Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27

Gia đình 3 thế hệ giữ gìn nghề dệt thổ cẩm của người Mạ

Lê Hường - 08:43, 02/12/2022

Hơn 60 năm gắn bó với khung cửi, nghệ nhân H’Bạch (73 tuổi), bon N’Jiêng, xã Đắk Nia, TP.Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông đã truyền nghề đệt thổ cẩm truyền thống cho thế hệ con và cháu. Đến nay, nghề dệt không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Mạ, mà còn tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình bà, gắn kết tình thân. Hiếm có gia đình nào giữ được nghề truyền thống như gia đình nghệ nhân H’Bạch.

Gia đình nghệ nhân H’Bạch 3 thế hệ dệt thổ cẩm
Gia đình nghệ nhân H’Bạch 3 thế hệ dệt thổ cẩm

Bảo tồn giá trị văn hóa

Sinh ra trong cái nôi văn hóa dân tộc Mạ, nghệ nhân H’Bạch đã sớm hòa mình vào dòng chảy văn hóa đặc trưng của đồng bào mình. Bà bảo, “theo phong tục của người Mạ, con gái ai cũng phải biết dệt, nên trước khi lập gia đình cô gái nào cũng được mẹ, bà truyền nghề. Phụ nữ Mạ phải tự biết dệt những sản phẩm thổ cẩm làm lễ vật hỏi chồng. Có gia đình rồi thì dệt chăn, mền cho chồng, cho con đắp, dệt vải may đồ truyền thống cho gia đình”.

Từ khi 10 tuổi, H’Bạch đã được mẹ gửi hàng xóm truyền nghề kéo sợi, lên rừng lấy lá cây, củ nghệ, cây tràm về nấu nhuộm màu chỉ. Mải miết theo “thầy” học nghề, chẳng bao lâu sau cô gái H’Bạch đã có thể dệt, biết nhuộm nhiều màu chỉ để phối hoa văn và dệt những sản phẩm thổ cẩm, may trang phục dùng trong gia đình.

 Cứ như thế, hơn 60 năm qua, nghệ nhân H’Bạch gắn bó với khung cửi, sắc màu thổ cẩm, am hiểu tường tận phong tục, tập quán, văn hóa dân tộc Mạ. Bà là một trong số ít nghệ nhân dệt thổ cẩm lão luyện của tỉnh Đắk Nông.

Cũng chính vì am hiểu phong tục và mong muốn, lưu giữ giá trị truyền thống nên khi con gái của bà mới lớn, bà đã truyền nghề để trước khi lập gia đình. Cô con gái cũng tự làm ra những lễ vật thổ cẩm bắt buộc để hỏi chồng. Nghệ nhân H’Bạch không chỉ truyền cho con nghề truyền thống và truyền cả tình yêu với khung cửi, sợ chỉ, màu sắc hoa văn của đồng mình.

Nghệ nhân H’Bạch là một trong những nghệ nhân lão luyện trong nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở Đắk Nông
Nghệ nhân H’Bạch là một trong những nghệ nhân lão luyện trong nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở Đắk Nông

Nghệ nhân H’Bạch cho biết: Thổ cẩm không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của đồng bào Mạ. Việc truyền nghề dệt thổ cẩm cũng không đơn giản ngày một ngày hai là biết. Phải kiên trì và có tâm huyết mới cớ thể học nghề và giữ nghề, bởi để dệt được tấm thổ cẩm có thể mất 1 tuần, 1 tháng, thậm chí có những tấm thổ cẩm phải mất cả năm trời mới dệt xong.

 Bù lại, những tấm thổ cẩm được dệt bằng chất liệu tự nhiên, đầu tư nhiều tâm sức, để tạo ra hoa văn độc đáo giá trị của nó, cũng cao gấp nhiều lần những tấm thổ cẩm bình thường. Có những tấm thổ cẩm được định giá bằng cả con trâu đực, nhưng tấm thổ cẩm như thế người Mạ giữ gìn như báu vật.

Nghề giúp phụ nữ có thu nhập ổn

Ở tuổi đã cao, nghệ nhân H' Bạch vẫn miệt mài bên khung cửi, bà vẫn dệt thổ cẩm hằng ngày, vẫn truyền nghề cho con cháu và truyền đi ngọn lửa đam mê thế hệ trẻ bảo tồn giá trị truyền thống dân tộc Mạ. 

Nối nghiệp mẹ theo nghề dệt thổ cẩm, nghệ nhân trẻ H’Bình (35 tuổi) con gái của nghệ nhân H’Bạch tự hào khoe: Ngày xưa thổ cẩm cũng là thước đo giàu nghèo của các gia đình người Mạ. Nhà giàu họ thường dùng loại vải dệt tự nhiên này để may khố, váy, túi xách, khăn choàng.

