Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Tính giáo dục và nhân văn trong lễ cấp sắc của dân tộc Nùng

Thanh Thuận - 08:05, 30/11/2023

Dân tộc Nùng thuộc nhóm dân tộc còn gặp nhiều khó giai đoạn 2021-2025, theo danh sách phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ tại QĐ số 1227/QĐ0TTg, được thụ hưởng nhiều nội dung tại Tiểu dự án 1, Dự án 9, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025. Thông qua việc thực hiện các nội dung được đầu tư, đã tạo cơ hội để đồng bào Nùng giữ gìn và phát huy nhiều nét đẹp, bản sắc văn hóa trong đời sống hằng ngày.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng
Lễ vật được chuẩn bị làm lễ cấp sắc của đồng bào Nùng ở Bắc Kạn

Theo đó, Lễ cấp sắc của cộng đồng dân tộc Nùng ở xã Xuân Dương, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn vẫn giữ được bản sắc riêng. Đây là nghi lễ độc đáo bao đời nay của người Nùng, mang đậm bản sắc văn hóa và chứa đựng tính giáo dục, triết lý về nhân sinh quan nhằm hướng con cháu tới chân - thiện - mỹ.

Tỉnh Bắc Kạn có 7 dân tộc cùng sinh sống là Kinh, Tày, Nùng, Dao, Mông, Hoa và Sán Chay. Mỗi dân tộc là một bức tranh đầy màu sắc, đa dạng không chỉ về ngôn ngữ mà còn cả những nét đặc trưng về truyền thống văn hóa, lịch sử hình thành phát triển…Giống như các dân tộc khác, dân tộc Nùng sinh sống ở Bắc Kạn cũng có những nghi lễ riêng. 

Điển hình như nghi lễ cấp sắc của dân tộc Nùng (còn gọi là lẩu Pụt), là nét văn hóa tinh thần mang tính tâm linh, huyền bí riêng của người Nùng, phản ánh những tinh hoa văn hóa được đúc kết, trao truyền với bao tâm huyết của các nghệ nhân dân gian. Đây là một thủ tục công nhận sự trưởng thành của người nam giới ở cộng đồng đó, có đủ điều kiện để tham gia thực hành các nghi lễ tín ngưỡng theo phong tục.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 1
Lễ cấp sắc có sự tham gia của thầy Tào, thầy Pụt và thầy Mo.

Trải qua thời gian, nhiều nghi thức trong lễ cấp sắc của cộng đồng người Nùng ở Bắc Kạn đã được giản lược, cải tiến theo hướng ngày một thuận tiện và phù hợp với đời sống hiện tại. Song, nghi lễ này vẫn được các thế hệ trong gia đình của người Nùng tổ chức thường xuyên và trao truyền cho nhau. 

Hiện nay, lễ cấp sắc của người Nùng được tiến hành 1 lần trong chu kỳ vòng đời và diễn ra trong 02 ngày. Đối với dân tộc Nùng, lễ cấp sắc là một sinh hoạt không chỉ đối với riêng gia đình tổ chức mà còn là dịp vui chung của cộng đồng.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 2
Lễ cấp sắc cần có sự phối hợp hành lễ của Thầy Tào

Nghệ nhân Nông Văn Hồ (xã Xuân Dương, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn) - người đã thực hành nhiều lễ cấp sắc cho biết: “Lễ cấp sắc cần có sự phối hợp hành lễ của các thầy là thầy Tào, thầy Pụt và thầy Mo. Lễ cấp sắc lần đầu tiên cho một đệ tử là minh chứng cho một người có căn duyên thực hành các nghi lễ tín ngưỡng được chứng nhận đủ khả năng để hành nghề thầy Pụt trong đời sống tâm linh của cộng đồng dân tộc Nùng”.

Trong lễ cấp sắc này, gia đình người được cấp sắc mời thầy Pụt cả, thầy Tào cả và thầy Mo. Các thầy Tào khác giúp việc cho thầy Tào cả do thầy Tào cả mời, thầy phụ giúp việc cho thầy Pụt cũng do thầy Pụt chính tự đi mời. Người giúp việc cho thầy Mo do thầy Mo mời. Thầy Pụt cả giữ vai trò chủ trì chính trong lễ cấp sắc và cũng là người bảo trợ nghề nghiệp cho đệ tử được cấp sắc đó.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 3
Các thầy dẫn theo đệ tử và người được cấp sắc làm thủ tục khấn mời đến các bậc thần linh và tổ tiên đến dự lễ cấp sắc.

