Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Phục dựng lại “Người khổng lồ” giữa rừng xanh

Tiêu Dao – Văn Ngọc - 06:12, 06/10/2021

Kon Sơ Lăl - ngôi làng cổ được coi là đẹp nhất ở Tây Nguyên. Ở đó, nhà rông thủa nào cháy rụi bây giờ đã được dựng lại, đứng sừng sững như “người khổng lồ” giữa rừng xanh, là niềm tự hào của dân làng.

Nhà rông cũ của làng khi chưa bị cháy mang đậm vẻ trầm mặc, uy nghiêm
Nhà rông cũ của làng khi chưa bị cháy mang đậm vẻ trầm mặc, uy nghiêm

Ký ức làng cháy

Hơn 50 năm qua, ngôi làng cũ Kon Sơ Lăl (xã Hà Tây, chuyện Chư Păh, Gia Lai) ẩn sâu trong một thung lũng xanh tươi. Ngôi làng có vài chục nóc nhà sàn dài quây quần xung quanh ngôi nhà rông sừng sững. Màu vách tường hoàng thổ, màu mái rạ nâu, màu gỗ trắc mộc mạc quyện với màu đất đỏ bazan vô cùng hài hòa và đẹp mắt. Đó là ngôi làng cổ được coi là đẹp nhất vùng này vì còn giữ lại hầu như nguyên vẹn những kiến trúc nhà dài của người Ba Na trên miền cao nguyên.

Trong ký ức những già Chor, già Hyưnh, già Xôn… làng Kon Sơ Lăl thì dù đã chuyển về làng mới nhưng ngôi làng cũ luôn là trái tim, là tâm hồn của họ. Đó là nơi đầu tiên họ được sinh ra và lớn lên, họ tìm thấy ở đó những gì thiết thân nhất, gần gũi nhất. Nơi đó, tâm hồn của người Ba Na đã thấm đẫm văn hóa dân tộc mình. 

Những ngôi nhà cổ ở làng Kon Sơ Lal
Những ngôi nhà cổ ở làng Kon Sơ Lal

Làng cổ Kon Sơ Lăl với những ngôi nhà sàn dài bao quanh ngôi nhà rông, nguyên liệu được lam hoàn toàn bằng gỗ. Tuyệt nhiên không tìm thấy một thứ gì bằng kim loại, dù chỉ là một chiếc đinh. Từng ngôi nhà đều thể hiện sự công phu, tỉ mẩn, khéo léo của những người đã tạo ra chúng.

Cách đây gần 20 năm, có căn nhà được trả giá vài trăm triệu đồng. Riêng ngôi nhà rông được trả tới gần 4 tỷ đồng, một số tiền quá lớn với người làng vào năm 2002. Thậm chí có thương lái còn mạnh dạn đề nghị xây nhà rông mới, tặng hàng trăm chiếc xe máy tay ga cho người làng, chỉ để đổi lấy nhà rông cổ. Nhưng chủ nhân của làng quyết không bán, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn. Vậy mà…

Khi bà con người Ba Na được Nhà nước đầu tư, bố trí chuyển về ngôi làng tái định cư mới chưa lâu thì làng cũ đã bị cháy do sét đánh trong một buổi chiều nổi cơn dông giữa mùa khô năm 2015. Khi ấy, nghe tiếng già Chor thảng thốt kêu gọi, người làng lũ lượt đổ ra. “Ở đâu có cháy?”. “Cháy làng cũ rồi!”.

Làng cũ Kon Sơ Lăl bị cháy vào năm 2015 khiến ngôi nhà rông và 12 nhà dài của người dân bị lửa thiêu rụi
Làng cũ Kon Sơ Lăl bị cháy vào năm 2015 khiến ngôi nhà rông và 12 nhà dài của người dân bị lửa thiêu rụi
Người làng thu gom những thanh gỗ còn sót lại sau vụ hỏa hoạn
Người làng thu gom những thanh gỗ còn sót lại sau vụ hỏa hoạn

Làng cũ cách làng mới vài chục tầm con dao quăng. Đứng từ làng mới nhìn về phía làng cũ thấy khói bốc lên một góc trời đen kịt. “Cứu làng! Cứu làng!” Hàng trăm tiếng gọi nhau khản đặc của dân làng Kon Sơ Lăl. Tiếng chân người chạy rầm rập, tiếng kêu than kinh động cả Yang trời, đất.

