì em có thể đọc thông, viết thạo chữ viết của dân tộc mình rồi”-Kia phấn khởi nói.

Với mong muốn các bạn trẻ cũng biết đến tiếng dân tộc của mình, Kia giới thiệu và vận động mọi người cùng học; sau đó chỉ lại cho các em nhỏ hơn trong làng. Thậm chí, có những bạn trẻ sau khi thành thạo chữ viết người Mông đã dùng ngôn ngữ này dịch các bài hát tiếng Việt sang tiếng Mông để cùng nhau ca hát.

Em Lý Văn Sình (sinh năm 1995) chia sẻ, em bắt đầu học chữ viết người Mông cách đây hơn sáu năm và đã chuyển thể trên 10 bài hát từ tiếng Việt sang tiếng Mông. Phần vì em muốn ứng dụng những gì mình học được, phần vì muốn giúp các bạn trẻ trong làng biết đến ngôn ngữ truyền thống của dân tộc mình”.

Thấy nhiều bạn trẻ ở làng biết đến tiếng Mông qua internet, Lý Thị Chi cũng không ngại khó, tranh thủ vào ban đêm, khi việc nhà đã xong, Chi lên mạng học chữ viết của dân tộc mình. Sau ba năm tự học, giờ Chi đã có thể đọc và viết thành thạo tiếng của dân tộc mình. “Chữ viết cũng là một nét đẹp thiêng liêng trong văn hóa của dân tộc. Mình phải cố gắng học để sau này dạy lại cho các con”-Lý Thị Chi bộc bạch.

Em Lý Thị Kia (giữa) giới thiệu và vận động mọi người cùng học tiếng Mông
Em Lý Thị Kia (giữa) giới thiệu và vận động mọi người cùng học tiếng Mông

Người Mông ở xã Ya Hội từ Cao Bằng đến nơi đây lập nghiệp từ năm 1982 theo diện đi làm kinh tế mới. Ban đầu, chỉ có 11 hộ, 157 khẩu, sống chủ yếu bằng nghề nông nghiệp ở 3 làng là làng Mông 1, Mông 2 và làng Ghép. Đến năm 2019, ba làng này được sáp nhập và đổi tên thành làng Mông với 150 hộ, 732 khẩu.

Ông Lý Nguyên Thắng, công chức văn hóa xã hội - xã Ya Hội cho biết, từ khi di cư vào đây, lớp người lớn tuổi mải lo làm ăn, phát triển kinh tế, chỉ lưu giữ một phần văn hóa của người Mông như tục thờ cúng ông bà tổ tiên, trang phục truyền thống … mà gần như quên đi chữ viết truyền thống của dân tộc mình. Khoảng 6 năm trở lại đây, khi internet ở xã phát triển, lớp trẻ trong làng bắt đầu biết lên mạng tìm hiểu, học hỏi về chữ viết của dân tộc mình.

Hiện tại, khoảng trên 50% thế hệ trẻ làng Mông đã biết đọc, biết viết chữ Mông. Các bạn thường xuyên dùng chữ Mông để trao đổi thông tin với nhau qua mạng xã hội Zalo, Facebook … “Tôi cũng là người dân tộc Mông. Nhìn thấy các bạn trẻ tích cực gìn giữ “tiếng mẹ đẻ” của dân tộc mình, tôi mừng lắm. Tới đây, tôi cũng sẽ phối hợp với các bạn trẻ giúp nhau học tiếng người Mông để gì giữ nét đẹp của dân tộc mình”-ông Lý Nguyên Thắng vui vẻ nói thêm.

Trong làn sóng của cuộc cách mạng 4.0, một mặt cần xúc tiến thu thập và số hóa ngôn ngữ các DTTS, đặc biệt là các dân tộc rất ít người; mặt khác ngành giáo dục cần đưa các ngôn ngữ dân tộc có nguy cơ mai một vào truyền dạy trong hệ thống trường học tại các địa phương miền núi có các DTTS sinh sống. Quan trọng nhất là cần tuyên truyền, khuyến khích để mỗi người dân tại các bản, làng có ý thức sử dụng, bảo tồn ngôn ngữ, chữ viết dân tộc mình một cách tự thân, tránh để sau này “tiếng mẹ đẻ” chỉ còn trong ký ức…   

                         

Tin cùng chuyên mục
"Hương Xuân vùng cao" tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam

"Hương Xuân vùng cao" tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam

“Hương xuân vùng cao” là chủ đề hoạt động tháng 1 được tổ chức từ ngày 1 - 31/01/2022 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) nhằm giới thiệu không khí đón xuân đầu năm cùng các nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc.
Tin nổi bật trang chủ
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Quan tâm chăm lo để mọi người dân đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Quan tâm chăm lo để mọi người dân đều có Tết, không ai bị bỏ lại phía sau

Nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần, ngày 26/1, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm, chúc Tết, tặng quà các gia đình người có công, nạn nhân chất độc da cam, hộ nghèo, công nhân lao động thành phố Hải Phòng. Cùng dự có lãnh đạo Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và TP. Hải Phòng.
Triệt phá đường dây cá độ liên tỉnh quy mô lớn

