Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phục dựng lại “Người khổng lồ” giữa rừng xanh

Tiêu Dao – Văn Ngọc - 06:12, 06/10/2021

Kon Sơ Lăl - ngôi làng cổ được coi là đẹp nhất ở Tây Nguyên. Ở đó, nhà rông thủa nào cháy rụi bây giờ đã được dựng lại, đứng sừng sững như “người khổng lồ” giữa rừng xanh, là niềm tự hào của dân làng.

Nhà rông cũ của làng khi chưa bị cháy mang đậm vẻ trầm mặc, uy nghiêm
Nhà rông cũ của làng khi chưa bị cháy mang đậm vẻ trầm mặc, uy nghiêm

Ký ức làng cháy

Hơn 50 năm qua, ngôi làng cũ Kon Sơ Lăl (xã Hà Tây, chuyện Chư Păh, Gia Lai) ẩn sâu trong một thung lũng xanh tươi. Ngôi làng có vài chục nóc nhà sàn dài quây quần xung quanh ngôi nhà rông sừng sững. Màu vách tường hoàng thổ, màu mái rạ nâu, màu gỗ trắc mộc mạc quyện với màu đất đỏ bazan vô cùng hài hòa và đẹp mắt. Đó là ngôi làng cổ được coi là đẹp nhất vùng này vì còn giữ lại hầu như nguyên vẹn những kiến trúc nhà dài của người Ba Na trên miền cao nguyên.

Trong ký ức những già Chor, già Hyưnh, già Xôn… làng Kon Sơ Lăl thì dù đã chuyển về làng mới nhưng ngôi làng cũ luôn là trái tim, là tâm hồn của họ. Đó là nơi đầu tiên họ được sinh ra và lớn lên, họ tìm thấy ở đó những gì thiết thân nhất, gần gũi nhất. Nơi đó, tâm hồn của người Ba Na đã thấm đẫm văn hóa dân tộc mình. 

Những ngôi nhà cổ ở làng Kon Sơ Lal
Những ngôi nhà cổ ở làng Kon Sơ Lal

Làng cổ Kon Sơ Lăl với những ngôi nhà sàn dài bao quanh ngôi nhà rông, nguyên liệu được lam hoàn toàn bằng gỗ. Tuyệt nhiên không tìm thấy một thứ gì bằng kim loại, dù chỉ là một chiếc đinh. Từng ngôi nhà đều thể hiện sự công phu, tỉ mẩn, khéo léo của những người đã tạo ra chúng.

Cách đây gần 20 năm, có căn nhà được trả giá vài trăm triệu đồng. Riêng ngôi nhà rông được trả tới gần 4 tỷ đồng, một số tiền quá lớn với người làng vào năm 2002. Thậm chí có thương lái còn mạnh dạn đề nghị xây nhà rông mới, tặng hàng trăm chiếc xe máy tay ga cho người làng, chỉ để đổi lấy nhà rông cổ. Nhưng chủ nhân của làng quyết không bán, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn. Vậy mà…

Khi bà con người Ba Na được Nhà nước đầu tư, bố trí chuyển về ngôi làng tái định cư mới chưa lâu thì làng cũ đã bị cháy do sét đánh trong một buổi chiều nổi cơn dông giữa mùa khô năm 2015. Khi ấy, nghe tiếng già Chor thảng thốt kêu gọi, người làng lũ lượt đổ ra. “Ở đâu có cháy?”. “Cháy làng cũ rồi!”.

Làng cũ Kon Sơ Lăl bị cháy vào năm 2015 khiến ngôi nhà rông và 12 nhà dài của người dân bị lửa thiêu rụi
Làng cũ Kon Sơ Lăl bị cháy vào năm 2015 khiến ngôi nhà rông và 12 nhà dài của người dân bị lửa thiêu rụi
Người làng thu gom những thanh gỗ còn sót lại sau vụ hỏa hoạn
Người làng thu gom những thanh gỗ còn sót lại sau vụ hỏa hoạn

Làng cũ cách làng mới vài chục tầm con dao quăng. Đứng từ làng mới nhìn về phía làng cũ thấy khói bốc lên một góc trời đen kịt. “Cứu làng! Cứu làng!” Hàng trăm tiếng gọi nhau khản đặc của dân làng Kon Sơ Lăl. Tiếng chân người chạy rầm rập, tiếng kêu than kinh động cả Yang trời, đất.

