Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ớt ariêu, tiêu amót - Đặc sản của đồng bào Cơ Tu

Tiên Sa - 10:38, 23/08/2021

Từ lâu, 2 loại gia vị là ớt ariêu và tiêu rừng (amót) đã trở thành “hồn cốt” trong các món ăn của đồng bào Cơ Tu sống trên dãy Trường Sơn, đúng như câu ca: “Trường Sơn có ớt Ariêu /Có tiêu Amót tạo hồn món ăn”.

Phụ nữ Cơ Tu giới thiệu ớt ariêu tươi
Phụ nữ Cơ Tu giới thiệu ớt ariêu tươi

Chúng tôi rất ấn tượng khi lên xã vùng cao Mà Cooih (huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam) xem đồng bào Cơ Tu trồng ớt ariêu. Nơi đây được ví như là “thủ phủ” của giống ớt ariêu bởi hầu như nhà nào cũng trồng ớt trong vườn.

Già làng Y Kông (92 tuổi, trú tại xã Ba, huyện Đông Giang) cho hay, trước đây, ớt ariêu mọc hoang trên đồi núi. Trái (quả) ra nhiều sau những trận mưa nguồn, cây phát tán, sinh sản trên rừng thông qua những loài chim ăn ớt. Người Cơ Tu trên dãy Trường Sơn thường sử dụng ớt ariêu và tiêu amót để nêm vào các món ăn như zờ ră, zrúa, kho cá, nấu canh… tạo nên hương vị thơm nồng rất đặc trưng, quyến rũ.

Các bậc cao niên người Cơ Tu sành ăn ớt cho hay, chỉ có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu vùng xã A Sờ (giáp huyện Nam Giang), ớt mới cho mùi thơm đặc trưng và trái nhỏ. So với những loài ớt khác, ớt ariêu có hương vị rất đặc biệt, độ cay nồng vừa phải, rất kích thích vị giác người ăn.

Có lẽ do khí hậu lạnh trên dãy Trường Sơn mà cư dân nơi đây rất ghiền ăn ớt. Hầu như tất cả món mặn đều có vị … “cay cay”! Cũng chính vì thế, ớt trở thành thứ gia vị không thể thiếu trong mỗi gia đình người Cơ Tu. Với ớt, đồng bào thường sử dụng “ăn tươi” hoặc mang ớt dầm chua (muối chua).

Món cá suối kho với ớt ariêu của người Cơ Tu với hương vị đặc trưng.
Món cá suối kho với ớt ariêu của người Cơ Tu

Ớt muối chua của người Cơ Tu có vị mặn, vị chua ngọt, cảm giác dai giòn khi ăn, mùi thơm rất đặc trưng của thứ trái cây lên men tự nhiên. Hơn nữa, sau khi được dầm, vị cay của trái ớt sẽ dịu hơn, không còn cảm giác “cay xé lưỡi”. Người ít ăn được vị cay cũng sẽ rất thích món ớt muối này.

Muốn có hũ ớt ariêu muối chua, đồng bào dùng kéo cắt bớt cuống trái ớt nhưng vẫn giữ nguyên cuống, bởi nếu mất cuống, trái ớt sẽ bị hỏng khi ướp. Sau đó, rải ớt nơi chỗ sạch và râm mát khoảng vài ngày để ớt héo tự nhiên. Tuyệt đối không phơi nắng, nếu phơi nắng trái ớt sẽ mau héo nhưng khi muối, ớt thành phẩm sẽ bị bầm và nhanh hư, không thơm ngon. Khi trái ớt đã héo thì được rửa sạch bỏ vào rổ cho ráo nước rồi tiến hành muối. Để trái ớt ướp không quá mặn, có độ chua thanh và thơm ngon, người ướp phải biết sử dụng một lượng muối vừa đủ. Nếu nhiều muối sản phẩm sẽ bị mặn, mất ngon, Nếu ít muối sản phẩm sẽ mau hỏng, không sử dụng lâu dài được.

Sản phẩm ớt muối ariêu của người Cơ Tu
Sản phẩm ớt muối ariêu của người Cơ Tu

Đồng bào tiến hành ướp bằng cách rải một lớp ớt, một lớp muối cho đến khi nào gần đầy lọ thì dùng một cái chén nhỏ đặt lên trên để nén ớt xuống. Ớt càng được đè nén chặt thì càng ngon. Cuối cùng sẽ cho nước muối (sau khi nấu để nguội) đổ ngập ớt muối. Ớt được muối khoảng nửa tháng thì “chín”, có thể sử dụng. 