 Phụ nữ Mạ muốn lấy được chồng, thì phải tự tay dệt cho nhà chồng vài tấm thổ cẩm vừa để làm lễ vật vừa chứng minh sự khéo léo của người con gái Mạ. Bây giờ, người ta không còn đổi trâu, đổi bò lấy thổ cẩm như xưa, nhưng với đồng bào Mạ, thổ cẩm vẫn mang giá trị lớn trong đời sống của mình.

Nghệ nhân H’Bình truyền dạy nghề dệt thổ cẩm cho con gái Trần H’Nhàn
Nghệ nhân H’Bình truyền dạy nghề dệt thổ cẩm cho con gái Trần H’Nhàn

Xã hội phát triển, nhiều cô gái Mạ không còn ngồi bên khung cửi để dệt nữa, nhưng vẫn có rất nhiều người tìm mua thổ cẩm thủ công, và nhiều nhà thiết kế đưa những hoa văn truyền thống, màu sắc tự nhiên của thổ cẩm vào sản phẩm thời trang, từ đó tạo nên chỗ đứng vững chắc cho thổ cẩm.

Đặc biệt, khi mô hình Du lịch cộng đồng được triển khai tại bon N’Jiêng, xã Đắk Nia, TP.Gia Nghĩa càng tạo tiền đề, động lực để thổ cẩm truyền thống vươn ra khỏi bon làng. Các đoàn khách đến bon N’Jiêng tham quan, đều chọn mua một vài tấm thể cẩm về làm kỷ niệm. Vì thế, những người dệt thổ cẩm như nghệ nhân H’Bạch có thêm nguồn thu nhập từ nghề truyền thống này.

Nghệ nhân H’Bình chia sẻ: Trung bình mỗi tuần một nghệ nhân có thể dệt được 1 tấm vải bán với giá 1,5-3 triệu đồng. Nhiều tấm thổ cẩm được các nhà thiết kế thời gian đặt hàng, giá trị cao, nghệ nhân dệt thổ cẩm từ đó cũng có nguồn thu nhập ổn. 

"Nhiều năm qua, mỗi khi địa phương có lớp dạy nghề dệt thổ cẩm, tôi đều được mời truyền dạy. Cuối năm 2021, tôi và 6 nghệ nhân khác của tỉnh Đắk Nông được dự Ngày quốc gia Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất. Đó là niềm tự hào để thổ cẩm của người Mạ đến với cộng đồng quốc tế", bà H'Bình phấn khởi khoe.

Hiểu được ý nghĩa, giá trị của thổ cẩm truyền thống và sống được với nghề, nghệ nhân H’Bình đang tiếp tục truyền dạy cho con gái Trần H’Nhàn (16 tuổi), hiện đang là học sinh Trường THPT Dân tộc nội trú N’Trang Lơng dệt thổ cẩm. Sau 3 năm học, đến nay H’Nhần đã dệt được hàng chục tấm vải thổ cẩm, có tấm bán được đến vài triệu đồng. Trần H’Nhàn là thế hệ thứ 3 trong gia đình 3 thế hệ giữ nghề dệt thổ cẩm của nghệ nhân H’Bạch.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Bắc Giang: Tưng bừng Lễ hội 596 năm Chiến thắng Xương Giang

Bắc Giang: Tưng bừng Lễ hội 596 năm Chiến thắng Xương Giang

Ngày 27/1, tại đền Xương Giang thuộc Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Xương Giang, tỉnh Bắc Giang đã diễn ra Lễ hội 596 năm Chiến thắng Xương Giang. Lễ hội đã thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tham gia.
Tin nổi bật trang chủ
Phát hành đặc biệt bộ tem về kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris

Phát hành đặc biệt bộ tem về kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris

Tin tức - Nguyệt Anh - 23:21, 27/01/2023
Ngày 27/1, Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) phát hành bộ tem “Kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1973 - 2023)”.
Bắc Giang: Tưng bừng Lễ hội 596 năm Chiến thắng Xương Giang

Bắc Giang: Tưng bừng Lễ hội 596 năm Chiến thắng Xương Giang

Tin địa phương - Mỹ Dung - 18:50, 27/01/2023
Ngày 27/1, tại đền Xương Giang thuộc Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Xương Giang, tỉnh Bắc Giang đã diễn ra Lễ hội 596 năm Chiến thắng Xương Giang. Lễ hội đã thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tham gia.
Gia Lai, Kon Tum bảo đảm tốt an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán

Gia Lai, Kon Tum bảo đảm tốt an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán

Xã hội - Ngọc Thu - 18:38, 27/01/2023
Trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Gia Lai, Kon Tum được bảo đảm ổn định, góp phần quan trọng để Nhân dân đón một cái Tết ấm áp, đoàn viên cùng gia đình.
Thêm cơ hội cho đồng bào DTTS phát triển

