Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ngọt ngào điệu lượn slương

Minh Thu - 07:07, 15/02/2021

“Từ thuở còn trẻ, tôi đã được mẹ và các cụ trong bản dạy hát lượn slương. Điệu lượn ngọt ngào, yêu thương đó đã đi theo tôi suốt những năm tháng cuộc đời cho đến tận bây giờ…”, nghệ nhân Đinh Thị Đà, ở xóm Nà Pá, xã Đức Xuân, huyện Thạch An (Cao Bằng), mở đầu câu chuyện với chúng tôi về điệu lượn slương của dân tộc Tày.

Biểu diễn lượn slương trong ngày Tết ở xã Đức Xuân, huyện Thạch An.
Biểu diễn lượn slương trong ngày Tết ở xã Đức Xuân, huyện Thạch An.

Say theo ân tình câu hát lượn

Nghệ nhân Đinh Thị Đà, sống ở xóm Nà Pá, xã Đức Xuân, huyện Thạch An. Năm nay bà bước sang tuổi 78, bà là một trong những người cao tuổi, vẫn đang miệt mài, trăn trở giữ gìn, phát huy điệu slương của đồng bào Tày trên địa bàn huyện Thạch An.

Theo nghệ nhân Đinh Thị Đà, lượn slương (nghĩa là lượn Thương) là bộc bạch niềm thương nhớ, thể hiện tình cảm của người hát, tâm tình trong câu hát. Có thể là lời bà, mẹ ru con nằm nôi, có thể là tình cảm trai gái, là nỗi nhớ quê hương…

Để ví dụ, nghệ nhân Đinh Thị Đà cất lời hát: “Nhị va phong sơn cảnh sắc đào/Bioóc phông mèng bửa hộn lao xao/Pia dú chang vằng mong nặm mâứ/Cần thẻ hăn căn đảy tuộng chào” (Có nghĩa là “Nhị hoa gió núi cảnh sắc đào/Hoa nở ong bướm nhộn lao xao/Cá giữa vực sâu mong nước mới/Người thể gặp nhau được hỏi chào”).

Nghệ nhân Đinh Thị Hà còn kể, năm 1985, bà bắt đầu sưu tầm và ghi chép lại các bài lượn. Bà đã đi hết các xóm trong, bản ngoài…, tìm gặp những người cao tuổi để trao đổi, sưu tầm các bài lượn. Được sự quan tâm của ngành Văn hóa, bà thành lập nhóm lượn slương xóm Nà Pá, với 8 thành viên là những người cao tuổi. Nhóm hát lượn slương thường xuyên tham gia biểu diễn tại các hội diễn ở thôn, bản, các chương trình văn nghệ cấp huyện, cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.

Lượn slương điệu hát yêu thương, là nét văn hóa độc đáo của đồng bào Tày.
Lượn slương điệu hát yêu thương, là nét văn hóa độc đáo của đồng bào Tày.

Mai này ai nhớ lượn slương?

Là một trong những người trẻ tuổi đam mê lượn slương từ khi mới 18 tuổi, anh Nông Văn Cấp, ở xã Đức Xuân, huyện Thạch An chia sẻ: Tôi yêu lượn slương bởi giai điệu ngọt ngào, sâu lắng, tràn đầy tình cảm. Giữ được lượn slương cũng là giữ được pho di sản văn hóa quý báu của đồng bào Tày.

Đây cũng là lý do, anh Cấp đã dành nhiều thời gian đi đến các xã khác trong huyện Thạch An sưu tầm, ghi chép các bài lượn của các cụ cao tuổi còn lưu giữ được. Cùng với đó, anh đang cố gắng truyền dạy cho một số bạn trẻ yêu các làn điệu dân ca để phát huy được những giá trị của lượn slương…

Nghệ nhân Đinh Thị Đà chia sẻ về ca từ trong điệu lượn slương mà bà sưu tầm được.
Nghệ nhân Đinh Thị Đà chia sẻ về ca từ trong điệu lượn slương mà bà sưu tầm được.

Là những người yêu văn hóa truyền thống, cả anh Nông Văn Cấp và bà Đinh Thị Đà đều trăn trở: “Nếu mai này không còn người hát được lượn slương thì những giai điệu ngọt ngào, nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Tày sẽ không còn”.