Người Cơ Tu ở vùng biên giới Tây Giang xem tiêu rừng là loại gia vị số một. Già làng Ploong Cril (76 tuổi, ở xã Bhalêê, huyện Tây Giang) là “chuyên gia” đi hái tiêu rừng cho biết: Núi rừng biên giới Tây Giang, được thiên nhiên ban tặng cho một loại tiêu có hương thơm đặc trưng, làm gia vị cho món ăn rất hấp dẫn.

Cô gái Cơ Tu giới thiệu tiêu rừng tại Hội chợ Quảng Nam
Phụ nữ Cơ Tu giới thiệu đặc sản tiêu rừng tại một Hội chợ ở Quảng Nam

Tiêu rừng là cây thân gỗ mọc rất thưa và tận trong rừng sâu. Cây cho quả vào khoảng tháng chín, mười. Quả tiêu rừng từ lúc non đến khi già đều có màu xanh. Hàng năm, mỗi cây tiêu rừng cho 8-12kg hạt. Thân cây cũng có mùi thơm như quả, vì vậy mà nhiều người bản địa còn lột vỏ cây làm gia vị khi trong nhà hết quả tiêu khô dự trữ.

Amót có mặt trong nhiều món ăn của đồng bào Cơ Tu huyện Đông Giang. Mùa nào thức ấy, đồng bào ở đây khi chế biến các món ăn  đều cần đến amót. Amót có thể nêm trực tiếp vào món ăn khi chế biến hoặc giã vài hạt để làm muối chấm. 

Tại thôn PaLiêng (xã ATing, huyện Đông Giang), chúng tôi có dịp thưởng thức món thịt heo muối chua (zrúa) của người Cơ Tu. Thịt heo muối chua để lâu ngày mà vẫn không mất màu, mùi vị rất thơm ngon nhờ ướp tiêu rừng. Người Cơ Tu ở vùng biên giới Tây Giang xem đây là loại gia vị số một. Chỉ cần nêm một chút tiêu rừng vào bất kỳ món ăn gì thì món đó lập tức sẽ “thăng hoa” ngay.

Những món ăn từ thịt heo của người Cơ Tu rất đa dạng, phong phú: Thịt heo nướng nguyên con, thịt heo nướng mộc, thịt heo xông khói, thịt heo nướng ống tre đều ướp tiêu rừng.  Ngoài ra, món cá liên nướng chấm với muối tiêu rừng ăn cũng rất tuyệt vời.

Món thịt heo ướp tiêu rừng, ớt ariêu nướng mộc của người Cơ Tu
Món thịt heo ướp tiêu rừng, ớt ariêu nướng mộc của người Cơ Tu


Tin cùng chuyên mục
Những thức quà mùa Đông Hà Nội

Những thức quà mùa Đông Hà Nội

Thủ đô Hà Nội mùa nào cũng có món ngon. Đặc biệt là khi gió mùa Đông Bắc tràn về, tiết trời lạnh lẽo, thật thú vị và ấm áp khi được ghé vào một quán vỉa hè để thưởng thức những thức quà của mùa Đông Hà Nội.
Tin nổi bật trang chủ
Thắng 2-0 Lào, đội tuyển Việt Nam khởi đầu thuận lợi tại AFF Cup 2020

Thắng 2-0 Lào, đội tuyển Việt Nam khởi đầu thuận lợi tại AFF Cup 2020

Thể thao - Giải trí - PV - 21:55, 06/12/2021
Tối ngày 6/12, đội tuyển Việt Nam giành chiến thắng chung cuộc 2-0 trước đội tuyển Lào trong trận đấu đầu tiên tại vòng loại AFF Suzuki Cup 2020. Với thế trận áp đảo, Công Phượng và Phan Văn Đức là những cầu thủ xuất sắc mang về bàn thắng.
Việt Nam - Hà Lan hợp tác thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn

Việt Nam - Hà Lan hợp tác thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn

Thời sự - PV - 20:33, 06/12/2021
Chiều 6/12/2021, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte đã có cuộc điện đàm, trao đổi các biện pháp thúc đẩy hơn nữa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Hà Lan trong thời gian tới.
Ngày 6/12: Việt Nam có 14.591 ca mắc COVID-19 và 1.130 ca khỏi bệnh

