Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ý nghĩa hoa văn trên trang phục dân tộc Lào

Nguyệt Anh (T/h) - 17:00, 05/05/2022

Từ xa xưa, nghề dệt truyền thống của dân tộc Lào ở các tỉnh Tây Bắc Việt Nam đã phát triển và vẫn được duy trì, bảo tồn cho đến hôm nay. Đặc biệt, hoa văn trên vải thổ cẩm Lào thể hiện những giá trị văn hóa biểu trưng trong đời sống lao động và sinh hoạt của đồng bào.

Phụ nữ dân tộc Lào (Lai Châu) trong trang phục truyền thống (Ảnh tư liệu)
Phụ nữ dân tộc Lào (Lai Châu) trong trang phục truyền thống (Ảnh tư liệu)

Người Lào (dân tộc Lào) là 1 trong 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Người Lào còn có tên gọi là Thay, Thay Duổn, Thay Nguồn, Phu Thay, Phu Lào, thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái (hệ ngôn ngữ Thai - Ka Đai) ở Việt Nam.

Người Lào ở Việt Nam có hai nhóm địa phương là Lào Bốc (Lào Cạn) và Lào Nọi (Lào Nhỏ). Theo số liệu Điều tra 53 dân tộc thiểu số công bố vào năm 2019, người Lào có 17.532 người, cư trú tập trung tại các huyện Điện Biên, Phong Thổ (tỉnh Điện Biên), huyện Sốp Cộp (tỉnh Sơn La), huyện Bình Lư (Lai Châu), Than Uyên (tỉnh Lào Cai).

Phụ nữ Lào nổi tiếng là những người dệt vải khéo tay. Theo truyền thống, trang phục phụ nữ Lào mặc đều do phụ nữ tự thu bông, kéo tằm, nhuộm vải, dệt và phải tự thêu hoa văn theo hoa tay của mình. Để hoàn thành một bộ trang phục gồm: váy, áo, khăn trước ngực, khăn đội đầu phải mất ít nhất 2 tháng vì những trang phục ấy phải tự tay làm hoàn toàn.

Trang phục truyền thống của dân tộc Lào ở Lai Châu
Trang phục truyền thống của dân tộc Lào ở Lai Châu

Theo truyền thống, phụ nữ Lào mặc váy đen quấn cao đến ngực, gấu váy thêu nhiều hoa văn sặc sỡ. Kiểu áo cánh ngắn bó thân với hàng khuy bạc phổ biến ở vùng Sông Mã (Sơn La). 

Ở vùng Điện Biên, phụ nữ Lào mặc áo giống với áo của người Khơ Mú, đó là chiếc áo dài tay, lửng trước ngực với hàng khuy bạc. Trước ngực được quàng chéo chiếc khăn “phạ biềng”. Để tôn thêm dáng vóc thon thả, phụ nữ Lào thắt thêm chiếc dây thắt lưng bằng đồng hay bằng bạc gọi là “khiểm khắt” và quấn trên đầu chiếc khăn “phạ phe”.

Cô gái Lào chưa chồng thường búi tóc lệch về bên trái. Phụ nữ Lào dùng khăn fải biêng. Khi không đội khăn, phụ nữ Lào thích cài nhiều trâm bạc và búi tóc. Phụ nữ đeo nhiều vòng ở cổ tay, xăm hình một loại cây rau ở mu bàn tay.

Hiện nay, phụ nữ Lào cũng cách tân trong trang phục của mình. Thay vì phải ngồi khung cửi dệt vải hàng giờ đồng hồ, thêu từng đường kim mũi chỉ, kéo sợi tằm, nhuộm vải đến vài tháng, họ lại thay đổi bằng những bộ trang phục có màu sắc rực rỡ, may đo theo hình tiết hoa văn của dân tộc Kinh. Người Lào cách tân từ mặc váy màu đen truyền thống sang những chiếc váy đủ màu sắc, may các loại hoa văn theo yêu cầu người sử dụng. Áo cũng được cách tân từ chiếc áo dài tay ngắn giữa ngực chuyển đổi thành chiếc áo dài qua eo phần đuôi bồng bềnh thiết kế theo thời thượng.

Phụ nữ dân tộc Lào trình diễn các công đoạn dệt thổ cẩm tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam
Phụ nữ dân tộc Lào trình diễn các công đoạn dệt thổ cẩm tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam

Người Lào thường dệt rất nhiều loại hoa văn, nhưng phổ biến nhất là hoa văn hình rồng cổ đỏ, con hổ, đôi rắn quấn vào nhau, em gái biến thành chim và hình người cưỡi voi, hoa văn hình voi - con vật biểu tượng của đất nước Lào. Ngoài ra, tùy hoa tay từng người mà họ sáng tạo ra nhiều hoa văn mô tả các loại hoa lá trong tự nhiên.