Bốn trăm mấy chục con người, già có, trẻ có chạy mải miết về phía làng cũ. Chiếc cầu treo đầu làng cũ chao nghiêng như cánh lá dưới bước chân của mấy trăm con người. Nhưng rồi những bước chân chậm dần, chậm dần và đứng lại, sít bên nhau. Làng đã cháy! Cháy từ nhà rông trăm tuổi, cháy sang những ngôi nhà sàn của những người già khác, cháy trong sự bất lực. Cơn gió xoáy oan nghiệt lại như trêu người, cứ cuốn tàn lửa từ nhà cháy sang nhà khác. Tây Nguyên thời điểm đó đang mùa khô hạn, người làng thì chỉ biết lấy cành cây dập lửa vì không có nước.  “Cháy hết rồi! Còn gì của cha ông nữa!”, già Chor lẩn thẩn tự bảo với mình như thế. Dân làng Ba Na của Kon Sơ Lăl khuỵu xuống, thảng thốt. Cơn dông không trút mưa xuống mà sao trên mặt ai cũng đầy nước.

Già Chor đau đáu nhìn về phía ngọn lửa, về phía từng mái gianh nhà sàn thành tro bốc lên theo gió xoáy, nhìn từng chiếc cột nhà đỏ ối màu lửa dần đổ xuống. Những người già trong làng đau buốt lồng ngực...

Dựng dậy “Người khổng lồ” giữa rừng xanh 4

Trận hỏa hoạn chiều hôm ấy đã thiêu rụi 12 căn nhà, trong đó có ngôi nhà rông đẹp nhất vùng này. Phải mất một ngày, một đêm, người làng mới dọn hết được những gì còn sót lại do đám cháy gây ra. Nỗi đau buồn bao trùm lên toàn bộ ngôi làng. Những người già, người trẻ trong làng vừa dọn dẹp vừa khóc.

Phục dựng lại “người khổng lồ” 

Một vài năm trôi qua, ký ức cháy làng và nỗi nhớ ngôi nhà rông của làng vẫn xoáy vào tâm can người Ba Na làng Kon Sơ Lăl. Già Xôn (SN 1962) đau buồn nó với dân làng: “Làng không có nhà rông như nhà không có bếp, như buổi sáng không có tiếng gà gáy, như ban ngày không có ánh mặt trời! Làng mình phải dựng lại nhà rông mới thôi!”.

Nghe già Xôn nói vậy, lũ làng quyết tâm góp công, góp của dựng lại nhà rông mới. Dân làng Kon Sơ Lăl đã bỏ ra 1 năm để chuẩn bị nguyên vật liệu. Từ số tiền vài chục triệu đồng gom nhặt được sau khi bán đi những thứ còn lại của vụ hỏa hoạn cộng với vật liệu, ngày công, tiền mặt dân làng đóng góp, giữa tháng 4 năm 2017, già Xôn chỉ đạo dân làng khởi công xây dựng nhà rông mới. Già Xôn trực tiếp hướng dẫn, chỉ đạo những người thợ làng thiết kế từng góc cột, góc kèo, từng nan mây, từng hoa văn giống hệt như nhà rông cũ...

Nhà rông mới của làng được xây dựng lại năm 2017.
Nhà rông mới của làng được xây dựng lại năm 2017.

Sau 4 tháng ròng rã, ngôi nhà rông mới- người khổng lồ đã được hoàn thành vào tháng 8/2017 trên nền nhà rông cũ với chiều dài là 23m, cao 20m, rộng chính giữa là 12m, rộng 2 bên mỗi bên 10m. Nhà rông mới được hoàn thành thỏa niềm mong ước, tâm nguyện của già Xôn cùng tất cả người làng Kon Sơ Lăl.

Những phên nứa, những vật trang trí, những hoa văn của nhà rông mới được dựng lại theo đúng nguyên mẫu nhà rông cũ.
Những phên nứa, vật trang trí, hoa văn của nhà rông mới được phục dựng lại theo đúng nguyên mẫu nhà rông cũ.

