Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh

Nguyệt Anh - 23:52, 29/11/2022

Tối 29/11/2022 (giờ Việt Nam), di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Nghệ nhân gốm Bàu Trúc tại Làng gốm Chăm Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Ảnh: Thanh Hà/TTXVN
Nghệ nhân gốm Bàu Trúc tại Làng gốm Chăm Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Ảnh: Thanh Hà/TTXVN

Thông tin từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, vào hồi 16 giờ 12 phút, ngày 29/11/2022 giờ địa phương (tức 22 giờ 12 phút ngày 29/11/2022 giờ Việt Nam), tại phiên họp của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 17 của UNESCO diễn ra tại Rabat, thủ đô của Vương quốc Maroc, di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là một trong 56 hồ sơ được xem xét trong kỳ họp này.

Nghề làm gốm truyền thống của người Chăm có một vai trò to lớn trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội. Gốm là vật dụng không thể thiếu trong đời sống, sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình và trong văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng người Chăm.

Gốm Chăm hiện nay còn hiện diện chủ yếu ở hai làng là Ligok (Trì Đức, tỉnh Bình Thuận) và Hamu Crok (Bàu Trúc, tỉnh Ninh Thuận). Trong đó, tồn tại từ khoảng cuối thế kỷ 12 đến nay, Bàu Trúc được xem là một trong số rất ít những làng gốm cổ ở Đông Nam Á còn giữ lại cách sản xuất thô sơ từ ngàn xưa.

Toàn bộ quy trình làm gốm của đồng bào Chăm toát lên một giá trị nghệ thuật đặc trưng. Chính nhờ vậy, dù trải qua bao thăng trầm trong tiến trình phát triển, gốm truyền thống của người Chăm vẫn tồn tại với thời gian, vẫn giữ được hồn cốt tinh túy và vẻ đẹp hoang sơ của gốm cổ cách đây hàng trăm năm, tạo nên giá trị độc đáo và trường tồn của gốm Chăm.

Gốm của người Chăm chủ yếu là đồ gia dụng, đồ dùng cúng lễ và đồ mỹ nghệ gồm chum (jek), nồi (gok), mâm (cambak), bình (bilaok)… Nghề làm gốm được xem là biểu hiện của sự sáng tạo cá nhân do người phụ nữ Chăm làm ra trên nền tảng tri thức được lưu truyền trong cộng đồng. Thay vì sử dụng bàn xoay, người phụ nữ Chăm di chuyển giật lùi quanh khối nguyên liệu để tạo hình sản phẩm.

Nghề làm gốm truyền thống của người Chăm Ninh Thuận
Nghề làm gốm truyền thống của người Chăm Ninh Thuận

Gốm không tráng men và được phơi khô, nung ở ngoài trời bằng củi và rơm trong 7 - 8 giờ ở nhiệt độ khoảng 8.000C. Nguyên liệu (đất sét, cát, nước, củi và rơm) được khai thác tại chỗ. Đất sét được tái sinh theo chu kỳ vài ba năm sau khi khai thác tại cánh đồng Hamu Tanu Halan, bên bờ sông Quao thuộc làng Bàu Trúc (tỉnh Ninh Thuận) và mỏ đất làng Xuân Quang (cách làng Bình Đức, tỉnh Ninh Thuận, 3 km về hướng Tây Bắc).

Dụng cụ làm gốm đơn giản do nghệ nhân tận dụng vật liệu tại chỗ như: Vòng quơ, vòng cạo (bằng tre) để cạo mỏng thân gốm, và vỏ sò, vải cuộn thấm nước để chà láng thân gốm.

Tri thức và kỹ năng làm gốm được trao truyền cho các thế hệ trong gia đình thông qua thực hành. Việc làm nghề tạo cơ hội cho người phụ nữ Chăm giao lưu, tương tác trong lao động sản xuất, sinh hoạt xã hội, cũng như trong việc giáo dục nghề nghiệp cho con cái, nâng cao hơn nữa vai trò của họ trong xã hội.

Nghề làm gốm cũng giúp tăng thu nhập của gia đình và bảo lưu thuần phong mỹ tục, bản sắc văn hóa của người Chăm ở Việt Nam. Tuy nhiên, dù có nhiều nỗ lực bảo vệ, song nghề gốm của người Chăm vẫn đang đứng trước nguy cơ mai một vì sự tác động của quá trình đô thị hóa đến khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu thô, sự chậm thích ứng với kinh tế thị trường và thế hệ trẻ ít quan tâm đến nghề.