Mỗi loại hoa văn này đều gắn với một sự tích khác nhau, có ý nghĩa giáo dục và thể hiện một phần tín ngưỡng, quan niệm về cuộc sống của người Lào. Với hoa văn đôi rắn quấn vào nhau xuất phát từ quan niệm: ai may mắn mới thấy đôi rắn quấn nhau. Nếu thấy vậy thì cởi áo ra, ném vào đôi rắn và đợi chúng bỏ đi thì lấy áo mang về cất vào hòm. Khi nào con cháu trong gia đình đến tuổi tìm vợ cho mặc áo này sẽ lấy được người mình yêu, vợ chồng sau này sẽ hạnh phúc. Người đi buôn bán mang theo áo này cũng rất may. Vì vậy, người Lào dệt hoa văn con rắn trên chân váy để cầu mong may mắn.

Hoa văn hình hổ thể hiện sức mạnh của con người, khi thấy hổ chết phải lấy vải trắng phủ lên và khóc than thương tiếc. Người lào dệt hoa văn con hổ để nhớ và để nhắc con cái không được giết hổ, nếu giết hổ sẽ khổ 3 đời.

Phụ nữ dân tộc Lào tỉnh Sơn La vui múa tại làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam
Phụ nữ dân tộc Lào tỉnh Sơn La vui múa tại làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam

Đặc biệt, người Lào rất thích dệt hoa văn hình voi có người cưỡi… Mô típ này gắn với truyền thuyết kể rằng: Xưa có một người phụ nữ đang làm nương. Cô rất khát nước nên đã quyết định uống nước từ một cái hố nhỏ được tạo nên từ vết chân voi. Cô mang thai và sinh một bé trai kháu khỉnh. Khi lớn lên, cậu bé luôn bị các bạn trong làng trêu chọc vì không có cha. Rồi một ngày cậu nghe theo lời mẹ vào rừng sâu tìm cha, và rồi cậu đã nhìn thấy một con voi. Cậu hỏi voi có phải là cha mình không. Voi trả lời rằng: “Nếu là con ta thì cậu phải trèo qua vòi, lên đầu và cưỡi được lên lưng ta. Cậu bé đã làm được điều đó. Người Lào dệt hoa văn này để nhắc nhở mọi người đi rừng, đi nương không nên uống nước ở những vũng nhỏ.

Gian hàng thổ cẩm Lào của HTX dệt Na Sang II (xã Núa Ngam, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên)
Gian hàng thổ cẩm Lào của HTX dệt Na Sang II (xã Núa Ngam, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên)

Ngày nay, những người phụ nữ vẫn đang dệt vải và trao truyền kinh nghiệm lại cho các con gái. Một số mô típ hoa văn mới ra đời nhưng những hoa văn truyền thống của dân tộc Lào vẫn được ưa chuộng và xuất hiện nhiều nhất trên bộ nữ phục.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đặc sắc Festival “Cù Lao Chàm - Mùa Ngô đồng đỏ”

Đặc sắc Festival “Cù Lao Chàm - Mùa Ngô đồng đỏ”

Lễ đón nhận danh hiệu Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia nghề đan võng ngô đồng sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Festival “Cù Lao Chàm - Mùa Ngô đồng đỏ” 2024 tại xã đảo Tân Hiệp (Quảng Nam).
Tin nổi bật trang chủ
Thủ tướng tiếp nguyên Giám đốc Chương trình Việt Nam tại Đại học Harvard

Thủ tướng tiếp nguyên Giám đốc Chương trình Việt Nam tại Đại học Harvard

Thời sự - PV - 19:55, 17/07/2024
Chiều 17/7, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp ông Thomas Vallely, nguyên Giám đốc Chương trình Việt Nam thuộc Đại học Harvard (Hoa Kỳ), hiện là Chủ tịch Hội đồng Tín thác Đại học Fulbright và các chuyên gia Đại học Fulbright.
Gia Lai: Thả 9 cá thể động vật hoang dã có tên trong sách Đỏ về rừng

Gia Lai: Thả 9 cá thể động vật hoang dã có tên trong sách Đỏ về rừng

Xã hội - T.H - 16:41, 17/07/2024
Vừa qua, tại Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (tỉnh Gia Lai), các đơn vị chức năng đã tiến hành thả về môi trường sống tự nhiên 9 cá thể động vật hoang dã là cá thể trăn gấm, kỳ đà vân, đều có tên trong sách đỏ Việt Nam và thế giới.
Vinamilk được vinh danh tại giải thưởng Doanh nghiệp trách nhiệm châu Á