Bốn trăm mấy chục con người, già có, trẻ có chạy mải miết về phía làng cũ. Chiếc cầu treo đầu làng cũ chao nghiêng như cánh lá dưới bước chân của mấy trăm con người. Nhưng rồi những bước chân chậm dần, chậm dần và đứng lại, sít bên nhau. Làng đã cháy! Cháy từ nhà rông trăm tuổi, cháy sang những ngôi nhà sàn của những người già khác, cháy trong sự bất lực. Cơn gió xoáy oan nghiệt lại như trêu người, cứ cuốn tàn lửa từ nhà cháy sang nhà khác. Tây Nguyên thời điểm đó đang mùa khô hạn, người làng thì chỉ biết lấy cành cây dập lửa vì không có nước.  “Cháy hết rồi! Còn gì của cha ông nữa!”, già Chor lẩn thẩn tự bảo với mình như thế. Dân làng Ba Na của Kon Sơ Lăl khuỵu xuống, thảng thốt. Cơn dông không trút mưa xuống mà sao trên mặt ai cũng đầy nước.

Già Chor đau đáu nhìn về phía ngọn lửa, về phía từng mái gianh nhà sàn thành tro bốc lên theo gió xoáy, nhìn từng chiếc cột nhà đỏ ối màu lửa dần đổ xuống. Những người già trong làng đau buốt lồng ngực...

Dựng dậy “Người khổng lồ” giữa rừng xanh 4

Trận hỏa hoạn chiều hôm ấy đã thiêu rụi 12 căn nhà, trong đó có ngôi nhà rông đẹp nhất vùng này. Phải mất một ngày, một đêm, người làng mới dọn hết được những gì còn sót lại do đám cháy gây ra. Nỗi đau buồn bao trùm lên toàn bộ ngôi làng. Những người già, người trẻ trong làng vừa dọn dẹp vừa khóc.

Phục dựng lại “người khổng lồ” 

Một vài năm trôi qua, ký ức cháy làng và nỗi nhớ ngôi nhà rông của làng vẫn xoáy vào tâm can người Ba Na làng Kon Sơ Lăl. Già Xôn (SN 1962) đau buồn nó với dân làng: “Làng không có nhà rông như nhà không có bếp, như buổi sáng không có tiếng gà gáy, như ban ngày không có ánh mặt trời! Làng mình phải dựng lại nhà rông mới thôi!”.

Nghe già Xôn nói vậy, lũ làng quyết tâm góp công, góp của dựng lại nhà rông mới. Dân làng Kon Sơ Lăl đã bỏ ra 1 năm để chuẩn bị nguyên vật liệu. Từ số tiền vài chục triệu đồng gom nhặt được sau khi bán đi những thứ còn lại của vụ hỏa hoạn cộng với vật liệu, ngày công, tiền mặt dân làng đóng góp, giữa tháng 4 năm 2017, già Xôn chỉ đạo dân làng khởi công xây dựng nhà rông mới. Già Xôn trực tiếp hướng dẫn, chỉ đạo những người thợ làng thiết kế từng góc cột, góc kèo, từng nan mây, từng hoa văn giống hệt như nhà rông cũ...

Nhà rông mới của làng được xây dựng lại năm 2017.
Nhà rông mới của làng được xây dựng lại năm 2017.

Sau 4 tháng ròng rã, ngôi nhà rông mới- người khổng lồ đã được hoàn thành vào tháng 8/2017 trên nền nhà rông cũ với chiều dài là 23m, cao 20m, rộng chính giữa là 12m, rộng 2 bên mỗi bên 10m. Nhà rông mới được hoàn thành thỏa niềm mong ước, tâm nguyện của già Xôn cùng tất cả người làng Kon Sơ Lăl.

Những phên nứa, những vật trang trí, những hoa văn của nhà rông mới được dựng lại theo đúng nguyên mẫu nhà rông cũ.
Những phên nứa, vật trang trí, hoa văn của nhà rông mới được phục dựng lại theo đúng nguyên mẫu nhà rông cũ.

Ông Trần Anh Hào, Phó Chủ tịch UBND xã Hà Tây, huyện Chư Păh cho biết: “Nhà rông được dựng lên theo đúng kiểu nhà rông truyền thống của người Ba Na nhờ sự đoàn kết, cùng nhau chung sức, đồng lòng của dân làng. Hiện tại, với 9 làng của xã, giờ vẫn có được 3 ngôi nhà rông rất đẹp, được cho là đẹp nhất Tây Nguyên hiện nay là làng Kon Sơ Lăl, Kon Măh và Kon Băh. Kon Sơ Lăl được công nhận là làng văn hóa, hy vọng sau này, thế hệ trẻ vẫn tích cực bảo tồn nhà rông của làng, giữ gìn hồn cốt dân tộc trên mảnh đất đại ngàn này”.