Ông Trần Anh Hào, Phó Chủ tịch UBND xã Hà Tây, huyện Chư Păh cho biết: “Nhà rông được dựng lên theo đúng kiểu nhà rông truyền thống của người Ba Na nhờ sự đoàn kết, cùng nhau chung sức, đồng lòng của dân làng. Hiện tại, với 9 làng của xã, giờ vẫn có được 3 ngôi nhà rông rất đẹp, được cho là đẹp nhất Tây Nguyên hiện nay là làng Kon Sơ Lăl, Kon Măh và Kon Băh. Kon Sơ Lăl được công nhận là làng văn hóa, hy vọng sau này, thế hệ trẻ vẫn tích cực bảo tồn nhà rông của làng, giữ gìn hồn cốt dân tộc trên mảnh đất đại ngàn này”.

Bên trong nhà rông mới có thể chứa được hàng trăm người mỗi lần có lễ hội.
Bên trong nhà rông mới có thể chứa được hàng trăm người mỗi lần có lễ hội.

Làng Kon Sơ Lăl cũ nay đã thưa vắng bóng người nhưng dấu tích quần cư xưa vẫn còn ẩn hiện, nhiều loại cây ăn trái quen thuộc như me, vú sữa, nhãn, ổi, xoài… đã hóa cổ thụ. Kon Sơ Lăl cũ chỉ còn mấy người già sinh sống, toàn bộ cư dân đã chuyển ra tái định cư ở làng mới với đầy đủ điện- đường -trường -trạm. 

Đường làng cũ giờ vẫn đẹp như một bức tranh thủy mặc. Những con đường đất đỏ, 2 bên thơm ngát cỏ bông lau giữa cái nắng, cái gió của mùa khô Tây Nguyên, khiến cho nhiều người cảm giác như lạc vào một thế giới khác. Ở đó, nhà rông thủa nào cháy rụi bây giờ đã được dựng lại, đứng sừng sững như “người khổng lồ” giữa rừng xanh, khiến người làng càng thêm tự hào.

Một ngôi nhà cổ của làng Kon Sơ Lal hôm nay
Một ngôi nhà cổ của làng Kon Sơ Lal hôm nay
Tin cùng chuyên mục
Độc đáo sáo cúc kẹ của dân tộc Phù Lá

Độc đáo sáo cúc kẹ của dân tộc Phù Lá

Sáo là loại nhạc cụ phổ biến ở nhiều quốc gia, dân tộc, nhưng chắc hẳn khó có loại sáo nào được thổi bằng mũi, chỉ có một lỗ nhưng âm thanh thoát ra nhẹ nhàng với tiết tấu lên xuống luyến láy theo từng âm điệu. Đó là sáo cúc kẹ, hay còn gọi là sáo mũi, là loại nhạc cụ truyền thống dân tộc Phù Lá (tên gọi khác là Xa Phó) tại xã Châu Quế Thượng, huyện Văn Yên (Yên Bái).
Tin nổi bật trang chủ
Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc với Trưởng đại diện của UNICEF tại Việt Nam

Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh làm việc với Trưởng đại diện của UNICEF tại Việt Nam

Ngày 15/10, tại Hà Nội, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Hầu A Lềnh đã chủ trì buổi làm việc với bà Rana Flowers, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam. Tham dự buổi làm việc có Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Y Thông cùng lãnh đạo một số Vụ, đơn vị trực thuộc UBDT. Về phía UNICEF có bà Esley Miller, Phó trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam và các chuyên gia của UNICEF.
Australia mong muốn đưa quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam lên tầm cao mới

Australia mong muốn đưa quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam lên tầm cao mới

Thời sự - PV - 21:00, 15/10/2021
Australia hết sức coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam lên tầm cao mới trong tương lai gần.
Thanh Hóa: Hơn 8.500 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất

Thanh Hóa: Hơn 8.500 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất

Tin địa phương - PV-CĐ - 20:54, 15/10/2021
Ngày 15/10, Văn phòng Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa cho biết, qua rà soát, thống kê, năm 2021 trên địa bàn tỉnh còn hơn 8.500 hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất.
Đưa cây lúa nước lên ngàn

Đưa cây lúa nước lên ngàn

Phóng sự - Khánh Ngân - 19:39, 15/10/2021
Khi bưng bát cơm dẻo thơm, bà con đồng bào Chứt, Bru Vân Kiều… dọc tuyến biên giới Việt - Lào ở tỉnh Quảng Bình lại rưng rưng, nhớ đến những người lính Biên phòng. Các anh đã đào đất, đắp đập, cầm tay chỉ cho đồng bào trồng lúa nước. Từ bỡ ngỡ với cây lúa dưới xuôi, đến nay người Chứt, Bru Vân Kiều trên ngàn đã biết ủ giống, gieo trồng, chăm sóc cây lúa để có những mùa vàng bội thu trên đỉnh Trường Sơn.
Cần quyết tâm cao để giảm một cách bền vững cả 3 tiêu chí về tai nạn giao thông