Triệt phá đường dây cá độ liên tỉnh quy mô lớn

Tin địa phương - Hoàng Thùy - 19:04, 26/01/2022
Ngày 26/1, Công an TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk thông tin vừa triệt phá một đường dây đánh bạc liên tỉnh quy mô lớn, bắt giữ 2 đối tượng cầm đầu là Lê Văn (24 tuổi) trú tại xã Hòa Phú, TP Buôn Ma Thuột và Nguyễn Anh Tuấn (26 tuổi) trú tại quận Kiến An, TP.Hải Phòng. Đường dây đánh bạc này theo hình thức cá độ qua mạng Internet với tổng số tiền giao dịch hơn 4,8 tỷ đồng.
Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh thăm, chúc Tết tại tỉnh Lai Châu

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh thăm, chúc Tết tại tỉnh Lai Châu

Thời sự - Đức Hà - 19:03, 26/01/2022
Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh trao tặng 200 suất quà cho người lao động khó khăn, người nghèo tại tỉnh Lai Châu.
Ủy ban Dân tộc: Công bố quyết định thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế phòng, chống Covid-19

Ủy ban Dân tộc: Công bố quyết định thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế phòng, chống Covid-19

Tin tức - Thúy Hồng - 18:57, 26/01/2022
Ngày 26/1 tại Hà Nội, Thanh tra Ủy ban Dân tộc đã công bố Quyết định số 18 ngày 24/1/2022 của Ủy ban Dân tộc về việc thanh tra việc mua sắm trang thiết bị vật tư y tế, sinh phẩm, kít xét nghiệm, vacxin, thuốc phòng, chống dịch Covid-19 theo công văn số 71/TTCP-KHTC ngày 14/1/2022 của Thanh tra Chính phủ. Ông Võ Văn Bảy, Chánh Thanh tra Ủy ban Dân tộc chủ trì buổi công bố.
Ngày 26/1: Việt Nam có 15.954 ca mắc COVID-19 và 20.540 ca khỏi bệnh

Ngày 26/1: Việt Nam có 15.954 ca mắc COVID-19 và 20.540 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:35, 26/01/2022
Ngày 26/1, Việt Nam có 15.954 ca mắc mới COVID-19 tại 61 tỉnh, thành phố trong đó có 10.571 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 20.540 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Công ty trách nhiệm hữu hạn S&D Thanh Hóa: Nỗ lực đảm bảo sản xuất kinh doanh, chăm lo cho người lao động trong đại dịch

Công ty trách nhiệm hữu hạn S&D Thanh Hóa: Nỗ lực đảm bảo sản xuất kinh doanh, chăm lo cho người lao động trong đại dịch

Xã hội - Quỳnh Chi (CĐ) - 17:43, 26/01/2022
Trong bối cảnh vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế, đã có nhiều doanh nghiệp đuối sức vì Covid-19, nhưng Công ty TNHH S&D Thanh Hóa (Công ty chuyên về may mặc), vẫn tiếp tục mạnh dạn đầu tư cơ sở vật chất, linh hoạt trong sản xuất kinh doanh, tìm cơ hội hướng đi phù hợp để tiếp tục tạo công việc làm, thu nhập cho hơn 400 lao động.
Tam Đảo được công nhận là Khu du lịch quốc gia

Tam Đảo được công nhận là Khu du lịch quốc gia

Du lịch - Cát Tường (t/h) - 17:37, 26/01/2022
Ngày 25/1, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 170/QĐ-BVHTTDL về việc công nhận Khu du lịch Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc là Khu du lịch quốc gia.
63 tỉnh, thành xây dựng kế hoạch dạy học trực tiếp trước ngày 14/2

63 tỉnh, thành xây dựng kế hoạch dạy học trực tiếp trước ngày 14/2

Giáo dục - Cát Tường (t/h) - 17:28, 26/01/2022
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc tổ chức dạy học trực tiếp.
Thọ Xuân (Thanh Hóa): Làng nghề góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho lao động địa phương

Thọ Xuân (Thanh Hóa): Làng nghề góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho lao động địa phương

Sản phẩm - Thị trường - Quỳnh Trâm (CĐ) - 17:28, 26/01/2022
Huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa là một trong những vùng “đất nghề” của xứ Thanh. Trong đó, nhắc đến các loại đặc sản đặc trưng của địa phương, thì những sản phẩm như bánh gai Tứ Trụ (làng Mía, xã Thọ Diên), bánh lá răng bừa Xuân Lập, hay kẹo lạc Đức Giang… không phải là cái tên xa lạ với người dân ở nhiều địa phương trên địa bàn cả nước.
Thủ tướng Phạm Minh Chính: 8 ý nghĩa lớn từ

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 8 ý nghĩa lớn từ "những dự án của lòng dân" tại Quảng Ninh

Thời sự - PV - 17:05, 26/01/2022
Ngày 26/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Lễ khánh thành cầu Tình yêu, đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và thông tuyến cao tốc Vân Đồn - Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.
Thanh Hóa: Ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Thanh Hóa: Ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Sắc màu 54 - Quỳnh Trâm (CĐ) - 10:56, 26/01/2022
Nằm trong không gian du lịch của trung tâm du lịch miền Bắc, Thanh Hóa có một quần thể di tích lịch sử văn hóa giá trị và đa dạng. Trên địa bàn tỉnh hiện có trên 1.500 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có những di tích có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đang được đầu tư bài bản, đưa vào khai thác du lịch.