Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Hướng đi mới cho nghệ thuật chế tác tượng gỗ ở Tây Nguyên: Đưa tượng gỗ nhà mồ đến với cộng đồng (Bài 2)

Lê Hường - 09:16, 07/04/2022

Đồng bào DTTS ở Tây Nguyên xưa quan niệm rằng, tượng gỗ phải gắn liền với nhà mồ. Tuy nhiên, trong dòng chảy văn hóa hiện đại, sự độc đáo từ nghệ thuật điêu khắc tượng nhà mồ mà giờ đây đồng bào các DTTS Tây Nguyên không chỉ coi tượng gỗ là biểu tượng tâm linh, mà còn dùng tượng vào việc trưng bày, trang trí. Cũng vì thế, nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian này đang xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống cộng đồng.

Tượng gỗ dân gian được trưng bày trong các quán cà phê, homestay, khu du lịch
Tượng gỗ dân gian được trưng bày trong các quán cà phê, homestay, khu du lịch

Từ nhà mồ ra cộng đồng

Cùng với sự phát triển của xã hội hiện đại, tượng nhà mồ không còn bó hẹp trong không gian nhà mồ nữa, mà bước ra ngoài đời sống cộng đồng. Những năm gần đây, nhiều nhà hàng, quán ăn mang bản sắc văn hóa Tây Nguyên đã sử dụng tượng gỗ để trang trí, thông qua đó giới thiệu và quảng bá tới du khách gần xa về một nét văn hóa đặc biệt của người Tây Nguyên.

Tận dụng những lợi thế, năm 2016 nghệ nhân tạc tượng nức tiếng Ksor Hnao dân tộc Jrai ở làng Kép, phường Đống Đa, TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai mở quán ẩm thực Tây Nguyên mang tên mình.

Ông biến quán ẩm thực của mình thành Tây Nguyên thu nhỏ, với đặc trưng văn hóa như cây nêu, nhà sàn và đặc biệt là vườn tượng gỗ. Không chỉ vậy, ông còn có 100 bức tượng được trưng bày tại khu du lịch Đồng Mô (Hà Nội) và khu du lịch sinh thái Bản Đôn (Đắk Lắk).

Nhiều bức tượng nhà mồ được trưng bày tại khu du lịch
Nhiều bức tượng nhà mồ được trưng bày tại khu du lịch

Nghệ nhân Ksor Hnao chia sẻ, ông mang tượng nhà mồ ra cộng đồng nhằm mục đích quảng bá, giới thiệu văn hóa Tây Nguyên. Điều rất may, du khách đến đây ai cũng hiếu kỳ và thích thú với những bức tượng gỗ mộc mạc này, nhiều người đặt chúng tôi tạc tượng để đưa về làm kỷ niệm.

 Một bức tượng gỗ đẹp là phải có hồn, người nghệ nhân phải biết thổi hồn vào tượng, biến những bức tượng đơn sơ, hoang dã trở nên sống động, thấm đẫm tâm hồn.

Nhiều bức tượng nhà mồ cũng đang được trưng bày tại Khu du lịch sinh thái buôn Ko Tam, phường Tân Hòa, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Hay tại Homestay Hnoh Ea Kao tại buôn Tơng Jú, xã Ea Kao, TP. Buôn Ma Thuột và nhiều điểm du lịch khác cũng có hàng chục bức tượng gỗ dân gian.

Bà H’Yam Bkrông, chủ nhân của Homestay Hnoh Ea Kao cho biết: ở đây tôi cũng trưng bày nhiều bức tượng gỗ dân gian, rất nhiều du khách đến tham quan tỏ vẻ yêu thích. Bởi tượng gỗ dân gian có những điều đặc biệt mang tính tâm linh càng tìm hiểu càng thú vị.