Bên trong nhà rông mới có thể chứa được hàng trăm người mỗi lần có lễ hội.
Bên trong nhà rông mới có thể chứa được hàng trăm người mỗi lần có lễ hội.

Làng Kon Sơ Lăl cũ nay đã thưa vắng bóng người nhưng dấu tích quần cư xưa vẫn còn ẩn hiện, nhiều loại cây ăn trái quen thuộc như me, vú sữa, nhãn, ổi, xoài… đã hóa cổ thụ. Kon Sơ Lăl cũ chỉ còn mấy người già sinh sống, toàn bộ cư dân đã chuyển ra tái định cư ở làng mới với đầy đủ điện- đường -trường -trạm. 

Đường làng cũ giờ vẫn đẹp như một bức tranh thủy mặc. Những con đường đất đỏ, 2 bên thơm ngát cỏ bông lau giữa cái nắng, cái gió của mùa khô Tây Nguyên, khiến cho nhiều người cảm giác như lạc vào một thế giới khác. Ở đó, nhà rông thủa nào cháy rụi bây giờ đã được dựng lại, đứng sừng sững như “người khổng lồ” giữa rừng xanh, khiến người làng càng thêm tự hào.

Một ngôi nhà cổ của làng Kon Sơ Lal hôm nay
Một ngôi nhà cổ của làng Kon Sơ Lal hôm nay
Tin cùng chuyên mục
Trang phục của phụ nữ người Pa Dí: Hòa quyện giữa nghệ thuật và triết lý sống

Trang phục của phụ nữ người Pa Dí: Hòa quyện giữa nghệ thuật và triết lý sống

Không thướt tha như tà áo dài của người Kinh, không rực rỡ sắc màu như trang phục của người Mông..., trang phục phụ nữ Pa Dí có những nét đẹp riêng, không lẫn được với bất cứ dân tộc nào trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Tin nổi bật trang chủ
Chuyện an cư, lạc nghiệp ở Khu tái định cư hồ Krông Pắk Thượng: Quẳng gánh lo cũ, vui cuộc sống mới (Bài 1)

Chuyện an cư, lạc nghiệp ở Khu tái định cư hồ Krông Pắk Thượng: Quẳng gánh lo cũ, vui cuộc sống mới (Bài 1)

Thời gian dài sống bấp bênh, thấp thỏm sau khi nhường đất cho công trình thủy lợi lớn nhất tỉnh Đắk Lắk - hồ Krông Pắk Thượng, giờ đây hàng trăm hộ đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là dân tộc Mông đã chuyển đến khu tái định cư (TĐC) bắt đầu cuộc sống mới. Sau gần 1 năm, khu TĐC xanh màu hy vọng với những cánh đồng lúa trĩu bông. Ở nơi đó, chính quyền địa phương, các ngành chức năng vẫn đang nỗ lực tiếp tục tháo gỡ khó khăn để người dân an cư, lạc nghiệp.
Chủ tịch nước: Liên Hợp Quốc là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại Việt Nam

Chủ tịch nước: Liên Hợp Quốc là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại Việt Nam

Thời sự - PV - 22:22, 28/11/2021
Chủ tịch nước khẳng định, Việt Nam ủng hộ Liên Hợp Quốc phát huy vai trò trung tâm trong quản trị toàn cầu, gìn giữ hòa bình và an ninh quốc tế, thúc đẩy phát triển bền vững, bảo đảm quyền con người.
Ngày hội Văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Sán Dìu, huyện Vân Đồn năm 2021

Ngày hội Văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Sán Dìu, huyện Vân Đồn năm 2021

Sắc màu 54 - Nghĩa Hiệp - 20:22, 28/11/2021
Trong 2 ngày 27 và 28/11, huyện Vân Đồn (Quảng Ninh) tổ chức Ngày hội Văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Sán Dìu huyện Vân Đồn năm 2021 tại xã Bình Dân. Tại Ngày hội, một đám cưới cổ của người Sán Dìu đã được tái hiện, cùng với nghi lễ cầu cho trời đất mưa thuận gió hòa.
Ngày 28/11: Cả nước có 12.936 ca COVID-19 và 1.712 ca khỏi bệnh

