Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Ngọt ngào điệu lượn slương

Minh Thu - 07:07, 15/02/2021

“Từ thuở còn trẻ, tôi đã được mẹ và các cụ trong bản dạy hát lượn slương. Điệu lượn ngọt ngào, yêu thương đó đã đi theo tôi suốt những năm tháng cuộc đời cho đến tận bây giờ…”, nghệ nhân Đinh Thị Đà, ở xóm Nà Pá, xã Đức Xuân, huyện Thạch An (Cao Bằng), mở đầu câu chuyện với chúng tôi về điệu lượn slương của dân tộc Tày.

Biểu diễn lượn slương trong ngày Tết ở xã Đức Xuân, huyện Thạch An.
Biểu diễn lượn slương trong ngày Tết ở xã Đức Xuân, huyện Thạch An.

Say theo ân tình câu hát lượn

Nghệ nhân Đinh Thị Đà, sống ở xóm Nà Pá, xã Đức Xuân, huyện Thạch An. Năm nay bà bước sang tuổi 78, bà là một trong những người cao tuổi, vẫn đang miệt mài, trăn trở giữ gìn, phát huy điệu slương của đồng bào Tày trên địa bàn huyện Thạch An.

Theo nghệ nhân Đinh Thị Đà, lượn slương (nghĩa là lượn Thương) là bộc bạch niềm thương nhớ, thể hiện tình cảm của người hát, tâm tình trong câu hát. Có thể là lời bà, mẹ ru con nằm nôi, có thể là tình cảm trai gái, là nỗi nhớ quê hương…

Để ví dụ, nghệ nhân Đinh Thị Đà cất lời hát: “Nhị va phong sơn cảnh sắc đào/Bioóc phông mèng bửa hộn lao xao/Pia dú chang vằng mong nặm mâứ/Cần thẻ hăn căn đảy tuộng chào” (Có nghĩa là “Nhị hoa gió núi cảnh sắc đào/Hoa nở ong bướm nhộn lao xao/Cá giữa vực sâu mong nước mới/Người thể gặp nhau được hỏi chào”).

Nghệ nhân Đinh Thị Hà còn kể, năm 1985, bà bắt đầu sưu tầm và ghi chép lại các bài lượn. Bà đã đi hết các xóm trong, bản ngoài…, tìm gặp những người cao tuổi để trao đổi, sưu tầm các bài lượn. Được sự quan tâm của ngành Văn hóa, bà thành lập nhóm lượn slương xóm Nà Pá, với 8 thành viên là những người cao tuổi. Nhóm hát lượn slương thường xuyên tham gia biểu diễn tại các hội diễn ở thôn, bản, các chương trình văn nghệ cấp huyện, cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.

Lượn slương điệu hát yêu thương, là nét văn hóa độc đáo của đồng bào Tày.
Lượn slương điệu hát yêu thương, là nét văn hóa độc đáo của đồng bào Tày.

Mai này ai nhớ lượn slương?

Là một trong những người trẻ tuổi đam mê lượn slương từ khi mới 18 tuổi, anh Nông Văn Cấp, ở xã Đức Xuân, huyện Thạch An chia sẻ: Tôi yêu lượn slương bởi giai điệu ngọt ngào, sâu lắng, tràn đầy tình cảm. Giữ được lượn slương cũng là giữ được pho di sản văn hóa quý báu của đồng bào Tày.

Đây cũng là lý do, anh Cấp đã dành nhiều thời gian đi đến các xã khác trong huyện Thạch An sưu tầm, ghi chép các bài lượn của các cụ cao tuổi còn lưu giữ được. Cùng với đó, anh đang cố gắng truyền dạy cho một số bạn trẻ yêu các làn điệu dân ca để phát huy được những giá trị của lượn slương…

Nghệ nhân Đinh Thị Đà chia sẻ về ca từ trong điệu lượn slương mà bà sưu tầm được.
Nghệ nhân Đinh Thị Đà chia sẻ về ca từ trong điệu lượn slương mà bà sưu tầm được.

Là những người yêu văn hóa truyền thống, cả anh Nông Văn Cấp và bà Đinh Thị Đà đều trăn trở: “Nếu mai này không còn người hát được lượn slương thì những giai điệu ngọt ngào, nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Tày sẽ không còn”.

Thông tin về giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị của lượn slương, ông Vũ Tuấn Nghĩa, Phó Trưởng phòng Văn hóa Thể thao huyện Thạch An cho biết: Để bảo tồn, phát huy giá trị điệu lượn slương, thời gian qua, huyện đã mở một số lớp giảng dạy điệu lượn slương, bước đầu thu hút một số bạn trẻ tham gia. Huyện đang xây dựng kế hoạch đưa dân ca Tày vào giảng dạy trong học đường, tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận với văn hóa truyền thống của dân tộc, kết hợp với các ngành chức năng phục dựng lại các điệu dân ca đang có nguy cơ mai một để bảo tồn.

