Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Người Ê Đê duy trì nét đẹp văn hoá của Lễ cúng trưởng thành

Ngọc Thu - 06:52, 18/11/2023

Đối với người đàn ông Ê Đê, từ khi sinh ra đến lúc trở thành một chàng trai biết gánh vác mọi công việc của gia đình, của buôn làng thì đều phải trải qua Lễ cúng trưởng thành (tiếng Ê Đê là Mpú Tôh - Kông).

Chàng trai Ê Đê được thầy cúng đeo chiếc vòng đồng đánh dấu sự trưởng thành
Chàng trai Ê Đê được thầy cúng đeo chiếc vòng đồng đánh dấu sự trưởng thành

Mới đây, trong khuôn khổ của Tuần Văn hóa - Du lịch tỉnh Gia Lai 2023, đoàn nghệ nhân Ê Đê tỉnh Đắk Lắk đã tái hiện Lễ cúng trưởng thành, một trong những nghi lễ quan trọng của đời người, nét văn hóa truyền thống độc đáo của dân tộc Ê Đê.

Sau khi đã chọn được ngày lành, tháng tốt, chàng thanh niên được làm lễ trưởng thành tự hào khoác lên mình bộ trang phục truyền thống Ê Đê mới nhất. Sau đó, ra bến nước đầu buôn rửa mặt, gội đầu trước sự chứng kiến của Yang. Lúc này, toàn bộ lễ vật cần thiết đã được chuẩn bị sẵn sàng gồm cơm trắng, xôi nếp, thịt lợn, thịt gà, cá, rượu cần...

Lễ được tổ chức to hay nhỏ tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế của mỗi gia đình. Theo đó, nghi lễ được tiến hành qua 2 phần. Phần thứ nhất, là cúng báo công với ông bà tổ tiên và phần thứ hai là nghi lễ cúng trưởng thành.

Chủ lễ, già làng Y Wơn Nie Kđăm (làng Bôn Weo, thị trấn Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk) kể: “Lễ vật cúng tổ tiên gồm con 1 gà, 1 ghè rượu nhằm kêu gọi những người đã khuất của dòng họ cùng nhau về bảo vệ cho con, cháu trai. Lễ cúng trưởng thành có 1 con heo, 3 ghè rượu để kêu gọi tất cả các Yàng xuống chứng kiến. Lúc này chàng trai là người sẽ kế nghiệp cha mẹ trông coi nương rẫy, gánh vác những công việc trong nhà thay cha mẹ ”.

Chàng trai múa khiên, kiếm chứng tỏ sức mạnh trong Lễ cúng trưởng thành
Chàng trai múa khiên, kiếm chứng tỏ sức mạnh trong Lễ cúng trưởng thành

Trong nghi lễ trưởng thành, già làng thay mặt buôn làng, họ tộc chàng trai làm lễ cúng Yàng và trao chiếc vòng đeo tay cho chàng trai. Có nghĩa là buôn làng đã chứng kiến và  trao cho sức mạnh cho chàng trai. Sau khi được trao vòng tay, chàng trai cầm kiếm sắc chém đứt hai cây đã được trồng sẵn, tượng trưng cho hình ảnh hạ gục kẻ thù rồi đến cúi đầu ngồi đối diện với thầy cúng.

Từng tiếng chiêng theo nhịp vang lên, thầy cúng khấn tế để các thần, tổ tiên ban cho gia đình, chàng trai sức khoẻ, may mắn, an lành. Thay mặt thần linh, thầy cúng trao cho chàng trai thanh kiếm và chiếc khiên.

Lúc này, các sơn nữ Ê Đê vừa reo mừng vừa té nước vào chàng trai, thay cho những lời chúc phúc tốt đẹp và bắt đầu những điệu xoang uyển chuyển. Mọi người cùng ngồi vào mâm cỗ vừa nghe tiếng chiêng rộn ràng vừa uống rượu cần, đắm chìm trong tiếng chiêng trống, cùng nhau hoan ca, say với đất trời. Từ đây, chàng trai đã chính thức được gia đình, buôn làng công nhận là người trưởng thành. Mọi lời nói, hành động của chàng trai sẽ có “giá trị” với dân làng.

Chàng trai Y Sô Rian Kbuôr (làng Bôn Weo, thị trấn Krông Năng, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk) năm nay đã 18 tuổi vừa gia đình đã tổ chức làm Lễ cúng trưởng thành.  Anh Y Sô Rian Kbuôr chia sẻ: “Hôm nay là một ngày quan trọng trong cuộc đời mình, mình rất tự hào, phấn khởi. Bởi từ đây, mình có thể lo cho cha mẹ và người thân trong gia đình. Mình nói đúng thì mọi người sẽ tin và làm theo”.