Ngày 28/11: Cả nước có 12.936 ca COVID-19 và 1.712 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:35, 28/11/2021
Ngày 28/11, Cả nước có 12.936 ca COVID-19 tại 57 tỉnh, thành phố trong đó có 7.100 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 1.712 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Những triệu phú nông dân ở miền Tây Thanh Hóa

Những triệu phú nông dân ở miền Tây Thanh Hóa

Gương sáng giữa cộng đồng - Quỳnh Trâm - 18:32, 28/11/2021
Đều là những người đi lên từ hai bàn tay trắng, những nông dân chân lấm tay bùn, nghèo khó ngày nào giờ đã có nhà cao cửa rộng, xe ô tô sang, cuộc sống vật chất không thiếu thốn,; họ là niềm mơ ước của bao người... Đó là câu chuyện về những nông dân triệu phú ở miền Tây Thanh Hóa.
Chủ nhân của kênh Hướng Giáy Sa Pa giành giải vàng “Thách thức sáng kiến kinh doanh” 2021

Chủ nhân của kênh Hướng Giáy Sa Pa giành giải vàng “Thách thức sáng kiến kinh doanh” 2021

Gương sáng giữa cộng đồng - Phạm Quỳnh - 18:14, 28/11/2021
Tại vòng chung kết và Lễ trao giải cuộc thi “Thách thức sáng kiến kinh doanh” năm 2021 được tổ chức vào trung tuần tháng 11 vừa qua, thí sinh Vũ Thị Ngọc Hướng , người dân tộc Giáy (thôn Tả Van Giáy 2, xã Tả Van, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai) đã xuất sắc giành giải Vàng với dự án “Du lịch trải nghiệm online cùng người bản địa Sa Pa”.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Đắm say những điệu múa của người M’nông

Đắm say những điệu múa của người M’nông

Sắc màu 54 - Lam Anh (t/h) - 18:04, 28/11/2021
Bao đời nay, trong các dịp lễ hội, những điệu múa truyền thống lại được đồng bào M’nông thể hiện một cách sinh động, đắm say. Họ nắm chặt tay nhau cùng nhảy múa xung quanh ngọn lửa với ước vọng về một ngày mai tươi sáng hơn.
Thủ tướng nêu các định hướng lớn, đột phá để nâng tầm Đại học Quốc gia Hà Nội

Thủ tướng nêu các định hướng lớn, đột phá để nâng tầm Đại học Quốc gia Hà Nội

Thời sự - PV - 17:59, 28/11/2021
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu, cần giải phóng tối đa nguồn lực con người, hoàn thành dứt điểm dự án xây dựng khu đô thị Đại học Quốc gia tại Hòa Lạc, tăng thẩm quyền, tăng phân cấp, tăng tự chủ, linh hoạt, nâng cao vai trò, vị thế của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 28/11/2021

Media - BDT - 17:30, 28/11/2021
Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 28/11 sẽ tiếp tục thông tin tới quý vị và các bạn những tin tức nổi bật trong tuần qua, trọng tâm là Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết XIII của Đảng; hoạt động triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 -2030. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Hoa trên lèn đá” của tác giả Phạm Việt Thắng và bài “Cây lanh trong đời sống của người Mông” của tác giả Sùng Mai.
Cô giáo người Tày với tấm lòng thiện nguyện vì học trò vùng cao

Cô giáo người Tày với tấm lòng thiện nguyện vì học trò vùng cao

Giáo dục - Hiếu Anh- Gia Hải - 17:24, 28/11/2021
Sinh ra và lớn lên ở vùng miền núi tỉnh Thái Nguyên, khi trở thành giảng viên của Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, cô giáo dân tộc Tày Cao Thị Hoàn đã tổ chức được nhiều chương trình, hoạt động thiện nguyện, kêu gọi được hàng tỷ đồng để hỗ trợ các địa phương phòng chống dịch Covid-19 và hỗ trợ các em học sinh nghèo vùng cao.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm việc với tỉnh Yên Bái

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm việc với tỉnh Yên Bái

Media - Nhóm PV - 15:10, 28/11/2021
Vừa qua, tại tỉnh Yên Bái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy, UBND tỉnh Yên Bái về thực hiện công tác dân tộc, công tác chuẩn bị triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030.