Thông tin về giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của lượn slương, ông Vũ Tuấn Nghĩa, Phó Trưởng phòng Văn hóa Thể thao huyện Thạch An cho biết: Để bảo tồn, phát huy giá trị điệu lượn slương, thời gian qua, huyện đã mở một số lớp giảng dạy điệu lượn slương, bước đầu thu hút một số bạn trẻ tham gia. Huyện đang xây dựng kế hoạch đưa dân ca Tày vào giảng dạy trong học đường, tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận với văn hóa truyền thống của dân tộc, kết hợp với các ngành chức năng phục dựng lại các điệu dân ca đang có nguy cơ mai một để bảo tồn.

Đặc biệt, vừa qua (tháng 10/2020), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng đã phối hợp cùng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam thành lập Câu lạc bộ lượn slương xã Đức Xuân. Theo đó, tham mưu đề xuất với các cấp chính quyền có kế hoạch hỗ trợ bảo tồn, phát huy giá trị lượn slương gắn với phát triển du lịch.

Theo truyền thuyết: Nùng Trí Cao (1025 - 1055) là một lãnh tụ người Tày, Nùng ở châu Quảng Nguyên (nay là Cao Bằng), là con của thủ lĩnh địa phương Nùng Tồn Phúc và bà A Nùng.

Mùa Xuân năm 1041, sau khi cùng mẹ tập hợp lực lượng nổi dậy lấy châu Thảng Do (gần châu Quảng Nguyên), Nùng Trí Cao vào triều yết kiến, được vua Lý Thái Tông phong tước Thái Bảo, cho thêm 4 động và 1 châu để cùng mẹ tiếp tục cai quản. Trong niềm vui thắng giặc, cộng thêm được vua ban chức tước, Nùng Trí Cao mở tiệc mời thanh niên nam nữ trong vùng đến vui hát mừng. Tri ân tấm lòng của vua Thái Tông, tinh thần đoàn kết đánh giặc và cuộc sống của người dân, Nùng Trí Cao đặt tên cho cuộc hát thâu đêm suốt sáng đó là lượn slương (hát yêu thương - hát mừng sự yêu thương).

Đồng bào Tày, Nùng đã xem Nùng Trí Cao như một anh hùng và dựng miếu thờ. Ngày 3 tháng 3 hằng năm - kỷ niệm về Nùng Trí Cao là ngày hội chính của dân tộc Tày, Nùng để tưởng nhở về ông. Hiện ở Cao Bằng còn di tích thành Nà Lữ, nơi ông đóng quân, ở gần TP. Cao Bằng.

Tin cùng chuyên mục
Bộ ảnh đồng bào các dân tộc Hà Giang phòng, chống Covid-19, phát triển kinh tế bền vững

Bộ ảnh đồng bào các dân tộc Hà Giang phòng, chống Covid-19, phát triển kinh tế bền vững

Theo thông tin từ Bộ Y tế và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Bộ đã phối hợp với UNDP thực hiện một bộ ảnh trong Dự án “Tăng cường truyền thông phòng, chống dịch bệnh Covid-19 trong trạng thái bình thường mới cho tiểu thương dân tộc thiểu số tại tỉnh Hà Giang”.
Tin nổi bật trang chủ
Top 100 món ăn đặc sản và quà tặng Việt Nam

Top 100 món ăn đặc sản và quà tặng Việt Nam

Du lịch - Ẩm thực - Nguyệt Anh - 21:36, 27/02/2021
Gần 10 năm qua, Tổ chức Top Việt Nam và Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã thực hiện hành trình tìm kiếm, chọn lọc và công bố hơn 500 món ăn, đặc sản nổi tiếng khắp các vùng miền của nước ta. Từ năm 2020-2021, Ban Quản lý hành trình đã chọn và công bố top 100 món ăn đặc sản Việt Nam và top 100 đặc sản quà tặng Việt Nam trải dài từ Bắc vào Nam.
Chiều 27/2, ghi nhận 6 ca mắc mới COVID-19 tại Hải Dương

Chiều 27/2, ghi nhận 6 ca mắc mới COVID-19 tại Hải Dương

Tin tức - PV - 21:14, 27/02/2021
Tất cả các ca mắc mới tại Hải Dương đều là các trường hợp F1 đã được cách ly từ trước.
Chính sách tiền lương có hiệu lực từ tháng 3/2021