“Bây giờ lễ bỏ mả người ta cũng không còn làm nhiều, hoặc có làm cũng không làm lớn như ngày xưa và người đẽo tượng cũng ngày càng ít đi. Nếu không quảng bá rộng rãi cho nhiều người biết đến, e rằng nét văn hóa độc đáo này sẽ mất đi”, bà H’Yam Bkrông chia sẻ.

Homestay Hnoh Ea Kao lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Ê Đê trong đó có tượng dân gian
Homestay Hnoh Ea Kao lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Ê Đê trong đó có tượng dân gian

Tích cực bảo tồn nghệ thuật tạc tượng gỗ

Những năm gần đây, các tỉnh Tây Nguyên nỗ lực tìm giải pháp bảo tồn những nét văn hóa độc đáo của đồng bào DTTS, trong đó có nghệ thuật tạc tượng nhà mồ. Đặc biệt, là sự phối hợp giữa các tỉnh, tổ chức liên hoan văn hóa và các cuộc thi tạc tượng gỗ dân gian.

Ông Y Thái Êban, buôn Kmrơng Prông B, xã Ea Tu, là nghệ nhân hiếm hoi của TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk còn giữ ngọn lửa đam mê với nghề tạc tượng. Ông được nhiều người dân, doanh nghiệp du lịch, kinh doanh dịch vụ đặt hàng và luôn được tỉnh chọn làm đại diện đi thi tạc tượng ở các tỉnh khác.

Hàng ngày, ông vẫn rong ruổi đi khắp buôn làng để làm tượng cho khách. Công việc tạc tượng không chỉ giúp ông thỏa niềm đam mê, mà còn mang đến nguồn thu nhập khá. Đặc biệt, ông cố gắng truyền cảm hứng bảo tồn, truyền nghề cho thế hệ trẻ. Đến nay, hai người con trai của ông mới độ tuổi thiếu niên, nhưng đã bộc lộ năng khiếu đục đẽo tạo những tác phẩm tượng gỗ đơn giản. Ngoài ra, ông còn truyền nghề cho 6 người khác trên địa bàn thành phố.

“Tôi vừa hướng dẫn họ tạc tượng, vừa để họ phụ việc cho mình rồi trả tiền công để họ có thu nhập, có động lực. Chỉ cần có đam mê, sự kiên nhẫn, ai đến học tôi cũng dạy. Tôi dự định sẽ tổ chức một lớp truyền nghề cho các bạn trẻ”, nghệ nhân Y Thái Êban nói.

Nghệ nhân Y Ser Bkrông tạc nhiều tượng gỗ cho khách trưng bày khu du lịch
Nghệ nhân Y Ser Bkrông tạc nhiều tượng gỗ cho khách trưng bày khu du lịch

Cũng mong muốn giữ gìn, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc để làm du lịch, nghệ nhân trẻ Y Ser Bkrông (SN 1985) ở buôn Tơng Jú, xã Ea Kao, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, đã tạc tượng cho nhiều khu du lịch, khu sinh thái tại TP. Buôn Ma Thuột, huyện Buôn Đôn, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk để phục vụ phát triển du lịch. Đặc biệt, nghệ nhân Y Ser Bkrông đang nhiệt tình chỉ dạy cho nhiều bạn trẻ trong gia đình, dòng tộc, buôn làng những kỹ thuật cơ bản tạc tượng.

Nghệ nhân Y Ser Bkrông chia sẻ: Tạc tượng không chỉ giúp Y Ser có thêm thu nhập trang trải cho cuộc sống gia đình, mà còn góp phần quan trọng trong việc phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. “Nhiều du khách đến Đắk Lắk rất thích thú tìm hiểu về ý nghĩa của tượng gỗ dân gian. Thậm chí, nhiều người còn đặt nghệ nhân tạc tượng để mang về trang trí, trưng bày trong nhà”.