Cần quyết tâm cao để giảm một cách bền vững cả 3 tiêu chí về tai nạn giao thông

Tin tức - PV - 19:30, 15/10/2021
Đây là tinh thần chỉ đạo của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh, Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông quốc gia khi chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông 9 tháng và phương hướng nhiệm vụ 3 tháng cuối năm, diễn ra chiều ngày 15/10.
Tân Sơn (Bắc Kạn): Chuyển đổi cơ cấu kinh tế để giảm nghèo

Tân Sơn (Bắc Kạn): Chuyển đổi cơ cấu kinh tế để giảm nghèo

Kinh tế - Lý Dũng - Minh Thu - 19:19, 15/10/2021
Để từng bước giảm tỷ lệ hộ nghèo, những năm gần đây, cấp ủy, chính quyền xã Tân Sơn, huyện Chợ Mới (Bắc Kạn) đã vận động Nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, từng bước cải thiện cuộc sống. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm từ 70% (năm 2018) xuống còn 50% (cuối năm 2020).
Ngày 15/10: Việt Nam có 3.797 ca mắc COVID-19 và 918 ca khỏi bệnh

Ngày 15/10: Việt Nam có 3.797 ca mắc COVID-19 và 918 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:55, 15/10/2021
Ngày 15/10, Việt Nam có 3.797 ca mắc mới COVID-19 tại TP HCM, Sóc Trăng và 45 địa phương khác. Trong ngày có 918 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh.
Doanh nhân người Tày thực hiện xuất sắc

Doanh nhân người Tày thực hiện xuất sắc "mục tiêu kép" trong những ngày đại dịch

Doanh nhân dân tộc - Uông Thái Biểu- Kim Anh - 18:43, 15/10/2021
Nỗ lực trong khó khăn chung vì đại dịch COVID-19, Lưu Lập Đức - chàng trai người Tày vẫn vững vàng chèo lái Công ty Agri Đức Tiến của mình không để đứt gãy công việc sản xuất - kinh doanh và thị trường tiêu thụ. Đồng thời, anh góp sức giải cứu nông sản cho hàng chục nông hộ, tạo công ăn việc làm ổn định cho khoảng 40 thanh niên địa phương. Có thể nói, doanh nhân Lưu Lập Đức đã thực hiện xuất sắc mục tiêu kép: vừa duy trì hoạt động ổn định cho công ty, vừa hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho nông dân trong những ngày đại dịch.
Đẩy mạnh cải cách tư pháp là xu thế tất yếu

Đẩy mạnh cải cách tư pháp là xu thế tất yếu

Thời sự - PV - 18:10, 15/10/2021
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, đẩy mạnh cải cách tư pháp là xu thế tất yếu nhằm tiến tới xây dựng Nhà nước pháp quyền; đồng thời cải cách tư pháp là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động tư pháp và công tác phòng chống tham nhũng.
Nông dân Lào Cai vẫn trong vòng luẩn quẩn “trồng rồi chặt, chặt rồi lại trồng”

Nông dân Lào Cai vẫn trong vòng luẩn quẩn “trồng rồi chặt, chặt rồi lại trồng”

Sản phẩm - Thị trường - Trọng Bảo - 17:37, 15/10/2021
Xuất phát từ một số nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính là đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, nhiều cây trồng hàng hóa, vật nuôi trên địa bàn tỉnh Lào Cai gặp nhiều khó khăn trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm. Thời gian gần đây, bà con nông dân ở các địa phương đang phá bỏ một số cây trồng từng được xác định là hàng hóa, tìm các loại cây trồng khác thay thế với hy vọng có thu nhập.
Chủ tịch Quốc hội tiếp Giám đốc Công nghệ Công ty NG Biotech

Chủ tịch Quốc hội tiếp Giám đốc Công nghệ Công ty NG Biotech

Thời sự - PV - 17:30, 15/10/2021
Chiều 15/10, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ tiếp ông Milovan Stankov, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Công nghệ Công ty NG Biotech tại Hà Nội.