Chính sách tiền lương có hiệu lực từ tháng 3/2021

Tin tức - Nguyệt Anh - 21:01, 27/02/2021
Một số chính sách tiền lương có liên quan đến quân đội, giáo viên sẽ có hiệu lực từ tháng 3/2021.
COVID-19 tới 6 giờ 27/2: Thế giới trên 2,5 triệu ca tử vong; HĐBA ra nghị quyết vaccine công bằng

COVID-19 tới 6 giờ 27/2: Thế giới trên 2,5 triệu ca tử vong; HĐBA ra nghị quyết vaccine công bằng

Tin tức - PV - 15:28, 27/02/2021
Trong 24 giờ qua, thế giới ghi nhận 402.634 trường hợp mắc COVID-19 và 8.877 ca tử vong. Tổng số ca nhiễm virus SARS-CoV-2 trên toàn cầu đã áp sát 114 triệu ca bệnh, trong đó trên 2,5 triệu người không qua khỏi.
Hà Nội cho học sinh trở lại trường từ ngày 2/3

Hà Nội cho học sinh trở lại trường từ ngày 2/3

Giáo dục - T.Hợp - 12:35, 27/02/2021
UBND TP. Hà Nội vừa ban hành văn bản số 572/UBND-KGVX ngày 27/2/2021 về việc cho học sinh trở lại trường học sau thời gian tạm dừng đến trường để phòng, chống dịch Covid-19.
Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Hạnh phúc của Nhân dân – Điểm nhấn của dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII

Yếu tố “hạnh phúc của nhân dân” đã được nhấn mạnh trong dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng. Chủ trương này làm sâu sắc hơn giá trị lớn lao của 6 chữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. 6 chữ này là khát vọng cháy bỏng cả dân tộc luôn hướng đến và cũng là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước Việt Nam không ngừng nỗ lực để đạt được, để mỗi người dân được thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân.
Trao tặng nhà, bò giống cho đồng bào dân tộc thiểu số trên biên giới

Trao tặng nhà, bò giống cho đồng bào dân tộc thiểu số trên biên giới

Tin tức - PV - 11:49, 27/02/2021
Sáng 27/2, tại bản văn hóa bản Mển, xã Thanh Nưa, huyện Điện Biên (tỉnh Điện Biên), Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Điện Biên phối hợp Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Điện Biên, tổ chức trao nhà Đại đoàn kết; trao bò giống, tặng quà các gia đình chính sách, hộ nghèo, học sinh các xã biên giới tỉnh Điện Biên.
1.839 bệnh nhân COVID-19 đã khỏi bệnh

1.839 bệnh nhân COVID-19 đã khỏi bệnh

Tin tức - PV - 10:29, 27/02/2021
Bản tin sáng ngày 27/2 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết không ghi nhận ca mắc COVID-19. Việt Nam vẫn đang có 2.426 bệnh nhân. Đến thời điểm này đã có 1.839 bệnh nhân được chữa khỏi.
95 Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII dự kiến tham gia Quốc hội khóa XV

95 Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII dự kiến tham gia Quốc hội khóa XV

Tin tức - PV - 10:24, 27/02/2021
Theo cơ cấu, sẽ có 95 Ủy viên Trung ương Đảng (trong đó có 12-14 Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng tham gia Quốc hội khóa XV)
Động lực từ những ngôi nhà

Động lực từ những ngôi nhà "Mái ấm tình thương"

Dân tộc - Miền núi - Mạnh Cường - 16:44, 26/02/2021
Trước Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, 340 hộ đồng bào DTTS nghèo trên địa bàn huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La đã được ở trong những ngôi nhà mới khang trang, sạch đẹp. Những ngôi nhà mang tên “Mái ấm tình thương” đã giúp đồng bào DTTS huyện Sốp Cộp bước vào năm mới có thêm niềm tin, động lực lao động sản xuất, vươn lên xóa đói giảm nghèo.
Nghệ An: Thời tiết thuận lợi, nông dân xuống đồng sớm để chăm lúa

Nghệ An: Thời tiết thuận lợi, nông dân xuống đồng sớm để chăm lúa

Kinh tế - Minh Thanh - 16:38, 26/02/2021
Dù không khí vui Tết, vui xuân vẫn còn hiện hữu trong mỗi nhà, mỗi ngõ xóm, nhưng tranh thủ thời tiết nắng ấm thuận lợi, bà con nông dân xứ Nghệ đã xuống đồng ngay từ mùng 3 Tết để chăm bón cho cây lúa. Khí thế lao động hăng say hứa hẹn cho một vụ mùa bội thu.