Thầy Pụt phải chuẩn bị các đồ mã dùng trong các nghi lễ và tiến hành lễ cấp sắc, gồm: Dê, lợn, gà, vòng giải hạn, vải đỏ, hương, gạo tẻ, rượu, nón, bánh dày, bát nhỏ, bát to, giấy màu các loại và vải trắng. “Theo quan niệm của người Nùng, những người làm nghề Pụt là làm việc của thần thánh. Do đó, để lấy được lòng tin của cộng đồng, trước tiên họ phải làm thủ tục thụ nghề, để chính thức vào đội ngũ quan chức nhà trời, thực hiện nhiệm vụ thay trời cứu nhân độ thế”, nghệ nhân Nông Văn Hồ cho biết thêm.

Cũng theo nghệ nhân Nông Văn Hồ, lễ cấp sắc là một trong những việc lớn của người Nùng. Để lễ cấp sắc được suôn sẻ thì công việc phải được chuẩn bị từ nhiều tháng trước. Ngày tháng hành lễ cũng được các thầy xem xét rất kỹ lưỡng. Trước khi được cấp sắc, người được cấp sắc phải đảm bảo rất nhiều yêu cầu, nhiều tiêu chuẩn khác nhau, phải có đạo đức tốt, lối sống lành mạnh, khiêm tốn, sống hòa nhã với mọi người.

 Một tháng trước đó, người được cấp sắc phải tuân theo nhiều quy tắc và chuẩn bị nhiều đồ lễ, thực phẩm. Không chỉ có người trong gia đình, mà hai bên nội ngoại, con cháu trong dòng họ cũng phải giúp sức để cùng thực hiện các phần việc trong nghi lễ.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 4
Tấm vải đỏ được các thầy bậc cao chuẩn bị cho người được thụ lễ (tức con hương) tượng trưng cho sự khó nhọc như lúc người mẹ sinh ra con.

Đến ngày diễn ra lễ cấp sắc, trong ngôi nhà sàn truyền thống, anh em họ hàng gần xa tề tựu đông đủ, bà con hàng xóm đến chứng kiến buổi lễ. Khi các thầy bắt đầu hành lễ, lúc này trong nhà rộn ràng tiếng xáu mặc (chùm chuông đồng của người hành lễ). Để tiến hành lễ cấp sắc Pụt phải trải qua nhiều bước với nội dung là báo cáo với tổ tiên gia chủ, báo các vị thánh, quan chức nhà trời về một việc lớn của gia đình. Thầy Pụt mở đường lên trời để đón tổ sư, tổ tiên gia chủ xuống dự lễ, cúng giải xung, giải hạn cho gia chủ, gồm các lễ nhỏ sau: Báo tổ tiên, báo ngọc hoàng, dâng lễ, dâng hương. Mục đích của việc thực hiện các nghi lễ này, là tống tiễn những cái xấu đi, đón cái tốt đẹp đến, nhằm làm phong quang cửa nhà của người được cấp sắc.

Trong ngày thứ hai là Lễ cấp sắc chính thức: Thầy Tào, thầy Pụt và thầy Mo cùng phối hợp thực hiện gồm các lễ nhỏ như sau: Lễ sinh ra con hương, lễ quá hồng, lễ cấp đồ nghề cho đệ tử, lễ đọc sắc phong, giải hạn, khao quân, tiễn thánh.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 5
Khi tấm vải đỏ được cắt đứt, người được thụ lễ (tức con hương) nằm xuống sàn, thầy khác lấy chăn phủ lên người con hương như một động tác đón nhận và che chở cho đứa con mới được sinh ra.

Sau những thủ tục báo cáo, các thầy lần lượt làm các thủ tục tượng trưng như lễ sinh con hương, đây là thủ tục bắt đầu một giai đoạn quan trọng trong lễ cấp sắc. Tấm vải đỏ được các thầy bậc cao chuẩn bị (tượng trưng cho sự khó nhọc như lúc người mẹ sinh ra con) khi tấm vải được cắt đứt con hương nằm xuống sàn, thầy khác lấy chăn phủ lên người con hương như một động tác đón nhận và che chở cho đứa con mới được sinh ra. Sau đó, các thầy di xung quanh con hương đọc lời cúng, người được thụ lễ tức là con hương tiếp tục được các thầy chải đầu, cắt tóc, sau đó lấy kim châm vào đầu như thể dặn dò đứa con sinh ra sáng suốt tỏ tường mọi việc

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 6
Các thầy giúp người được cấp sắc mặc trang phục để trở thành thầy thực hành các nghi lễ tín ngưỡng.

Các thầy phân chia ra để làm lễ khấn khác nhau như: Thỉnh cầu các bậc thần linh cấp phép cho người thụ lễ, cúng khấn tổ tiên gia đình cầu cho mùa vụ thành công, cầu sự phù hộ an lành cho người được cấp sắc. Đây cũng là lúc người được cấp sắc nghe lời giáo huấn với những điều cấm và điều nguyện, sống tốt đời đẹp đạo khi trở thành thầy Pụt, thầy Tào.

