Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Hồn cốt làng cổ Kon Kơ Tu

PV - 00:36, 11/03/2019

Tiếng Ba Na, Kon Kơ Tu có nghĩa là làng cũ (cổ). Người dân trong làng còn giữ được nhiều nghề truyền thống, trong đó có nghề dệt thổ cẩm. Cùng với những giá trị văn hoá khác, thổ cẩm và nghề dệt thổ cẩm là một trong những yếu tố góp phần tạo nên hồn cốt của người Ba Na ở làng cổ Kon Kơ Tu, xã Đăk Rơ Wa (TP. Kon Tum).

Nhà rông làng cổ Kon Kơ Tu. Nhà rông làng cổ Kon Kơ Tu.

Nặng nợ với nghề

Băng qua những tuyến đường bê tông mới mở dọc theo các làng sau UBND xã Đăk Rơ Wa, chúng tôi về làng Kon Kơ Tu-làng xa nhất của xã. So với trước đây, nhiều tuyến đường trong làng Kon Kơ Tu bây giờ được bê tông. Đường làng thoáng và sạch hơn. Giữa làng là ngôi nhà rông cao vút, mặt hướng ra sông Đăk Bla. Mái nhà rông hình lưỡi rìu ngạo nghễ, vươn lên giữa trời xanh. Xung quanh nhà rông còn nhiều những ngôi nhà sàn giữ được phong cách cổ xưa.

Gần ngôi nhà rông là ngôi nhà sàn nhỏ xinh xắn của chị Y Xanh. Năm tháng trôi qua, nhưng tôi thấy chị Y Xanh vẫn không khác mấy như năm nào mới gặp. Tay chị dường như lúc nào cũng thoăn thoắt và mềm mại bên khung dệt. Kể cả khi trò chuyện với chúng tôi, chị vẫn không rời khung dệt.

Qua câu chuyện thân tình về nghề, chị kể, chị bị khuyết tật ở chân không thể đi nương rẫy nên lấy nghề dệt làm kế mưu sinh. Chị học nghề dệt thổ cẩm từ mẹ và bà ngoại khi mới 15 tuổi. Cũng như bao cô gái khác, ngày trước người con gái Ba Na nào cũng biết trồng bông, kéo sợi, nhuộm sợi và dệt vải.

Tuy nhiên, kể từ khi sợi chỉ có mặt nhiều trên thị trường, chị em không còn phải tốn nhiều công sức trồng bông, xe sợi mà mua sợi về dệt. Dần dần nghề trồng bông thất truyền.

“Mình nhớ những tấm thổ cẩm bằng bông lắm, nó bền và đẹp, nhưng đành chịu thôi. Trồng bông tốn nhiều công sức quá, mình không có sức khoẻ để trồng...!”, chị Y Xanh thở dài. Luyến tiếc với thổ cẩm bằng bông, hiện nay, chị Y Xanh và các chị em trong làng giữ nghề dệt bằng chất liệu sợi mua sẵn. Các sản phẩm từ nghề dệt chủ yếu là khăn choàng cổ, áo, chăn đắp, khố, túi xách...

Ngôi nhà bà Y Na thường xuyên có nhiều khách tây đến thăm quan nghỉ lưu trú. Ngôi nhà bà Y Na thường xuyên có nhiều khách tây đến thăm quan nghỉ lưu trú.

Giữ hồn cốt

Cần mẫn với nghề, nhưng theo chị Y Xanh nghề dệt thổ cẩm chỉ góp phần ổn định đời sống, khó có thể làm giàu. Muốn làm giàu phải tìm việc khác. Bởi theo chị, để dệt 1 tấm choàng phải mất ít nhất 5 ngày làm liên tục, bán chỉ được 400 nghìn đồng; 1 túi xách tay (kể cả công may) mất hơn 2 ngày, giá bán 300 nghìn đồng; 1 bộ áo-váy nữ mất 2 tuần (tính cả công cắt may), bán 1 triệu đồng; 1 áo nam mất 3-4 ngày, bán 300-400 nghìn đồng.... Đó là chưa tính tiền chỉ. Tiền chỉ thường chiếm trên 1/3 giá thành sản phẩm.

Điều khiến các chị em trong làng còn yêu nghề thổ cẩm là qua sản phẩm thổ cẩm, các chị em muốn giữ lại hồn cốt cho dân tộc mình. Nếu để mất thổ cẩm, những dấu ấn của dân tộc cũng sẽ dần dần mất đi. Hơn nữa, đây còn là nghề làm nên nét đẹp và niềm tự hào của người phụ nữ Ba Na.

Theo chị Y Xanh, trong làng còn có các bà, các chị Y Na, Y Mứt, Y Xenh, Y Yin... chuyên dệt thổ cẩm. Nhà chị Y Na còn là nơi lưu trú của nhiều khách Tây khám phá làng cổ trước khi họ theo thuyền độc mộc ngược dòng Đăk Bla hay muốn băng rừng, lội suối trở về với thiên nhiên trên những dãy đồi trong làng.