Lễ cúng trưởng thành của người Ê Đê có ý nghĩa rất lớn trong đời sống tinh thần của mỗi cá nhân và cộng đồng, nghi lễ này đã tồn tại hàng trăm năm qua, và là một trong những nghi lễ truyền thống tiêu biểu của người Ê Đê sinh sống trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Việc phục dựng Lễ cúng trưởng thành ngoài nâng cao trách nhiệm của chàng trai Ê Đê còn là cách “truyền lửa” cho thế hệ trẻ thêm yêu và gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
Việc phục dựng Lễ cúng trưởng thành ngoài nâng cao trách nhiệm của chàng trai Ê Đê còn là cách “truyền lửa” cho thế hệ trẻ thêm yêu và gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Đặc biệt, Lễ cúng trưởng thành của người Ê Đê được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, vì vậy, đồng bào Ê Đê luôn tự hào và ý thức gìn giữ văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình.

Già làng Y Wơn Nie Kđăm bảo rằng: "Mpú Tôh - kông được cộng đồng Ê Đê ta còn gìn giữ mãi. Nó không chỉ thể hiện ý nghĩa nhân văn đối với mỗi cá nhân mà còn là sự hiện diện của tình cộng cư, gắn bó keo sơn giữa các thành viên trong gia đình, giữa gia đình với cộng đồng dân cư. Chúng tôi đã vận động người dân cùng gìn giữ nghi lễ truyền thống tốt đẹp này. Đây cũng chính là tính nhân văn của nghi lễ truyền thống mà mỗi gia đình Ê Đê cần phải giữ gìn cho muôn đời sau”.

Ngày nay, Lễ cúng trưởng thành của người Ê Đê, ngoài ý nghĩa nâng cao trách nhiệm của đàn ông trước gia đình, buôn làng thì đây còn là cách “truyền lửa” cho thế hệ trẻ thêm yêu và gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Bên cạnh đó, thực hiện cuộc vận động xây dựng nếp sống mới và xây dựng nông thôn mới, những tập tục lạc hậu, những nghi thức rườm rà của tộc người Ê Đê nơi đây dần dần được đơn giản hóa hoặc xóa bỏ. Những phong tục tập quán truyền thống tốt đẹp, trong đó có nghi lễ cúng trưởng thành vẫn được người Ê Đê cùng nhau duy trì. 

Việc triển khai thực hiện phục dựng lễ cúng trưởng thành đang góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Ê Đê nói riêng, các DTTS nói chung gắn với phát triển du lịch của cộng đồng các dân tộc trên vùng Trường Sơn - Tây Nguyên.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Phú Yên: Cây mắc ca mở lối thoát nghèo cho người dân miền núi

Phú Yên: Cây mắc ca mở lối thoát nghèo cho người dân miền núi

Những năm gần đây, tại các huyện miền núi tỉnh Phú Yên đã chú trọng phát triển cây mắc ca, nhiều người dân đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang trồng mắc ca, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, tỉnh Phú Yên dành nguồn lực để hỗ trợ người dân chuyển đổi cây trồng, phát triển sản xuất. Vì thế, cây mắc ca được kỳ vọng sẽ trở thành cây mở lối thoát nghèo bền vững cho người miền núi Phú Yên.
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Ngãi: Phân bổ vốn Chương trình mục tiêu quốc gia 1719 năm 2024

Quảng Ngãi: Phân bổ vốn Chương trình mục tiêu quốc gia 1719 năm 2024

UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa gửi Tờ trình số 194/TTr-UBND đến HĐND tỉnh về việc đề nghị ban hành Nghị quyết giao kế hoạch vốn đầu tư công năm 2024 nguồn ngân sách Nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình MTQG 1719) tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2021 – 2030, giai đoạn I: Từ năm 2021 đến năm 2025.
Lan tỏa giá trị văn hóa của doanh nghiệp Việt Nam tại Lào

Lan tỏa giá trị văn hóa của doanh nghiệp Việt Nam tại Lào

Thời sự - PV - 9 giờ trước
Trong khuôn khổ chuyến công tác dự Hội nghị cấp cao Chủ tịch Quốc hội 3 nước Campuchia, Lào và Việt Nam (CLV), thăm và làm việc tại Lào, sáng 7/12, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam đến thăm và làm việc tại Công ty Star Telecom.
Thủ tướng chủ trì hội nghị tháo gỡ khó khăn về tăng trưởng tín dụng

Thủ tướng chủ trì hội nghị tháo gỡ khó khăn về tăng trưởng tín dụng

Thời sự - PV - 10 giờ trước
Sáng 7/12, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn về tăng trưởng tín dụng cho sản xuất kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.
Bước tiến mới của lĩnh vực công tác dân tộc: Đột phá về tư duy làm chính sách (Bài 3)