Đoàn Việt Nam tại kỳ họp lần thứ 17 của Ủy ban liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.
Đoàn Việt Nam tại kỳ họp lần thứ 17 của Ủy ban liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.

Việc UNESCO ghi danh nghệ thuật làm gốm của người Chăm vào danh sách di sản văn hóa cần bảo vệ khẩn cấp một lần nữa khẳng định sự đánh giá cao của quốc tế đối với những giá trị văn hóa của người dân tỉnh Ninh Thuận và tỉnh Bình Thuận nói riêng và của người dân Việt Nam nói chung.

Qua đó, góp phần không nhỏ giới thiệu đến bạn bè quốc tế về những di sản văn hóa đặc sắc của vùng đất duyên hải Nam Trung Bộ, giúp đồng bào dân tộc và cộng đồng hai tỉnh nhận thức đầy đủ hơn về giá trị của nghề làm gốm truyền thống của người Chăm trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam.

Việc ghi danh sẽ thúc đẩy các biện pháp thiết thực và hiệu quả nhằm bảo tồn, vực dậy sức sống của di sản, tạo thêm nguồn lực cho bảo tồn và phát huy giá trị di sản này, hỗ trợ phát triển kinh tế, văn hóa theo hướng bền vững, bao trùm ở các địa phương, cộng đồng dân cư.

Đây là di sản văn hóa phi vật thể thứ 15 của Việt Nam được UNESCO ghi danh, là một đóng góp nữa của Việt Nam cho mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị di sản mà UNESCO đang thúc đẩy, nhất là trên cương vị thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 giai đoạn 2022 – 2026.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Lễ hội Nàng Hai (hay còn gọi là Mẹ Trăng) của người Tày ở tỉnh Cao Bằng là một trong những lễ hội dân gian truyền thống, mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ. Lễ hội này được sáng tạo từ chính cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất của người nông dân miền núi.
Tin nổi bật trang chủ
Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Quảng Nam: Củ sâm nặng 0,36 kg sẽ được chào bán tại Phiên chợ Sâm Ngọc Linh tháng 3

Sản phẩm - Thị trường - T.Nhân - 21:28, 29/02/2024
Theo UBND huyện Nam Trà My (Quảng Nam), từ ngày 1 đến ngày 3/3, phiên chợ sâm Ngọc Linh và hàng dược liệu, nông sản đặc trưng của huyện sẽ mở cửa trở lại để đón du khách tham quan, mua sắm.
Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Đặc sắc Lễ hội Nàng Hai

Sắc màu 54 - Tào Đạt - 20:48, 29/02/2024
Lễ hội Nàng Hai (hay còn gọi là Mẹ Trăng) của người Tày ở tỉnh Cao Bằng là một trong những lễ hội dân gian truyền thống, mang đậm tín ngưỡng phồn thực của người Việt cổ. Lễ hội này được sáng tạo từ chính cuộc sống sinh hoạt và lao động sản xuất của người nông dân miền núi.
Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024

Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024

Chính sách dân tộc - Mạnh Cường - 20:36, 29/02/2024
Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thừa Thiên Huế vừa ký ban hành Kế hoạch phòng, chống ma túy năm 2024, với nội dung trọng tâm: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền; tạo sự chuyển biến về nhận thức và trách nhiệm của cán bộ và đồng bào DTTS và miền núi trong công tác phòng, chống ma túy; ngăn chặn không để tệ nạn ma túy xâm nhập vào vùng đồng bào DTTS và miền núi...
Quảng Nam: Bảo đảm các điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh nội trú, bán trú vùng đồng bào DTTS và miền núi

Quảng Nam: Bảo đảm các điều kiện sinh hoạt và học tập cho học sinh nội trú, bán trú vùng đồng bào DTTS và miền núi

Chính sách dân tộc - T.Nhân - H.Trường - 20:32, 29/02/2024
Nhằm tạo điều kiện cho học sinh miền núi yên tâm học tập, UBND tỉnh Quảng Nam đã có công văn yêu cầu tăng cường bảo đảm các điều kiện ăn, ở, sinh hoạt và học tập cho trẻ em mầm non, học sinh nội trú, bán trú, học sinh vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Giờ Trái đất năm 2024: “Tiết kiệm điện - Thành thói quen”