Chị em phụ nữ Ba Na ở thôn Kon Kơ Tu cần mẫn duy trì nghề dệt thổ cẩm. Chị em phụ nữ Ba Na ở thôn Kon Kơ Tu cần mẫn duy trì nghề dệt thổ cẩm.

Du khách đến làng cổ thăm quan có người cũng mang duyên nợ với người làng Kon Kơ Tu. Cũng từ cơ duyên đến thăm quan làng cổ mà một kỹ sư người Pháp đã trở thành con rể của bà Y Na, làng Ko Kơ Tu. Nhiều năm nay, chàng kỹ sư người Pháp vẫn thường đi về Việt Nam. Hiện tại, người kỹ sư người Pháp-con rể bà đang làm việc tại huyện Kon Plông. Tại nhà Y Na, tôi gặp một cháu gái lai Tây xinh xắn đang được bà ngoại chăm nom.

Bà Y Na cũng thật lòng khi trao đổi với tôi nghề dệt thổ cẩm, kinh doanh thổ cẩm và người con rể Tây của mình. Song thấy bà bận bịu, tôi không dám làm phiền nhiều. Còn chồng bà-ông A Ben cũng đang bận rộn, chuẩn bị đón một đoàn khách Tây vào thăm quan và nghỉ tại nhà mình. “Chung tay với người dân, UBND xã Đăk Rơ Wa triển khai nhiều biện pháp giữ gìn, phát huy các nghề truyền thống trong đó có nghề dệt thổ cẩm, gắn với phát triển du lịch sinh thái. Theo đó, xã đã mở lớp dạy nghề dệt thổ cẩm do nghệ nhân trong làng truyền lại cho các chị em trong làng”, chị Y Khiêm, Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Rơ Wa chia sẻ.

Rời làng cổ Kon Kơ Tu, nhưng trong tôi vẫn còn mãi những hình ảnh đẹp về những người phụ nữ Ba Na bên khung dệt, về những sản phẩm thổ cẩm, về cái nét duyên ngầm của người phụ nữ bên trang phục thổ cẩm và bản chất chân thật của người dân nơi đây. Có lẽ những nét đẹp truyền thống tạo nền hồn cốt của người Ba Na làng cổ đã khiến du khách mãi luyến lưu.

VĂN NHIÊN

Tin cùng chuyên mục
Tài chiêm tinh của người Mường qua bộ lịch cổ

Tài chiêm tinh của người Mường qua bộ lịch cổ

Xưa nay, văn hóa Mường gói gọn trong câu thành ngữ: “Cơm đồ, nhà gác, nước vác, lợn thui, ngày lui tháng tới”. Đến nay, “ngày lui, tháng tới” vẫn được đồng bào Mường ( chủ yếu là người Mường ở Hòa Bình) sử dụng thông qua bộ lịch đoi – bộ lịch cổ hình thành theo cách tính sự di chuyển giữa sao đoi và mặt trăng.
Tin nổi bật trang chủ
“Tạo sự đồng thuận trong triển khai Chương trình MTQG”

“Tạo sự đồng thuận trong triển khai Chương trình MTQG”

Đó là ý kiến phát biểu của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh tại buổi làm việc với UBND tỉnh Nghệ An về thực hiện công tác dân tộc, công tác chuẩn bị triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số ̣̣(DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2030 (gọi tắt là Chương trình MTQG), ngày 21/1/2022, tại tỉnh Nghệ An.
Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Media - Kim Anh - 3 giờ trước
Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022, những ngày vừa qua, tại chợ hoa Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) - một trong những chợ hoa lớn nhất của Thủ đô đã ngập tràn màu sắc của các loại hoa. Những loại hoa lê, hoa đào, hoa mận được các tiểu thương bày bán từ nhiều ngày trước khiến mỗi người đi qua không khỏi xốn sang, thích thú.
Đắk Lắk: Phát hiện, xử lý đối tượng trồng cần sa trong rẫy

Đắk Lắk: Phát hiện, xử lý đối tượng trồng cần sa trong rẫy

Pháp luật - Hoàng Thùy - 3 giờ trước
Ngày 21/1/2022, Công an huyện Krông Búk (Đắk Lắk) thông tin, vừa phát hiện, xử lý một vụ trồng cần sa trái phép trên địa bàn.
Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm, tặng quà Tết đồng bào DTTS huyện Ea Súp, Đắk Lắk

Đoàn công tác Vụ Địa phương II thăm, tặng quà Tết đồng bào DTTS huyện Ea Súp, Đắk Lắk