Sau khi thực hiện xong lần lượt các phần việc của lễ cấp sắc, cuối cùng các thầy làm lễ cúng tạ ơn tổ tiên, thần thánh đã ủng hộ cho phép các thầy làm lễ cấp sắc và ban phát quà cho người được cấp sắc. Kể từ đây, người được thụ lễ đã được coi như một người hoàn thiện về đạo đức cũng như tâm linh.

(BÀI CHUYÊN ĐỀ VỀ DÂN TỘC CÒN GẶP NHIỀU KHÓ KHĂN) Đặc sắc lễ đánh dấu trưởng thành của người đàn ông dân tộc Nùng 7
Cuối cùng, các thầy làm lễ cúng tạ ơn tổ tiên, thần thánh ủng hộ cho phép các thầy làm lễ cấp sắc.

Các thầy cúng người Nùng cũng cho biết: Những bài cúng, bài khấn và cả bài hát trong lễ cấp sắc nói lên khát vọng của con người, mong muốn có một cuộc sống sung túc hay thể hiện những quan niệm về đạo đức, sự tôn kính cha mẹ, tình nghĩa vợ chồng và cách đối nhân xử thế...

Có thể thấy, lễ cấp sắc thực chất là một cuộc đại diễn xướng, bởi nó tập trung nhiều hình thức nghệ thuật biểu diễn như: Hát Then, khí cụ, sân khấu nhập đồng, trò diễn, nhảy múa. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các yếu tố trên đã tạo nên sức hấp dẫn của Lễ cấp sắc của người Nùng.

Ông Lương Thanh Luyện, Trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Na Rì, Bắc Kạn cho biết: “Lễ cấp sắc của người Nùng ở Bắc Kạn là nét văn hóa độc đáo và thú vị mang đậm bản sắc văn hóa riêng của người Nùng, chứa đựng quan niệm giáo dục to lớn, triết lý về nhân sinh quan nhằm hướng con cháu tới chân - thiện - mỹ. Bảo tồn và phát triển nghi lễ này, cũng chính đã góp phần phát triển nhân cách con người trong cộng đồng Nùng ở địa phương”. Có thể nói, lễ cấp sắc là một nét độc đáo riêng trong sinh hoạt văn hoá - tín ngưỡng của người Nùng ở Bắc Kạn đang được đồng bào lưu giữ, bảo tồn và phát huy trong đời sống rất đáng trân trọng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Thanh Hóa: Biểu dương, tôn vinh 150 điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi

Ngày 27/12, UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh năm 2023. Dự hội nghị có: Vụ trưởng Vụ Chính sách Dân tộc (Ủy ban Dân tộc) Lưu Xuân Thủy; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Trịnh Tuấn Sinh; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thanh Hóa Phạm Thị Thanh Thủy; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng; lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh, một số sở, ngành, đơn vị của tỉnh, UBND 11 huyện miền núi và 6 huyện, thị xã giáp ranh có xã, thôn, bản miền núi cùng 150 đại biểu điển hình tiên tiến đại diện cho trên 701.000 người DTTS toàn tỉnh.
Đảng ủy Bộ Tư lệnh Quân khu 9 gặp mặt Báo chí đầu Xuân Giáp Thìn năm 2024

Đảng ủy Bộ Tư lệnh Quân khu 9 gặp mặt Báo chí đầu Xuân Giáp Thìn năm 2024

Trang địa phương - Như Tâm - 1 phút trước
Chiều 22/2, Đảng ủy Bộ Tư lệnh Quân khu 9 (QK9) tổ chức buổi gặp mặt báo chí đầu Xuân năm 2024. Chủ trì buổi họp mặt có Thiếu tướng Hồ Văn Thái - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ Tư lệnh QK9. Cùng tham dự có đại diện lãnh đạo, phóng viên các báo Quân khu và các cơ quan báo chí của Trung ương, địa phương trên địa bàn.
Đặc sắc các nghi lễ ở Đền Trần Nam Định

Đặc sắc các nghi lễ ở Đền Trần Nam Định

Tin tức - Minh Nhật - 22:48, 22/02/2024
Vào các ngày 20 và 21/2 (tức các ngày 11, 12 tháng Giêng năm Giáp Thìn), tại Khu di tích lịch sử, văn hóa Đền Trần - Chùa Tháp (phường Lộc Vượng, Tp. Nam Định, tỉnh Nam Định) đã diễn ra các nghi lễ quan trọng của Lễ hội khai ấn Đền Trần. Đó là lễ rước kiệu Ngọc Lộ và lễ nước, tế cá.
Điều gì khiến An Bàng và Mỹ Khê trong Top 10 bãi biển đẹp nhất châu Á 2024?