Bà Hoàng Thanh Hương, Phó Giám đốc Trung tâm thông tin công tác Tuyên giáo, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Gia Lai, người đã dày công nghiên cứu đề tài bảo tồn và phát huy giá trị tượng gỗ dân gian các tộc người Ba Na, Gia Rai trên địa bàn tỉnh Gia Lai bộc bạch: Muốn tượng gỗ tồn tại trong đời sống đương đại, trước tiên ta phải giữ gìn, xây dựng được lực lượng nghệ nhân dân gian nòng cốt. Họ chính là báu vật của dân làng, là người truyền nghề cho lớp lớp thế hệ trẻ. 

Đồng thời, các cấp, ngành liên quan cần có sự phối hợp chặt chẽ để đưa sản phẩm văn hóa này ra không gian sinh hoạt cộng đồng nhiều hơn. Có như vậy, bản sắc văn hóa dân tộc mới được lưu giữ và phát huy.

Tin nổi bật trang chủ
Khi những “ông trẻ” về xã: Phong cách mới, tinh thần mới (Bài 1)

Khi những “ông trẻ” về xã: Phong cách mới, tinh thần mới (Bài 1)

Trong công tác luân chuyển, bổ nhiệm cán bộ, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) đã rất chú trọng đến cán bộ trẻ. Theo ông Xã Văn Lương, Trưởng Ban Tổ chức Huyện uỷ, thì với nhiệt huyết của tuổi trẻ và tinh thần đam mê cống hiến, những “ông, bà trẻ” đã, đang và sẽ góp phần làm thay da đổi thịt bộ mặt của các địa phương.
Hoa hậu của các Hoa hậu – Thuỳ Tiên dừng chân ở Top 20 đầy tiếc nuối

Hoa hậu của các Hoa hậu – Thuỳ Tiên dừng chân ở Top 20 đầy tiếc nuối

Thể thao - Giải trí - Thành Nam - 6 phút trước
Chuyên trang sắc đẹp Globalbeauties vừa qua đã công bố danh sách top 10 của Giải thưởng Miss Grand Slam - Hoa hậu của các Hoa hậu năm 2021. Tuy nhiên, Hoa hậu Thuỳ Tiên đã không có mặt trong danh sách này khiến nhiều người hâm mộ không khỏi nuối tiếc.
Nhận diện vấn nạn bạo lực gia đình vùng DTTS: Khi nạn nhân im lặng (Bài 2)

Nhận diện vấn nạn bạo lực gia đình vùng DTTS: Khi nạn nhân im lặng (Bài 2)

Xã hội - Hồng Phúc - 1 giờ trước
Trong thách thức giải quyết, xử lý bạo lực gia đình, vấn đề thấy rõ nhất là phần lớn nạn nhân đều chọn cách im lặng. Chính điều này đã gián tiếp dung túng cho vấn nạn bạo lực gia đình tiếp tục tái diễn và nghiêm trọng hơn.
Tuyên dương “Gia đình trẻ Việt Nam tiêu biểu” và đồng hành cùng “Gia đình trẻ khởi nghiệp”

Tuyên dương “Gia đình trẻ Việt Nam tiêu biểu” và đồng hành cùng “Gia đình trẻ khởi nghiệp”

Xã hội - L.Minh - 1 giờ trước
Sáng 27/6, tại Hà Nội, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phối hợp với Công ty CP Vàng Bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) tổ chức Họp báo giới thiệu Lễ tuyên dương “Gia đình trẻ Việt Nam tiêu biểu” năm 2022 và các hoạt động đồng hành.
Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS

Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang: Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS

Công tác Dân tộc - Minh Thu thực hiện - 1 giờ trước
Thời gian qua, sự quan tâm, viện trợ từ các tổ chức phi chính phủ nước ngoài đã bổ sung thêm nguồn lực cho vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Bắc Giang. Để tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế hỗ trợ phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS. Mới đây, Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang đã tổ chức Hội nghị vận động các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025. Phóng viên Báo Dân tộc và Phát triển đã có cuộc trao đổi với ông Vi Thanh Quyền, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Bắc Giang xung quanh vấn đề này.
Bến Tre: 222 món ăn từ dừa lập kỷ lục thế giới