Thêm cơ hội cho đồng bào DTTS phát triển

Trang địa phương - PV - 18:25, 27/01/2023
Chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi được đánh giá sẽ là “cú hích” phát triển cho đồng bào DTTS và miền núi trên địa bàn cả nước. Tại tỉnh Điện Biên, mặc dù mới được triển khai, song Chương trình đã và đang góp phần thay đổi diện mạo khu vực vùng cao, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Quảng Ninh: Năm 2023, phấn đấu trồng 2.000 ha cây có giá trị kinh tế cao

Quảng Ninh: Năm 2023, phấn đấu trồng 2.000 ha cây có giá trị kinh tế cao

Tin địa phương - Mỹ Dung - 18:18, 27/01/2023
Ngày 27/1/2023 (tức ngày mùng 6 Tết Quý Mão), toàn tỉnh Quảng Ninh đã đồng loạt tổ chức Lễ phát động Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Quý Mão 2023 tại tất cả các địa phương, với mục tiêu năm 2023 sẽ trồng 2.000 ha cây có giá trị kinh tế cao như lim, dổi, lát… trên địa bàn tỉnh.
Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 12/1/2023

Chương trình điểm tin, đọc báo của Báo Dân tộc và Phát triển ngày 12/1/2023

Chương trình điểm tin, đọc báo tuần này thông tin về: Chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại tỉnh Thái Nguyên; Chủ tịch nước tham dự chương trình Tết Nhân ái Xuân Quý Mão 2023 tại huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang; Lãnh đạo Ủy ban Dân tộc thăm, chúc Tết đồng bào DTTS tại các địa phương… cùng một số thông tin về công tác dân tộc, tôn giáo, văn hóa - xã hội nổi bật khác tại các địa phương trên cả nước. Phần đọc báo hôm nay sẽ giới thiệu bài viết: Người dân ở Đăk Pao thoát nghèo nhờ từ bỏ "ma men" của tác giả Tiêu Dao
Thể thao Việt Nam sẵn sàng cho năm 2023 đầy bận rộn

Thể thao Việt Nam sẵn sàng cho năm 2023 đầy bận rộn

Thể thao - Hoàng Minh - 17:35, 27/01/2023
Bước sang năm mới 2023, thể thao Việt Nam đang hừng hực khí thế để chinh phục các giải đấu thể thao lớn sắp diễn ra. Trong đó có những sự kiện nổi bật như World Cup bóng đá nữ 2023 với sự kiện lịch sử khi đội tuyển nữ Việt Nam có lần đầu tiên tham dự; bên cạnh đó là các giải đấu tầm cỡ khác như Sea Game 32 tại Campuchia, ASIAD 19 và các đại hội thể thao châu lục…
Thái Nguyên: Rộn ràng Khai hội đền Đuổm Xuân Quý Mão 2023

Thái Nguyên: Rộn ràng Khai hội đền Đuổm Xuân Quý Mão 2023

Tin địa phương - Mỹ Dung - 17:24, 27/01/2023
Ngày 27/1, tại huyện Phú Lương (Thái Nguyên) đã diễn ra khai mạc Lễ hội đền Đuổm Xuân Quý Mão 2023. Lễ hội đền Đuổm thu hút đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.
Hà Giang: Chăm lo đời sống đồng bào DTTS

Hà Giang: Chăm lo đời sống đồng bào DTTS

Trang địa phương - PV - 17:13, 27/01/2023
Xác định thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc là nhiệm vụ quan trọng để đạt được mục tiêu phát triển KT-XH, bảo đảm an ninh - quốc phòng, Ban Dân tộc tỉnh Hà Giang đã chủ động tham mưu, cụ thể hóa, vận dụng linh hoạt các chính sách dân tộc vào thực tiễn địa phương, góp phần đẩy mạnh phát triển KT-XH, kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo, xây dựng đời sống văn hóa trong đồng bào các DTTS.
Ban hành quy định mới về tiếp nhận, quản lý, sử dụng tiền công đức

Ban hành quy định mới về tiếp nhận, quản lý, sử dụng tiền công đức

Văn bản chính sách mới - T.Hợp - 15:05, 27/01/2023
Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 04/2023/TT-BTC về hướng dẫn quản lý, thu - chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 19/3/2023.
Bài thuốc từ cây thành ngạnh

Bài thuốc từ cây thành ngạnh

Vườn thuốc quanh ta - Như Ý - 13:57, 27/01/2023
Cây thành ngạnh còn có tên khác như: Vàng la, cúc lương, thành ngành, cây đỏ ngọn… có vị ngọt kèm theo chút chát và chua. Khi ngậm trong miệng sẽ có vị đắng nhẹ có công dụng giải độc cơ thể, thanh nhiệt, hỗ trợ trị xơ vữa động mạch, thiểu năng tuần hoàn não, tăng cường sức khỏe, cải thiện tim mạch... Sau đây là một số bài thuốc từ cây thành ngạnh mời bà con tham khảo.