Giờ Trái đất năm 2024: “Tiết kiệm điện - Thành thói quen”

Tin tức - Tào Đạt - 20:30, 29/02/2024
Sự kiện tắt đèn trong vòng 1 giờ hưởng ứng Giờ Trái đất năm 2024 sẽ diễn ra từ 20h30 đến 21h30, thứ Bảy, ngày 23/3/2024.
Tin trong ngày - 29/2/2024

Tin trong ngày - 29/2/2024

Bản tin trong ngày của Báo Dân tộc và Phát triển, ngày 29/2, có những thông tin đáng chú ý sau: Đà Lạt được nhận giải thưởng Thành phố lễ hội của châu Á. Chiêm ngưỡng tòa thành độc nhất vô nhị tại xứ Thanh. Những lá đơn “đặc biệt” ở Hàm Yên. Cùng các tin tức thời sự khác trong vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lạng Sơn: Bảo đảm an ninh trật tự mùa lễ hội

Lạng Sơn: Bảo đảm an ninh trật tự mùa lễ hội

Xã hội - Thiên An - 20:28, 29/02/2024
Trong tháng Giêng, tại tỉnh Lạng Sơn có khoảng 300 lễ hội, trong đó có những Lễ hội thu hút số lượng lớn người tham dự, như Lễ hội chùa Bắc Nga, Đền mẫu Đồng Đăng, Hội chùa Tam Thanh, Lễ hội Đền Kỳ Cùng Tà Phủ… Cũng tại thời điểm này, lượng người và phương tiện tham gia giao thông tại Lạng Sơn tăng đột biến. Ngay sau Tết Nguyên đán, lực lượng chức năng đã chủ động tăng cường quân số, trang thiết bị và các biện pháp nhằm bảo đảm giao thông và an ninh trật tự trên địa bàn.
Gia Lai phát động Tháng Thanh niên hướng về cộng động

Gia Lai phát động Tháng Thanh niên hướng về cộng động

Tin tức - Ngọc Thu - 20:25, 29/02/2024
Ngày 29/2, tại thị xã An Khê, Tỉnh đoàn Gia Lai tổ chức Lễ phát động Tháng Thanh niên năm 2024, với chủ đề “Thanh niên xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng”. Dự lễ có lãnh đạo tỉnh, cùng hơn 400 đoàn viên, thanh niên, học sinh trên địa bàn thị xã An Khê.
Bắc Giang: Tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2024

Bắc Giang: Tập trung nguồn lực, phấn đấu hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2024

Xã hội - Mỹ Dung - 20:22, 29/02/2024
Ngày 29/2, Ban Chỉ đạo vận động, hỗ trợ xây dựng xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hỗ trợ gia đình người có công gặp khó khăn về nhà ở, nhà xuống cấp cần được sửa chữa, xây mới trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (gọi tắt là BCĐ 714) triển khai kế hoạch thực hiện nhiệm vụ.
Bắc Giang: Xử lý hơn 200 vụ vi phạm gian lận thương mại và hàng giả

Bắc Giang: Xử lý hơn 200 vụ vi phạm gian lận thương mại và hàng giả

Pháp luật - Thiên An - 20:20, 29/02/2024
Thực hiện kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2024 (từ ngày 20/11/2023 đến hết ngày 29/2/2024), lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) tỉnh Bắc Giang đã phát hiện, lập biên bản xử lý hơn 200 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử phạt hơn 1,8 tỷ đồng.
Toàn tỉnh Hà Giang trồng được hơn 566.000 cây xanh dịp Xuân Giáp Thìn năm 2024

Toàn tỉnh Hà Giang trồng được hơn 566.000 cây xanh dịp Xuân Giáp Thìn năm 2024

Tin tức - Vũ Mừng - 20:18, 29/02/2024
Thực hiện Chương trình Tết trồng cây Xuân Giáp Thìn năm 2024, từ ngày 15/2 (tức mùng 6 Tết) đến 27/2, tỉnh Hà Giang đã thực hiện trồng được hơn 566.000 cây xanh, đạt 181% so với cùng kỳ năm 2023 và đạt 26,5% so với kế hoạch trồng cây phân tán theo Chương trình trồng 1 tỷ cây xanh năm 2024; trong đó nhóm cây lâm nghiệp chiếm 84%, còn lại là nhóm cây ăn quả, cây cảnh quan.