Đặc biệt, vừa qua (tháng 10/2020), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng đã phối hợp cùng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam thành lập Câu lạc bộ lượn slương xã Đức Xuân. Theo đó, tham mưu đề xuất với các cấp chính quyền có kế hoạch hỗ trợ bảo tồn, phát huy giá trị lượn slương gắn với phát triển du lịch.

Theo truyền thuyết: Nùng Trí Cao (1025 - 1055) là một lãnh tụ người Tày, Nùng ở châu Quảng Nguyên (nay là Cao Bằng), là con của thủ lĩnh địa phương Nùng Tồn Phúc và bà A Nùng.

Mùa Xuân năm 1041, sau khi cùng mẹ tập hợp lực lượng nổi dậy lấy châu Thảng Do (gần châu Quảng Nguyên), Nùng Trí Cao vào triều yết kiến, được vua Lý Thái Tông phong tước Thái Bảo, cho thêm 4 động và 1 châu để cùng mẹ tiếp tục cai quản. Trong niềm vui thắng giặc, cộng thêm được vua ban chức tước, Nùng Trí Cao mở tiệc mời thanh niên nam nữ trong vùng đến vui hát mừng. Tri ân tấm lòng của vua Thái Tông, tinh thần đoàn kết đánh giặc và cuộc sống của người dân, Nùng Trí Cao đặt tên cho cuộc hát thâu đêm suốt sáng đó là lượn slương (hát yêu thương - hát mừng sự yêu thương).

Đồng bào Tày, Nùng đã xem Nùng Trí Cao như một anh hùng và dựng miếu thờ. Ngày 3 tháng 3 hằng năm - kỷ niệm về Nùng Trí Cao là ngày hội chính của dân tộc Tày, Nùng để tưởng nhở về ông. Hiện ở Cao Bằng còn di tích thành Nà Lữ, nơi ông đóng quân, ở gần TP. Cao Bằng.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Gia đình 3 thế hệ giữ gìn nghề dệt thổ cẩm của người Mạ

Gia đình 3 thế hệ giữ gìn nghề dệt thổ cẩm của người Mạ

Hơn 60 năm gắn bó với khung cửi, nghệ nhân H’Bạch (73 tuổi), bon N’Jiêng, xã Đắk Nia, TP.Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông đã truyền nghề đệt thổ cẩm truyền thống cho thế hệ con và cháu. Đến nay, nghề dệt không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Mạ, mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình bà, gắn kết tình thân. Hiếm có gia đình nào giữ được nghề truyền thống như gia đình nghệ nhân H’Bạch.
Tin nổi bật trang chủ
Thanh Hóa: Tăng cường đối ngoại khu vực biên giới

Thanh Hóa: Tăng cường đối ngoại khu vực biên giới

Xã hội - Quỳnh Trâm - 1 giờ trước
Trong số các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhiệm kỳ 2020 – 2025, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ 19 nêu rõ: Triển khai đồng bộ, sáng tạo, hiệu quả công tác đối ngoại, trọng tâm là kinh tế đối ngoại. Nghị quyết cũng nhấn mạnh nhiệm vụ: Xây dựng, củng cố đường biên giới với nước bạn Lào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
World Cup 2022: Hạ Costa Rica 4-2, Đức vẫn phải cay đắng rời giải

World Cup 2022: Hạ Costa Rica 4-2, Đức vẫn phải cay đắng rời giải

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 3 giờ trước
Lượt trận cuối bảng E World Cup 2022, Đức đã có chiến thắng đầu tiên của mình khi đối đầu với Costa Rica. Sau lượt trận này, cả 2 cùng bị loại ngay lại vòng bảng, khi Nhật Bản đã giành chiến thắng trước Tây Ban Nha trong trận đấu cùng giờ.
The Zurich trình làng chính sách “khủng”: Thảnh thơi dòng tiền – An nhiên tận hưởng

The Zurich trình làng chính sách “khủng”: Thảnh thơi dòng tiền – An nhiên tận hưởng

Kinh tế - PV - 4 giờ trước
Sức hút của căn hộ The Zurich tại Vinhomes Ocean Park ngày càng tăng khi chính sách bán hàng với nhiều ưu đãi vượt trội vừa chính thức được chủ đầu tư công bố, giúp khách hàng dễ dàng sở hữu nơi an cư mang phong cách Thụy Sĩ trong lòng Hà Nội.
Lịch thi đấu vòng 1/8 World Cup 2022 theo giờ Việt Nam mới nhất

Lịch thi đấu vòng 1/8 World Cup 2022 theo giờ Việt Nam mới nhất

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 4 giờ trước
Vòng 1/8 World Cup 2022 chính thức bắt đầu với trận đấu tiên diễn ra lúc 22h00 ngày 3/12, trận cuối cùng vào rạng sáng ngày 7/12. Tại vòng đấu này là sự góp mặt của 16 đội nhất và nhì mỗi bảng ở vòng thi đấu bảng. Đến nay đã xác định được 6 cặp đấu ở vòng 16 đội - vòng loại trực tiếp đầu tiên tại 6 bảng A, B, C, D, E và F.
Xuất khẩu nhạc Việt: Cơ hội rộng mở cho “khát vọng” trẻ