Ngày 6/12: Việt Nam có 14.591 ca mắc COVID-19 và 1.130 ca khỏi bệnh

Tin tức - BĐT - 18:38, 06/12/2021
Ngày 6/12: Việt Nam có 14.591 ca mắc mới COVID-19 tại 59 tỉnh, thành phố trong đó có 8.227 ca trong cộng đồng. Trong ngày, cả nước có 1.130 bệnh nhân COVID-19 đã được công bố khỏi bệnh.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Chủ tịch Quốc hội Lào

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Chủ tịch Quốc hội Lào

Thời sự - PV - 18:35, 06/12/2021
Chiều 6/12/2021, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp xã giao đồng chí Saysomphone Phomvihane, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội CHDCND Lào nhân dịp đồng chí dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Lào thăm chính thức Việt Nam.
Hình ảnh đất nước Việt Nam bất ngờ xuất hiện tại Quảng trường Thời Đại danh tiếng của Mỹ

Hình ảnh đất nước Việt Nam bất ngờ xuất hiện tại Quảng trường Thời Đại danh tiếng của Mỹ

Nhìn ra thế giới - Nguyệt Anh (T/h) - 16:52, 06/12/2021
Mới đây, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam trong một đoạn phim quảng cáo đã bất ngờ xuất hiện trên màn hình LED bên ngoài tòa nhà Thompson Reuters tại Quảng trường Thời Đại danh tiếng.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 5/12/2021

Trong Chương trình điểm tin, đọc báo ngày 5/12 sẽ tiếp tục cập nhật hoạt động của Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc; các tin tức, vấn đề nổi bật liên quan đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi tuần qua. Phần đọc báo sẽ giới thiệu tới quý vị và các bạn 2 bài viết: “Chuyện giữ đất của người Hà Nhì” của tác giả Trọng Bảo và “Vó ngựa cao nguyên” của tác giả Mai Văn Bảo.
Những thức quà mùa Đông Hà Nội

Những thức quà mùa Đông Hà Nội

Ẩm thực - Nguyệt Anh (T/h) - 15:20, 06/12/2021
Thủ đô Hà Nội mùa nào cũng có món ngon. Đặc biệt là khi gió mùa Đông Bắc tràn về, tiết trời lạnh lẽo, thật thú vị và ấm áp khi được ghé vào một quán vỉa hè để thưởng thức những thức quà của mùa Đông Hà Nội.
Nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công

Nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công

Tin tức - PV - 15:09, 06/12/2021
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh yêu cầu nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu, phân cấp, phân quyền phù hợp với năng lực, gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong việc giải ngân vốn đầu tư công.
Công tác phối hợp giữa Ủy ban Dân tộc - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Hiệu quả nhìn từ cơ sở

Công tác phối hợp giữa Ủy ban Dân tộc - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Hiệu quả nhìn từ cơ sở

Công tác Dân tộc - Minh Thu - 15:04, 06/12/2021
Ngày 1/10 vừa qua, Ủy ban Dân tộc (UBDT) cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đã ký Chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2021 -2025 với nhiều nội dung quan trọng. Chương trình được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa hai cơ quan trong giai đoạn mới.
Dòng phim chuyển thể: Những cú hích ấn tượng cho điện ảnh Việt

Dòng phim chuyển thể: Những cú hích ấn tượng cho điện ảnh Việt

Thể thao - Giải trí - PV - 15:02, 06/12/2021
Sau thành công vang dội của bộ phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh), nhiều tác phẩm của ông đã được các nhà làm phim “săn lùng”. Và mới đây, một lần nữa dòng phim này lại chứng tỏ “sức mạnh” khi Mắt biếc được xướng tên với giải thưởng Bông sen Vàng danh giá tại LHP Việt Nam lần thứ XXII.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì hội đàm cấp cao với Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì hội đàm cấp cao với Chủ tịch Quốc hội Lào Xaysomphone Phomvihane

Thời sự - PV - 15:00, 06/12/2021
Sáng ngày 06/12/2021, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã chủ trì Lễ đón chính thức, tiếp và hội đàm với Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Xaysomphone Phomvihane cùng Đoàn đại biểu cấp cao.