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 3 giờ trước
Ngày 21/1/2022, thừa ủy quyền của Lãnh đạo Ủy Ban Dân tộc (UBDT), Đoàn công tác Vụ Địa phương II (thuộc UBDT) và Lãnh đạo Ban Dân tộc tỉnh Đắk Lắk đi thăm, chúc Tết và tặng quà hộ nghèo, gia đình chính sách đồng bào DTTS, Người có uy tín và một số tập thể làm tốt công tác dân tộc tại huyện biên giới Ea Súp (Đắk Lắk).
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải chúc Tết tại tỉnh Trà Vinh

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Lê Sơn Hải chúc Tết tại tỉnh Trà Vinh

Tin tức - Như Tâm - 3 giờ trước
Nằm trong kế hoạch thăm và tặng quà cho các tập thể có thành tích xuất sắc trong công tác dân tộc, hộ DTTS nghèo, gia đình chính sách người DTTS, Người có uy tín vùng đồng bào DTTS nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần, ngày 21/1/2022, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc (UBDT) Lê Sơn Hải đã đến thăm và chúc Tết đồng bào DTTS tỉnh Trà Vinh. Tham gia Đoàn công tác, có đại diện lãnh đạo Vụ địa phương III, Vụ Chính sách và Văn phòng thuộc UBDT.
Điều chỉnh dự án bảo tồn những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế

Điều chỉnh dự án bảo tồn những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế

Văn bản chính sách mới - Cát Tường (t/h) - 4 giờ trước
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký Quyết định số 118/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án Bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế tại tỉnh Bắc Giang.
Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Phố phường Hà Nội ngập sắc hoa rừng Tây Bắc

Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết Nhâm Dần 2022, những ngày vừa qua, tại chợ hoa Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) - một trong những chợ hoa lớn nhất của Thủ đô đã ngập tràn màu sắc của các loại hoa. Những loại hoa lê, hoa đào, hoa mận được các tiểu thương bày bán từ nhiều ngày trước khiến mỗi người đi qua không khỏi xốn sang, thích thú.
Từ 15h ngày 21/1: Giá xăng tăng hơn 400 đồng/lít

Từ 15h ngày 21/1: Giá xăng tăng hơn 400 đồng/lít

Kinh tế - Cát Tường (t/h) - 4 giờ trước
Liên Bộ Công Thương - Tài chính vừa thông báo điều chỉnh tăng giá xăng, dầu áp dụng từ 15h ngày 21/1/2022.
Thơm nồng rượu cần của người Gia Rai

Thơm nồng rượu cần của người Gia Rai

Ẩm thực - Ngọc Thu - 5 giờ trước
Từ bao đời nay, đồng bào dân tộc Gia Rai tỉnh Gia Lai vẫn giữ thói quen làm men, ủ rượu mỗi khi tổ chức lễ hội, việc chung của làng hay đón năm mới. Tại các huyện như Kbang, Kong Chro, Phú Thiện, Chư Păh… dân làng có công thức riêng trong việc ủ rượu. Nhờ vậy, rượu cần vùng này có hương vị thơm ngon, đặc trưng của núi rừng Tây Nguyên mà khó nơi nào sánh kịp.
Đoàn công tác của Ban Bí thư Trung ương Đảng thăm, tặng quà Tết tại Đắk Lắk

Đoàn công tác của Ban Bí thư Trung ương Đảng thăm, tặng quà Tết tại Đắk Lắk

Tin địa phương - Lê Hường - 5 giờ trước
Sáng 21/1/2022, Đoàn công tác của Ban Bí thư Trung ương Đảng do Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Dân vận Trung ương Bùi Thị Minh Hoài làm Trưởng đoàn đã đến thăm, chúc Tết, tặng quà cho Nhân dân, học sinh xã biên giới Krông Na, huyện Buôn Đôn (Đắk Lắk) và tham dự Chương trình “Xuân biên giới” năm 2022 do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng và Đoàn TNCS Hồ chí Minh tỉnh Đắk Lắk tổ chức.
Đàm Thuỷ (Cao Bằng): Nỗ lực vượt khó để về đích nông thôn mới

Đàm Thuỷ (Cao Bằng): Nỗ lực vượt khó để về đích nông thôn mới

Trang địa phương - Thuý Hồng - 5 giờ trước
Trong bối cảnh khó khăn, thách thức bủa vây bởi đại dịch Covid-19, phong trào xây dựng nông thôn mới (NTM) tại xã Đàm Thuỷ, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng vẫn giữ được tiến độ triển khai. Bằng sự nỗ lực của cấp uỷ, chính quyền và sự đồng lòng của người dân, đến nay xã Đàm Thuỷ đã hoàn thành 18/19 tiêu chí NTM.
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh thăm, chúc Tết trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh Nghệ An

Tin tức - PV - 5 giờ trước
Tiếp tục chương trình thăm, chúc Tết tại tỉnh Nghệ An, ngày 21/1/2022, đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc do Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh làm trưởng đoàn đã đến thăm, chúc Tết tại Trường THPT dân tộc nội trú (DTNT) tỉnh Nghệ An.