Điều gì khiến An Bàng và Mỹ Khê trong Top 10 bãi biển đẹp nhất châu Á 2024?

Du lịch - Minh Nhật - 22:38, 22/02/2024
Cảnh đẹp, nước biển trong và sạch cùng các hoạt động thể thao dưới nước phong phú và ẩm thực hấp dẫn là những yếu tố khiến hai bãi biển An Bàng (Hội An) và Mỹ Khê (Đà Nẵng) nằm Top 10 bãi biển đẹp nhất châu Á, do Tripadvisor bình chọn.
Đẩy nhanh nghiên cứu, triển khai đầu tư nâng cấp các tuyến đường bộ cao tốc đang khai thác, đang đầu tư theo quy mô phân kỳ

Đẩy nhanh nghiên cứu, triển khai đầu tư nâng cấp các tuyến đường bộ cao tốc đang khai thác, đang đầu tư theo quy mô phân kỳ

Tin tức - Hoàng Quý - 22:31, 22/02/2024
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 16/CĐ-TTg ngày 21/2/2024 đẩy nhanh nghiên cứu, triển khai đầu tư nâng cấp các tuyến đường bộ cao tốc đang khai thác, đang đầu tư theo quy mô phân kỳ.
Những danh thủ Việt Nam dành nhiều Quả bóng Vàng nhất

Những danh thủ Việt Nam dành nhiều Quả bóng Vàng nhất

Thể thao - Hoàng Minh - 22:29, 22/02/2024
Quả bóng Vàng Việt Nam 2023 đã chính thức thuộc về Nguyễn Hoàng Đức, đây là lần thứ 2 anh nhận được danh hiệu cao quý này. Thế nhưng, trước Hoàng Đức đã có rất nhiều danh thủ làm được điều tương tự.
Tin trong ngày - 22/2/2024

Tin trong ngày - 22/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 22/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Từ 25 - 27/2, thanh niên cả nước lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự. Hội An được đánh giá là điểm đến thân thiện nhất Việt Nam 2024. Người giữ “lửa” văn hóa truyền thống Cơ Tu. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Đại tướng Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ tỉnh ủy Lào Cai

Đại tướng Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ tỉnh ủy Lào Cai

Tin tức - Trọng Bảo - 22:27, 22/02/2024
Ngày 22/2, Đại tướng Tô Lâm - Ủy viên Bộ chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an và Đoàn công tác đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai về kết quả triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2023.
Truy tố nguyên Giám đốc CDC Đắk Lắk và đồng phạm

Truy tố nguyên Giám đốc CDC Đắk Lắk và đồng phạm

Pháp luật - Lê Hường - 22:14, 22/02/2024
Ngày 22/2, thông tin từ Viện Kiểm sát Nhân dân (KSND) tỉnh Đắk Lắk cho biết, đơn vị đã ban hành cáo trạng truy tố đối với 5 bị can về tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại các điểm b, đ khoản 1, khoản 3 Điều 222 Bộ luật Hình sự.
Kéo dài thời gian tổ chức các giải chuyên nghiệp để hướng đến mục tiêu của Đội tuyển quốc gia Việt Nam

Kéo dài thời gian tổ chức các giải chuyên nghiệp để hướng đến mục tiêu của Đội tuyển quốc gia Việt Nam

Thể thao - Hoàng Quý - 22:12, 22/02/2024
Ban Chấp hành Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) vừa thông qua Kế hoạch tổ chức các giải bóng đá chuyên nghiệp 2024/25. Theo đó, Ban Chấp hành VFF phê duyệt phương án tổ chức mùa giải 2024/25 từ tháng 8/2024 và kết thúc vào tháng 6/2025.
Lãnh đạo tỉnh Bắc Giang tiếp xã giao Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Brazil tại Việt Nam

Lãnh đạo tỉnh Bắc Giang tiếp xã giao Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Brazil tại Việt Nam

Trang địa phương - Mỹ Dung - 22:10, 22/02/2024
Ngày 22/2, tại Tp. Bắc Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang Lê Ánh Dương tiếp xã giao Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Brazil tại Việt Nam Marco Farani.
Nghề làm bánh tráng Túy Loan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Nghề làm bánh tráng Túy Loan trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Tin tức - Minh Nhật - 22:08, 22/02/2024
Nghề thủ công truyền thống "Nghề làm bánh tráng Túy Loan" (xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, TP. Đà Nẵng) vừa được Công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.