Bước tiến mới của lĩnh vực công tác dân tộc: Đột phá về tư duy làm chính sách (Bài 3)

Đề án Tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 với những đột phá về tư duy làm chính sách, đã được Quốc hội khóa XIV thông qua tại Nghị quyết số 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019, vừa đúng 1 năm sau khi có Nghị quyết số 74/2018/QH14 ngày 20/11/2018. Điều này cho thấy, sự thống nhất và tinh thần trách nhiệm cao của cả hệ thống chính trị trong thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Kbang (Gia Lai): Quan tâm, phát huy vai trò Người có uy tín

Kbang (Gia Lai): Quan tâm, phát huy vai trò Người có uy tín

Người có uy tín với cộng đồng - Bích Phương - 11 giờ trước
Huyện Kbang, tỉnh Gia Lai hiện có 76 Người có uy tín trong đồng bào DTTS; thành phần chủ yếu là già làng, trưởng, phó thôn, cán bộ hưu trí, trưởng dòng họ...
Tin trong ngày - 6/12/2023

Tin trong ngày - 6/12/2023

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 6/12, có những thông tin đáng chú ý sau: Việt Nam lần thứ 4 được vinh danh là Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới. Ngô không ra hạt, nông dân Sơn La mất mùa. Thầy giáo trẻ truyền lửa bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc Thái. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Điện Biên: Phát huy vai trò của Người có uy tín

Điện Biên: Phát huy vai trò của Người có uy tín

Người có uy tín với cộng đồng - Bích Phương - 11 giờ trước
Toàn tỉnh Điện Biên hiện có 1.557 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Những năm qua, Người có uy tín đã gương mẫu, đi đầu trong vận động Nhân dân hăng hái tham gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư; tham gia giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường; tích cực tuyên truyền, giáo dục đối tượng vi phạm pháp luật tại cộng đồng...
Phú Yên: Cây mắc ca mở lối thoát nghèo cho người dân miền núi

Phú Yên: Cây mắc ca mở lối thoát nghèo cho người dân miền núi

Những năm gần đây, tại các huyện miền núi tỉnh Phú Yên đã chú trọng phát triển cây mắc ca, nhiều người dân đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang trồng mắc ca, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế -xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, tỉnh Phú Yên dành nguồn lực để hỗ trợ người dân chuyển đổi cây trồng, phát triển sản xuất. Vì thế, cây mắc ca được kỳ vọng sẽ trở thành cây mở lối thoát nghèo bền vững cho người miền núi Phú Yên.
Nghệ An: Đẩy mạnh phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em vùng DTTS

Nghệ An: Đẩy mạnh phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em vùng DTTS

Nhờ nguồn kinh phí thực hiện Dự án 7 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 (Chương trình MTQG 1719) mà từ năm 2022 trở lại đây, công tác phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em ở các huyện miền núi của tỉnh Nghệ An đã và đang đạt được những bước tiến mới.
Phát huy hiệu quả nguồn vốn ODA ở Hòa Bình: Quan tâm đầu tư những thôn, bản khó khăn nhất (Bài 1)

Phát huy hiệu quả nguồn vốn ODA ở Hòa Bình: Quan tâm đầu tư những thôn, bản khó khăn nhất (Bài 1)

Công tác Dân tộc - Văn Hoa - 11 giờ trước
Hoà Bình là 1/5 tỉnh được thụ hưởng nguồn vốn thực hiện Dự án “Hỗ trợ các xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) thuộc Chương trình 135” sử dụng vốn ODA viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Ailen. Đây là nguồn lực quan trọng giúp tỉnh Hòa Bình xây dựng các công trình hạ tầng tại xã, thôn bản ĐBKK, góp phần nâng cao đời sống Nhân dân, thay đổi diện mạo vùng DTTS.
Thổ cẩm các dân tộc Tây Nguyên trước cơ hội mới : Người làm thổ cẩm không còn đơn độc (Bài 1)

Thổ cẩm các dân tộc Tây Nguyên trước cơ hội mới : Người làm thổ cẩm không còn đơn độc (Bài 1)

Bên cạnh không gian văn hóa cồng chiêng và hệ thống nghi lễ, lễ hội, thổ cẩm các dân tộc Tây Nguyên mang những nét riêng đặc sắc. Thổ cẩm không chỉ thể hiện nét đẹp văn hóa đặc trưng của từng dân tộc, mà còn là sợi dây gắn kết tình thân. Cùng với sự trợ lực về chính sách của Nhà nước, việc triển khai phù hợp thực tế của địa phương và sự nỗ lực của nghệ nhân, thổ cẩm đang đứng trước những cơ hội mới, tiếp tục thể hiện vai trò quan trọng trong đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.