Bến Tre: 222 món ăn từ dừa lập kỷ lục thế giới

Ẩm thực - T.Hợp - 1 giờ trước
Ngày 27/6, nhân lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh Danh nhân Nguyễn Đình Chiểu (1822-2022), Ủy ban Nhân dân tỉnh Bến Tre tổ chức sự kiện chế biến và công diễn 222 món ăn từ dừa, đồng thời phá kỷ lục Việt Nam và xác lập kỷ lục thế giới với 222 món ăn chế biến từ dừa.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/6/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 26/6/2022

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về chuyến công tác tại Lai Châu của Bộ trưởng, Chủ nhiệm UBDT Hầu A Lềnh; các hoạt động của lãnh đạo Ủy ban Dân tộc và một số thông tin nổi bật khác ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Phần đọc báo sẽ giới thiệu bài viết “Vùng đất để rèn nghề” của tác giả Hồng Minh nhân dịp Kỷ niệm 97 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam .
V-League 2022 trở lại đường đua

V-League 2022 trở lại đường đua

Thể thao - Giải trí - PV - 1 giờ trước
Không khí cuồng nhiệt ở “chảo lửa” Thiên Trường trong trận đấu giữa Nam Định cùng Hà Nội FC đã đánh dấu ngày trở lại của V-League 2022. Một mùa giải rất đáng chờ đợi ở đường đua đến ngôi vương.
Chiều 27/6, Thủy điện Hòa Bình đóng một cửa xả đáy

Chiều 27/6, Thủy điện Hòa Bình đóng một cửa xả đáy

Môi trường sống - Lam Anh - 2 giờ trước
Ngày 27/6, Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng, chống thiên tai ban hành Công điện số 15/CĐ-QG gửi Công ty Thủy điện Hòa Bình. Theo đó, Thủy điện Hòa Bình đóng một cửa xả đáy hồi 15h cùng ngày.
Hoa hậu Thùy Tiên xây giếng nước sạch tặng người dân Angola

Hoa hậu Thùy Tiên xây giếng nước sạch tặng người dân Angola

Thể thao - Giải trí - PV - 3 giờ trước
Mới đây, Hoa hậu Hòa bình quốc tế 2021 Thùy Tiên đã chính thức công bố những thông tin đầu tiên về dự án thiện nguyện của mình tại châu Phi.
Hội nghị Thượng đỉnh G7 thảo luận nhiều vấn đề nóng

Hội nghị Thượng đỉnh G7 thảo luận nhiều vấn đề nóng

Nhìn ra thế giới - PV - 4 giờ trước
Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) diễn ra tại lâu đài Elmau, huyện Garmisch-Partenkirchen thuộc bang Bayern, miền Nam nước Đức từ ngày 26-28/6/2022. Đức đã triển khai 18.000 cảnh sát đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sự kiện quan trọng này.
BHXH Việt Nam khẩn trương phối hợp triển khai mọi giải pháp cung ứng đầy đủ thuốc, vật tư y tế cho khám chữa bệnh BHYT

BHXH Việt Nam khẩn trương phối hợp triển khai mọi giải pháp cung ứng đầy đủ thuốc, vật tư y tế cho khám chữa bệnh BHYT

Sức khỏe - PVCĐ - 5 giờ trước
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về giải quyết tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế (VTYT) tại các cơ sở y tế trên toàn quốc, sáng 25/6, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thế Mạnh đã chủ trì cuộc họp với Giám đốc BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó trực tiếp quán triệt, chỉ đạo người đứng đầu BHXH các địa phương cần nêu cao tinh thần trách nhiệm cao nhất để phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế đảm bảo ngay việc cung ứng đầy đủ thuốc, VTYT phục vụ cho công tác khám chữa bệnh (KCB) BHYT.