Vinamilk được vinh danh tại giải thưởng Doanh nghiệp trách nhiệm châu Á

Kinh tế - PV - 16:37, 17/07/2024
Vinamilk là doanh nghiệp ngành sữa duy nhất của Châu Á được vinh danh tại hạng mục Green Leadership (Lãnh đạo xanh) theo Giải thưởng Doanh nghiệp Trách nhiệm Châu Á. Cụ thể, giải thưởng được trao cho chương trình hành động Vinamilk Pathways to Dairy Net Zero 2050.
Sóc Trăng: Khí gas đốt cháy từ giếng khoan có tiềm năng khai thác làm nhiên liệu

Sóc Trăng: Khí gas đốt cháy từ giếng khoan có tiềm năng khai thác làm nhiên liệu

Xã hội - T.H - 16:35, 17/07/2024
Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Sóc Trăng vừa tổ chức Hội thảo khí gas từ giếng khoan nước sinh hoạt và định hướng nghiên cứu thăm dò, khai thác khí nông tại Sóc Trăng. Qua xét nghiệm mẫu khí trên hố nước tự sôi sùng sục ở Sóc Trăng, nhóm nghiên cứu xác định có thể là khí biogas hoặc dầu khí, có tiềm năng khai thác sử dụng làm nhiên liệu.
Tiktoker triệu view quảng bá văn hóa Hà Nhì

Tiktoker triệu view quảng bá văn hóa Hà Nhì

Sắc màu 54 - Diệp Chi - 16:11, 17/07/2024
Tận dụng ưu thế của nền tảng mạng xã hội, những “Tiktoker” trẻ tại tỉnh Điện Biên đã làm nên nhiều video “triệu view” để truyền tải thông điệp và quảng bá hình ảnh của quê hương đến với bạn bè, du khách gần xa. Nhờ đó, hình ảnh đẹp của Điện Biên được lan tỏa rộng rãi đến với đông đảo bạn bè du khách trong nước và quốc tế. Kênh Tiktok Hani Chang của cô gái dân tộc Hà Nhì - Chang Khừ Pứ là một ví dụ.
Tin trong ngày - 16/7/2024

Tin trong ngày - 16/7/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 16/7, có những thông tin đáng chú ý sau: Thúc đẩy giải ngân vốn thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia. Phát triển 3 loài thực vật quý tại Pù Luông. Người làm sống lại nhà Gươl của đồng bào Cơ Tu. Cùng các thông tin khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đảng ủy Agribank tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024

Đảng ủy Agribank tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024

Kinh tế - Lê Thảo - 16:07, 17/07/2024
Mới đây, tại Hà Nội, Đảng ủy Agribank tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024.
Đưa bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm vào hành trình du lịch

Đưa bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm vào hành trình du lịch

Sắc màu 54 - T.H - 14:59, 17/07/2024
Bảo tàng tỉnh Bình Thuận vừa ra mắt mô hình Kho mở Bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm huyện Bắc Bình kết nối với hành trình du lịch di sản văn hóa Chăm tại địa phương. Đây là bộ sưu tập duy nhất còn lại khá đầy đủ của Vương triều Champa được lưu giữ hơn 400 năm qua bởi gia tộc hậu duệ Vua Pô Klong Mơh Nai.
Thái Nguyên: Nổ nồi hơi tại cơ sở sản xuất đậu phụ, 3 người thương vong

Thái Nguyên: Nổ nồi hơi tại cơ sở sản xuất đậu phụ, 3 người thương vong

Trang địa phương - Vân Khánh - 14:55, 17/07/2024
Sáng 17/7, tại phường Tân Hương, Tp. Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đã xảy ra một vụ nổ lớn tại một gia đình làm đậu phụ, khiến 1 người chết, 2 người bị thương.
Tặng món quà đặc biệt cho thanh niên dũng cảm cứu người trong vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang

Tặng món quà đặc biệt cho thanh niên dũng cảm cứu người trong vụ sạt lở vùi lấp xe khách ở Hà Giang

Tin tức - Vũ Mừng - 14:52, 17/07/2024
Anh Nguyễn Đức Tài, người dũng cảm cứu bé gái và hỗ trợ các nạn nhân trong vụ sạt lở vùi lấp xe khách 16 chỗ tại huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang vừa được tổ chức công đoàn nơi anh công tác trao tặng món quà đặc biệt.
Các thủ khoa thi tốt nghiệp THPT năm 2024 theo từng khối

Các thủ khoa thi tốt nghiệp THPT năm 2024 theo từng khối

Giáo dục - Minh Nhật - 14:47, 17/07/2024
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, mức điểm cao nhất năm 2024 là thủ khoa ở khối C đạt 29,75 điểm.