Xuất khẩu nhạc Việt: Cơ hội rộng mở cho “khát vọng” trẻ

Thể thao - Giải trí - PV - 5 giờ trước
Những năm gần đây, giới nghệ sĩ Việt Nam đã nỗ lực đưa các dự án âm nhạc của mình đến với bạn bè quốc tế, nhưng phần lớn mới dừng lại ở việc giao lưu quảng bá văn hóa. Khó khăn là vậy nhưng họ vẫn không ngừng cống hiến, sáng tạo để thực hiện hoài bão “bơi ra biển lớn” dù biết đích đến còn xa.
Những điều cần biết trong chế độ dinh dưỡng của người bệnh máu nhiễm mỡ

Những điều cần biết trong chế độ dinh dưỡng của người bệnh máu nhiễm mỡ

Mỡ máu cao là hiện tượng cholesterol, triglyceride tăng cao khi cơ thể dư thừa chất béo không kịp đào thải hoặc chuyển hóa. Lượng mỡ tích tụ lâu ngày gây ra các biến chứng nguy hiểm ở gan, tim, thận… đồng thời hình thành các mảng xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim. Bởi vậy, chế độ dinh dưỡng là một trong những vấn đề cần quan tâm hàng đầu của những người có mỡ máu cao. Sau đây là chế độ dinh dưỡng hợp lý nhất dành cho người bị bệnh máu nhiễm mỡ mời các bạn tham khảo.
World Cup 2022: Hạ gục Tây Ban Nha, Nhật Bản lại làm nên kỳ tích

World Cup 2022: Hạ gục Tây Ban Nha, Nhật Bản lại làm nên kỳ tích

Thể thao - Giải trí - Hoàng Minh - 6 giờ trước
Lượt trận cuối bảng E World Cup 2022, Nhật Bản đã giành chiến thắng trước đương kim vô địch Tây Ban Nha với tỷ số 2-1 và giành cho mình tấm vé đi tiếp với vị trí nhất bảng.
Châu Á đứng đầu thế giới về số ca nhiễm COVID-19 mới

Châu Á đứng đầu thế giới về số ca nhiễm COVID-19 mới

Nhìn ra thế giới - PV - 6 giờ trước
Tính đến sáng 2/12, thế giới ghi nhận tổng số 648.304.681 ca nhiễm và 6.641.600 trường hợp tử vong vì COVID-19. Trong 24 giờ qua, thế giới ghi nhận 333.293 ca nhiễm COVID-19, trong đó châu Á là khu vực đứng đầu với 218.251 trường hợp.
Giảm nghèo về dinh dưỡng bắt đầu từ nhận thức

Giảm nghèo về dinh dưỡng bắt đầu từ nhận thức

Sức khỏe - Vân Khánh - 6 giờ trước
Xóa bỏ tất cả các dạng đói và suy dinh dưỡng đến năm 2030, bảo đảm cho mọi người, đặc biệt là trẻ em có đủ thực phẩm và dinh dưỡng (mọi lúc, mọi nơi) là một trong những mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) mà Việt Nam cam kết thực hiện. Mô hình nông nghiệp bảo đảm dinh dưỡng thuộc Chương trình hành động quốc gia “không còn nạn đói” ở Việt Nam đến năm 2025 đã và dang tác động làm thay đổi nhận thức về dinh dưỡng của người dân để hướng tới mục tiêu này.
Thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân trong phát triển kinh tế rừng

Thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân trong phát triển kinh tế rừng

Kinh tế - Trọng Bảo - 7 giờ trước
Chương trình hỗ trợ rừng và trang trại do Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) tài trợ được triển khai trên địa bàn tỉnh Yên Bái từ năm 2016. Qua thời gian thực hiện, Chương trình đã phát huy hiệu quả, nâng cao thu nhập của bà con nông dân; quan trọng hơn, đã góp phần thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân trong việc trồng và phát triển kinh tế rừng…
Phụ nữ xã vùng biên Ia R’vê góp sức bảo vệ biên cương

Phụ nữ xã vùng biên Ia R’vê góp sức bảo vệ biên cương

Pháp luật - Hoàng Thùy - 7 giờ trước
Những năm qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk triển khai nhiều mô hình huy động sức dân tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, đảm bảo an ninh trật tự vùng biên. Trong đó, mô hình Câu lạc bộ “Gia đình phụ nữ không vi phạm quy chế biên giới” tại xã Ia R’vê, huyện Ea Súp đang phát huy hiệu quả tích cực, không chỉ góp phần xây dựng và bảo vệ biên cương mà còn phát triển kinh tế - xã hội địa phương.